Вести
Тачи: Трамп 100 проценти поддржува договор со Србија
Претседателот на САД Доналд Трамп и претседателот на Косово Хашим Тачи се сретнаа во Париз каде сеодржува стогодишнина од крајот на Првата светска војна. Тачи на социјалната мрежа објави дека во саботата вечер имал, како што наведе, одлична средна со американскиот претседател.
Тачи на Твитер анпиша дека Трамп изразил целосна поддршка за постигнување на договор меѓу Косово и Србија.
„Синоќа имав одлична средба со американскиот претседател Доналд Трамп. Тој изрази 100% поддршка за законски обврзувачки договор меѓу Косово и Србија. Благодарен сум за неговата и поддршката на САД“, напиша Тачи.
види ги сите денешни вести
Грчки суд ослободи хуманитарни работници од обвиненија за шверц со мигранти
Дваесетина хуманитарни работници вклучени во спасување бегалци во Грција беа ослободени од обвиненија за шверц со мигранти во повеќегодишен случај за кој групите за човекови права го оценија како неоснован обид да се забрани помошта за бегалците што се упатуваат кон Европа, јави Ројтерс.
Земјите од Европската Унија(ЕУ), вклучително и Грција - каде што повеќе од еден милион луѓе пристигнаа на брегот за време на бегалската криза во Европа во 2015 и 2016 година - ги заоструваат правилата за миграција како што десничарските партии добиваат предност во земји од ЕУ.
На судењето на егејскиот остров Лезбос, 24 обвинети се соочија со обвиненија за вмешаност во криминална група што го олеснувала нелегалниот влез на мигранти, како и за перење пари поврзано со финансирање на нивната организација.
Обвинетите беа поврзани со Меѓународниот центар за итни интервенции, непрофитна група за пребарување и спасување која работеше на Лезбос од 2016 до 2018 година.
Меѓу нив беше и Сара Мардини, една од двете сириски сестри кои спасија бегалци во 2015 година со тоа што го извлекоа нивниот чамец што тонеше и чија приказна го инспирираше популарниот филм „Пливачите“ на Нетфликс од 2022 година и Шон Биндер, германски државјанин кој од 2017 година волонтира за Меѓународниот центар за итни интервенции (ЕРЦИ), грчка непрофитна организација позната по обезбедување хуманитарна помош и итен одговор, особено за мигранти и бегалци.
Двајцата беа уапсени во 2018 година и поминаа повеќе од 100 дена во притвор.
Судот ги отфрли сите обвиненија со пресуда која адвокатот на одбраната, Закаријас Кесес, ја нарече „храбра“, но и дека била дочекана со „горчливо-слатко олеснување“.
Иако обвиненијата беа неосновани, рече Кесес, грчкиот судски систем го одложи решавањето на случајот, што доведе до тоа стотици луѓе да се повлечат од активности за хуманитарна помош.
„Потребни беа 2.897 дена за да се спроведе правда и да се сруши лажниот наратив на властите. Најголемиот случај на криминализација на хуманитарната помош беше изграден врз прирачник за нечовечност“, изјави Кесес за Ројтерс.
Во последниве години, Грција го заостри ставот кон мигрантите. Од 2019 година, централно-десничарската влада ги засили граничните контроли со огради и со морски патроли.
„Грчките власти треба да престанат да ја криминализираат солидарноста и да дадат приоритет на спасувањето животи“, рече Ева Косе, виш истражувач во одделот за Европа и Централна Азија во организацијата „Хјуман рајтс воч“ нарекувајќи ги судските гонења „злоупотребливи“.
Грција, која неодамна забележа стрмен нов пораст на пристигнувања мигранти од Либија, вели дека ги почитува меѓународното право и човековите права.
Обединетите нации предупредуваат на растечка криза на неухранетост во Авганистан
Растечката криза на неухранетост има тешки последици врз жените и девојчињата во Авганистан, кои меѓународната заедница ги изневерила, изјави за АФП највисокиот претставник на Светската програма за храна во таа земја.
Агенцијата на Обединетите нации (ОН) обезбедува најголем дел од прехранбената помош за Авганистан, со кој од 2021 година управуваат талибанските власти.
