Сочувство и критики за починатиот последен советски лидер Горбачов
Михаил Горбачов
Лидерите и политичарите ширум светот го изразија своето сочувство за поранешниот советски лидер Михаил Горбачов, чии реформи доведоа до колапс на комунизмот во Европа, кој почина на 91-годишна возраст. Други на социјалните мрежи го обвинија дека ја направи Русија сила од втор ред.
Михаил Горбачов почина на 30 август „по тешко и долго боледување“, изјавија од Централната клиничка болница во Москва за руските медиуми. Во изјавата објавена подоцна истата ноќ, американскиот претседател Џо Бајден го нарече Горбачов „редок лидер – човек со имагинација да види дека е можна поинаква иднина и храброст да ја ризикува целата своја кариера за да ја постигне таа иднина. Резултатот беше побезбеден свет и поголема слобода за милиони луѓе“.
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш рече дека Горбачов „го променил текот на историјата“, додека претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, наведе дека Горбачов е „Тој беше „доверлив и почитуван лидер“ кој „играше клучна улога за ставање крај на Студената војна и рушење на железната завеса“ и „го отвори патот за слободна Европа“, додаде таа.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека Горбачов бил човек на мирот кој го отворил патот на слобода за Русите. Британскиот премиер Борис Џонсон во сочувството вели: „Во време на агресија на Путин во Украина, неговата неуморна посветеност за отворање на советското општество останува пример за сите нас“.
Олег Морозов, член на Долниот дом на рускиот парламент, или Дума, која ја претставува владејачката партија Единствена Русија, го нарече Горбачов еден од „коавторите“ на новиот светски поредок што тој го означи како „неправеден“ за Русија.
Морозов ја опиша неиспровоцираната војна на Русија во Украина како обид за промена на постсоветскиот светски поредок. Тој рече дека се надева оти Горбачов во последните денови чувствувал „каење“ за последиците од неговите постапки.
Рускиот претседател Владимир Путин, преку неговиот портпарол Дмитриј Песков, изрази длабоко сочувство за смртта на Горбачов.
Многу Руси никогаш не му простија на Горбачов за превирањата што ги поттикнаа реформите, гледајќи го падот на нивниот животен стандард како превисока цена за демократијата.
Како застапник на политиката на зближување со Западот, тој ја доби Нобеловата награда за мир во 1990 година. Поранешниот советски лидер се очекува да биде погребан на московските гробишта Новодевичи заедно со неговата сопруга Раиса, која почина во 1999 година, јавуваат државните медиуми.
Подем и пад
Горбачов ја презеде Комунистичката партија и советското раководство во 1985 година и претседаваше со шест турбулентни години во кои се случи падот на железната завеса, повторното обединување на Германија и на крајот советската пропаст која Путин потоа ја нарече „најголемата геополитичка катастрофа на векот“. Горбачов славно ги воведе „гласност“ и „перестројка“ во обид да го одржи во живот Советскиот Сојуз.
Животот на Михаил Горбачов низ фотографии
1/20Поранешниот советски лидер Михаил Горбачов, кој почина на 30 август на 91-годишна возраст, зборува за време на презентацијата на неговата автобиографија „Горбачов во животот“, на 29 февруари 2016 година.
Горбачов рече: „Колку повеќе размислувам за мојот живот, толку повеќе гледам дека најголемите и најважните настани се случија неочекувано“.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
2/20Младиот Горбачов на 19-годишна возраст, носејќи го медалот „Црвено знаме на трудот“ што го доби за возење комбајн на рамнините на јужна Русија.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
3/20Горбачов ја предводи делегацијата на Комунистичката партија во Ставропол во 1966 година. Токму во Ставропол ја започна својата кариера во партијата што на крајот ќе дојде да ја води.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
4/20Горбачов (трет од десно) на прослава во Ставропол во 1960-тите од Октомвриската револуција. Младиот комунист брзо се искачи низ редовите на партијата.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
5/20Со сопругата Раиса и британската премиерка Маргарет Тачер во 1984 година. Раиса почина од леукемија во 1999 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
6/20Неговата прва средба со американскиот претседател Роналд Реган, во Женева во ноември 1985 година. Горбачов беше избран за генерален секретар на Комунистичката партија во март 1985 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
7/20Со кубанскиот претседател Фидел Кастро во Кремљ во март 1986 година. Истата година Горбачов ја започна својата иницијатива за перестројка (реструктуирање), за која се надеваше дека ќе ги поттикне „иницијативните и креативните напори“ и ќе помогне да стартува стагнантната советска економија.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
8/20Реган и Горбачов го потпишаа Договорот за нуклеарни сили со среден дострел (ИНФ) во Белата куќа во декември 1987 година. Во 1988 година, пристигнаа дополнителни реформи со политиката на гласност (отвореност) на Горбачов, која овозможи поголема слобода на изразување за советските граѓани.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
