Вести
Холандија ги предупредува компаниите да не „се потпираат“ само на чет-ботовите
Холандските власти им порачаа на компаниите и организациите дека не треба да се потпираат само на чет-ботови за комуникација со потрошувачите, опишувајќи ја нивната употреба како „една од најдосадните ситуации“ со кои се соочуваат клиентите.
„Организациите што користат чет-ботови во своите услуги секогаш мора да им понудат на луѓето можност да разговараат со претставник“, се вели во соопштението на Холандската агенција за заштита на податоци (AP).
Фирмите, исто така, мора да се осигурат дека потрошувачите се свесни дека комуницираат со чет-ботови и дека машините нема да избегнуваат одговори или да даваат неточни одговори, соопшти AP.
Надзорниот орган изрази загриженост за растечката употреба на чет-ботови со вештачка интелигенција и предупреди дека регулаторите ќе разгледаат построги правила.
„Чет-ботовите стануваат главна точка на контакт, а патот кон човечка содржина бледнее“, се вели во новиот извештај на AP.
Сè понапредната технологија на чет-бот значи дека потрошувачите не знаат дали разговараат со човек или со машина, се наведува во извештајот.
По почетната незадоволителна интеракција со чет-бот, потрошувачите често се пренасочуваат не кон човек, туку кон друг четбот, што ја зголемува фрустрацијата, предупредува Холандската агенција за заштита на податоци.
Службениците забележуваат „брз пораст“ на поплаките за четботовите, соопшти Холандскиот орган за потрошувачи и пазар (ACM).
„Неодамнешното истражување на ACM покажува дека недостигот на човечка интеракција во услугата за корисници е една од најголемите досадни работи.“
Холандските власти ја повикаа Европската Комисија да воспостави јасни упатства за дизајнот на чет-ботовите со вештачка интелигенција.
„Тие мора да бидат фер, препознатливи и достапни. И луѓето не смеат да бидат заведени“, укажува АП.
види ги сите денешни вести
Трамп објави дека Хамнеи е мртов по американско - израелските воздушни напади
Американскиот претседател Доналд Трамп на социјалните мрежи објави дека иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, е мртов, повикувајќи се на повеќе извештаи според кои 86-годишниот тврдокорен лидер бил убиен во американски и израелски воздушни напади.
„Хамнеи, еден од најзлите луѓе во историјата, е мртов“, напиша Трамп.
„Ова не е само правда за народот на Иран, туку и за сите големи Американци и за луѓето од многу земји ширум светот кои биле убиени или осакатени од Хамнеи и неговата банда крволочни насилници.“
„Тој не успеа да ги избегне нашите разузнавачки и високо софистицирани системи за следење и, во тесна соработка со Израел, немаше ништо што тој, или другите лидери кои беа убиени заедно со него, можеа да направат“, додаде Трамп.
До вечерта на 28 февруари немаше официјална потврда од Техеран за смртта на 86-годишниот врховен лидер на Иран — што, доколку е точно, би претставувало сериозен удар за веќе притиснатото иранско раководство.
Иран по американско- израелскиот напад
Хамнеи има речиси апсолутни овластувања во Иран откако стана врховен лидер во 1989 година, по смртта на основачот на Исламската Република, ајатолахот Рухолах Хомеини.
Ројтерс претходно го цитираше израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој изјави дека постојат „знаци“ дека врховниот лидер бил убиен во нападите.
„Утрово го уништивме комплексот на тиранинот Хамнеи“, рече Нетанјаху во видео-обраќање.
„Постојат многу знаци дека овој тиранин повеќе не е жив. Утрово елиминиравме високи функционери од режимот на ајатоласите, команданти на Револуционерната гарда, високи личности од нуклеарната програма — и ќе продолжиме. Во наредните денови ќе погодиме уште илјадници цели на терористичкиот режим“, додаде Нетанјаху.
Претседателката Сиљановска-Давкова за утре го свика Советот за безбедност
По извршените консултации претседателката Гордана Сиљановска - Давкова за утре - 1 март 2026 година, закажа седница на Советот за безбедност.
Како што соопштија од Кабинетот на претседателката Сиљановска - Давкова, седницата ќе започне во 18 часот во Вилата Водно, а на дневен ред ќе биде безбедносната состојба во земјава по најновите случувања на Блискиот Исток.
Согласно последниот развој на безбедносната состојба таму, претходно денеска Министерството за надворешни работи и надворешна трговија формираше кризен штаб кој како што соопштија оттаму, континуирано ја следи состојбата и е достапен 24 часа дневно за сите потреби поврзани со помош, поддршка и асистенција на македонските државјани.
