Студентите со блокади организираат протестен митинг во Крагуевац на Денот на српската државност, кога во тој град во централна Србија во 1835 година беше прогласен Сретински устав - првиот современ српски устав.

Во исто време, на околу 50 километри од Крагуевац, во Орашац, се одржува централна државна церемонија по повод Денот на државноста, предводена од српскиот премиер Ѓуро Мацут.

Неколку илјади луѓе на протестот во Крагуевац

Протестниот митинг кој е организиран од студентите започна со собир во Крагуевац. Лепеничкиот булевар, најпрометната улица во градот, беше блокиран за сообраќај.

Како што претходно најавија студентите, првиот дел од митингот беше посветен на „уставна Србија и Сретински устав,симбол на борбата за слобода и државност“, кој беше усвоен во Крагуевац.

„Денес, на националниот празник Сретење, сите сигурно се прашуваат што е мојата земја и кои се нејзините темели, бидејќи се чини дека кулата одамна се срушила, но всушност, секој од нас е столб“, рече студентка од Крагуевац во своето обраќање пред насобраните.

Студентката ги потсети и студентите на барањата, вклучувајќи го и распишувањето предвремени парламентарни избори и утврдувањето на одговорноста за смртта на 16 лица на Железничката станица во Нови Сад.

Една од учесничките на митингот, Марина, изјави за Радио Слободна Европа дека веќе година и пол оди на антивладини протести. Таа вели дека очекува промени и распишување избори.

„Промените не можат да се случат брзо, тоа е процес. Притисокот мора да продолжи, во спротивно распишувањето избори ќе се влече до бескрај“, рече таа.

На собирот се обрати и професорката Јелена Клеут, на која ѝ беше доставена одлука за прекин на работниот однос на Филозофскиот факултет во Нови Сад кон крајот на јануари. Ова предизвика бран протести од дел од граѓаните и академската јавност, кои веруваат дека ова е политичка одмазда за нејзината поддршка на студентите.

Клеут во Крагуевац рече дека „бунтовниците ја чувствуваат силата на самоволието на своја кожа“ и рече дека граѓаните на Србија „заслужуваат правда“.

„Минатата година се сретнавме во Сретење со пораката дека законот мора да важи подеднакво за сите, дека одговорните за убиството на 16 лица на железничката станица во Нови Сад мора да бидат повикани на одговорност. Денес, една година подоцна, ја испраќаме истата порака со еднаква упорност - граѓаните бараат држава заснована на владеењето на правото“, рече таа.

Вториот дел од собирот, како што беше најавено, ќе се одржи во Орашац.

Србија го слави Денот на државноста на 15 февруари, верскиот празник Сретење, и го одбележува денот кога е започнато Првото српско востание на собир во Орашац во 1804 година.

Државна церемонија во Орашац

Властите го одбележаа Денот на државноста во Орашац, каде што се одржа централна државна церемонија. Српскиот премиер Ѓуро Мацут, кој ги водеше прославите, рече дека 15 февруари претставува „будење на националниот дух и единство на Србите и дека љубовта кон татковината мора да ги надмине сите разлики“.

Видете и ова:

Ердоган по средбата со Вучиќ: Анкара никогаш не го занемари Балканот

Тој изјави дека „само заедно, преку дијалог, може да се зачува и развие државата“, додавајќи дека мирот, кој „српскиот народ го посакува“, е основа на сè.

На државната церемонија присуствуваа и премиерот на босанскиот ентитет Република Српска (РС), Саво Миниќ, и претседателот на Собранието на Република Српска, Ненад Стевандиќ.

Миниќ рече дека „луѓето што живеат во РС и во Србија треба да бидат обединети, оценувајќи дека ова е единствениот начин „да се одбранат од неволјите и вампирското зло во околината“.

Српскиот претседател Александар Вучиќ го честиташе Денот на државноста на социјалната платформа Инстаграм, наведувајќи дека на тој ден „гордо се сеќаваме на историските моменти во кои Србија ги постави темелите на својата слобода, конституционализам и државност“.