9/20Горбачов го прегрнува источногерманскиот лидер Ерих Хонекер по пристигнувањето во Источен Берлин на 6 октомври 1989 година, по повод 40-годишнината од основањето на Германската Демократска Република. Еден месец подоцна, Берлинскиот ѕид падна и источните Германци го преплавија Западот.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
10/20Горбачов се ракува со папата Јован Павле Втори на првата средба меѓу шефот на Кремљ и понтифот, во Ватикан на 1 декември 1989 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
11/20Горбачов и советскиот министер за надворешни работи Едуард Шеварнадзе се сретнаа со западногерманскиот канцелар Хелмут Кол и министерот за надворешни работи Ханс-Дитрих Геншер во јули 1990 година за да разговараат за условите за повторно обединување на Германија.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
12/20Чехословачкиот претседател Вацлав Хавел се ракува со Горбачов додека разменуваат документи за повлекувањето на советските трупи во Москва на 26 февруари 1990 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
13/20Горбачов се ракува со присутните за време на официјалната посета на Вилнус, Литванија, на 30 јануари 1991 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
14/20Горбачов гласа во Москва на 17 март 1991 година, на референдум за да се одлучи дали Советскиот Сојуз ќе остане обединета држава или не.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
15/20Американскиот претседател Џорџ Х.В. Буш и Горбачов разменија пенкала по потпишувањето на историскиот Договор за намалување на стратешкото оружје (СТАРТ), кој го намали нуклеарниот арсенал на суперсилите до една третина, во Москва на 31 јули 1991 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
16/20Момент на понижување: По неуспешниот државен удар, Горбачов е принуден од рускиот претседател Борис Елцин да прочита список на наводни заговорници на вонредната седница на рускиот Врховен совет во Москва на 23 август 1991 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
17/20Горбачов зборувајќи со рускиот претседател Владимир Путин на прес-конференција во Шлезвиг, Германија, во декември 2004 година.
Горбачов ја пофали руската окупација и анексијата на Крим од Украина, наводно велејќи: „Јас би го направил истото“. Сепак, по руската инвазија на Украина во февруари, оценката на Горбачов за неговиот наследник, наводно, тргнала нагло надолу.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
18/20Горбачов и поранешниот претседател Роналд Реган носат каубојски шапки додека уживаа во моментот во Ранчо дел Сиело на Реган во Калифорнија на 2 мај 1992 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
19/20Со германската канцеларка Ангела Меркел на изложба во Берлин на 24 февруари 2011 година, по повод 80-тиот роденден на Горбачов.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
20/20Добитници на Нобеловата награда за мир (лево кон десно) Лех Валенса, Михаил Горбачов, Фредерик Вилем де Клерк и Џими Картер на панел дискусија во Чикаго во април 2012 година.
Наследството на Михаил Горбачов, човекот кој го надгледуваше распадот на Советскиот Сојуз, останува тема на поделби во Русија. Но, без разлика дали е пофален од поборниците за неговата „отвореност“ или омразен од луѓето кои го гледаат колапсот на СССР како катастрофа, неговото влијание врз модерната историја беше огромно.
Previous slide
Next slide
Тој стана генерален секретар на Советската комунистичка партија на возраст од само 54 години и реши да го ревитализира системот со воведување ограничени политички и економски слободи, но неговите реформи излегоа од контрола.
Неговата политика на „гласност“ дозволи незамисливи критики на партијата и државата, но ги охрабри и националистите кои почнаа да се залагаат за независност во балтичките републики Летонија, Литванија и Естонија и на други места.
Кога продемократските протести ги зафатија комунистичките земји од советскиот блок во Источна Европа во 1989 година, тој се воздржа од употреба на сила, за разлика од претходните лидери на Кремљ кои испратија тенкови за да ги задушат бунтовите во Унгарија во 1956 година и во Чехословачка во 1968 година.
Но, тамошните случувања помогнаа да се поттикнат аспирациите за демократија и автономија меѓу 15-те републики на Советскиот Сојуз, кој се распадна во следните две години. Горбачов беше политички изнемоштен од државниот удар во август 1991 година, кој во голем дел не успеа поради народниот отпор предводен од Борис Елцин.
Една недела подоцна, Горбачов поднесе оставка како генерален секретар на Комунистичката партија. Кон крајот на декември, неговата оставка како претседател на Сојузот на Советските Социјалистички Републики практично го означи крајот на советската империја.
Со текот на годините, Горбачов наизменично го фалеше Путин за враќањето на стабилноста во Русија и ги осудуваше неговите ограничувања врз медиумите и несогласувањето и неговата цврста контрола врз власта.
Сепак, по руската инвазија врз Украина во февруари, оценката на Горбачов за неговиот наследник, наводно, добила остар пресврт, според Алексеј Венедиктов, истакнат руски новинар кој одржувал контакт со поранешниот советски лидер.
„Можам да ви кажам дека Горбачов е вознемирен, се разбира. Тоа беше неговото животно дело“, изјави Венедиктов.
Со новинарство започна да се занимава за време на студиите по новинарство во Скопје. Работел во Млад борец, Нова Македонија, Македонската радио телевизија, А1 телевизијата и во Дојче Веле, а во Радио Слободна Европа е од започнувањето на емитувањето на македонски јазик.