Иран по американско- израелскиот напад
Министерството апелира до сите македонски државјани кои се наоѓаат во погодените подрачја внимателно да ги следат официјалните известувања на надлежните институции и строго да постапуваат согласно безбедносните протоколи.
Воедно, се препорачува одложување на сите ненeопходни патувања кон земјите од овој регион сè до подобрување на безбедносната состојба.
-Министерството, со сите свои капацитети и преку дипломатско-конзуларните претставништва, останува целосно на располагање на македонските државјани и ќе продолжи навремено да ја информира јавноста за сите релевантни информации и понатамошни насоки, наведуваат од Министерството.
Воедно, ги потсетуваат нашите државјани дека во случај на потреба од помош или дополнителни информации можат да се обратат на следните контакти:
Министерство за надворешни работи и надворешна трговија, Тел: +389 75 273 732 / +389 75 268 736
Е-пошта: globalsos@mfa.gov.mk .
Од Министерството информираа и дека 11 македонски државјани досега побарале евакуација од Израел.
Иран во дигитален мрак поради блокирање на интернетот среде нападите
Во Иран е на сила „речиси целосен“ прекин на интернетот додека Соединети Американски Држави и Израел спроведуваат координирана кампања на воздушни напади низ земјата.
Според податоците на организацијата за мониторинг на интернетот НетБлокс, интернет-поврзаноста е падната на само четири проценти, што сериозно го ограничува протокот на информации додека воените операции се засилуваат.
Дигиталното исклучување започна набргу откако неколку ирански новински веб-страници, вклучително и официјалната новинска агенција ИРНА, објавија дека се цел на сајбер-напади.
НетБлокс наведува дека тековното нарушување на интернетот „соодветствува на мерките“ што ги презеде иранската влада за време на 12-дневниот судир со Израел минатиот јуни, што сугерира дека прекинот на интернетот е државен напор.
Воената операција, која американскиот претседател Доналд Трамп ја опиша како „големи борбени операции“, е започната заедно со Израел со цел да се демонтира иранската ракетна и нуклеарна инфраструктура.
Во видео-обраќање, Трамп изјави дека целта е да се елиминираат „непосредните закани“ за американскиот народ и сојузниците.
Нападите во Техеран се насочени кон највисоките нивоа на раководството на Исламската Република.
Проектилите наводно погодиле станбени комплекси на врховниот водач, ајатолахот Али Хамнеи, и на претседателот Масуд Пезешкијан во центарот на градот. Новинските агенции, повикувајќи се на информирани извори, наведуваат дека двајцата лидери се преместени на безбедни локации и дека се наоѓаат на сигурно.
МНР: Единаесет македонски граѓани побарале евакуација од Израел
Единаесет македонски државјани досега побарале евакуација од Израел, соопшти денеска (28 февруари) Министерството за надворешни работи и надворешна трговија.
- Согласно последните информации, воздушниот простор останува затворен најмалку до понеделник. По неговото повторно отворање ќе бидат разгледани можностите и моделите за организирање евентуална евакуација, во согласност со околностите и безбедносната состојба - информира Министерството.
Оттаму додаваат дека во оваа фаза,препораката до македонските државјани е внимателно да ги следат официјалните известувања на израелските власти, да постапуваат согласно безбедносните протоколи и да останат во засолништа кога тоа е наложено.
Во однос на дипломатско-конзуларните претставништва во Доха и Абу Даби, заклучно со овој момент ниту еден македонски државјанин нема побарано евакуација, велат од ресорното министерство.
Министерството за надворешни работи и надворешна трговија, преку амбасадите во Тел Авив, Доха и Абу Даби, како и преку дежурните служби, е во континуирана комуникација и целосно на располагање на македонските државјани за потребна помош и координација – се додава во соопштението.
Министерството апелираше и македонските државјани кои се наоѓаат на територијата на Државата Катар и Обединетите Арапски Емирати внимателно да ги следат официјалните информации и да постапуваат согласно упатствата на надлежните институции на земјите домаќини.
-Истовремено, апелираме до сите наши државјани да се воздржат од патувања кон земјите од овој регион сè до стабилизирање на безбедносната состојба – посочуваат од Министерството.
Согласно информациите добиени од Амбасадата на Република Северна Македонија во Тел Авив, воздушниот простор над Израел е затворен за цивилни летови до понатамошно известување.
Сите комерцијални влезни и излезни летови се суспендирани, без конкретна најава за обновување на редовниот воздушен сообраќај.
Македонските државјани во случај на потреба од помош може да се обратат во Амбасадата на Република Северна Македонија во Тел Авив на тел. броеви +972 54 500 8566 и +972 54 967 0546 или по е-пошта telaviv@mfa.gov.mk
Муцунски: Стоиме зад нашите американски сојузници во справувањето со заканите на Блискиот Исток
Ние стоиме зад нашите американски сојузници во справувањето со дестабилизирачките закани на Блискиот Исток, објави министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски.
