Црвен крст соопшти денеска дека над 3 милиони луѓе најверојатно се погодени од силниот земјотрес во Хаити. Црвен крст заедно со Обединетите нации се обидуваат да ја прецизираат штетата од земјотресот кој предизвика масовно уништување во главниот град Порт о Пренс, во кој живеат 1,2 милиони луѓе. Земјотерсот со интензитет од 7 степени според Рихтеровата скала синоќа го погоди островот.

Шест лица загинаа во руски напади со беспилотни летала и ракети, а десетици беа повредени низ цела Украина, додека Киев соопшти дека цел на нападот биле пристаниште и рафинерија за нафта во јужниот руски регион Краснодар.

Во рускиот напад, првенствено насочен кон енергетската инфраструктура на Киев, беа употребени околу 430 беспилотни летала и 68 ракети од различни типови, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски на 14 март, кога неговата земја го одбележа националниот ден на волонтерството.

„За жал, имаше и напади и штети врз обични домови, училишта и цивилни бизниси“, напиша Зеленски на Телеграм, повикувајќи на спроведување на договорите за воздушна одбрана со европските партнери на Украина.

Шефот на воената администрација на Киев, Микола Калашник, рече дека пет лица се убиени во регионот, а уште 15 се повредени. „Тројца од нив се во сериозна состојба, двајца моментално се на операција“, додаде тој.

Уште едно лице е пријавено за убиено во Запорожје, додека локалните власти соопштија дека најмалку пет други украински региони биле цел на руски напади.

Во меѓувреме, украинската војска на 14 март соопшти дека ги погодила рафинеријата за нафта Афипски и пристаништето Кавказ во јужниот руски регион Краснодар. Во соопштението се додава дека нападите предизвикале пожар во рафинеријата за нафта и штета за пристаништето.

Иако руските власти не го коментираа веднаш инцидентот, украинските и руските канали на Телеграм објавија видеа генерирани од корисници кои се чини дека прикажуваат експлозии и чад во областа.

Нападот следувше по одлуката на Соединетите Американски Држави привремено да ги укинат санкциите врз руската нафта за да ги стабилизираат глобалните енергетски пазари во услови на воена кампања против Иран.

Киев изјави дека овој потег би можел да додаде околу 10 милијарди долари во воениот фонд на Кремљ.

На 12 март, и Киев и Москва потврдија дека уште една рунда трилатерални разговори во кои учествуваат Русија, Украина и САД е одложена, додека на 13 март, украинската војска пријави 153 судири по линијата на фронтот во текот на денот.

„Русија ќе се обиде да ја искористи војната на Блискиот Исток за да предизвика поголемо уништување тука во Европа, во Украина“, рече Зеленски на 14 март.

Иран долго време е сојузник на Русија, снабдувајќи ја со воена опрема и технологија во воените напори на Москва против Украина.

Неколку земји од Персискиот залив, вклучувајќи ги Саудиска Арабија, Кувајт, Обединетите Арапски Емират(ОАЕ) и Катар пријавија нови напади со ракети и беспилотни летала во тековната војна со Иран.

Саудиското Министерство за одбрана соопшти дека шест балистички ракети биле пресретнати и уништени над покраината Ал-Карџ доцна на 14 март.

Официјални лица, исто така, изјавија дека претходно биле пресретнати неколку беспилотни летала, главно во источниот дел од земјата.

Во областа Ал-Карџа се наоѓа и воздухопловната база Принц Султан, која ја користат и американските сили и која била цел неколку пати од почетокот на војната.

Во Кувајт, Управата за цивилно воздухопловство соопшти дека меѓународниот аеродром бил исто така цел на неколку напади со беспилотни летала на 14 март, при што бил оштетен радарскиот систем, иако не се пријавени повредени.

Кувајт привремено го затвори својот воздушен простор.

Во ОАЕ, воздушната одбрана пресретна беспилотно летало над емиратот Фуџаира, но остатоци што паднаа на земјата предизвикаа пожар. Канцеларијата за медиуми на Фуџаира објави дека се во тек операции за гаснење на пожарот и дека е повреден еден јордански државјанин.

Пристаништето Фуџаира се смета за еден од клучните регионални центри за складирање и транспорт на нафта.