Иако донациите за помош значително се намалени во текот на изминатите неколку години, авганистанската влада се соочува со остри критики од странство поради забраната жените да работат во поголемиот дел од професиите и поради ускратувањето на образованието на девојчињата постари од 12 години.
Џон Ајлиеф, директор за Авганистан во Светската програма за храна, во интервју за АФП изнесе проекции дека во наредната година пет милиони жени и деца во таа земја ќе се соочат со акутна неухранетост, која се смета за опасна по живот.
„Речиси четири милиони деца во оваа земја ќе имаат потреба од лекување од неухранетост. Овие бројки се запрепастувачки“, рече Ајлиеф.
Авганистан е земја со повеќе од 40 милиони жители.
Центарот за терапевтска исхрана во рамките на болницата во Херат, на западот од Авганистан, месечно во просек прима меѓу 315 и 320 неухранети деца, а центарот е поддржан од хуманитарната медицинска организација Лекари без граници.
Бројот на случаи постојано растеше во изминатите пет години, според зборовите на Хамајун Хемат, заменик-координатор на „Лекари без граници“ во Херат.
„Никој не знае како се чувствувам“
Меѓу корисничките на Центарот беше и 24-годишната Наџиба, заедно со своето бебе Артија.
Откако на три месеци прележала воспаление на белите дробови, состојбата на Артија се влошила, па нејзините родители оделе од болница во болница обидувајќи се да најдат помош.
Како што вели таа, немала доволно одмор ниту квалитетна храна, што влијаело врз нејзината способност да произведува мајчино млеко.
„Овие денови немам доволно млеко за своето бебе“, вели таа.
Вознемирената мајка, која од лични причини не сакаше да го открие своето презиме, изјави дека семејството живее од продавницата за електрична опрема што ја води нејзиниот сопруг.
Наџиба и нејзиниот сопруг ја потрошиле својата скромна заштеда обидувајќи се да добијат помош за Артија, пред да дознаат дека таа има вродена срцева мана.
„Никој не знае како се чувствувам секој ден, овде со своето дете во ваква состојба“, вели Наџиба.
Некои семејства патуваат стотици километри до болницата во Херат, бидејќи во своите провинции немаат здравствени установи.
Вранга Нијамати, надзорничка на тимот медицински сестри, вели дека често примаат пациенти во „последна фаза“, кога „нема надеж“ за нивниот опстанок.
Сепак, таа вели дека се чувствува „гордо“ поради оние што успеваат да ги спасат од глад.
Покрај лекувањето на децата, медицинските сестри ги советуваат жените за доењето, кое е клучен фактор во борбата против неухранетоста.
„Кризата само ќе се влошува“
Откако талибанците повторно ја презедоа власта во 2021 година, сиромашните семејства се тешко погодени од намалувањето на меѓународната помош, како и од сушата и економските последици од враќањето на пет милиони Авганистанци депортирани од Иран и Пакистан.
„Во 2025 година веќе го забележавме најголемиот пораст на детската неухранетост регистриран во Авганистан од почетокот на 21 век“, изјави Џон Ајлиеф, претставник на Светската програма за храна во Кабул.
Кризата оваа година само ќе се влоши, додаде тој.
„Тие деца ќе умрат ако не бидат лекувани“, предупредува Ајлиеф.
Светската програма за храна бара 390 милиони долари за да обезбеди храна за шест милиони Авганистанци во текот на наредните шест месеци, но Ајлиеф вели дека шансите да се обезбедат тие средства се „многу мали“.
Ветувањата за солидарност од целиот свет, дадени по воведувањето на строгото толкување на исламското право од страна на талибанската влада, малку им помогнале на авганистанските жени, вели директорот на Светската програма за храна.
Тие сега „гледаат како нивните деца умираат од глад во нивните раце“, изјави тој.
АФП
Нови правила во Велика Британија за полесно повикување резервисти во војна
Велика Британија ќе ги зголеми воените сили со зголемување на максималната возраст на поранешни припадници на воените сили кои можат да бидат повикани во воена служба - од сегашните 55 години, на 65 години, јави агенцијата Ројтерс.
Тоа значи дека резервистите треба да останат на повик уште една деценија повеќе отколку досега.
