Израел жестоко бомбардираше локации низ Иран вториот ден од заедничкиот напад на Тел Авив и Вашингтон, додека Техеран возврати со истрелување ракети кон цели во регионот на Персискиот Залив. Американски претставници соопштија дека загинале најмалку тројца припадници на американската војска.
Еден ден откако врховниот лидер на земјата, ајатолахот Али Хамнеи, беше убиен во израелски напад, иранските власти на 1 март назначија ново раководство, најавувајќи привремен тричлен совет што ќе управува со земјата сè додека не биде именуван наследник на Хамнеи.
Израелските воздухопловни сили на 1 март соопштија дека напаѓаат цели „што му припаѓаат на иранскиот терористички режим во срцето на Техеран“. Видеа од Техеран покажуваат огромни облаци од чад што се издигаат над градот на повеќе локации.
Покрај Хамнеи, во заедничките американско-израелски воздушни напади, кои започнаа утрото на 28 февруари, беа убиени и неколку други високи политички и воени функционери, вклучително и офицери на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ).
Али Лариџани, член на привремениот совет и највисок функционер за национална безбедност во земјата, вети дека Техеран ќе ги погоди американските и израелските цели „со сила каква што никогаш досега не доживеале“.
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека се убиени 48 ирански лидери.
„Никој не може да поверува во успехот што го постигнуваме — 48 лидери исчезнаа одеднаш. И операцијата напредува брзо“, рече Трамп во интервју за Фокс њуз.
Претставници на Централната команда на САД (CENTCOM), која ги надгледува операциите на Блискиот Исток, соопштија дека тројца припадници на американската војска загинале во акција, а петмина се тешко ранети. Во соопштението не се наведуваат детали каде и како биле погодени, туку само дека повеќе други војници „се здобиле со полесни повреди од шрапнели и потреси на мозокот и се во процес на враќање на должност“.
Нападот — втор во последната година во кој Израел и САД го напаѓаат Иран — уследи по неколкунеделни тензични преговори околу иднината на иранските нуклеарни амбиции. Вашингтон и Тел Авив го обвинуваат Техеран дека се обидува да изгради атомско оружје; Техеран тврди дека неговите намери се мирољубиви.
Напад врз американскиот конзулат во Карачи
Нападите врз Иран предизвикаа гневна реакција во одредени делови од регионот.
Во Карачи, Пакистан, група студенти се обидела да го нападне американскиот конзулат. Неколку лица загинале откако избувнала престрелка меѓу полицијата и членови на Студентската организација Имамија, која е поврзана со шиитски политички партии. Иранците ѝ припаѓаат на шиитската гранка на исламот.
Видео-снимка направена кратко по инцидентот од РСЕ/РЛ прикажува зграда во пламен, изгорен мотоцикл и засилено присуство на пакистанските безбедносни сили.
Се јавува за судири и во близина на американската амбасада во Багдад, додека Амбасадата на САД во главниот град на Оман им наложи на вработените да „останат во засолниште“ поради неодредена „тековна активност“ надвор од главниот град.
Се јавува за напад со дрон врз оманско пристаниште и врз нафтениот танкер „Скајлајт“ во близина на брегот. Најмалку четири лица се повредени, а целата посада од 20 лица била евакуирана, според извештаите.
Министерството за надворешни работи на Саудиска Арабија го осуди, како што го нарече, „очигледната агресија“ на Иран против Оман, кој беше клучен посредник во американско-иранските преговори.
Иранци кои извикуваат слогани маршираат додека жалат ден по атентатот врз иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, кој беше убиен во заедничките американско-израелски напади во Техеран на 1 март.
Иран возврати на американско-израелските напади со лансирање десетици ракети врз самиот Израел. Неколку лица загинале во ракетен напад врз Беит Шемеш, околу 40 километри западно од Ерусалим.
Силни експлозии се слушаа во Дубаи и во катарската престолнина Доха втор ден по ред. Министерството за одбрана на Обединетите Арапски Емирати соопшти дека Иран досега испукал 165 балистички ракети и 54 дрона.
Поголемиот дел биле пресретнати, но три лица загинале, а 58 биле повредени од оние што ја пробиле одбраната, соопшти министерството.