„Овој голем празник нè потсетува на моќта на единството и одговорноста што ја имаме да ја зачуваме стабилноста и да изградиме безбедна иднина за нашата земја“, напиша Вучиќ.

Втор студентски протест на Сретење во Крагуевац

Минатата година, студентите организираа собир и петнаесетчасовна блокада на улиците во Крагуевац на овој ден, под слоганот „Да се сретнеме на Сретење“. Повеќе од една година, академиците водат антивладини протести низ цела Србија, со стотици илјади луѓе на улиците.

Фокусот на протестите се обвинувањата дека несреќата во Нови Сад е предизвикана од корупција. Иако владата ги отфрла нивните барања и ја негира одговорноста за катастрофата во Нови Сад, студентите рекоа дека тие ќе ја продолжат својата борба за исполнување на други начини.

На протестот во Нови Сад на 17 јануари, академиците за прв пат презентираа дел од својата изборна програма. Претходно, на крајот од годината, тие објавија дека речиси 400.000 граѓани го поддржале нивното барање за распишување предвремени избори.

На ова му претходеше кампања за собирање потписи во повеќе од 100 општини и градови, на повеќе од 500 штандови, низ целата земја.

Американскиот државен секретар Марко Рубио го нагласи дипломатскиот пристап кон Иран, велејќи дека нема да зборува за воен напад и дека претседателот Доналд Трамп „јасно стави до знаење дека претпочита дипломатија“.

Зборувајќи на заедничка прес-конференција во Братислава со словачкиот премиер Роберт Фицо на 15 февруари, Рубио рече дека „никој никогаш не успеал да постигне успешен договор со Иран, но ние ќе се обидеме“.

Рубио е во Словачка на еден ден како дел од пошироката европска турнеја фокусирана на зајакнување на врските со клучните сојузници.

„Во моментов зборуваме за преговори, ние сме фокусирани на преговори. Претседателот го стави тоа јасно до знаење. Ако тоа се промени, ќе биде очигледно за сите“, рече Рубио.

Коментарите на државниот секретар доаѓаат во време на континуирани обиди на САД да преговараат со Иран за неговата нуклеарна програма, балистичките ракети и регионалните посредници.

Во исто време, Иран ја отвори можноста за склучување договор за својата нуклеарна програма, под услов Вашингтон да ги укине санкциите наметнати врз режимот.

Во интервју за Би-Би-Си во Техеран на 15 февруари, иранскиот заменик-министер за надворешни работи, Маџид Тахт-Раванчи, изјави дека се подготвени за разговори.

„Подготвени сме да разговараме за ова и за други прашања поврзани со нашата [нуклеарна] програма, под услов тие да бидат подготвени да разговараат и за санкциите“, изјави Раванчи.

„Тие санкции мора да бидат на маса“, рече тој, додавајќи дека топката е „на теренот на Америка за да докажат дека сакаат да постигнат договор“.

Тахт-Раванчи не прецизираше дали мисли на дел или на сите сеопфатни санкции на САД, кои се насочени кон банките и извозот на нафта, меѓу другите сектори, воведени во последните години.

Женевски разговори

Нивните забелешки доаѓаат пред новите разговори меѓу САД и Иран во Женева на 17 февруари. Делегацијата на САД ќе ги вклучува пратениците Стив Виткоф и Џаред Кушнер, а претставниците на Оман ќе дејствуваат како посредници. Оман беше домаќин на индиректни разговори меѓу Техеран и Вашингтон претходно во февруари.

Според Би-Би-Си, Тахт-Раванчи ја навел понудата на Иран да го разреди својот ураниум збогатен до 60 проценти како знак на подготвеност за компромис и рекол дека нулто збогатување - нешто за кое САД се залагаат - „веќе не е на маса“.

Западните земји долго време се сомневаат дека Иран се стреми кон нуклеарно оружје, додека Техеран инсистира дека неговата програма е само за цивилни цели.

