Вести
Најмалку 10 загинати во пожар во хотел во турски ски-центар
Најмалку 10 лица загинаа во пожар во хотел во ски-центар во северозападна Турција, соопшти рано денеска (21 јануари) министерот за внатрешни работи на земјата Али Јерликаја.
Триесет и двајца други се повредени во пожарот, кој се случил во провинцијата Болу.
Државната новинска агенција Анадолу објави дека пожарот избувнал во текот на ноќта, а причината е сè уште нејасна.
Како одговор на ситуацијата, 30 противпожарни возила и 28 амбулантни возила биле распоредени на местото на настанот. Сликите покажуваат дека пламенот го зафатил покривот и горните катови на хотелот во ски-центарот Карталкаја, популарна дестинација за локалното население.
Службите за итни случаи продолжуваат да се борат со пламените. Дрвената фасада на хотелот овозможила пожарот брзо да се прошири, објави телевизијата НТВ.
На видео снимките се гледа како луѓето очајнички се обидуваат да избегаат. Очевидец за весникот Хуријет изјави дека видел луѓе како скокаат низ прозорецот.
Според извештајот, хотелот бил целосно полн со 234 луѓе кои престојувале таму кога избувнал пожарот, за време на училишниот распуст во Турција.
види ги сите денешни вести
Трамп го покани Косово да биде дел од Комитетот за мир во Газа
Претседателката на Косово, Вјоса Османи, објави дека добила лична покана од американскиот претседател Доналд Трамп да ја претставува земјата во Комитетот за мир, „како член-основач“.
Се очекува комитетот да го надгледува управувањето со Појасот Газа откако САД посредуваа во постигнувањето договор за прекин на огнот меѓу Израел и Хамас, палестинска група која Вашингтон и Европската Унија ја сметаат за терористичка организација.
„Храброто раководство не само што зборува за мир, туку го гради. Токму тоа го прави претседателот Трамп преку оваа историска иницијатива“, напиша Османи на Фејсбук, објавувајќи ја поканата испратена од Трамп.
Претседателката на Косово рече дека САД донеле мир во Косово и дека Косово сега е нивен „непоколеблив сојузник во понатамошното промовирање на мирот“.
„Историјата ги памети оние кои преземаат смели чекори во градењето мир - и ние сме подготвени“, напиша Османи.
Во писмото на Трамп, со датум од 20 јануари, се вели дека на 29 септември 2025 година го објавил Сеопфатниот план за ставање крај на конфликтот во Газа, план од 20 точки „брзо одобрен од сите светски лидери“. Во писмото се споменува и резолуција на Обединетите Нации што го поддржува планот.
„Сега е време овие соништа да се претворат во реалност. Во срцето на планот е Комитетот за мир, најимпресивниот комитет некогаш создаден“, се наведува во писмото на Трамп.
Трамп изјави дека очекува понатамошна соработка со Османи „далеку во иднина, кон постигнување на целта за траен светски мир, просперитет и величина за сите“.
Неколку меѓународни медиуми, повикувајќи се на извори, објавија дека Трамп сака земјите да платат 1 милијарда долари за да станат постојани членки. Според CNN, оние што нема да ја платат оваа сума ќе имаат тригодишен мандат.
Беким Купина, советник за медиуми на претседателката на Косово, изјави дека не е побарано такво плаќање.
„Значи, не се бара плаќање од милијарда долари. Тоа можете да го видите во повикот“, рече тој.
Покрај Косово, и Албанија ја прифати поканата на Трамп.
Вакви покани добија и лидерите на Израел, Турција, Обединетите Арапски Емирати, Египет, Бахреин, Канада, Аргентина, Парагвај, Азербејџан и други земји.
Трамп ги покани и Кина и Русија. Сепак, не сите што ја примија поканата на Трамп се обврзаа да бидат дел од Одборот. Поканата за учество беше одбиена од Франција и Шведска.