Британскиот министер за одбрана Џон Хили изјави дека две ирански балистички ракети биле соборени додека се приближувале кон Кипар. Тој рече дека британски борбени авиони учествувале во „одбранбени“ операции, како што е „соборување дронови“ што претставувале закана за британските бази на островот.
Кој сега раководи со Иран?
Лариџани изјави дека се формира привремен нов совет за раководење со земјата додека не биде назначен наследник на Хамнеи.
Алиреза Арафи, долгогодишна висока фигура во свештеничкиот естаблишмент, подоцна беше назначен во советот, заедно со претседателот Масуд Пезешкиан и тврдокорниот шеф на судството Голамхосеин Мохсени-Еџеи.
Советот ќе ја води земјата додека 88-членото Собрание на експерти не се состане за да избере нов врховен лидер.
„Хамнеи, еден од најзлите луѓе во историјата, е мртов“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи на 28 февруари.
Во Русија, која иако развива значајни економски врски со Техеран останува умерен сојузник, убиството на Хамнеи беше осудено од претседателот Владимир Путин, кој го нарече „цинично кршење на сите норми на човечката моралност и меѓународното право“.
Хана Ноте, експерт со седиште во Берлин за руско-иранските односи при Центарот „Џејмс Мартин“ за студии за неширење на нуклеарно оружје, изјави дека убиството на Хамнеи дополнително ја нарушило позицијата на Москва на глобалната сцена, заедно со падот на сирискиот диктатор Башар ал-Асад во 2024 година и апсењето на венецуелскиот лидер Николас Мадуро од страна на САД во јануари.
„Тешко е да се тврди дека ова не е удар врз угледот на Русија, бидејќи сега гледаме низа акции против партнерите и сојузниците на Русија — Асад, Мадуро, Хамнеи — што ја прават Русија да изгледа прилично пасивна“, изјави Ноте за РСЕ/РЛ. „Постои акумулација на руски партнери што се под притисок. Во Русија има загриженост дека Куба може да биде следна годинава.“
Иранските државни медиуми ја потврдија смртта на Хамнеи, откако претходно неколкупати негираа дека 86-годишниот лидер е мртов.
Рано на 1 март, иранската новинска агенција Фарс — која е блиска до ИРГЦ — објави дека членови на поширокото семејство на Хамнеи биле убиени во израелските напади.
Прослави по повод смртта на Хамнеи беа пријавени во неколку градови — вклучително и Техеран, Караџ, Шахавар и Исфахан. Во Гале Дар, во близина на јужниот брег на Иран, видео-снимки покажаа толпа луѓе како соборуваат споменик на претходникот на Хамнеи — ајатолахот Хомеини.
Прослави избувнаа и во Шираз и Абданан, со сирени од автомобили и луѓе кои носеа фотографии од некои од илјадниците демонстранти убиени за време на јануарското задушување на антивладините протести.
Илјадници луѓе се собраа и на плоштад во Техеран на 1 март за да жалат поради смртта на Хамнеи.
Силен удар за режимот
Убиството на Хамнеи претставува сериозен удар за веќе притиснатото раководство на земјата.
Откако ја презеде функцијата во 1989 година, по смртта на основачот на Исламската Република, ајатолахот Рухолах Хомеини, Хамнеи имаше речиси апсолутни овластувања.
Хамнеи беше гласен противник на обидите на какви било потенцијални умерени лидери да ги поправат односите со Западот. Тој исто така беше симбол на омраза за многумина во Иран, кои беа огорчени од репресијата на теократскиот режим во Техеран.
Иранската Црвена полумесечина на 28 февруари соопшти дека најмалку 201 лице загинале, а 747 биле повредени во воздушните напади.
Иранската новинска агенција Мизан, поврзана со судството, објави дека 108 лица загинале во напад врз училиште за девојчиња во Минаб, обвинувајќи го Израел.
На западните новинари не им беше дозволен пристап до местото на настанот и тврдењето не можеше да биде независно потврдено.
Со извештаи од Радио Фарда и Радио Машал и уредникот за Русија и Украина, Стив Гутерман