Светските сили склучија значаен нуклеарен договор со Техеран во 2015 година, Заедничкиот сеопфатен план за акција (JCPOA), за да спречат создавање на иранска нуклеарна бомба. Западните економски санкции беа ублажени во тоа време, но Иран почна да се откажува од обврските откако Доналд Трамп, во својот прв мандат како претседател на САД, се повлече од JCPOA во 2018 година и повторно воведе санкции.

Втор носач на авиони се упати кон Арапското Море
Претседателот Трамп ги нарече почетните разговори меѓу САД и Иран „позитивни“, но во текот на викендот рече дека промената на режимот е „најдоброто нешто што може да се случи“ во Иран. Тој, исто така, потврди дека вториот носач на авиони, USS Gerald R. Ford, наскоро ќе се придружи на „масивната“ американска армада во Арапското Море.

Американскиот претседател претходно се закани со напади врз Иран доколку не се постигне договор за ограничување на неговата нуклеарна програма. САД и Израел ги таргетираа нуклеарните и воените објекти на земјата во 12-дневната бомбардирачка кампања во јуни.

На панел-дискусија на Минхенската безбедносна конференција на 13 февруари, Рафаел Гроси, шеф на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), рече дека нуклеарниот пејзаж на Иран драстично се променил по нападите на САД, додавајќи дека „физичката инфраструктура на нуклеарната програма на Иран е во голема мера оштетена и дека идното следење ќе треба да се фокусира не само на она што останува, туку и на тоа како нуклеарните капацитети на Техеран би можеле да се развиваат во иднина“.

Инспекторите на МААЕ се вратија во Иран, но сè уште немаат пристап до локациите што беа цел на бомбардирањето.

Претстојните разговори доаѓаат и неколку недели по насилното задушување на антивладините протести низ Иран од страна на режимот претходно оваа година. Иранските безбедносни сили убија илјадници демонстранти, а повеќе од 53.000 луѓе се уапсени, според групите за човекови права.

Протестите во Сараево продолжија и во недела, трет ден по ред, по трагичната трамвајска несреќа во која загина 23-годишниот Ердоан Моранкиќ.

Во недела попладне, поради растечкото незадоволство за време на протестите, премиерот на Сараевскиот кантон поднесе оставка, а возачот на трамвајот Аднан Касаповиќ беше ослободен откако Кантонскиот суд во Сараево го отфрли барањето на Обвинителството на Сараевскиот кантон за определување притвор.

Ден претходно, обвинителството побара едномесечен притвор, тврдејќи дека причина за несреќата е „човечки фактор“. За време на рочиштето, возачот се изјасни за невин и изјави дека несреќата е предизвикана од техничка неисправност на трамвајот.

Несреќата се случи на 12 февруари во близина на Националниот музеј на Босна и Херцеговина, кога трамвај излета од шините и ја урна трамвајската постојка, при што загина едно лице, а неколку други беа повредени.

Медиумите објавија и вознемирувачки снимки од моментот кога трамвајот излета од шините, дополнително интензивирајќи го јавното негодување и барањата за одговорност и безбедносни реформи.

Видете и ова:

Блокади во Сараево, демонстранти бараат одговорност за несреќата со трамвајот

Обвинителството на Сараевскиот кантон спроведува истрага со која досега е запленета документација од GRAS, а извршен е увид на самото место во трамвајот во присуство на механички, сообраќајни и електрични експерти.

Организаторите најавија нов собир за понеделник.

Полициската управа на Сараевскиот кантон објави дека за време на протестот се приведени пет лица - еден возрасен маж и четири малолетници. Кај нив се пронајдени нелегални предмети, вклучувајќи пиротехнички средства, предмети што можат да предизвикаат повреди и облека капи со кои се прикриваат лицата. Против нив ќе бидат преземени законски мерки.

Денешниот собир го организира младинската група „Не ја врти главата“, која ги започна првите протести на 13 февруари. Во нов повик, тие рекоа дека „нема изговори“ и дека „сите мора да се појават на улиците“.

Азербејџанскиот претседател Илхам Алиев пристигна во Белград на 15 февруари во посета. На аеродромот беше пречекан од српскиот претседател Александар Вучиќ, а за Алиев беше одржан свечен прием пред Палатата на Србија.