- Соединетите Американски Држави јасно ставија до знаење дека дипломатијата е секогаш првата опција, но одвраќањето останува од суштинско значење кога постојат веродостојни ризици. Безбедноста, стабилноста и одговорноста одат рака под рака, се наведува во објавата на Муцунски на платформата „Х“.
-Во исто време, нашите амбасади и конзуларни тимови низ целиот регион се активно вклучени и работат на поддршка и помош на нашите граѓани, обезбедувајќи ја нивната безбедност и обезбедувајќи ја целата потребна конзуларна помош, се додава во објавата на налогот на министерот Муцунски на социјалната платформа „Х“.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, потврди дека САД започнале напади врз Иран во осумминутно видео објавено на неговиот профил на „Truth Social“.
Во видеото, Трамп потврди дека САД започнале „големи борбени операции“ против Иран. Тој исто така вели дека целта на кампањата е да се „заштити американскиот народ“ и да се елиминираат непосредните закани што ги претставува иранскиот режим, кој го нарече „злобна група многу ужасни луѓе“.
Блискиот Исток на раб на криза откако Трамп почна „голема борбена операција“ против Иран
Американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека Вашингтон започнал „големи борбени операции“ против Иран, ставајќи го Блискиот Исток на работ на ескалација, додека сирени за воздушна опасност одекнуваа низ регионот по одмаздничките напади од Техеран.
Во видео-обраќање објавено на социјалните мрежи, Трамп на 28 февруари изјави дека неговата цел при наредбата за бомбардирање на Иран — извршено во координација со израелските сили — била „да го заштити американскиот народ со елиминирање на непосредните закани од иранскиот режим“.
„Оваа изјава не ја давам лесно. Иранскиот режим има намера да убива“, рече Трамп во видеото со кое ја најави операцијата, именувана од Пентагон како „Епска фурија“.
„Животите на храбрите американски херои може да бидат загубени и можеме да имаме жртви — тоа често се случува во војна — но ова не го правиме за сегашноста. Го правиме за иднината, и тоа е благородна мисија.“
Иранската Исламска револуционерна гарда (ИРГЦ) одговори на американските и израелските напади со лансирање во неколку наврати дронови и балистички ракети кон Израел. Израелските одбранбени сили (ИДФ) соопштија дека операциите за пресретнување се во тек и подоцна информираа дека нови бранови ракети се насочени кон Израел.
Иран, исто така, истрела ракети кон цели во Абу Даби, Дубаи и Бахреин. Државните медиуми во Обединетите Арапски Емирати објавија дека едно лице загинало во Абу Даби, но без дополнителни детали.
Иранските медиуми јавија за експлозии во неколку градови, вклучувајќи ги Техеран, Табриз, Исфахан, Ком, Лорестан и Чабахар.
Видео и фотографии покажуваат најмалку еден голем облак од чад што се издига над главниот град.
Армија во движење: Американско распоредување поради тензиите со Иран
Трамп го обвини Техеран дека се обидува повторно да ја обнови својата нуклеарна програма, откако Соединетите Држави бомбардираа клучни објекти за време на 12-дневната војна меѓу Иран и Израел минатиот јуни. Тој рече дека САД имаат цел да ги уништат иранските ракетни капацитети и да ја „уништат“ неговата морнарица.
„Часот на вашата слобода е на дофат“, додаде Трамп, во очигледна порака до иранската јавност.
Трамп претходно вети дека „помошта е на пат“ за време на смртоносните јануарски протести против иранското свештеничко раководство, во кои, според извештаи, биле убиени илјадници луѓе. Техеран ги задуши немирите и ги обвини Соединетите Држави и Израел дека стојат зад нивната организација.
Нападите претставуваат драматична ескалација на тензиите на Блискиот Исток и речиси целосно ги уништуваат надежите за дипломатско решение меѓу Техеран и Вашингтон во врска со иранската нуклеарна програма.
Американски и ирански претставници одржаа нова рунда нуклеарни разговори со посредство на Оман во Женева на 26 февруари, што беше оценето како последен обид да се избегне голем воен конфликт меѓу двете страни.
Оманскиот министер за надворешни работи Бадр ал-Бусаиди, кој има долгогодишно искуство во посредување меѓу двете страни, изјави дека видел „значителен напредок“ и најави дека следната недела во Виена ќе се одржат технички разговори.
Тој рече дека е „разочаран“ од нападите врз Иран и дека тие го „поткопале“ мировниот процес.
„Преговорите меѓу Вашингтон и Техеран очигледно не се одвиваа онака како што Трамп би сакал“, изјави за РСЕ/РЛ Мајкл Хоровиц, независен одбранбен експерт со седиште во Израел.