Катарското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на денот земјата била цел на четири балистички ракети и неколку беспилотни летала, од кои сите биле пресретнати и уништени од катарските вооружени сили.

Американскиот претседател Доналд Трамп на 28 февруари соопшти дека Вашингтон почнал „големи борбени операции“ против Иран, во координација со израелските сили. Нападите во Техеран беа насочени кон највисоките нивоа на раководството на Исламската Република. Иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, беше убиен во американските и израелските воздушни напади.

Од друга страна, пак, Иран испука стотици ракети и беспилотни летала насочени кон американските воени бази, како и клучни енергетски и комерцијални локации во Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Бахреин и Катар – сите американски сојузници.

Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој во траење од 12 месеци на припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи и ги признава личните карти издадени од српските власти, што ќе ги ублажи последиците од целосната имплементација на Законот за странци и возила.

Според најновото соопштение на косовските власти, целосната имплементација на Законот за странци и возила ќе почне на 15 март.

Врз основа на овoj закон, сите кои немаат косовски документи ќе мора да добијат дозвола за престој, додека возилата со странски регистарски таблички нема да можат да учествуваат во сообраќајот во Косово подолго од три месеци или врз основа на овластување.

Новите мерки за олеснување за припадниците на српската заедница доаѓаат по состанокот меѓу специјалниот претставник на Европската Унија за дијалогот меѓу Косово и Србија, Питер Соренсен, и косовскиот премиер Албин Курти на 14 март.

Членовите на српската заедница во Косово, нивните политички претставници и граѓанскиот сектор се противат на целосното спроведување на законот за странци и сообраќај.

Нивното образложение е дека тоа негативно ќе влијае врз припадниците на малцинските заедници, како и врз здравствениот и образовниот сектор што функционира во српските заедници во рамките на српскиот систем.

Имено, Законот за странци би влијаел врз припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи, но живеат, работат или студираат на Косово. На пример, на Универзитетот во Северна Митровица - кој работи во српскиот систем - граѓаните на Србија би морале да имаат работна дозвола или дозвола за престој да работат или студираат.

Инаку, според упатствата и брошурите објавени од косовското Министерство за внатрешни работи, секој што нема косовски документи од 16 март ќе мора да има привремена дозвола за престој и да исполнува други услови пропишани со закон, во зависност од целта на престојот, за потребите на студирање, семејно обединување, хуманитарни причини, научни истражувања и други околности предвидени со закон.

Дозволата за престој мора да се побара во рок од 72 часа од влегувањето во Косово.

Целосната имплементација на Законот за странци и возила во Косово е остро критикувана од Белград, со оцена дека станува збор за „дискриминаторски мерки“.

Заедницата на општини со српско мнозинство беше договорена во 2013 година со првиот Бриселски договор, принципите беа договорени во 2015 година, а се споменува и во Договорот за патот кон нормализација на односите, кој Косово и Србија го прифатија во 2023 година.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека американските сили „целосно уништиле“ воени објекти на стратешкиот остров Харг во Иран во „еден од најмоќните бомбардирања“ во историјата на Блискиот Исток и рече дека американската морнарица наскоро ќе започне со придружба на бродови низ Ормутскиот теснец.

„Пред неколку моменти, по моја наредба, Централната команда на Соединетите Американски Држави изврши еден од најмоќните бомбардирања во историјата на Блискиот Исток и целосно ја уништи секоја воена цел во крунскиот скапоцен камен на Иран, островот Харг“, напиша Трамп на социјалните мрежи.

„Нашето оружје е најмоќното и најсофистицираното што светот некогаш го видел, но, од причини на пристојност, јас избрав да не ја уништам нафтената инфраструктура на островот“, напиша тој.

Сепак, Трамп го предупреди Техеран дека доколку Иран „или некој друг“ направи нешто за да го спречи превозот низ теснецот, тој ќе ја „преиспита“ одлуката да не ги уништува нафтените наоѓалишта на островот.

Иранскиот остров Харг е главниот излез за извоз на нафта, кој служи како терминал за околу 90 проценти од иранскиот извоз на нафта. Се наоѓа на околу 24 километри од иранскиот брег и на околу 480 километри северно од Ормутскиот теснец.