На почетокот од посетата, Алиев се сретна со Вучиќ, по што започна првата седница на Советот за стратешко партнерство меѓу Србија и Азербејџан. За време на седницата, Вучиќ рече дека тој и азербејџанскиот претседател разговарале за заедничка изградба на гасна електрана во Србија.

„Му кажав многу отворено што можеме да направиме, што не можеме да направиме, и добив гаранции од претседателот дека тој лично ќе помогне во тоа“, рече Вучиќ.

Министерството за рударство и енергетика, исто така, потврди за Радио Слободна Европа дека за време на посетата на Алиев се очекува да биде потпишан договор за заедничка изградба на гасна електрана во близина на Ниш во јужна Србија. Азербејџан станува важен партнер за Србија во намалувањето на нејзината зависност од гас од Русија.

Иако Русија останува доминантен снабдувач, приливот на гас од Каспискиот регион се зголемува од 2023 година.

По пристигнувањето во Белград, Алиев положи венец на споменикот на неговиот татко, поранешен азербејџански претседател и авторитарен лидер Хејдар Алиев, во паркот Ташмајдан. Споменикот е подигнат во 2011 година за време на владеењето на Демократската партија, а азербејџанската влада го финансираше уредувањето на паркот во Белград со два милиони евра.

Видете и ова:

Колкава би била цената на заминувањето на Вучиќ во Москва за Србија?

Илхам Алиев цврсто владее со Азербејџан од 2003 година, а ова е неговиот петти мандат. Референдумот од 2016 година овозможи уставни измени со кои претседателот ќе добие пошироки овластувања и ќе го продолжи неговиот мандат на седум години, во споредба со претходните пет.

Додека Азербејџан паѓа на ранг-листата за глобална демократија и слобода на говор, владата ги отфрла обвинувањата за авторитаризам и корупција.

Ризик од прелевање на неколку реки донесоа последните врнежи на дожд во изминативе 24 часа поради кои се зголемија водостоите во западните делови на земјата, соопшти Управата за хидрометеоролошки работи (УХМР).

Од Центарот за управување со кризи информираат дека поради обилните дождови засега е евидентирано излевање на Зајашка река во Кичево при што се зафатени неколку куќи.

„Извршена е евакуација на околу 180 лица, кои се згрижени во спортската сала „Христо Узунов““, се вели во соопштението на ЦУК.

Поплавени се и објекти на болницата во Кичево. Оттаму додаваат дека на терен интервенираат екипи на ОВР Кичево, ЈП „Комуналец“ и други надлежни служби.

Видете и ова:

Oдрони, свлечишта и поплави на повеќе места во државава по обилните врнежи од дожд

Според досегашните информации, нема животно загрозени лица, но превентивната евакуација продолжува. Врнежите и понатаму се интензивни, а состојбата внимателно се следи.

Во Гостивар и околните населби пријавени се поплавувања на куќи во село Беловиште, како и во населбите Циглана и Бањечница. Пријавен е и затрупан канал во село Балиндол, при што се поплавени неколку куќи. Во една од поплавените куќи во Беловиште биле заглавени две деца и нивната мајка.

„Поплавите се резултат на излевање на Сушичка Река и затрупани канали“, се вели во соопштението на ЦУК.

Претставници од локалната самоуправа и Дирекцијата за заштита и спасување се на терен и ја следат состојбата.

Во скопскиот регион се поплавени дворови во село Идризово, општина Гази Баба и во село Буковиќ (Општина Сарај) и во село Зелениково (Општина Зелениково).

Во соопштението на УХМР е наведено дека е зголемен водостојот на сите реки во западниот дел од земјата и на дел од нив се очекуваат понатамошни зголемувања во текот на денот.

„До крајот на денот се очекува висок водостој во горниот дел од сливот на реката Вардар, каде се можни заезерувања во Полошката Котлина, како и локални излевања на малите реки и суводолици во Гостиварскиот и во Тетовскиот регион, а и самата река Вардар се очекува да има висок водостој во текот на денот“, пишува во соопштението на УХМР.

Во Пелагонискиот регион и Демир Хисар, реката Црна бележи континуиран пораст, а можни се излевања во делови од Демир Хисар, Кичевско и поширокиот пелагониски крај.

Зголемен водостој има и во Охридско-Струшкиот регион, каде реките Сатеска и Коселска се со покачено ниво, со ризик од локални излевања на помалите водотеци.

Од Управата апелираат граѓаните да бидат претпазливи и да избегнуваат движење покрај реките и водотеците во западните делови на земјата. Се препорачува внимателно следење на состојбата и во источните делови, каде се можни изолирани поинтензивни врнежи.

Најмалку девет Палестинци се убиени, а други се повредени во израелските напади врз Појасот Газа, објави на 15 февруари палестинската новинска агенција WAFA, истакнувајќи дека имало смртоносни напади на север и југ од крајбрежниот појас.

Израелската војска соопшти дека нападите биле врз цели на исламистичката терористичка организација Хамас, јавува германската новинска агенција ДПА.

Војската изјави дека реагирала на кршење на прекинот на огнот од страна на Хамас, кој е во сила повеќе од четири месеци.

Војската објави дека „неколку вооружени терористи“ се идентификувани на израелската страна од „жолтата линија“ на север од затворената крајбрежна област.

Линијата ја означува позицијата за повлекување на израелската армија како дел од прекинот на огнот со Хамас. Мажите очигледно излегле од подземен тунел и се криеле под урнатините во близина на израелските трупи, се вели во соопштението.

Видете и ова:

Либанскиот премиер вели дека нема да дозволи земјата да биде вовлечена во нов конфликт

Најмалку двајца од нив се убиени, а можеби и повеќе, додаде војската. Информациите на војската првично не можеа да бидат независно потврдени.

Израелските трупи ја пребараа областа за да ги пронајдат и „елиминираат“ преостанатите „терористи“, изјави војската понатаму.

Нивното навлегување надвор од жолтата линија претставува „очигледно кршење на договорот за прекин на огнот“.

Од почетокот на прекинот на огнот на 10 октомври, во Газа имало повеќекратни смртоносни инциденти. Според различни извештаи, Израел контролира малку повеќе од половина од Појасот Газа, каде што живеат околу 2 милиони Палестинци. Крајбрежната област е долга приближно 41 километар и широка помеѓу 6 и 12 километри.

Околу 250.000 луѓе се придружија на демонстрациите во баварската престолнина, изјави германската полиција за РСЕ/РЛ, во најголемиот протест досега во Европа од страна на противниците на властите во Иран.

Продолжуваа да пристигнуваат повеќе луѓе, исполнувајќи го метрото во Минхен со ирански знамиња и извикувајќи слогани.

Протестот во Минхен е дел од глобалниот ден на акција организиран од Реза Пахлави, последниот син на шахот на Иран, кој беше соборен за време на Исламската револуција во земјата во 1979 година. Се очекуваа и други големи собири во Лос Анџелес и Торонто.

Луѓе дојдоа во Минхен од цела Европа, гневни поради крвавото задушување на демонстрантите во Иран во јануари, во кое безбедносните сили убија илјадници луѓе.

Видете и ова:

Дали бруталната репресија во Иран успеа да ги задуши протестите?

„Толку сум среќна што се будат. Многу е тажно да се каже дека тие, ние, плаќаме цена, се разбира, за овие млади луѓе што умираат секој ден. Оваа крв, толку е тажна“, изјави жена по име Атена за РСЕ/РЛ.

Како и другите демонстранти, Атена, која допатува тука од Милано, Италија, одби да го каже своето целосно име.

Истакнувајќи дека има братучеди и пријатели во Техеран и други градови, Атена рече дека јануарските протести во Иран ѝ дале надеж и покрај одговорот на безбедносните сили.

„Толку сум среќна што се будат и бараат промена... Овој пат, [промената] ќе се случи“, рече таа.

Друг демонстрант, Расул, изјави за РСЕ/РЛ дека допатувал од Холандија за да се придружи на протестот во Минхен.

„Се налутив, се вознемирив, бидејќи моите браќа и сестри, нашите родители, се во опасна ситуација. Тие [ги оставија] своите животи на улица за слобода“, рече Расул.

„Овој режим во овој момент е најслаб [што] бил досега. Значи, ако САД и Европа ни помогнат со воена акција, луѓето можат да ја завршат работата што ја започнале“, додаде тој.

Повици за воена акција на САД

Слоганите на Расул се повторуваа на многу транспаренти со кои се повикува на воена акција на САД против Иран.

Американските поморски сили во Персискиот Залив остануваат подготвени на ударна оддалеченост од Иран во едно од најголемите американски воени засилувања во регионот во последниве години.

Американскиот претседател Доналд Трамп изрази поддршка и охрабрување за иранските демонстранти и сигнализираше дека американските сили би можеле да интервенираат за да ги заштитат.

Видете и ова:

Контроверзност околу 50 неидентификувани женски тела во мртовечница во Техеран

Сепак, разговорите меѓу американските и иранските преговарачи се чини дека се повеќе фокусирани на други прашања, како што се нуклеарните и ракетните програми на Иран и неговата мрежа на прокси сили во Либан, Ирак и Јемен.

Зборувајќи на прес-конференција претходно на 14 февруари, Пахлави го повика Трамп да преземе акција.

„Иранскиот народ ве слушна како велите „помошта е на пат“ и тие имаат доверба во вас. Помогнете им и историјата ќе ве запише не само покрај најголемите херои на иранската нација, туку и во светот“, рече тој.

Пахлави е една од многуте личности истакнати личности меѓу поделената иранска опозиција во егзил, од кои некои објавија дека ќе одржат сопернички демонстрации во Минхен на 13 и 14 февруари - додека светските лидери се собраа во градот за годишната конференција за безбедност.

Претходниот ден, тој се сретна со украинскиот претседател Володимир Зеленски, исклучително ретка средба на такво ниво за поранешниот престолонаследник.

Видео снимено од украинската јавна телевизија ги прикажува двајцата мажи како се ракуваат во просторија со дрвени панели, а потоа седат на маса. Пахлави му се заблагодари на Зеленски за изразената поддршка за иранските демонстранти за време на неговиот говор на неодамнешниот Светски економски форум во Давос, Швајцарија.

Но, иако Соединетите Американски Држави ги поддржаа иранските демонстранти, тие не го поддржаа Пахлави или кој било друг лидер во егзил - иако Пахлави постојано повикуваше на интервенција во Иран од страна на американскиот претседател Доналд Трамп.

На 13 февруари беше одржан многу помал протест од страна на Националниот совет за отпор на Иран, кој ги осуди и сегашните ирански власти и идејата за монархистичко владеење.

Стратешките односи со САД се темелот на нашата стабилност и економски развој. Ова го изјави македонскиот премиер Христијан Мицкоски по средбата во Минхен со Ричард Гренел, специјален пратеник на претседателот на САД Доналд Трамп за специјални мисии на маргините на безбедносната конференција.

Мицкоски изјави дека со Гренел имал одлични разговори.

„​Во време на глобални предизвици, зајакнувањето на ова партнерство е од клучно значење за нашата национална безбедност и економски напредок. Градиме партнерство базирано на взаемна почит, економска соработка и заедничка посветеност на мирот и стабилноста, напиша Мицкоски во објава на Фејсбук.

Мицкоски изјави дека говорот на американскиот државен секретар Марко Рубио на безбедносната конференција го смета за „исклучително инспиративно“.

„ Она што тој го порача и беше негова главна порака е дека како партнери и како пријатели треба да продолжиме да соработуваме во светот, и не само во рамките на НАТО алијансата, туку и заедно да ги решаваме сите безбедносни предизвици, но и економски предизвици кои што се исправени пред нас како два различни континента – Европа и Америка“, рече Мицкоски во видео обраќањето на социјалните мрежи.