„Дури и во однос на нуклеарното досие, Иранците не беа подготвени да попуштат во одредени аспекти што ќе му помогнеа на Трамп да го ‘продаде’ новиот договор како подобар од оној од кој се повлече за време на неговиот прв мандат. Јазот едноставно е преголем за да се премости преку разговори.“
Иран по американско- израелскиот напад
Експлозии најпрво беа пријавени во центарот на Техеран, а на социјалните мрежи се појавија фотографии и видеа на кои се гледаат облаци од чад што се издигаат над градот.
Новинската агенција Фарс, поврзана со Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ), соопшти дека „неколку ракети“ ги погодиле улиците Данешгах (Универзитетска) и Џомхури (Република).
Засега нема информации за жртви. Агенцијата Тасним, која е блиска до ИРГЦ, објави дека иранскиот воздушен простор е затворен.
По нападот се огласија сирени низ Израел, а израелските одбранбени сили (ИДФ) соопштија дека им наложиле на жителите да останат во близина на заштитени простории.
Воените власти наведоа дека предупредувањето е превентивна мерка за да се подготви јавноста за можноста од одмазднички ракетен напад.
Први реакции на ЕУ по нападот врз Иран
Високата претставничка на Европската Унија за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас, ги оцени настаните на Блискиот Исток како „опасни“ откако американските сили започнаа воени операции во Иран.
„Иранскиот режим уби илјадници луѓе. Неговите балистички ракетни и нуклеарни програми, заедно со поддршката на терористички групи, претставуваат сериозна закана за глобалната безбедност. ЕУ усвои силни санкции против Иран и ја поддржа дипломатската резолуција, вклучувајќи го и нуклеарното прашање“, објави Калас на платформата X (Икс).
Таа потврди дека разговарала со израелскиот министер за надворешни работи Гидеон Саар и со други министри од овој регион, како и дека ЕУ тесно координира со арапските партнери за да разгледа дипломатски решенија.
Калас потврди дека се повлекува неесенцијалниот европски персонал од овој регион со помош на конзуларната мрежа. Таа ја подвлече потребата од заштита на цивилите и предупреди дека меѓународното хуманитарно право мора да биде приоритет.
Шефицата на европската дипломатија потврди дека одбранбената операција за поморска безбедност под водство на ЕУ, под името ASPIDES, останува во состојба на висока подготвеност во Црвеното Море и е подготвена да помогне во одржувањето на отворен морски коридор.
Претседателот на Франција, Емануел Макрон пак, оцени дека нападите врз Иран носат сериозни последици за меѓународниот мир и безбедност. Тој потврди дека Франција свикала итен состанок на Советот за безбедност на Обединетите Нации.
„Тековната ескалација е опасна за сите. Мора да запре. Иранскиот режим мора да разбере дека повеќе нема друг избор освен да се вклучи во преговори со добра волја за да ги заврши своите нуклеарни и балистички програми, како и своите акции за регионална дестабилизација. Ова е апсолутно неопходно за безбедноста на сите на Блискиот исток“, порача францускиот претседател.
Експлозии во Катар и Бахреин
Експлозии и сирени за воздушна тревога се слушнаа во Доха, главниот град на Катар. Катарското министерство за одбрана соопшти дека „успешно одбиле низа напади насочени кон територијата на земјата“, пренесува Би-Би-Си повикувајќи се на државните медиуми.
Катар е домаќин на воздухопловната база Ал Удеид, најголемиот американски воен објект во регионот.
Освен во Катар, експлозии се слушнаа и во Бахреин. Нивниот комуникациски центар соопшти дека сервисниот центар на Петтата флота на американската морнарица бил „изложен на ракетен напад“, според изјава цитирана од државната Бахреинска новинска агенција (BNA).
Во Бахреин се наоѓа седиштето на Петтата флота, чија зона на одговорност ги опфаќа Заливот, Црвеното Море, Арапското Море и делови од Индискиот Океан.
Немаше непосреден коментар од американската војска, иако американската амбасада претходно ги предупредила граѓаните да побараат засолниште поради пријавени закани од ракети и дронови над Бахреин.
Напад врз училиште за кој извести Иран
Сè уште се нејасни деталите околу наводниот американско-израелски напад врз училиште за девојчиња во Минаб, на југот на Иран.
Иранските официјални лица и државните медиуми тврдат дека во нападот загинале 40–85 лица, претежно млади девојчиња, додека објавените снимки прикажуваат урнатини и расфрлани училишни ранци.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан го осуди, како што наведе, „варварскиот чин“ кој „предизвикал длабока болка во срцата на иранската нација“.
