Вести
Германската економија стагнира, избегнувајќи рецесија
Германската економија стагнираше во третиот квартал, за малку избегнувајќи рецесија, покажуваат официјалните податоци објавени во четврток, под влијание на ослабениот извоз додека земјата се бори да се опорави од долготрајниот економски пад.
Најголемата економија во Европа забележа нулта раст од јули до септември во споредба со претходниот квартал, според прелиминарните податоци на сојузната статистичка агенција „Дестатис“.
Ова следи по пад од 0,2 проценти во вториот квартал. Аналитичарите анкетирани од финансиската компанија „Фактсет“ предвидуваа раст од 0,1 процент за третиот квартал.
Клучниот германски извоз „се намали во споредба со претходниот квартал“, соопшти агенцијата, иако инвестициите во машини и опрема обезбедија одредена поддршка.
Бројките покажуваат дека „работите сè уште не одат добро во Германија“, изјави економистот на од банката ЛББВ, Јенс-Оливер Николаш.
Според него планираниот голем јавен трошок за инфраструктура и одбрана „нема да биде доволен на долг рок“
„Потребни се реформи кои ќе го поттикнат растот“,додаде тој.
Годишната инфлација во Германија се намали во октомври на 2,3 проценти, од 2,4 проценти претходниот месец, според прелиминарните податоци на „Дестатис“.
Но падот беше побавен од очекуваното, аналитичарите од „Фактсет“ предвидуваа инфлација од 2,2 проценти за октомври.
Традиционалниот мотор на растот во еврозоната се намали и во 2024 и во 2023 година, погоден од кризата во индустријата, високите енергетски трошоци и слабата побарувачка за извоз.
Трговските царини што ги воведе американскиот претседател Доналд Трамп дополнително ги влошија условите, бидејќи САД се голем пазар за германски производи – од автомобили до фармацевтски и индустриски машини.
Растот беше поттикнат на почетокот на годината, кога американските компании забрзано складираа германски производи пред стапувањето во сила на царините на Трамп, но тој замав подоцна се изгуби.
Официјалните податоци објавени во четврток покажаа дека и италијанската економија стагнирала во периодот јули–септември, по падот во претходниот квартал.
Во меѓувреме, француската економија порасна побрзо од очекуваното – за 0,5 проценти во третиот квартал, и покрај политичката криза поврзана со огромниот јавен долг и буџетскиот дефицит. Економијата на еврозоната, исто така, забележа побрз од очекуваниот раст од 0,2 проценти во истиот период.
види ги сите денешни вести
Собранието го избра Гоце Наумовски за нов уставен судија
Со 63 гласа „за“, седум „против“ и без воздржани, Собранието денеска го избра Гоце Наумовски за нов уставен судија. По гласањето, Наумовски даде свечена изјава дека функцијата ќе ја извршува совесно и одговорно, почитувајќи ги Уставот и законите.
Изборот следува по оставката на професорката Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, која во декември минатата година се повлече од функцијата поради здравствени и лични причини.
Наумовски е редовен професор по римско право на Правниот факултет „Јустинијан Први“ при УКИМ во Скопје и, како што се вели во медиумските извештаи, е надворешен соработник на премиерот Христијан Мицкоски во областа на правото. Тој е брат на поранешниот вицепремиер за евроинтеграции Васко Наумовски.
Неговата кандидатура беше предложена од претседателот на собраниската Комисија за прашања за изборите и именувањата, Ѓорѓија Сајкоски од ВМРО-ДПМНЕ, кој оцени дека Наумовски има импресивна биографија и кредибилитет да го штити Уставот и интересите на граѓаните.
Опозицискиот СДСМ тогаш реагираше дека станува збор за кадровско решение од кабинетот на премиерот и предупреди на обид за целосна контрола врз судството. Од ВМРО-ДПМНЕ возвратија дека Наумовски не е партиски кадар, туку угледен професор, за разлика од претходните предлози на СДСМ, кои според нив биле партиски решенија.