Видете и ова:

Анализа: По говорот на Рубио, Европа воздивнува со олеснување

На вториот ден од 62-та Минхенска безбедносна конференција Мицкоски се сретна и со украинскиот претседател Володимир Зеленски. Како што вели, со него разговарал за актуелните безбедносни предизвици во Европа, за потребата од единство и солидарност, но пред сè за праведен мир.

„Веруваме дека мирот мора да биде изграден врз правда, почитување на достоинството на народите. Само таков мир носи стабилност и сигурна иднина за Европа“, напиша на социјалната мрежа Фејбуск.

Тој се сретна и со холандскиот премиер, Дик Схоф, со Џаред Коен, претседател за глобални прашања и ко-раководител на Глобалниот институт Голдман Сакс и со Тед Дојч од Американско-еврејскиот комитет.

Мицкоски вели дека со Схоф имале конструктивен разговор за холандските инвестиции во Македонија, но и соработката со мултинационалната компанија ‘Филипс’ и можноста за соработка во здравствениот сектор, како и евроинтегративните процеси.

Со Тед Дојч разговарале за глобалните безбедносни предизвици и за мирот. На Безбедносната конференција македонската делегација, покрај премиерот е сочинета и од во која покрај премиерот се и министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, министерот за одбрана Владо Мисајловски и министерот за внатрешни работи Панче Тошковски.

Илјадници граѓани (меѓу нив голем број ученици и студенти) се собраа во центарот на Сараево, два дена по сериозната трамвајска несреќа во која загина 23-годишен маж.

По собирот, демонстрантите излегоа на главниот пат, целосно го блокираа и се упатија кон зградата на Владата на Кантонот Сараево, барајќи одговорност од властите и итни мерки за зголемување на безбедноста на јавниот превоз.

Протестот започна со спонтан собир во центарот на градот, но набрзо прерасна во масовна блокада на главниот пат во градот.

Видете и ова:

Еден загинат, четворица повредени откако трамвај излетал од шините во Сараево

Демонстрантите бараат конкретни реформи во јавниот превоз и одговорност од сите институции одговорни за безбедноста на трамвајскиот систем.

Несреќата се случи на 12 февруари, кога трамвај излета од шините при свртување лево, а потоа удри во патничко возило, метален столб и заштитна ограда на станицата, при што загина 23-годишен маж, а четири други лица беа повредени, вклучувајќи и малолетник со тешки повреди.

Возачот на трамвајот беше уапсен под сомнение за сторено кривично дело против безбедноста на јавниот превоз и беше предаден на Обвинителството на кантонот Сараево, каде што ќе биде задржан 24 часа додека не се донесе одлука за понатамошни мерки.

Владата на кантонот Сараево го прогласи 14 февруари за Ден на жалост. Обвинителството на кантонот Сараево започна истрага.

Понатамошни детали не беа соопштени во интерес на истрагата, а причината за несреќата ќе се утврди откако експертите ќе ги достават своите наоди.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски побара повеќе западно оружје и за „вистински безбедносни гаранции“, нарекувајќи го рускиот претседател Владимир Путин „роб на војната“ кој ќе ѝ се закани на Европа ако не биде запрен во Украина.

Во говорот одржан напладне на Минхенската безбедносна конференција на 14 февруари, Зеленски рече дека се надева дека новата рунда трилатерални разговори со Русија и САД која ќе се одржи следната недела ќе биде продуктивна. Но, тој посочи дека притисокот на САД за отстапки често е насочен главно кон Киев, а Русија покажа малку знаци дека е подготвена за компромис.

„Никој во Украина не верува дека [Путин] некогаш ќе го пушти нашиот народ, но нема да ги пушти ниту другите европски нации, бидејќи не може да се откаже од самата идеја за војна. Тој можеби се гледа себеси како цар, но во реалноста е роб на војната“, изјави Зеленски.

Речиси четири години од војната во Украина

Говорот на Зеленски се одржа 10 дена пред одбележувањето на четири години од целосната инвазија на Русија врз Украина. Русија со оваа инвазија ја започна најсмртоносната војна во Европа од 1945 година. По четири години војување, бројот на жртви од двете страни заедно се искачи на околу два милиони војници убиени, ранети или исчезнати.

