Американските и израелските воздушни напади нанесуваат воени удари врз Иран, но Вашингтон сè уште нема јасно дефинирана политичка стратегија за тоа што ќе следи по борбите, изјави Дана Строл, поранешен заменик-помошник секретар за одбрана за Блискиот Исток, во интервју за Радио Слободна Европа.
Строул, која сега е директор за истражување во Вашингтонскиот институт за политика на Блискиот Исток, рече дека конвенционалните капацитети на Иран се уриваат, но предупреди дека Иран сè уште има други опции, вклучувајќи сајбер операции и активирање мрежи надвор од Блискиот Исток, и дека притисоците поврзани со жртви, муниција и залихи на пресретнувачи, како и глобалните економски последици, би можеле да растат колку подолго трае војната.
РСЕ/РЛ: Од перспектива на одбранбената политика на САД, што е реално остварливо во оваа фаза од војната со Иран?
Дана Строл: Од перспектива на одбранбената политика, мислам дека она што генералот Кејн, претседател на Здружениот генералштаб, го кажа е навистина важно. Тој рече дека воената цел е да се елиминира способноста на Иран да проектира моќ низ целиот Блиски Исток. И она што тој го мисли се трите главни загрижености што американските креатори на одбранбени политики ги имаат многу долго време: нуклеарната програма на Иран, ракетната програма на Иран и поддршката на Иран за тероризмот низ целиот Блиски Исток.
И во последните неколку дена, откако започна војната, видовме дека се прават напори за ослабување и укинување на секоја од тие различни програми.
РСЕ/РЛ: Кој би бил најјасниот знак дека кампањата во моментов се движи во таа насока?
Строул: Знаците веќе постојат дека воените цели се на вистинскиот пат. На пример, во првите 48 часа од оваа кампања, Израел и САД заеднички постигнаа воздушна супериорност над Иран. И така, американските сили се префрлија од користење оружје од море, она што го нарекуваме „оружје со долг дострел“, на она што го нарекуваат „оружје од блиску“. Сега имаме борбени авиони над Иран кои уништуваат ракети, беспилотни летала и слични цели.
И според пријателите што ги имам на Блискиот Исток, разговарам со луѓе во Заливот, Јордан и Израел, сите тие известуваат дека темпото и интензитетот на ракетните и беспилотните летала се намалуваат, што значи дека добиваме одреден оперативен ефект во Иран. Но, мислам дека е навистина важно да се разликуваат тие воени алатки и проценки од политичката суштина. А кога станува збор за тоа каква е вистинската стратегија и кои се пошироките политички цели, тоа е нешто што треба да го одлучи и дефинира претседателот Трамп. И тој сè уште не го сторил тоа.
РСЕ/РЛ: Пентагон објави дека Иран испукува многу помалку ракети и беспилотни летала отколку на почетокот на конфликтот. Што всушност ни кажува ова за моменталната воена положба на Иран?
Строул: Ни кажува дека Соединетите Држави и Израел, работејќи заедно, можат конвенционално да ги деградираат, па дури и да ги поништат капацитетите на Иран. Значи, од конвенционална воена перспектива, има напредок во елиминирањето на иранските воздушни закани и слични активности.
Но, кога станува збор за тоа која е крајната политичка цел, односно кога претседателот ќе каже: „Добро, ги постигнавме нашите цели“ - во овој момент, пораките се нејасни.
РСЕ/РЛ: Колку долго мислите дека Иран може да го одржи ова ниво на борба?
Строул: Прашањето за она што остана од иранскиот режим е како тие ја дефинираат победата, бидејќи ова е револуционерен режим кој верува дека ја претставува Божјата волја на земјата. Нивната цел е да преживеат. Дури и ако нивната ракетна програма се повлече, дури и ако нивната програма за нуклеарно оружје се повлече. Ако ова се само воздушни напади, сознанието сè уште останува, ракетните програми можат да се обноват сè додека режимот преживее.
РСЕ: Дали гледате можност и други да се приклучат на оваа војна?
Строул: Па, мислам дека пред сè Иран имаше стратегија на Блискиот Исток штом САД и Израел го нападнаа. И таа стратегија беше да се казнат американските партнери и сојузници низ целиот Блиски Исток, особено во Заливот. И многу е јасно дека оваа стратегија не функционира.
Видовме дека нашите партнери во Заливот, особено во Советот за соработка во Заливот, имаат навистина ефикасна воздушна одбрана и дека јасно го покажаа прстот кон иранскиот режим. Тие се лути поради неселективните напади врз цивилната инфраструктура низ целиот Блиски Исток, а не САД и Израел за обидот да ја елиминираат инфраструктурата на Иран.
Исто така, мислам дека има активни дискусии за тоа како најдобро да се елиминираат заканите што доаѓаат од Иран. Ќе видиме како ќе се развива тоа во наредните денови.
РСЕ/РЛ: Како што американските напади се шират подлабоко во Иран, на што треба да се фокусира Вашингтон сега?
Строул: Она што Вашингтон го има во моментов е војна што постигнува воена ефикасност. Она што Вашингтон го нема е стратегија или политика за периодот по завршувањето на борбите. И мислам дека има неколку непознати во овој недефиниран простор што би можеле сериозно да го зголемат притисокот врз претседателот Трамп.
Прво, може да има повеќе американски жртви. Оваа недела имаше шест, што би можело да го зголеми притисокот врз него, особено додека влегува во критичен циклус на среднорочни избори.
Второ, тука е прашањето за американските залихи на муниција и пресретнувачи наспроти тоа колку долго Иранците можат да продолжат да го загрозуваат регионот. А потоа има работи како што се глобалните цени на нафтата, глобалната економија, снабдувањето. Мислам дека сето ова само ќе станува покомплицирано колку подолго трае војната.
РСЕ/РЛ: Доколку регионалните сојузници преминат од одбранбена поддршка на поактивна улога, дали ова би можело да го промени текот на конфликтот?
Строул: Тоа нема да го промени текот на конфликтот, бидејќи САД и Израел можат конвенционално да го поразат Иран сами. Но, проширувањето на коалицијата што учествува во ова сигурно би имало огромно политичко значење.
Значи, прашањето за многуте земји што сега се вовлечени во ова поради иранските напади е следново: Дали најдобриот начин да ги заштитат своите интереси и население е да продолжат да се фокусираат на одбраната и да ги користат овие многу скапи пресретнувачи на ракети за да ги заштитат своите граѓани, или најдобрата одбрана е силен напад? Во тој случај, тие би можеле да одлучат да се приклучат на напорите за деградирање, потиснување и уништување на дел од оваа ракетна и беспилотна инфраструктура во Иран.
РСЕ/РЛ: Колку способност има Иран сè уште да проектира закани надвор од Блискиот Исток?
Строул: Она што е јасно е дека таа конвенционална способност, ракети и беспилотни летала, се намалува од час во час. Но, Иран сè уште има адути. Она што сè уште не сме го виделе се офанзивните сајбер операции на Иран низ Блискиот Исток. Исто така, знаеме дека Иран управува со глобална мрежа од скриени ќелии, терористички ќелии низ целиот свет. Не сме виделе нивно активирање.
Секако, многу земји, особено низ Европа, САД и Азија, се свесни за ова и веројатно ќе го засилат споделувањето информации, разузнавачките активности и безбедноста на татковината. Но, ова се дополнителни опции што Иран може да ги користи за да нанесе болка надвор од Блискиот Исток, а тоа сè уште не се случило.
РСЕ/РЛ: И конечно, дали гледате дека оваа војна ќе биде продолжена или би можела да заврши за неколку недели, како што беше кажано?
Строул: Од воена перспектива, сè уште има недели работа што треба да се направи во однос на тоа што САД и Израел сметаат дека треба да направат за да ги елиминираат овие закани, без разлика дали тоа е потопување на остатокот од иранската морнарица, како што слушнавме од министерот за одбрана Хегсет, или продолжување на уништувањето на остатокот од иранскиот ракетен арсенал и арсеналот на беспилотни летала.
За овие работи ќе биде потребно време. Затоа очекувам ова да трае со недели. Но, повторно, предизвикот е што сè уште не сме слушнале од претседателот Трамп, која точно е политичката крајна цел што тој сака да ја постигне. А ризикот е дека операцијата постепено ќе се прошири надвор од своите првични цели и ќе се претвори во долготраен, исцрпувачки конфликт.