Меѓутоа, на интернет се појавија и спротивни тврдења, главно од иранската опозиција, според кои нападот всушност бил погрешно испукана ракета на Корпус на исламската револуционерна гарда (ИРГЦ).
Според некои медиумски извештаи, во Минаб се наоѓа база на Корпус на исламската револуционерна гарда.
Снимката споделена на X (Икс), која наводно ги прикажува последиците од нападот, всушност ги прикажува последиците од нападот на талибанците врз воено училиште во Пешавар, во Пакистан, во 2014 година.
Стојаноски: Годинава ќе се зголеми бројот на лекови за ретки болести
Едукацијата е клучот за ретките болести. Некои од ретките болести се гледаат еднаш во кариерата, а некои ниеднаш - изјави денеска претседателот на Комисијата за ретки болести, проф. д-р Злате Стојаноски.
Во пресрет на Меѓународниот ден на ретките болести, 28-ми Февруари тој рече дека на овие болести мора да се мисли за да бидат ставени во диференцијалната дијагноза, да се назначат соодветни анализи и да може да се постави прецизна и точна дијагноза.
„Пациентите со ретки болести се пациенти зад кои стојат тивка борба и семејство. Тоа се лица, а не дијагнози. Ние сме свесни за борбата на секое семејство. Државите се ценат и се оценуваат за нивната зрелост врз база на тоа како се однесуваат со најранливите, во овој случај тоа се пациентите со ретки болести“, рече д-р Стојаноски.
Тој потенцираше и дека лековите се важни, но пред сè, важна е дијагнозата.
„Навремено поставена дијагноза значи навремено аплицирана терапија. Средно просечно во европските држави поставувањето дијагноза трае 11 години. Овие болести не се само професионален, стручен, лекарски предизвик, тие се голем економски предизвик и за многу побогатите држави од нас“, изјави Стојаноски пред почетокот на настaнот во Европската куќа во Скопје.
Претседателот на Комисијата за ретки болести, Стојаноски, информира дека минатиот месец на Клиниката за педијатрија било донесено две и пол месечно доенче, на кое педијатрите му дијагностицирале спинална мускулна атрофија.
„МАНУ работеше и во саботата и во неделата, а во понеделникот се потврди дијагнозата. Нашата комисија за ретки болести во вторникот ја одобри терапијата. Во четвртокот детето веќе е поставено на терапија, што значи тој процес од дијагноза до терапија траеше седум дена, а кој порано можеше да трае и многу подолго. Јас ветив дека Комисијата ќе се состане и на 1 јануари ако имаме дијагноза на спинална мускулна атрофија затоа што за оваа болест многу се важни времето на дијагноза и почетокот со терапија“, истакна Стојаноски.
Тој информира дека месецот на ретки болести го почнале на 1 февруари, а ќе заврши утре со објавување поштенска марка со дете со спинална мускулна атрофија.
Одговорајќи на новинарско прашање, Стојаноски рече дека науката ќе напредува и ќе имаме сè повеќе дијагнози. Ќе има нови болести, а со тоа и потреба од нови лекови.
Тој изјави дека регистарот за ретки болести е формиран во 2009 година, тогаш со два пациента и со 250.000 денари.
- Од 2009 година до вчера имаме 1.100 регистрирани пациенти во регистарот за ретки болести. Од нив, половина се мажи, половина жени. 260 од регистрираните се починати, 180 луѓе припаѓаат на една ретка болест, која е генетски детерминирана, тоа е цистична фиброза. Поради бројот на пациенти, застапеноста, нејзината честота ја предадовме на ФЗО, со кој имаме извонредна соработка - истакна Стојаноски.
Посочи дека за мал дел паценти со ретки болести нема терапија, некои од нив бараат само регистрација во регистарот, а некои не се кандидати за терапија.
Најави дека годинава ќе се зголеми бројот на лекови и од бараните 16 нови лека, ќе се вклучат 12.
Полицијата во Подгорица ја опколи зградата каде што живее братот на црногорскиот експретседател Мило Ѓукановиќ
Полицијата опколи зграда во центарот на Подгорица каде што живее бизнисменот Ацо Ѓукановиќ, брат на поранешниот црногорски претседател и премиер Мило Ѓукановиќ.
Радио-телевизија Црна Гора објави дека специјалните полициски единици ја опколиле зградата, бидејќи во тек е претрес на имотот што го користи Ацо Ѓукановиќ, објави Срна.
Во зградата за која станува збор се наоѓаат канцелариите на Прва банка, во која Ѓукановиќ е мнозински сопственик.
На крајот на 2006 година, Ацо Ѓукановиќ купи акции во Никшиќка банка, која една година подоцна го смени името во Прва банка Црна Гора.