40 дена по смртта на демонстрантите, нови протести во Иран
Иранците со нови јавни прикази на пркос го одбележуваат крајот на традиционалниот 40-дневен период на жалост, за оние кои беа убиени за време на најжестокиот дел од смртоносното задушување на масовните протести од страна на државата минатиот месец.
За време на комеморациите што се одржаа низ Иран во изминатите денови, ожалостените одржаа мали демонстрации и извикуваа слогани против религиозните власти на Иран. Безбедносните сили се обидоа да ги задушат протестите и, во некои случаи, употребија огнено оружје за да ги растераат толпите.
Според групите за човекови права, најмалку 7.000 луѓе се убиени во протестите што избувнаа кон крајот на декември 2025 година, иако се верува дека вистинскиот број на жртви е многу поголем. Повеќето од убиствата се случиле помеѓу 8 и 10 јануари, кога задушувањето го достигна врвот.
Историски гледано, комеморациите честопати добивале политичко значење за време на периоди на немири, особено во периодот пред Исламската револуција во 1979 година.
Видеата потврдени од РСЕ/РЛ се чини дека прикажуваат мали протести на комеморативните служби во главниот град Техеран, како и во градовите Шираз, Абданан, Бушер, Чалус и Наџафабад.
Во неколку градови, безбедносните сили брзо реагираа за да спречат собирите да ескалираат во поголеми демонстрации. Иранците пријавија контролни пунктови, масовно распоредување на полициски и паравоени единици и повремени прекини на интернет врските.
На гробиштата Бехешт Захра во Техеран, видеата од 17 февруари покажаа ожалостени собрани околу гробовите на убиените демонстранти, извикувајќи антирежимски пароли. Во знак на единство, можеше да се чуе како толпата извикува:
„Зад секој мртов стојат илјада луѓе.“
Во западниот град Абданан, на 17 февруари се одржа протест за време на церемонијата во чест на 16-годишниот Алиреза Сејди. Тинејџерот беше убиен додека учествуваше во демонстрации во Техеран.
За време на церемонијата, видеата покажаа како ожалостените скандираат „Смрт за Хамнеи“, осврнувајќи се на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи. Снимките, исто така, се чинеше дека покажуваат како безбедносните сили пукаат во воздух за да ја растераат толпата.
Семејствата на жртвите пријавија зголемено вознемирување и притисок од властите во последните денови и недели. Некои беа повикани на сослушување, им се закануваа и им беше спречено да одржат комеморативни служби.
Обновените немири доаѓаат додека властите се обидуваат да го обликуваат наративот за невиденото смртоносно државно задушување на протестите.
Властите ги обвинија за смртта на демонстрантите „бунтовниците“ и „терористите“ вооружени од Израел и САД, заколнатите непријатели на Техеран. Официјалните лица тврдат дека околу 3.000 луѓе се убиени, претежно безбедносни сили.
Сепак, во изјавите на 17 февруари, Хамнеи ги опиша мртвите како „маченици“ и рече дека „куршумите може да дојдат од секого“, што се чинеше дека е отстапување од претходните официјални тврдења.
Хамнеи, исто така, рече дека е „во жалост“ поради крвопролевањето, додека се одржуваа државни верски церемонии за да се одбележат 40 дена од убиствата. Ова ги наведе критичарите да го обвинат клеричкиот естаблишмент дека се обидува да ги присвои жалните настани.
„Ова е чиста дрскост“, изјави за Радио Фарда на РСЕ/РЛ Реза Алиџани, ирански аналитичар со седиште во Париз.
Алиџани рече дека јавноста го отфрлила „измислениот наратив на Хамени“ за тоа кој ги убил демонстрантите.
„Системот што ефикасно ја зазеде волјата и суверенитетот на иранската нација и го ограби нејзиното богатство, природни ресурси и економија, сега сака да го стори истото со своите маченици“, додаде тој.