Европските земји, вклучувајќи ги Франција и Германија, презедоа чекори за зголемување на своите воени сили како одговор на руската инвазија на Украина и инсистирањето на Соединетите Американски Држави(САД) за Европа да преземе поголема одговорност за сопствената безбедност.
Велика Британија, исто така, ќе го намали прагот за кој поранешните воени припадници можат да бидат повикани на служба, па во иднина, тоа ќе вклучува и повикување за „воени подготовки“.
Во моментов тие можат да бидат повикани само за „национална опасност, голема вонредна состојба или напад врз Велика Британија“.
„Овие реформи ќе ни овозможат брзо да го мобилизираме тој талент кога е најпотребен, зајакнувајќи ја нашата подготвеност и усогласувајќи се со сличен пристап што го преземаат многу сили на НАТО“, рече генералот Пол Грифитс.
Се очекува промените да стапат на сила од пролетта 2027 година.
Израелската армија издаде предупредување за евакуација на село во Либан пред нападите врз Хезболах
Израелската војска издаде предупредување за евакуација за селото Сохмор во јужен Либан пред воздушните напади врз цели на Хезболах во областа, јави агенцијата АФП.
„Итно предупредување до жителите на Јужен Либан, поточно во селото Сохмор“, напиша портпаролот на војската, полковник Авичај Адрае, на социјалната мрежа Икс.
„(Израелската војска) ќе ја нападне терористичката воена инфраструктура на Хезболах во блиска иднина за да се справи со забранетите обиди за обнова на нејзините активности во регионот“, напиша Адрае.
Наредбата доаѓа по една недела откако либанската војска соопшти дека го завршила разоружувањето на Хезболах јужно од реката Литани, што е прва фаза од националниот план иако Израел ги нарече тие напори недоволни.
Кабинетот на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху како одговор соопшти дека прекинот на огнот „јасно наведува дека Хезболах мора целосно да биде разоружан“.
Израел продолжи со редовните напади во Либан и покрај прекинот на огнот од ноември 2024 година.
Официјалната либанска Национална новинска агенција (ННА) на 11 јануари објави за „серија насилни израелски напади“ врз градовите Џезине и Махмудија како и „повеќе од 10 напади“ врз Ал-Буреиџ, сите во јужен Либан.
Засега нема да се продолжи зимскиот распуст поради грипот
Зимскиот распуст нема да се продолжи затоа што има средна активност на грипот и тоа засега не дава можност за некакви претерани мерки кои би зафаќале граѓаните, изјави д-р Драган Кочински, раководител на одделот за Епидемиологија на заразни заболувања при Институтот за јавно здравје (ИЈЗ).
„Доколку има каква било промена ќе апелираме и ќе дадеме соодветни мерки. Се забележува дека има зголемување на бројот на хоспитализирани и кај возрасните и кај децата и тоа е очекувано за овој период од годината, не се целосно исполнети капацитети на болниците“, рече д-р Кочински.
Од 5 до 11 јануари регистрирани се 2.322 заболени од грип, што е за 34,6 отсто повеќе во однос на претходната недела.
Во споредба со истата недела од минатата сезона, се регистрира зголемување на бројот на заболени за 2,2 пати, а ако се спореди со просекот од последните 15 сезони, има зголемување од 39,1 отсто.
Најголем број заболени, 1.378, се на возраст од 15 до 64 години, а највисока инциденца се регистрира кај децата на возраст до четири години и од пет до 14 години.
Најголем број заболени (556) има во Скопје. Следуваат Тетово (308), Куманово (266) и Охрид (202).
Досега има еден смртен случај асоциран со грип, жена на 75 години од Скопје, која била хоспитализирани на Клиниката за инфективни болести и кај која биле регистрирани коморбидитети.
За превенција од грип, лекарите препорачуваат да се избегнуваат простории со голем број луѓе, особено ако меѓу нив има такви кои имаат симптоми на респираторно заболување, кашлање, кивање, температура, да се проветрува, да се пијат витамини, минерали, природно цедени сокови, се што може да го подобри имунитетот.
Шефицата на ММФ во Киев, во прва посета по 2023 година
Шефицата на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева на 15 јануари пристигна во Киев на разговори на високо ниво, додека Украина се подготвува да ја одбележи четвртата годишнина од целосната инвазија на Русија на 24 февруари 2022 година, јави Ројтерс.