Од почетокот на своето работење до распуштањето на Демократската партија на социјалистите (ДПС) во август 2020 година, банката имала депозити од државни компании, бројни министерства и други државни институции, локални самоуправи и бизнисмени кои биле блиски до тогашната владејачка партија.
Анализа на работењето на Прва банка е спроведена и во 2012 година од страна на Мрежата за истражување на организиран криминал и корупција, чии извештаи наведуваат низа наводно нелегални активности на банката, кои, како што наведуваат, се „детално опишани на илјадници страници тајни банкарски документи“ во посед на мрежата.
„Документите откриваат корупција, алчност и некомпетентност. При склучувањето на овие трансакции, банката не го почитувала Законот за спречување на перење пари, сопствените правила, ниту пак ја следела добрата банкарска пракса“, се додава во извештаите.
Во овие написи, меѓу другото, се наведува дека обвинетиот нарко-бос Дарко Шариќ бил „доверлив клиент кој им дошол на помош за време на кризата правејќи депозит од милион долари во време кога банката едвај ги исполнувала наредбите на депонентите“.
Конечната пресуда против Дарко Шариќ од 14 години затвор за шверц на 5,7 тони кокаин од Јужна Америка во Европа од 2006 до 2009 година во мај 2022 година го заврши судењето во еден од најголемите случаи на организиран криминал досега водени во Србија.
Според пресудата, Шариќ водел криминална организација на глобално ниво.
Истражување: Над 13 отсто од тинејџерите во државата користат тутунски производ
Вкупно 13,6 отсто од учениците од седмо до деветто одделение, најчесто од 13 до 15 години, користат некој тутунски производ - покажуваат резултатите од истражување спроведено во 75 училишта во државата. Иако податоците се однесуваат на 2024 година, тие беа објавени денеска (27 февруари) на прес-конференција во Министерството за здравство.
„Вкупно 12,3 проценти моментно користат тутун. Вкупно 5,3 проценти моментно пушат цигари. Вкупно 4,9 проценти од учениците моментно користат тутунски производи што се загреваат (5,1 отсто момчиња и 4,4 проценти девојчиња)“, информираше д-р Сања Прошева од Институтот за јавно здравје.
Таа рече дека 3,6 отсто моментно користат тутун што не се пуши.
Од учениците, додаде таа, девет проценти моментно користат електронски цигари - 8,2 отсто момчиња и 9,6 проценти девојчиња.
„Од сегашните пушачи, 66,1 отсто се обиделе да се откажат од пушење изминативе 12 месеци. Да престанат со пушење сега сакаат 56,5 проценти“, посочи д-р Прошева.
Според клучните наоди од извештајот презентирани денеска, пушењето во училишните простори, како што се наведува, и понатаму претставува загриженост.
Во 2024 година 45,1 отсто од учениците виделе некого како пуши во училишните згради или на училишниот имот.
Министерот за здравство, Азир Алиу појасни дека истражувањето е спроведено кај ученици на возраст од 13 до 15 години, со поддршка од СЗО. Во првата фаза на истражувањето биле избрани 75 училишта, а опфатени 4.670 ученици.
„Истражувањето е дел од глобалниот систем за надзор на тутунот и претставува национално репрезентативно истражување што четврти пат се спроведува во училиштата во нашата држава“, истакна Алиу.
Тој додаде дека ова, е и највисоката преваленца која е регистриран досега.
Вкупно девет отсто од учениците користат електронски цигари, а според податоците што ги сподели министерот, тоа е повеќе од двојно зголемување во споредба со 2016 година.
„Дополнително, загрижувачки се податоците дека дури 57 отсто од младите биле изложени на тутунски чад во домот, а 55,4 проценти биле изложени на чад во затворени јавни простори“, потенцираше ресорниот министер.
Во однос на достапноста на тутунските производи, истражувањето покажува дека 73,2 отсто од младите пушачи не биле спречени да купат цигари поради нивната возраст.
Претставникот на СЗО, Аким Али на денешната прес конференција нагласи дека пушењето не е добро за здравјето на младите и оти зависноста не треба да се почувствува уште на мала возраст.
Тој се осврна на тоа дека родителите кога ги праќаат своите деца на училиште, очекуваат здрава и чиста средина, а некои биле подложени на тутун во училиштата.
Али истакна дека со новиот закон се заштитуваат непушачите, особено децата.
- Време е да ги заштитиме децата - истакна претставникот на СЗО.
Директорката на Институтот за јавно здравје, Марија Андоновска посочи дека никотинските производи земаат сè поголем замав. Таа додаде дека овие истражувања мора да го видат светлото на денот. Се прават, како што појасни, за врз нив да се креираат политики што ќе водат до унапредување на јавното здравје на сите.