Пред неколку дена беа објавени уште неколку имиња што САД ги назначија за членови на тој комитет. Меѓу имињата се државниот секретар на САД, Марко Рубио, специјалниот пратеник на претседателот Трамп, Стив Виткоф, поранешниот британски премиер Тони Блер и зетот на Трамп, Џаред Кушнер.
Трамп претседава со комитетот, според план што неговата Бела куќа го објави во октомври.
Израел и Хамас, која САД и ЕУ ја прогласија за терористичка организација го одобрија планот на Трамп, кој бара палестинското технократско тело да биде надгледувано од меѓународен одбор за управување со Газа за време на преодниот период.
Многу експерти и активисти за човекови права изјавија дека надзорот на Трамп врз одборот што ја контролира владата на странска територија потсетува на колонијална структура, додека вмешаноста на Блер беше критикувана минатата година поради неговата улога во војната во Ирак и историјата на британскиот империјализам на Блискиот Исток.
Резолуцијата на Советот за безбедност на Обединетите Нации, усвоена кон средината на ноември минатата година, го овласти Комитетот и земјите што соработуваат со него да го основаат телото во Газа.
Белата куќа, исто така, назначи Извршен комитет за Газа од 11 члена, во кој се вклучени турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан, специјалниот координатор на ОН за мировниот процес на Блискиот Исток Сигрид Каг, министерот за меѓународна соработка на Обединетите Арапски Емирати Рим ел-Хашими и израелско-кипарскиот милијардер Јакир Габај, заедно со неколку членови на извршниот комитет.
Белата куќа потврди дека поранешниот бугарски министер за надворешни работи Николај Младенов ќе ја предводи преодната администрација во Газа.
Дополнителниот одбор ќе ја поддржува канцеларијата на Младенов и палестинското технократско тело.
Израел и Хамас се согласија на прекин на огнот пред три месеци, но оттогаш страните разменуваат обвинувања за негово кршење.
Војната меѓу Израел и Хамас започна во октомври 2023 година, откако Хамас го нападна јужен Израел, убивајќи речиси 1200 луѓе и киднапирајќи повеќе од 250. Војната уби десетици илјади луѓе во Газа, предизвика криза со глад и широко распространето уништување.
Србија повторно не се усогласи со санкциите на ЕУ против Русија и Белорусија
Србија не се усогласи со ниту една одлука на Европската Унија (ЕУ) поврзана со санкциите воведени поради војната во Украина и дејствијата на Русија.
Во декларациите објавени од високата претставничка на Европската Унија за заедничка надворешна политика и безбедност, Каја Калас, се наведува дека одлуките се однесуваат на четири пакети рестриктивни мерки: оние што се однесуваат на дејствијата на Русија што ја дестабилизираат ситуацијата во Украина, ситуацијата во Русија, повторените дејствија на Русија што ја дестабилизираат ситуацијата во Украина, како и вмешаноста на Белорусија во руската агресија против Украина.
Овие одлуки се донесени во текот на декември 2025 година.
Сите други земји од регионот што имаат статус на кандидати за членство во Европската Унија се придржуваа до најновите одлуки на ЕУ.
„Овие земји ќе обезбедат нивните национални политики да бидат во согласност со оваа Одлука на Советот (ЕУ). Европската Унија ја зема предвид оваа обврска и ја поздравува“, изјави шефицата на европската дипломатија, Каја Калас.
Патем, Србија досега не се придржуваше до ниедна одлука за санкции против Русија поради нејзината агресија против Украина.
Од секоја земја-кандидат се очекува постепено да се усогласи со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, додека усогласувањето мора да биде завршено во моментот на членство.
Ова е една од причините зошто Србија не отворила никакво поглавје од преговорите од декември 2021 година и го изгубила статусот на земја-водач во процесот на пристапување.
Во меѓувреме, според извештајот за напредокот објавен од Европската комисија во ноември 2025 година, усогласеноста на Србија со рестриктивните мерки на ЕУ се зголемила на 63 проценти, во споредба со 59 проценти забележани во 2024 година.
Ова зголемување се однесува на други рестриктивни мерки воведени од ЕУ кон таканаречените трети земји, но не и кон Русија.