Опозицијата бара повлекување на законот за високо образование, Јаневска вели дебатата продолжува
Министерката за образование и наука Весна Јаневска изјави дека нема да го повлече нацрт-законот за високо образование, и покрај барањата на опозициските пратеници, кои предупредуваат дека предложените решенија можат да ја нарушат универзитетската автономија и да воведат поголема државна контрола врз високото образование.
Одговарајќи на прашање од пратеничката на СДСМ, Бисера Костадиновска-Стојчевска, Јаневска рече дека јавните расправи сè уште се во тек на универзитетите и дека текстот е објавен на платформата ЕНЕР, каде што сите засегнати страни можат да доставуваат коментари. Таа призна дека има реакции од студенти и наставно-научниот кадар, но оцени дека дел од критиките се прегенерализирани и исполнети со флоскули.
„Нема да го повлечам законот, за добробит на сите“, рече Јаневска.
Опозицијата тврди дека законот премногу се фокусира на административни процедури и ја централизира контролата, наместо да ги решава суштинските проблеми како недоволното финансирање, одливот на млади кадри и слабата поврзаност со пазарот на труд. Костадиновска-Стојчевска на седницата цитираше и дел од забелешките од јавната дебата, во кои се предупредува дека автономијата не е само формула во закон, туку начин на функционирање, како и дека реформата ризикува да остане „реформа на хартија“ без реален ефект врз квалитетот.
Јаневска возврати дека членот 13 од нацрт-законот, според нејзиното толкување, токму ја штити универзитетската автономија, а не ја нарушува, и додаде дека во подготовката учествувале над 60 професори. Таа најави дополнителни консултации пред финалната верзија.
На истата седница, министерката одговараше и на пратеничко прашање од Халил Снопче, кој праша зошто дел од средношколците немаат можност да продолжат да студираат на мајчин јазик на акредитирани студии и дали постои стратегија за обезбедување соодветен стручен кадар.
Јаневска истакна дека новиот закон им дава можности на универзитетите, кои треба да се искористат во рамки на нивната автономија. Таа апелираше високообразовните институции да отвораат студиски програми, насоки и специјализации според потребите на пазарот на труд, посочувајќи дека Универзитетот „Мајка Тереза“ и Универзитетот во Тетово веќе имале доволно време да развиваат програми што ќе одговараат на потребите на државата.
Министерката додаде дека државата вложува средства во високото образование и дека со новиот начин на финансирање се очекува повеќе инвестиции во универзитетите. Таа нагласи и дека во иднина студиските програми треба многу повеќе да се поврзуваат со компаниите, што, според неа, ќе биде од корист за науката, стопанството и студентите.
Судот во Стразбур утврди дека Србија не спровела ефикасна истрага за военото злосторство во Ловас
Европскиот суд за човекови права пресуди против Србија, утврдувајќи дека државата ја прекршила својата обврска да обезбеди ефективна и ефикасна истрага за военото злосторство.
Пресудата се однесува на воено злосторство во хрватското село Ловас, каде што беа убиени 69 лица. Цивилите биле мачени и злоупотребени.
Селото беше гранатирано и окупирано од Југословенската народна армија во октомври 1991 година, заедно со голем број локално регрутирани сили за „територијална одбрана“, локална полиција и волонтери.
Тужбата против Србија беше поднесена до Европскиот суд за човекови права во јуни 2022 година од Вилко Ѓаковиќ, син на една од жртвите, Петар Ѓаковиќ, тврдејќи дека српските власти не спровеле ефикасна истрага за убиството на неговиот татко.
Во својата одлука, судот во Стразбур потсети на обврската на државата да спроведе ефикасна, независна и навремена истрага и забележа дека никој досега не е осуден за убиството на таткото на Ѓаковиќ.