Шефот на централната банка, Андриј Пишни, ја пречека Георгиева пред манастирот „Свети Михаил“ на плоштадот во центарот на Киев, каде што беа изложени изгорени руски тенкови. Заедно, тие положија цвеќе на спомен-ѕидот со портрети на илјадници украински војници убиени во борбата против Русија.
Управната директорка на ММФ ќе се сретне со украинскиот претседател Володимир Зеленски, премиерката Јулија Свириденко, други украински функционери и бизнисмени за време на нејзината еднодневна посета, соопштија претставници на ММФ.
Посетата на Георгиева на Украина беше чувана во тајност до нејзиното пристигнување во Киев поради безбедносни причини.
Шефицата на ММФ, која има блиски семејни врски со Украина, последен пат ја посети земјата во февруари 2023 година. Нејзиниот брат беше во Харков, вториот по големина град, кога Русија изврши инвазија, пренесе Ројтерс.
Георгиева пристигна во Киев еден ден откако Зеленски прогласи вонредна состојба во енергетскиот сектор за да се забрза работата на снабдувањето со електрична енергија нарушено од руските напади врз инфраструктурата. Поправките на илјадници станбени блокови беа комплицирани од студеното време, при што ноќните температури паднаа близу -20 целзиусови степени.
Украина и ММФ постигнаа прелиминарен договор за четиригодишна програма за кредитирање од 8,2 милијарди долари во ноември 2025, во зависност од усвојувањето на буџетот и зајакнувањето на гаранциите за финансирање од донатори, меѓу другите фактори.
Претставници на ММФ очекуваат дека овој договор одборот ќе го разгледа за неколку недели.
Новата програма на ММФ ќе ја замени неговата сегашна четиригодишна програма од 15,5 милијарди долари, од кои се исплатени околу 10,6 милијарди долари, која претпоставуваше дека војната ќе заврши во 2025 година.
Новиот прелиминарен договор претпоставува дека војната ќе заврши оваа година, но вклучува „сценарио на штета“ дека војната полека ќе се смири и нема да заврши до 2028-та.
Одобрување на финансирањето е клучно, бидејќи ќе ослободи дополнителни надворешни инвестиции потребни за затворање на финансиските празнини на Украина, кои ММФ ги пресмета на околу 136,5 милијарди долари за периодот до 2029 година.
Војната, која наскоро ќе влезе во петта година, силно ја погоди украинската економија, при што земјата треба да го потроши најголемиот дел од државните приходи - 2,8 трилиони украински гривни или околу 27,2% од БДП - за да ги заврши одбранбените напори во 2026 година.
Георгиева ќе го разгледа напредокот на Украина во неколку активности, вклучувајќи го усвојувањето на буџетот за 2026 година, проширувањето на даночната основа за зголемување на приходите и обезбедувањето финансирање од големи надворешни донатори под услови слични на грантови.
Кога го објави прелиминарниот договор, ММФ соопшти дека украинските власти, исто така, се согласиле да ги забрзаат напорите за спречување на даночна евазија.
Лидерите на ЕУ минатиот месец се согласија на Украина да ѝ позајмат 90 милијарди евра (105 милијарди долари) за две години. Украина мора да го сервисира заемот само ако Русија плати репарации по завршувањето на војната.
Русија протерува британски дипломат обвинет за шпионажа
Русија ќе протера дипломат од Обединетото Кралство кого го обвини дека е таен шпион, соопшти руското Министерство за надворешни работи, јави агенцијата АФП.
Министерството соопшти дека го повикало британскиот вршител на должноста амбасадор при што „изнесен силен протест во врска со информациите добиени од надлежните руски власти дека еден од дипломатските службеници на амбасадата припаѓа на разузнавачките служби на Велика Британија“.
„Акредитацијата на лицето се одзема. Тој е должен да ја напушти Руската Федерација во рок од две недели“, соопшти руското МНР.
Москва и Лондон протераа неколку вработени во амбасадите во текот на последната деценија, разменувајќи обвиненија за шпионажа.
Русија ја предупреди Велика Британија да не ја „ескалира ситуацијата“, ветувајќи дека ќе даде „цврст соодветен одговор“ доколку Лондон возврати.