Србија е кандидат за полноправно членство во ЕУ од 2012 година, а ги отвори преговорите за пристапување во 2014 година.
Еден загинат, десетици повредени во железничка несреќа во Шпанија
Едно лице загина, а 37 други биле повредени во несреќа со приградски воз во североисточниот регион Каталонија на Шпанија вчера, 20 јануари, само два дена по смртоносната железничка несреќа на југот на земјата во која загинаа најмалку 42 лица.
Регионалните служби за итни случаи соопштија дека жртвата е машиновозачот. Сликите објавени од локалните медиуми покажуваат дека предниот дел од возот е тешко оштетен.
Агенцијата за цивилна заштита на Каталонија на „X“ изјави дека околу 20 амбулантни возила, заедно со десетици болничари и работници за итни случаи, биле распоредени на местото на настанот во близина на градот Гелида, источно од Барселона.
Потпорен ѕид се урна врз шините за време на силна бура придружена со обилни дождови, удирајќи во приградски воз на линијата Р4 од мрежата Родалиес, соопшти агенцијата. Возовите на линијата обично се преполни во вечерните часови во текот на работната недела.
Претходно, друг приградски воз Родалиес на линијата Р2 излета од шините подалеку на север во близина на градот Бланес по лизгање на земјиштето. Возот изгуби оска, иако нема пријавени повредени.
Во меѓувреме, службите за итни случаи го пронајдоа возилото на еден човек кое беше однесено од поплавните води во вообичаено сув поток во близина на градот Палау-Сатор. Пожарникарите изјавија дека се верува дека телото пронајдено во автомобилот е на исчезнатиот човек.
Властите прогласија црвен аларм во делови од Каталонија поради бурата Хари, која донесе ветрови до 80 километри на час и обилни врнежи од дожд. Исто така, беа издадени предупредувања за приближување кон пристаништата и плажите, бидејќи високите бранови го погодија брегот.
Македонските ракометари во последна секунда ја победија Романија
Со победа од 24 наспроти 23 голови македонската ракометна репрезентација ја победи противничката екипа на Романија со што ја заврши групната фаза од Европското првенство.
Победеничкиот гол во последната секунда го даде Ненад Костески.
Ова беше прва победа на македонската репрезентација на шампионатот, со што во моментов имаат освени три бода, кои ќе донесат пол-позиција пред ждрепката за Светското првенство 2027 година.
Пласман во наредната фаза од натпреварите, покрај триумфот над Романија, за македонската селекција ќе зависи и од исходот од натпреварот Данска – Португалија, кој ќе го даде конечниот расплет во групата Б.
Иран сè уште е без интернет
Иранците се соочуваат со едно од најдолгото исклучување на интернет во историјата, откако властите воведоа дигитална блокада на 8 јануари, заедно со насилно задушување на антивладините протести.
Иако властите употребија невидена сила за да ги задушат демонстрациите против иранските религиозни лидери кои траат неколку недели, останува нејасно кога ќе се врати пристапот до интернет.
Дури и кога услугите ќе бидат обновени, Иранците би можеле трајно да бидат исклучени од глобалниот интернет, бидејќи властите се обидуваат да ги принудат граѓаните да користат домашна „интранет мрежа“ која работи независно од глобалниот интернет, предупредуваат дигиталните експерти.
Организацијата за следење на интернетот Нетблокс (NetBlocks), на 20 јануари изјави дека прегледот на сообраќајот од некои ограничени услуги и платформи сугерира дека владата можеби експериментално преминува на „поврзување базирано на бела листа“.
Внесувањето на бела листа е вид на цензура на интернет каде што властите го блокираат пристапот до поголемиот дел од глобалниот интернет, додека селективно дозволуваат ограничен број одобрени веб-страници, апликации и услуги.
Според иранската организација за дигитални права Филтербан, поврзана со групата Миан со седиште во Тексас, интернет политиката на Исламската Република се префрлила во фаза на „тотална блокада“, во која исклучувањето е правило, а пристапот се дава само селективно.