Судот ѝ наложи на Србија да му плати на Ѓаковиќ 12.000 евра нематеријална штета и 1.730 евра судски трошоци, плус сите даноци и законска камата доколку плаќањето не се изврши во рок од три месеци.
„Одлуката на Европскиот суд испраќа јасна порака дека државата не може неказнето да ги одложува истрагите за воени злосторства и со тоа да им ја негира правдата на жртвите“, соопшти невладината организација Центар за хуманитарно право на мрежата X.
Тие рекоа дека ќе продолжат да инсистираат на одговорност на државата за ефикасно гонење на воените злосторства и дека во случаи на одложување на истрагите ќе поднесат барања до Европскиот суд.
До моментот на објавување, Министерството за правда не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа за нејзината реакција на пресудата и дали ќе се жали до судот во Стразбур.
Судењето за злосторството во Ловас беше едно од најдолгите судења за воени злосторства во Србија.
Траеше повеќе од 12 години, завршувајќи во 2020 година, поради критиките дека српското судство ги заштитило високите офицери на Југословенската народна армија (ЈНА) и го направило гонењето на воените злосторства бесмислено.
Во првичното обвинение од 2007 година, Обвинителството за воени злосторства обвини 14 припадници на поранешната ЈНА, паравоената формација „Душан Силни“ и локалните власти за убиство на 69 лица, како и за тортура и злоупотреба на цивили.
Првостепената пресуда од 2012 година, во која сите обвинети беа прогласени за виновни, беше поништена од Апелациониот суд и наложи ново судење.
Во повторено судење, Вишиот суд осуди осум обвинети во 2019 година на казни затвор од четири до осум години, додека постапката против неколку обвинети беше прекината.
Апелациониот суд последователно ги ослободи Жељко Крњајиќ и Милан Девчиќ од обвиненијата во 2023 година, а дополнително ги намали казните на другите обвинети, некои од нив дури и под законскиот минимум од пет години.
На 2 ноември 2016 година, Центарот за хуманитарно право поднесе кривична пријава до Обвинителството за воени злосторства на Србија во име на Вилко Ѓаковиќ против Душан Лончар, командант на Втората гардиска моторизирана бригада на ЈНА, за военото злосторство во Ловас.
Оттогаш, како што беше претходно објавено, ФХП презеде сите достапни законски мерки пред домашните власти за покренување истрага, вклучително и поднесување дополнителни обвиненија, итна постапка и поднесување жалба до Уставниот суд во 2018 година поради неефикасност на постапката.
Уставната жалба беше отфрлена во 2022 година.
На 12 септември 2022 година, речиси шест години откако ФХП ја поднесе кривичната пријава, Обвинителството за воени злосторства поднесе обвинение против Душан Лончар.
Судењето е сè уште во тек.
Бугарија ќе одржи предвремени избори на 19 април
Бугарија ќе одржи предвремени избори на 19 април, објави нејзината претседателка во среда, 18 февруари, осми во пет години по масовните протести против корупцијата кон крајот на минатата година.
Протестите ја соборија владата предводена од конзервативците од функцијата кон средината на декември, предизвикувајќи нова политичка несигурност во балканската членка на ЕУ.
„Ќе го потпишам указот со кој се одредува датумот на парламентарните избори за 19 април 2026 година“, рече претседателката Илијана Јотова.
Минатата недела, Јотова го избра високиот функционер на централната банка Андреј Ѓуров да формира привремена влада, потсетувајќи го дека земјата сака „фер, транспарентни, добро подготвени и добро спроведени избори“.
Ѓуров во среда го претстави својот привремен кабинет, кој треба да положи заклетва пред парламентот.
Конзервативната партија ГЕРБ победи на најновите избори во 2024 година, формирајќи коалициска влада, но протестите избувнаа кон крајот на ноември поради нејзиниот нацрт-буџет за 2026 година.