Федералната безбедносна служба на Русија (ФСБ) го именуваше човекот како Гарет Сејмуел Дејвис, кој е наведен во официјалната база на податоци на Русија за акредитирани дипломати како втор секретар на амбасадата.
Односите меѓу Лондон и Москва веќе беа на најниско ниво во последните децении, дури и пред Русија да ја започне својата целосна воена офанзива врз Украина.
Во 2006 година, рускиот дезертер Александар Литвиненко беше убиен во Лондон, отруен со отров „полониум“, во она што британските истражители го оценија како напад на руската тајна служба.
Во 2018 година, пак, Велика Британија соопшти дека рускиот двоен агент Сергеј Скрипал бил отруен со нервен гас „новичок“ во британскиот град Солсбери.
Еден граѓанин почина откако нашол фрлено шишенце парфем, користено како уред за испорака на гасот со кој бил откриен Скрипал, што во последните децении го предизвика најголемото протерување на руски дипломати од Запад, за кои се тврди дека се шпиони.
САД ја запираат обработката на имигрантски визи за 75 земји, меѓу кои и Северна Македонија
Администрацијата на американскиот претседател, Доналд Трамп ја суспендира обработката на имигрантски визи за подносители на барања од 75 земји, соопшти во средата Стејт департментот.
Стејт департментот на социјалната мрежа X (Икс) наведе дека ќе ја запре обработката на имигрантски визи за 75 земји чии мигранти користат социјална помош од американските даночни обврзници во неприфатливо висок обем.
За суспензијата на обработката на барањата за визи првично објави Фокс њуз (Fox News), повикувајќи се на меморандум на Стејт департментот.
Според извештајот на Фокс њуз, меѓу тие 75 земји се Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Косово и Северна Македонија.
Извештајот на Фокс њуз го спомена на X и портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит.
Од европските земји на списокот се и Азербејџан, Белорусија, Грузија, Ерменија, Молдавија и Русија.
Иако Стејт департментот сè уште нема објавено официјален список, во една од објавите на X наведе дека „паузата влијае на десетици земји вклучувајќи ги Сомалија, Хаити, Иран и Еритреја, чии имигранти често стануваат јавен товар за Соединетите Американски Држави по пристигнувањето“.
„Работиме на тоа да се обезбеди великодушноста на американскиот народ повеќе да не биде злоупотребувана“, додаде Стејт департментот.
Суспензијата на обработката на барањата за имигрантски визи од наведените 75 земји ќе започне на 21 јануари, наведува Фокс њуз, додавајќи дека меморандумот им наложува на американските амбасади да ги одбиваат визите согласно важечкиот закон, додека Стејт департментот ги преиспитува своите процедури.
Суспензијата на обработката на визите се совпаѓа со мерките на администрацијата на Трамп против имиграцијата.
Трамп во ноември вети дека „трајно ќе ги паузира“ миграциите од сите „земји од третиот свет“ по пукањето во близина на Белата куќа, во кое, според наведениот извор, учествувал авганистански државјанин и во кое загинал припадник на Националната гарда.
Соединетите Американски Држави долго време одбиваа визи на лица за кои се сметаше дека веројатно на крајот ќе имаат потреба од државна социјална помош, но Стејт департментот соопшти дека сега ќе го користи истото овластување за целосна суспензија на имиграциските визи врз основа на националност, пренесува АФП.
Стејт департментот во понеделникот соопшти дека од враќањето на Трамп поништил повеќе од 100.000 визи, што претставува рекорд за една година.
Министерството за внатрешна безбедност минатиот месец соопшти дека администрацијата на Трамп депортирала повеќе од 605.000 луѓе, а уште 2,5 милиони други ја напуштиле земјата доброволно.
Европската комисија предложи 90 милијарди помош за Украина
Европската комисија (ЕК) во средата усвои пакет законодавни предлози со кои се обезбедува континуирана финансиска поддршка за Украина во тековната и во наредната година.
Како што соопшти оваа институција, овој чекор претставува важен пресврт во силната и долгорочна поддршка на Европската унија (ЕУ) за Украина во нејзината одбрана од руската агресија. Предлогот опфаќа воспоставување нов заем за Украина во износ од 90 милијарди евра.