Неколку часа подоцна, иранските државни медиуми потврдија дека американските сили нападнале воени објекти на островот Харг. Новинската агенција Фарс, која е блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГК), објави дека слушнале „повеќе од 15 експлозии“ на островот и дека од областа се издига густ чад.

Медиумот соопшти дека САД ја таргетирале воената опрема и тврдеше дека системите за воздушна одбрана на Харг не се оштетени.

Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа, не беше во можност независно да го потврди извештајот.

Иранската војска претходно се закани дека ќе нападне нафтени полиња поврзани со САД во регионот доколку биде погодена која било иранска енергетска инфраструктура.

Овој развој на настаните се случи откако Пентагон почна да ги засилува своите сили на Блискиот Исток, испраќајќи нов јуришен брод со експедициска единица на морнарицата откако Трамп вети интензивирани напади во следната недела.

Украински беспилотни летала нападнаа рафинерија за нафта и пристаниште во рускиот јужен регион Краснодар, предизвикувајќи повреди и штети, јави агенцијата Ројтерс.

Во соопштение на Телеграм, локалните власти на Краснодар кажаа дека три лица се повредени во напад врз Порт Кавказ, пристаниште што испорачува житарки и течен нафтен гас и се наоѓа на Керчкиот теснец спроти Крим.

Според соопштението, оштетени се сервисен брод и комплексот на пристаништето.

Руското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на ноќта соборило 87 украински беспилотни летала, вклучувајќи 31 над Азовското Море и 16 над регионот Краснодар.

Украина се брани од целосна руска инвазија со помош од Западот повеќе од четири години. Како дел од својата одбранбена кампања, таа напаѓа и цели во Русија.

Министерката за образование Весна Јаневска изјави дека не размислува за повлекување на законот за високо образование и негова доработка. Таа најави дека работната група која го подготвува че се сретне уште еднаш, а потоа ќе биде пуштен во владина постапка. На професорите кои бараат повлекување на законот, министерката им порача дека имаат две можности.

„Мала група професори бараат повлекување на законот. Претпоставувам дека тоа е од страв дека во иднина нема да можат да ги исполнат условите кои законот ги бара. Имаат две можности. Значи, првата можност им е сериозно да се фатат за работа. Втората можност е да останат во истото звање подолго време, па потоа, кога ќе бидат спремни, да одат во следното звање. Од тука ништо не губат, туку со одредено темпо, побрзо или побавно, ќе стигнат до целта“, изјави министерката.

Таа додаде дека многу од забелешките кои биле добиени за законот и за кои се сметало дека се конструктивни се прифатени и веќе се внесуваат во текстот на законот. За некои од забелешките, како што се оние за отчетноста на универзитетите кон државата или ингеренциите на националниот совет, работната група смета дека се неоправдани.

„Бројни корекции се направени. Искрено се надевам дека сите ќе бидат задоволни“, рече министерката Јаневска.

Надлежните велат дека Законот за високо образование се менува со цел да се подобри и да ги донесе македонските универзитети на Шангајската листа.

Освен група професори, повлекување на законот побара и опозицијата, која тврди дека законот премногу се фокусира на административни процедури и ја централизира контролата, наместо да ги решава суштинските проблеми како недоволното финансирање, одливот на млади кадри и слабата поврзаност со пазарот на труд.

Дел од професорите и од државните и од приватните универзитети, аргументираат дека предложениот закон за високо образование нема да донесе квалитет, наспроти очекувањата на власта. Тие посочуваат дека новиот закон формално ја признава автономијата, но ја зголемува административната регулација, па така се создава систем во кој автономијата постои во декларативна форма, но во практиката се ограничува преку бројни процедури, согласности и централни одлуки.

Законот меѓудругото, предвидува универзитетите и високите стручни школи за својот статус да добиваат согласност од Собранието, но по претходно позитивно мислење од Владата.

Израел ги прошири своите напади во Либан во петок, 13 март, таргетирајќи повеќе области, вклучувајќи го и мостот над реката Литани, за кој рече дека Хезболах го користел како премин за своите борци.

Нападите се случија откако Израел се закани дека ќе спроведе и копнена операција за разоружување на Хезболах доколку либанската влада не го стори тоа.

Милитантната група со седиште во Либан започна нови напади врз израелските сили во петокот, на 14-тиот ден од војната на Блискиот Исток.

Израел таргетирал мост над реката Литани помеѓу градовите Зрарија и Тајр Фалсај, според државните медиуми. Реката го дели јужен Либан на два дела.

Во соопштението, израелската армија ја опиша реката како „клучен премин“ за Хезболах „од северен кон јужен Либан, за да ја изгради својата моќ и да се подготви за борба“.

Нападот е прв врз либанската цивилна инфраструктура што го признава Израел откако избувнаа нови борби со Хезболах по американските и израелските напади врз Иран.

Во четвртокот Израел започна серија воздушни напади врз цели во центарот на Бејрут и неговите јужни предградија. Израел, исто така, рече дека ги погодил „командните центри“ на Хезболах во неколку бранови напади.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека ѝ рекол на либанската влада дека „си играте со оган ако продолжите да му дозволувате на Хезболах да дејствува, кршејќи ја вашата обврска да го разоружате“.

Во текот на ноќта од четврток кон петок, израелската армија изврши нови воздушни напади, таргетирајќи стан во близина на Бурџ Хамуд во северните предградија на Бејрут, област која остана недопрена од војната.

Според либанската државна Национална новинска агенција (ННА), израелските напади погодиле неколку други места, вклучително и друг стан на периферијата на јужниот град Сидон.

Во источниот град Бар Елијас, воздушен напад бил насочен кон локален функционер од исламистичката група Џамаа Исламија, при што загинале неговите два сина, соопшти ННА.

Израелската армија, исто така, го обнови предупредувањето за евакуација за јужните предградија на Бејрут. Во четврток издаде слична наредба до жителите на голема област околу 20 километри северно од реката Литани.

Наредбата ја проширува зоната во јужен Либан во која на жителите им е кажано да заминат, за да покрие повеќе од 40 километри од либанско-израелската граница.

Војната расели повеќе од 800.000 луѓе во Либан, според владата.

Во петок попладне, генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, ќе упати хуманитарен апел за помош на раселените лица за време на посетата на Бејрут.

Истражувачи од Австрија и Швајцарија го гледаат значителното забавување на ротацијата на Земјата како потврда дека климатските промени влијаат на должината на денот на нашата планета.

Ротацијата моментално се продолжува за 1,33 милисекунди на век, што е едвај забележливо во секојдневниот живот, но студијата објавена во петок, 13 март наведува дека продолжувањето на денот може да влијае на прецизното мерење на времето и навигацијата во вселената, кои се потпираат на ротацијата на Земјата.

Во училиште, учениците учат дека денот трае 24 часа бидејќи Земјата ротира еднаш околу својата оска во тој период. Сепак, времетраењето на ротацијата всушност се менува од привлечноста на Месечината, како и од геофизичките процеси во внатрешноста на Земјата, на површината на Земјата и во атмосферата.

Во претходните истражувања, Мостафа Кијани Шахванди од Универзитетот во Виена и Бенедикт Соја од Федералниот институт за технологија (ETH) Цирих покажаа дека нивото на морето се зголемува поради забрзаното топење на мразот на половите и на глечерите, што пак ја забавува ротацијата на Земјата.

Кијани Шахванди во изјава од Универзитетот во Виена објави дека ова може да се спореди со уметнички лизгач кој се врти побавно кога ги раширува рацете.

Истражувачите сега сакаа да откријат дали имало претходни фази во кои климата значително ја зголемила должината на денот. За да го направат ова, тие го анализирале хемискиот состав на морските фосили како индикатор за нивото на морето. Од ова, извлекле промени во должината на денот користејќи математички модели.

Соединетите Држави соопштија дека привремено ќе дозволат продажба на руска нафта што моментално се наоѓа на море. Целта е да го намалат притисокот врз цените предизвикан од недостигот поврзан со нападите на САД и Израел врз Иран и одмаздничките напади од страна на Техеран.

Министерството за финансии на САД објави дека издало лиценца со која се дозволува продажба на руска сурова нафта и нафтени производи што биле натоварени на бродови до 00:01 часот на 12 март, во траење од 30 дена, до 11 април.

„Со цел да се зголеми глобалниот дострел на постојното снабдување, Министерството за финансии дава привремено овластување за да им дозволи на земјите да купуваат руска нафта што моментално се наоѓа на море“, рече министерот за финансии Скот Бесент на платформата X.

Тој додаде дека оваа „тесно дефинирана, краткорочна мерка се однесува само на нафта што веќе е во транзит“ и дека нема да донесе „значајни финансиски придобивки за руската влада“.

Овој потег дојде еден ден откако Министерството за енергетика на САД соопшти дека САД ќе ослободат 172 милиони барели нафта од Стратешките резерви на нафта во обид да ги ублажат растечките цени на нафтата по војната во Иран. Тоа е дел од поширок потег на 32-члената Меѓународна агенција за енергетика (ИЕА) за ослободување на 400 милиони барели нафта.

Руската нафта се наоѓа на море поради американските санкции врз големите руски производители, што создава финансиски ризици за потенцијалните купувачи, оставајќи ја руската сурова нафта во транзит без можност за истовар.

Експертите проценуваат дека има повеќе од 100 милиони барели нафта од руско потекло на море низ целиот свет.

Белата куќа ја забрани купувањето руска нафта и се закани со огромни царини за земјите што го прават тоа, како начин да ги блокираат средствата што би можеле да ја финансираат војната против Украина.

Демократите и некои републиканци се спротивставија на можноста за ублажување на санкциите врз Русија. Критичарите велат дека претседателот Доналд Трамп ја фаворизира Москва и изразија загриженост дека секој дополнителен приход од нафта ќе му помогне на претседателот Владимир Путин да ги прошири своите напади врз Украина.

Белата куќа негираше дека Трамп ја фаворизира Русија во преговорите за прекин на војната на Русија против Украина.

На 6 март, министерот за финансии Скот Бесант објави 30-дневно укинување на санкциите за да ѝ се овозможи на Индија да купува руска нафта. Приходите на Русија од таа продажба во Индија се проценуваат на милијарди долари.

Покрај тоа ослободување, Трамп и Бесент рекоа дека е можно пошироко олеснување на санкциите врз извозот на руска енергија.

„Правдата не треба да биде ниту пребрза ниту задоцнета. Само правдата и вистината можат да донесат мал спокој за семејствата и за општеството“, рече претседателот на Собранието, Африм Гаши во говорот на комеморативната седница по повод една година од трагедијата во Кочани, во која загинаа 63 млади луѓе, а над 200 беа повредени во пожар во дискотеката „Пулс“. Тој повика точно да се лоцира одговорноста за изгубените животи поради направените пропусти.

„Таа ноќ Кочани и Македонија изгубија дел од својата иднина. Таа ноќ заедно со животите на 63 млади луѓе, со себе ги однесе и соништата и плановите што штотуку почнаа да се градат. Дури и по една година тешко е да се изберат, а уште потешко е да се изговорат зборови. Тие секогаш изгледаат недоволни за да го изразат она што човек го чувствува. Јавниот збор е должност, но тој никогаш досега не бил толку тежок“, рече Гаши во обраќањето пред пратениците и семејствата на жртвите.

Тој истакна дека оваа комеморативна седница не е само институционален формализам, туку заедничко поколнување пред тие што ја носат тежината од овој настан. Гаши се осврна и на хуманизмот и солидарноста што ја демонстрираа граѓаните по настанот, како и меѓународната заедница.

„Видовме лекари и медицински сестри што работеа деноноќно за да спасат некој живот, видовме пожарникари што не се штедеа себеси за да извлечат некого и дека притоа оваа солидарност немаше ниту политички, ниту етнички, ниту верски бои немаше оваа солидарност“, рече Гаши.

Во меѓувреме денеска, 12 март продолжи судскиот процес за пожарот во „Пулс“. Судењето, кое започна на 19 ноември лани, треба да продолжи со искази на сведоци на Обвинителството.

За пожарот во „Пулс“ се обвинети 35 физички и три правни лица. Меѓу нив се сопственикот на кабарето, негови блиски, инспектори на државни институции, поранешни министри и припадници на агенцијата што го обезбедувала т.н. кабаре и нејзиниот сопственик.

На почетокот на судскиот процес сите се изјаснија дека не се чувствуваат виновни и ја оспорија тезата на одбраната дека има причинско-последична врска помеѓу нивните дејствија и причината за смртоносниот пожар. Судењето го води судијката Диана Груевска-Илиевска, а обвинението го застапува тим од 15 јавни обвинители.