Демонстрантите го окарактеризираа тоа како обид за маскирање на раширената корупција.
Минатиот месец, долгогодишниот претседател на Бугарија, Румен Радев, гласен критичар на владата кој ги поддржуваше протестите, ја објави својата оставка поради шпекулациите дека сака да учествува на изборите.
Ова ја остави неговата заменичка Јотова да ја преземе функцијата. Нови претседателски избори се очекуваат подоцна оваа година.
Бугарија, која го воведе еврото оваа година, доживеа серија избори од масовните протести против корупцијата во 2020 година против владата на трикратниот премиер Бојко Борисов од ГЕРБ.
Членката на НАТО е меѓу земјите од ЕУ со најнизок ранг на Индексот на перцепција на корупцијата на надзорната организација „Транспаренси интернешнл“.
Стармер ја повтори поддршката за мировниот план на Трамп за Газа
Британскиот премиер Кир Стармер ја повтори својата поддршка за мировниот план предводен од САД за Газа во телефонски разговор со Доналд Трамп. Ова доаѓа во време кога министерката за надворешни работи Ивет Купер треба да ги собере палестинските и израелските претставници во обид да постигне напредок во мировниот план на американскиот лидер за Газа од 20 точки.
Даунинг стрит соопшти дека Стармер и Трамп разговарале во вторник вечерта.
„Осврнувајќи се на ситуацијата во Газа, премиерот се осврна на моменталната ситуација во регионот и важноста од обезбедување понатамошен пристап до хуманитарна помош“, изјави портпаролот на Британската влада.
Стармер ја искажал и својата поддршка за тековната работа за спроведување на мировниот план предводен од САД.
„Двајцата лидери ја потврдија својата заедничка посветеност на промовирање на стабилноста и мирот на Блискиот Исток“.
Тие, исто така, се согласија дека Иран никогаш не смее да може да развие нуклеарно оружје, како и да разговараат за тековните преговори за Украина во телефонскиот разговор.
Министерката за надворешни работи, во меѓувреме, треба да пристигне во Њујорк во среда, каде што ќе претседава со состанок на Советот за безбедност на Обединетите Нации.
Според Министерството за надворешни работи, ова ќе ги собере палестинските и израелските брифери за прв пат од 7 октомври 2023 година, кога Хамас го започна својот смртоносен напад врз јужен Израел. Таа ќе повика на напредок во спроведувањето на мировниот план на американскиот претседател, според кој Хамас и другите фракции „ќе се согласат да немаат никаква улога во управувањето со Газа“.
Се очекува привремен преоден комитет да се грижи за секојдневното работење на јавните служби во Газа, со „надзор и надзор од страна на ново меѓународно преодно тело“, познато како Одбор за мир. Се очекува Купер, исто така, да повика на меѓународна соработка, „од витално значење за справување со ситуацијата на Западниот Брег“.
Мерките, одобрени од кабинетот на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, ги проширија надлежностите на Израел за спроведување на законот врз користењето на земјиштето и планирањето во областите управувани од Палестинската самоуправа.
Министерката за финансии на Израел, Безалел Смотрих и министерот за одбрана, Израел Кац, изјавија дека ќе ги укинат долгогодишните ограничувања за продажба на земјиште на израелски Евреи на Западниот Брег, ќе префрлат дел од контролата врз чувствителните свети места - вклучувајќи ја и џамијата Ибрахими во Хеброн, позната и како Гробница на патријарсите - и ќе ги декласифицираат евиденциите од регистарот на земјиште за да го олеснат стекнувањето имот.
Стејт департмент: Нема „џентлменски договор“ со Русија за истечениот нуклеарен договор
Висок функционер на американскиот Стејт департмент категорично ги отфрли тврдењата дека Вашингтон и Москва продолжуваат неформално да ги почитуваат ограничувањата на сега истечениот договор за ограничување на нуклеарното оружје „Нов СТАРТ“, велејќи дека не постои такво нешто како „џентлменски договор“.