Станува збор за резултат на договорот што лидерите на земјите членки на Европската унија го постигнаа на самитот во декември 2025 година, со цел да ѝ се обезбедат овие средства на Украина и да се избегне финансиски недостиг, проценет на 70 милијарди евра, со кој Киев би се соочил уште во април.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен потсети дека наскоро ќе се одбележи четвртата годишнина од руската агресија врз Украина, истакнувајќи дека Русија не покажува знаци на попуштање.
„Нема знаци на каење. Нема знаци на барање мир. Напротив. За време на божиќните празници Русија ги интензивираше нападите, убивајќи цивили и погодувајќи енергетска инфраструктура. Ова мора да престане. Сите сакаме мир за Украина, но за да се дојде до него, Украина мора да биде во силна позиција. Затоа минатата есен се договоривме да ги покриеме воените и буџетските финансиски потреби на Украина за 2026 и 2027 година“, порача претседателката на ЕК.
Како што се наведува во соопштението на Европската комисија, оваа финансиска обврска ќе се реализира преку ограничен кредит од 90 милијарди евра за периодот 2026–2027, познат како Заем за поддршка на Украина.
Предложената поддршка е структурирана во две компоненти: околу две третини од средствата, односно 60 милијарди евра, се наменети за воена помош, додека преостанатата третина, во износ од 30 милијарди евра, би била обезбедена како општа буџетска поддршка.
Овој предлог треба да биде потврден и одобрен од Европскиот парламент и од Советот на ЕУ.
„Денес ја покажуваме нашата континуирана и непоколеблива поддршка за Украина. Сега сметаме на Европскиот парламент и на Советот на ЕУ брзо да се усогласат околу овие предлози, за да обезбедиме Украина да ја добие првата исплата уште во април“, наведе фон дер Лајен.
Како што понатаму се наведува во соопштението на ЕК, оваа помош ќе ѝ овозможи на Украина да ги зајакне своите одбранбени капацитети, да обезбеди непречено функционирање на државата и на основните јавни услуги, како и да ја зголеми отпорноста на земјата и да ја унапреди нејзината интеграција со европската одбранбена индустриска база.
Според проценките на Меѓународниот монетарен фонд, пакетот за поддршка што го претстави Европската комисија покрива околу две третини од вкупните финансиски потреби на Украина во наредните две години.
„Поради тоа, и понатаму е неопходна континуирана и координирана поддршка од меѓународните партнери“, се наведува во соопштението на ЕК.
Дурмиши: Нема причина за мерки за цените на храната
Министерството за економија и труд засега не гледа причина да реагира во однос на цените на храната затоа што во декември цените биле намалени за 0,4 проценти. Доколку има енормно зголемување на цените, вели министерот за економија Бесар Дурмиши, ќе реагираат и ќе се преземат мерки.
Тој денеска (14 јануари) изјави дека во моментот не гледа причина за некакво ограничување на профитната бруто-маржа или ограничување на цените.
„ Секојдневно ја следиме ситуацијата, во комуникација сме со претставниците од Државниот пазарен инспекторат и ако има потреба, ќе реагираме, но во декеври цените во делот на храната и пијалаците се намалени за 0,4 проценти. Убеден сум дека овој тренд ќе продолжи и оваа година“, изјави Дурмиши.
Тој рече дека лани се направени повеќе од 20 илјади контроли. При тоа, изречени се 2,5 милиона евра глоба за оние трговци што се однесувале девијатно и ги зголемиле цените без економска оправданост.
Дурмиши најави и дека Државниот пазарен инспекторат и Инспекторатот за труд ќе бидат зајакнати со нови инспектори, кои треба да го поминат периодот на обука и кон средината на годината активно да се вклучат на терен.
Министерот смета дека на терен се потребни инспектори што ќе ја вршат контролата над сите трговски друштва со цел да се утврди кој не ги почитува законите.
Како што изјави денеска, во Трудовиот инспекторат во моментот има 80-ина инспектори, а во Пазарниот инспекторат - 120.
„Уште во времето кога овие два инспектората, со измените на законот, го изгубија правото на правен субјект и влегоа во склоп на Министерството за економија и труд, ја известив Владата со барање да имаме повеќе инспектори, особено во Пазарниот инспекторат, бидејќи тие го опфаќаат целиот внатрешен пазар“, додаде Дурмиши.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете