Европската Унија и Соединетите Држави скицираа „рамка за просперитет“ за Украина, дизајнирана да му обезбеди на Киев финансиски гаранции, заедно со безбедносни гаранции, за стабилизирање на Украина по завршувањето на војната со Русија.
Документот од 18 страници, кој го виде Радио Слободна Европа вели дека иако 800 милијарди долари би можеле да бидат мобилизирани за Украина до 2040 година, непосредната цел е да се задоволи потребата на земјата од околу 500 милијарди долари за реконструкција во текот на следната деценија.
ЕУ, Соединетите Држави и меѓународните финансиски институции - вклучувајќи го Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка - би учествувале во почетната фаза, обезбедувајќи 317 милијарди долари за реконструкција, 57 милијарди долари за приватно домување и околу 126 милијарди долари за изградба на јавни и приватни згради.
Обештетувањето на жртвите би се решавало одделно преку механизам насочен кон замрзнатите средства на Русија на Запад.
Зборувајќи минатата недела, додека рамката се дискутираше на неформален состанок на членовите на Европскиот совет, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, рече дека таа „разгледува како можеме да го зголемиме просперитетот на Украина во моментот кога ќе постигнеме мирно прекинување на огнот“.
„Зборуваме за еден документ што ја претставува колективната визија на Украинците, Американците и Европа за повоената иднина на Украина“, рече таа.
Според документот, бројката од 800 милијарди долари доаѓа од „амбицијата на земјата, разорена од војната, да идентификува понатамошни инвестициски можности што ќе ѝ овозможат на нејзината економија да расте и да напредува, да го удвои БДП, да ја зголеми својата продуктивност и значително да го подобри квалитетот на животот на Украинците“.
Услови и одредби за Украина
Голем дел од планот зависи од наскоро завршување на војната. Но, постојат и други услови.
Брзиот напредок кон пристапување кон ЕУ е истакнат како задолжителен. Се забележува дека БДП-то на економиите од Централна и Источна Европа што се приклучија на клубот во 2004 и 2007 година речиси се зголеми за трипати од тогаш и дека овој трик може да се повтори со Киев.
Додека Украина се надева дека ќе се приклучи на клубот пред крајот на деценијата, Унгарија го блокираше почетокот на преговорите за пристапување речиси две години поради она што Будимпешта го смета за украинска дискриминација на унгарското малцинство во земјата - расправија што сега го натера лидерот Виктор Орбан неодамна да изјави дека ниту еден унгарски парламент „за 100 години“ нема да биде подготвен да даде зелено светло за членство на Украина во ЕУ.
Но, ова не е единствениот услов наведен во документот.
„Враќањето на пристапот на Украина до пазарите на суверен долг е критично отклучување“, се вели во него, додавајќи дека ова би вклучувало „овозможување на банките да се префокусираат на кредитирање на мали и средни претпријатија (МСП) и со тоа да се стимулира создавањето работни места и целокупната економија“.
Исто така, се споменува потребата земјата да „го воспостави својот углед кај глобалната инвеститорска заедница“, што вклучува проширена дигитална инфраструктура и зајакнување на независноста на судството и имотните права во земјата.
Но, од каде доаѓаат овие 800 милијарди долари?
Постојат некои конкретни ветувања за готовина. Европската комисија предложи да се одвојат 116 милијарди долари за Украина во следниот повеќегодишен буџет на ЕУ, кој треба да започне во 2028 година и да трае до 2034 година. Но, сите земји-членки на ЕУ треба да се согласат за ова во долготрајни преговори во текот на следните 18 месеци, и не е јасно дали овој број ќе остане со оглед на тоа што многу престолнини на ЕУ се заинтересирани да ги намалат расходите на буџетот на ЕУ воопшто.
Сè уште нема бројка за очекуваниот придонес на Вашингтон. Во документот едноставно се забележува дека „САД ќе се обидат да соберат значителен дополнителен капитал (јавен и приватен, грантови, капитал и долг) што ќе се инвестира транспарентно и ефикасно во Украина“.
Авторите исто така велат дека враќањето на 2,1 милиони мигранти во првите две години од завршувањето на војната би довело до скок на продуктивноста од 5 проценти и потенцијално зголемување на растот на БДП по глава на жител.
Во документот, исто така, се забележува дека се очекува дополнителен јавен капитал да дојде од „концесиски заеми од меѓународни финансиски институции, други грантови и филантропии“ и дека Украина „може да ја разгледа продажбата на минерални права како уште едно средство за воведување приватен капитал во Украина, како што е предвидено од Инвестицискиот фонд за реконструкција на САД и Украина“.
Инвестирање во иднината на Украина
Сепак, рамката како што е сега, не дава конкретни бројки. Во додатокот се наведува дека иако „минералниот сектор на Украина нуди значителни можности за инвестирање“, се предупредува дека „предизвиците продолжуваат, вклучувајќи подолги рокови за литиумски проекти, потребата од усогласување со глобалните стандарди и барањето за ажурирани технолошки и геолошки податоци за поддршка на нови иницијативи за гринфилд“.
Освен минералните сектори во земјата, Брисел и Вашингтон разгледуваат голем број дополнителни области за инвестирање. Едно од нив се над 3.000 државни претпријатија кои би можеле да се приватизираат - во документот се забележува дека таков потег е „неопходен за отворање на клучните сектори на економијата за приватни инвестиции, отстранување на неефикасностите и овозможување иновации и инвестиции“.
Се споменува и реконструкција на над 25.000 километри патишта, како и надградба на пристаништето Чорноморск југозападно од Одеса.
Во енергетскиот сектор, би можеле да се изградат шест нови нуклеарни реактори во Хмелницки и Ривно. Во текстот, исто така, се споменува дека „САД, а потенцијално и американските компании, ќе се стремат да соработуваат со Украина преку коинвестирање за обновување, раст, модернизација и управување со гасната инфраструктура на Украина, што ги вклучува нејзините цевководи и складишта“.