„Не знам за таков договор“, рече помошникот државен секретар Кристофер Ју во Институтот Хадсон на 17 февруари, кога беше прашан дали двете страни тивко ги почитуваат ограничувањата на „Нов СТАРТ“ и покрај истекот на договорот.
„Новиот договор за намалување на стратешкото оружје“ („Нов СТАРТ“) беше потпишан во 2010 година од страна на САД и Русија и ја ограничи секоја земја на 1550 распоредени нуклеарни боеви глави. Договорот истече на 5 февруари.
Коментарите на Ју го нагласуваат построгиот американски став за контрола на оружјето под претседателот Доналд Трамп, чија администрација дозволи „Нов СТАРТ“ да истече, бидејќи се обидува да го обликува она што официјалните лица го опишуваат како поширока, трилатерална рамка што би ја вклучила Кина.
Ограничувањата од договорот повеќе не важат
Новиот СТАРТ ги ограничи распоредените американски и руски стратешки нуклеарни боеви глави, но не ги вклучуваше нестратешките („театарски“) нуклеарни капацитети, ниту пак наметна никакви ограничувања за Кина.
Ју ги опиша овие изоставени категории како клучни недостатоци.
„Само две полиња од шест беа опфатени со договорот“, рече тој, презентирајќи матрица на американски, руски и кинески стратешки и тактички нуклеарни сили. Со оглед на тоа што Кина не е ограничена од договорите, а Русија го модернизира својот нестратешки арсенал, тој верува дека рамката на договорот е застарена.
Ју рече дека Русија претходно се откажала од целосна имплементација и додаде дека Вашингтон сега е слободен да ги прилагоди своите нуклеарни капацитети по потреба.
„Ние повеќе не сме обврзани со ограничувањата на Новиот СТАРТ“, рече тој, додавајќи дека сите идни одлуки за силите ќе ги донесат претседателот и Пентагон.
Обвинувањата на САД за кинескиот тест го зголемуваат притисокот
Ју ја даде оваа изјава додека дополнително ги елаборираше тврдењата на САД дека Кина спроведела нуклеарен тест со генерирање на принос.
САД, рече тој, знаат дека Кина спроведе „суперкритична нуклеарна детонација“ на 22 јуни 2020 година, во близина на нејзиното место за тестирање Лоп Нур, повикувајќи сеизмички податоци што укажуваат на настан со магнитуда од 2,75 степени.
„Ме водат податоци. Јас сум научник. Постои многу мала можност дека станува збор за нешто друго освен експлозија“, рече Ју.
Тој го обвини Пекинг дека користи техники на „разделување“ за да ја намали детектабилноста на ваквите тестови и додаде дека Кина подготвува тестови со очекувани приноси во стотици тони.
Кина негираше дека го прекршила мораториумот за нуклеарни тестирања.
Претседателот Трамп рече дека Соединетите Држави ќе се вратат на нуклеарните тестови „на рамноправна основа“ ако конкурентите продолжат да спроведуваат тестови за принос. Ју нагласи дека ова не значи враќање на големите атмосферски тестови од ерата на Студената војна, но значи дека Вашингтон нема да одржува строга политика на „нулти принос“ освен ако другите не го сторат истото.
„Ако противниците спроведат нуклеарни тестови, а САД не, тогаш Америка се става во неподнослива позиција“, рече тој.
Ју го нарече пристапот на администрацијата „Контрола на вооружувањето, Америка на прво место“, но додаде дека тоа „не може и не значи контрола на оружјето само од Америка“.
Администрацијата, рече тој, ќе продолжи да бара договори за стратешка стабилност на трилатерална основа, вклучително и со Русија и Кина.
Пред следната конференција за преглед на Договорот за неширење на нуклеарно оружје (NPT), Ју навести дека Вашингтон ќе изврши притисок врз Пекинг да се вклучи во преговори, наместо да се потпира на билатерални договори меѓу САД и Русија.