Пакистан се заканува со „отворена војна“ против талибанската влада во Авганистан
Пакистанските воени авиони го бомбардираа Кабул само неколку часа откако Авганистан и Пакистан извршија напади едни врз други во нивниот нестабилен планински пограничен регион, додека деновите на зголемени тензии кулминираа во она што еден висок функционер во Исламабад го нарече „отворена војна“.
Локални извори за „Машал“ радио/ Радио Слободна Европа изјавија дека четири локации во авганистанскиот главен град, како и воена база во регионот Кандахар, биле погодени во раните утрински часови на 27 февруари.
Се наведува дека се слушало бучава од воени авиони додека експлозии одекнувале низ главниот град.
Забихулах Муџахид, портпарол на владата предводена од Талибанците во Авганистан, ги потврди нападите во „одредени делови од Кабул, Кандахар и Пактија“. Тој додаде дека нема извештаи за жртви.
Пакистанската војска потврди дека нејзините воени авиони го бомбардирале Кабул, а Мошараф Заиди, портпарол на пакистанската влада, на социјалните медиуми објави дека „контранападите врз цели во Авганистан сè уште се во тек“.
Нападите врз Кабул се случија во услови на голема ескалација на непријателствата меѓу талибанската влада во Авганистан и Исламабад.
Само неколку часа претходно, Муџахид изјави дека Кабул започнал „офанзивна операција од големи размери против пакистанските воени центри и воени инсталации долж линијата Дуранд“, нестабилната граница што ги сече традиционалните територии на племенските Паштуни и Белуџи.
Министерството за одбрана на Авганистан, кое го водат Талибанците, тврди дека 55 припадници на пакистанските безбедносни сили биле убиени, додека две бази и 19 контролни пунктови преку границата наводно биле заземени од нивните борци.
Пакистанските војници возвратија, соопштија пакистански официјални лица, а Заиди рече дека вкупно 133 членови на авганистанските талибанци се „потврдено убиени“, додека повеќе од 200 други се ранети.
„Се проценува дека има повеќе жртви во нападите врз воени цели во Кабул, Пактија и Кандахар“, додаде тој.
Тврдењата на двете страни не можеа независно да се потврдат, иако жител на Кабул за РСЕ изјави дека „огромна експлозија“ го потресла градот.
Пакистанскиот премиер Шахбаз Шариф рече дека државните сили се подготвени да „ја заштитат безбедноста, суверенитетот и територијалниот интегритет на земјата“.
„Пакистанската армија е решена да не дозволи мирот и безбедноста на земјата да бидат компромитирани под никакви околности“, напиша тој на платформата X.
Министерот за одбрана на Пакистан, Хаваџа Мухамед Асиф, ја обвини владата на Талибанците дека го претвора Авганистан во база за глобални терористи и „индиска колонија“.
„По повлекувањето на силите на НАТО, се очекуваше дека во Авганистан ќе преовлада мирот и дека Талибанците ќе се фокусираат на интересите на авганистанскиот народ и стабилноста во регионот. Сепак, Талибанците го претворија Авганистан во колонија на Индија. Тие ги собраа сите терористи од светот во Авганистан и почнаа да извезуваат тероризам“, напиша Асиф во објава на платформата X.
Најновиот бран напади дојде откако пакистанските воздушни напади убија најмалку 18 лица во авганистанските провинции Нангархар и Пактика четири дена претходно.
Пакистан соопшти дека ги извршил нападите врз седум милитантни локации во Авганистан како „одмазда“ за неодамнешните самоубиствени бомбашки напади за кои тврди дека ги извршиле екстремисти со седиште во Авганистан. Пакистан тврдеше дека во нападите загинале дури 80 милитанти.
Безбедносниот естаблишмент во Авганистан, управуван од Талибанците, ги отфрли обвинувањата како „лажни“, додека владини претставници, исто така, рекоа дека подготвуваат „соодветен и пресметан одговор“.
Авганистан ги негира пакистанските обвинувања дека ги засолнува пакистанските талибанци, огранок на авганистанските талибанци кој очигледно дејствува одделно.
Тензиите меѓу двете земји се високи откако Пакистан изврши воздушни напади врз Кабул во октомври 2025 година, а потоа изврши дополнителни напади врз авганистанска територија.
Десетици војници од двете страни загинаа минатата година во артилериски судири и жестоки размени на оган пред да се постигне прекин на огнот со посредство на Катар.
Сепак, неколку рунди преговори со посредство на Катар и Турција, кои имаа за цел смирување на тензиите по должината на границата, не донесоа долгорочен напредок.
САД и Иран ги започнаа клучните нуклеарни разговори во Женева
Американските и иранските претставници започнаа разговори во Женева на 26 февруари, во она што се смета за последен обид за постигнување нуклеарен договор и избегнување на голем воен конфликт меѓу двете страни.