Покрај тоа, Русија уби илјадници украински цивили и речиси секојдневно ја напаѓа енергетската инфраструктура на земјата.

„Нема ниту една електрана во Украина што не е оштетена од руските напади“, рече Зеленски во својот говор.

Со оглед на тоа што американскиот претседател Доналд Трамп се обидува да посредува во мир откако се врати на функцијата во јануари 2025 година, Зеленски повтори дека силните безбедносни гаранции за Киев се клучен елемент на секој договор.

„Мора да има вистински безбедносни гаранции за Украина и за Европа, силни безбедносни гаранции,“побара Зеленски.

Тој рече дека Украина е подготвена да потпише договори за безбедносни гаранции со САД и Европа и дека тие треба „да дојдат пред каков било договор за прекин на војната“.
„Се надеваме дека претседателот Трамп ќе нè слушне. Се надеваме дека Конгресот ќе нè слушне. Се надеваме дека американскиот народ ќе нè слушне“, рече Зеленски, кој сака договорот за безбедносни гаранции да биде ратификуван од американскиот Конгрес и се сретна со група американски сенатори во Минхен.

Се очекува Зеленски подоцна во текот на денот да се сретне и со американскиот државен секретар Марко Рубио на маргините од годишната конференција, на која ниту еден висок руски функционер не присуствувал откако Путин ја започна целосната инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година.

Во својот говор и други коментари претходно на 14 февруари, Рубио рече дека „прашањата за завршување на војната се стеснети, но лошата вест е дека сега сè се сведува на најтешките прашања“.

Рубио рече дека не сака Русија да ги постигне своите првични воени цели, за кои е широко познато дека вклучувале и покорување на Украина, и дека „сега во голема мера е стеснето на нивната желба да ги земат 20-те проценти од Донецк што моментално не ги поседуваат“.

Видете и ова:

Анализа: По говорот на Рубио, Европа воздивнува со олеснување

Путин и други руски функционери постојано повторуваат дека Москва ќе го освои остатокот од регионот Донецк, една од двете провинции што го сочинуваат Донбас, со сила или преку дипломатија.

Зеленски укажа на огромните загуби што Русија ги претрпе во тие напори, велејќи дека „на фронтот Донецк цената што Русија ја плаќа за еден километар е 156 војници“.

Тој рече дека 35.000 руски војници биле убиени или тешко ранети во декември и 30.000 во јануари.

„Путин не е загрижен за ова сега, но постои ниво на кое ќе почне да се грижи. Секој месец Русија мобилизира околу 40.000 луѓе. За нашата армија мисијата е јасна: да уништи повеќе руски окупатори. Целта е најмалку 50.000 месечно“, изјави Зеленски.

Русија сега „губи многу повеќе [човечка сила] отколку што може да надополни“, изјави холандскиот премиер Дик Шуф за РСЕ/РЛ во Минхен.

Тој рече дека западните земји треба да ги „забрзаат“ испораките на воздушна одбрана и друго оружје и дека се надева дека „украинските сили ќе можат повеќе да ја потиснат Русија“ во блиска иднина.

Со оглед на тоа што третата рунда разговори меѓу САД, Украина и Русија е закажана за одржување во Женева на 17 и 18 февруари, Зеленски рече дека Киев се надева дека состаноците „ќе бидат сериозни, суштински, корисни за сите нас“, но додаде дека „искрено, понекогаш се чувствува како страните да зборуваат за сосема различни работи“.

Русија повторува барања што се неприфатливи за Киев, посочи тој, додека „Американците често се враќаат на темата за отстапки, а премногу често тие отстапки се дискутираат само во контекст на Украина, а не на Русија. Европа практично не е присутна на масата. Според мене, ова е голема грешка“.

Неколку пати во текот на изминатата година, Трамп посочи дека одговорноста е главно на Украина да преземе чекори потребни за постигнување мировен договор, а критичарите... „Русија сака да склучи договор и Зеленски ќе мора да дејствува, во спротивно ќе пропушти одлична можност“, им рече тој на новинарите пред Белата куќа на 13 февруари.