Сепак, засега, тој јасно стави до знаење дека нема неформален договор за спроведување на Новиот СТАРТ.
„Нема таков договор“, рече Ју.
Протести во неколку градови во Србија по судирот во Нови Сад
Студенти и граѓани во Нови Сад, Белград, Ниш и Прокупље на 17 февруари излегоа на улиците како одговор на конфликтот што се случи ден претходно за време на антивладиниот протест во Нови Сад, во кој, според организаторите, беа повредени најмалку тројца демонстранти.
Жителите на Нови Сад се собраа пред Српскиот народен театар. Овој собир беше организиран како реакција на инцидентите од 16 февруари, кога група мажи во црно, за кои студентите тврдат дека се поддржувачи на владејачката партијата Српска напредна партија (СНС), физички нападнаа студенти пред Српскиот народен театар, додека полицијата на почетокот не реагираше.
Видеата објавени на социјалните мрежи покажуваат како демонстранти, меѓу кои и новинари, се удирани, туркани и соборени.
Потоа жителите на Нови Сад излегоа на протестна прошетка во центарот на градот.
Во 19.26 часот беше објавено дека собирот завршил во Нови Сад, а граѓаните беа поканети да се соберат во среда, 18 февруари, во 13 часот на Универзитетскиот кампус во Нови Сад, за да го поддржат протестот на независните синдикати на факултетите.
За време на вчерашните настани во Нови Сад, во центарот на градот, одвоени со полициски кордони, истовремено се одржаа собири на антивладини демонстранти - предводени од студенти во блокадата - и поддржувачи на владата собрани пред Српскиот народен театар по повод свечена академија за 200 годишнината од академијата „Матица Српска“.
Во присуство на силни полициски сили, неколку стотици поддржувачи на владејачката партија се собраа пред театарот, каде извикуваа пораки за поддршка на претседателот на Србија. Според изјавите на очевидци, во еден момент група од тие мажи налета на студенти и новинари.
Инцидентите се случуваат во време кога антивладините протести, зшто почнаа по уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година во која загинаа 16 лица, траат повеќе од 15 месеци.
Студентите бараат вонредни избори и утврдување на одговорноста на властите, додека претседателот на Србија и Српската напредна партија негираат одговорност и најавуваат контра собири што досега не се одржани.
ЕУ бара од Украина да го поправи нафтоводот „Дружба“ што ги снабдува Унгарија и Словачка со руска нафта
Брисел е во контакт со Украина во врска со нафтоводот „Дружба“, кој е оштетен од крајот на јануари, што го спречи протокот на руска нафта кон Унгарија и Словачка, потврди портпаролката на Европската комисија(ЕК).
„Во контакт сме со Украина во врска со временската рамка за поправка на нафтоводот „Дружба“ и колку брзо би можел да се врати во употреба“, изјави Ана-Каиса Итконен за новинарите во Брисел, додавајќи дека ЕК е подготвена да свика итна координативна група со релевантните страни за да разговара за алтернативни патишта за снабдување со гориво.
Итконен додаде дека „нема краткорочни ризици за безбедноста на снабдувањето во Унгарија и Словачка“, бидејќи тие земји имаат залихи за 90 дена.
Прекинот на протокот на руска нафта преку нафтоводот предизвика тензии меѓу Украина и земјите-членки на Европската унија, Унгарија и Словачка.
Додека Киев тврдеше дека руски напад со беспилотни летала е одговорен за прекинот на снабдувањето што почна на 27 јануари, словачкиот премиер Роберт Фицо на 15 февруари изјави дека Украина го одложува рестартирањето на протокот на нафта за да изврши притисок врз Унгарија да го повлече ветото врз идното членство на Украина во Европската унија.
Фицо го нарече тоа „политичка уцена“.