Третата рунда разговори започна додека претседателот Доналд Трамп ги разгледува опциите за воена акција на САД доколку не се постигне договор за ограничување на нуклеарната програма на Иран, при што два американски носачи на авиони се распоредени во близина на Исламската Република.
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, ги води разговорите со претставникот на Белата куќа, Стив Виткоф, и зетот на Трамп, Џаред Кушнер. Оманските претставници дејствуваат како посредници, како што правеа и во претходните рунди.
Страните одржаа индиректни разговори во Оман претходно овој месец, што беа први откако Израел и САД ги бомбардираа клучните ирански нуклеарни објекти за време на краткиот застој во јуни. Втор круг разговори се одржа во Женева на 17 февруари.
Двете рунди не успеаја да постигнат напредок, а клучните прашања остануваат нерешени.
За време на разговорите, САД побараа Иран целосно да го запре збогатувањето на ураниум и да ги предаде своите залихи од околу 400 килограми високо збогатен ураниум - чекори што би го спречиле Техеран да изгради нуклеарно оружје.
Техеран инсистира дека неговата нуклеарна програма е за мирни, цивилни цели, како што е производство на електрична енергија.
Државниот секретар на САД, Марко Рубио, на 25 февруари изјави дека Иран се обидува да „обнови елементи“ од својата нуклеарна програма иако „во моментов не збогатува ураниум“.
Рубио додаде дека иако разговорите ќе се фокусираат на нуклеарната програма на Иран, ракетните капацитети на Иран „мора да бидат вклучени во преговорите“, со оглед на тоа што Техеран поседува „илјадници балистички ракети со краток дострел што можат да стигнат до американските бази во регионот“.
Тој додаде дека коментарите на Трамп во неговото обраќање за состојбата на 24 февруари, во кое рече дека Иран „работи на развој на ракети што наскоро би можеле да стигнат до САД“, не значат дека Техеран веќе има такви ракети, туку дека тие се „јасно на пат што еден ден би можел да им овозможи да развијат оружје што би можело да стигне до копното на САД“.
Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Бакаеи, на 26 февруари изјави дека индиректните разговори ќе се занимаваат исклучиво со нуклеарната програма на Иран.
Бакаеи подоцна изјави дека шефот на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), Рафаел Гроси, веројатно ќе се придружи на разговорите „за да помогне во унапредувањето на дискусиите за технички прашања“.
Министерот за надворешни работи на Оман, Бадр Албусаиди, на 26 февруари изјави дека американските и иранските претставници изразиле „невидена отвореност кон нови и креативни идеи и решенија“.
Иран посочи дека е подготвен да направи отстапки во замена за укинување на санкциите на САД и признавање на неговото право да збогатува ураниум.
Келси Девенпорт, директорка за политика за неширење на нуклеарно оружје во Американското здружение за контрола на оружјето, изјави дека сè уште постои шанса за дипломатија, иако „ризиците од погрешна пресметка и ризиците од враќање на конфликтот се исклучително високи“.
„Мислам дека, и покрај сите закани, Трамп сака договор“, изјави Девенпорт за Радио Фарда на Радио Слободна Европа.
„Тој не сака САД да се заглават во уште еден конфликт во регионот. Мислам дека Иран, исто така, гледа вредност во договор, со цел да се укинат санкциите и да се спречи враќање на конфликтот.“
Пред разговорите на 26 февруари, Аракчи рече дека договор е „на дофат, но само ако дипломатијата е приоритет.“
Аракчи, исто така, вети дека Иран „никогаш нема да развие нуклеарно оружје под никакви околности“, но инсистираше на правото на земјата да „ужива во придобивките од мирнодопската нуклеарна технологија“.
Во говорот на 24 февруари, Трамп се чини дека заговара можен напад врз Иран, велејќи дека нема да дозволи „најголемиот државен спонзор на тероризмот во светот“ да поседува нуклеарно оружје.
Трамп рече дека Техеран сака да ја обнови својата нуклеарна програма и дека „во овој момент ги продолжува своите темни нуклеарни амбиции“, тврдење што Иран го негира.
Женевските разговори доаѓаат откако Трамп постојано се закануваше со воена акција против Техеран, прво поради бруталното задушување на масовните протести во јануари, а потоа и поради нуклеарната програма на Иран.
Светските сили постигнаа историски нуклеарен договор со Техеран во 2015 година за да го спречат Иран да изгради бомба.
Потоа западните економски санкции беа ублажени, но Иран почна да ги крши своите обврски откако Трамп, за време на неговиот прв мандат, ги повлече САД од договорот во 2018 година и повторно воведе санкции.