Иако Европската унија воведе забрана за увоз на руска нафта преку цевководи поради војната на Русија во Украина, континенталните земји без излез на море - Унгарија и Словачка - обезбедија исклучоци од тие санкции.
На 16 февруари, Унгарија, исто така, изрази желба да го искористи привременото ослободување за увоз на руска сурова нафта по море преку Хрватска, користејќи го Јадранскиот цевковод.
„Бараме од Хрватска да го олесни транспортот на руска нафта до Унгарија и Словачка преку Јадранскиот цевковод, бидејќи нашето ослободување од санкциите овозможува увоз на руска нафта по море во случај на прекин на снабдувањето преку цевководот“, напиша унгарскиот министер за надворешни работи Петер Сијарто на мрежата Икс.
Хрватскиот министер за економија Анте Шушњар изјави дека Загреб ќе може да помогне, пишувајќи на Икс дека „Хрватска нема да дозволи снабдувањето со гориво во Централна Европа да биде загрозено. Ние сме подготвени да помогнеме во решавањето на сегашното нарушување“.
Сепак, во истиот пост, тој ги критикуваше Будимпешта и Братислава за тоа што досега не успеаја да ги диверзифицираат своите извори на енергија.
„Јадранскиот гасовод е подготвен, така што повеќе нема технички изговори за останување врзан за руска нафта во која било земја од ЕУ. Барел купен од Русија може да им изгледа поевтино на некои, но помага во финансирањето на војната и нападите врз украинскиот народ. Време е да се запре профитирањето од војната“, напиша Сијарто на мрежата Икс.
Во извештај објавен на 16 февруари, Центарот за проучување на демократијата(ЦСД), истражувачки институт од Бугарија, исто така изјави дека на Унгарија не ѝ е потребна руска нафта бидејќи други извори се лесно достапни.
„Нема технички или економски причини за продолжување на ослободувањето од санкции за руската нафта во Централна Европа. Континуираната зависност на Унгарија е политичка одлука што го ослабува единството на ЕУ и го поткопува кредибилитетот на санкциите. Постепеното укинување на руската сурова нафта до крајот на 2026 година е можно и неопходно за долгорочната енергетска безбедност на Европа“, рече Мартин Владимиров, директор на програмата за енергија и клима на ЦСД.
Синиша Каран положи заклетва и стана претседател на Република Српска
Новоизбраниот претседател на Република Српска, Синиша Каран, положи заклетва на 17 февруари во Народното собрание на овој ентитет на Босна и Херцеговина (БиХ), официјално преземајќи ја функцијата.
На 13 февруари, Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина официјално потврди дека Каран, член на Сојузот на независни социјалдемократи, партијата на Милорад Додик, победил на предвремените избори за претседател на Република Српска.
Тој ќе биде на функцијата до следните општи избори во БиХ, кои се закажани за октомври оваа година.
Каран беше избран на предвремените избори одржани на 23 ноември 2024 година.
Сепак, тој мораше да почека за да ја преземе функцијата, бидејќи изборите беа повторени на 136 избирачки места поради откриени злоупотреби.
Вклучувајќи ги резултатите од повторените избори одржани на 8 февруари, Каран освои вкупно 50,5 проценти од гласовите, додека неговиот главен противник, Бранко Блануша од опозициската Српска демократска партија, освои 48,1 отсто од вкупниот број на гласачи.
Изборите во Република Српска беа распишани откако на Милорад Додик му беше одземен претседателскиот мандат во август 2025 година, по пресуда за непочитување на одлуките на Високиот претставник.
Во меѓувреме, вршител на должноста претседател беше Ана Тришиќ Бабиќ, долгогодишна советничка на Додик.
Синиша Каран (63) е доктор по правни науки од Бања Лука, кој во последните неколку години беше министер за внатрешни работи на Република Српска, а поголемиот дел од својата кариера го помина како полицаец.