Анализата опишува промена од „широко распространето филтрирање“ кон она што Филтербан го нарекува „контрола на воените комуникации“, каде што пристапот до интернет се третира како исклучок, а не како норма.
Висок владин претставник вети на 19 јануари дека интернетот ќе се врати во „нормала“ до крајот на неделата.
Сепак, иранските новински агенции цитираат изјава од 15 јануари на портпаролката на владата Фатемех Мохаџерани со која посочува дека пристапот до интернетот ќе биде недостапен барем до Персиската Нова Година во март.
Тековната интернет блокада предизвика огромна штета на дигиталната економија на Иран.
Реза Олфатсефат, секретар на Иранската асоцијација за интернет бизнис, рече дека исклучувањето веќе предизвикало над 288 милиони долари финансиски загуби за малите и големите бизниси.
Историја на блокадата
Иран го регулира пристапот до популарните страници на социјалните медиуми од 2009 година, кога избувнаа масовните протести по спорниот реизбор на популистичкиот претседател Махмуд Ахмадинеџад.
За време на протестите во ноември 2019 година, предизвикани од наглото зголемување на цените на горивата, иранските власти за прв пат воведоа исклучување на интернетот низ целата земја, насилно потиснувајќи ги демонстрациите.
Исклучување на интернетот беше воведено и за време на неколкумесечните протести „Жени, живот, слобода“ во 2022 година.
Тврдокорните следбеници на иранската владина политика ја поддржуваат сегашната дигитална блокада, држејќи се до официјалниот став дека исклучувањето на интернетот е од суштинско значење за заштита на националната безбедност во време на немири.
Но, дури и ако властите го вратат пристапот до интернет, дури и во ограничена форма, нема план за враќање на пристапот до популарните апликации на социјалните медиуми - вклучувајќи ги Instagram, WhatsApp и Telegram - до кои Иранците претходно можеа да пристапат.
„Со оглед на моменталните околности во земјата, нема простор за повторно овозможување на пристап до странски апликации за пораки“, рече претседателот на Комисијата за дигитална трансформација на Иран, Ахмад Нируманд, сугерирајќи дека интернетот ќе биде ограничен на канали одобрени од државата по блокадата.
Иранските власти со години се обидуваат да ги охрабрат граѓаните да користат домашни социјални медиуми со блокирање на пристапот до популарни странски алтернативи, но со мал успех. Забранетите странски апликации остануваат широко користени, бидејќи многу Иранци користат VPN мрежи за да ги заобиколат државните контроли.
Европратениците ќе го одложат одобрувањето на трговскиот договор со САД
Европратениците на 20 јануари се согласија да го одложат ратификувањето на клучниот трговски договор со Соединетите Американски Држави по заканите на претседателот Доналд Трамп за нови царини поради Гренланд, соопштија главните политички групи во Европарламентот во Стразбур.
Предупредувачкиот удар од Европскиот парламент доаѓа во време кога 27-члениот блок размислува колку силно да возврати ако Трамп продолжи со најавеното против долгогодишните сојузници на Вашингтон, јавува новинската агенција Франс прес
Одложувањето не го поништува договорот, договорен во јули со Трамп по месеци интензивни расправии во кои Вашингтон воведе царини од 15 проценти за стоките од ЕУ.
Но, со суспендирање на одобрувањето,Европарламентот испраќа силна порака на незадоволство до Белата куќа, за која пратениците на ЕУ тврдат дека ќе ги вознемири американските бизниси.
„Тоа е исклучително моќна алатка - не мислам дека компаниите би се согласиле да се откажат од европскиот пазар“, изјави за новинарите Валери Хајер, претседателка на центристичката пратеничка група „Обнова“.
Трамп се закани дека ќе воведе царини против шест земји од ЕУ - вклучувајќи ги и моќните Франција и Германија - поради непочитување на неговото барање за добивање на Гренланд.
Лидерите на ЕУ треба да одржат вонреден самит во Брисел во четврток вечерта поради заканите на САД против автономната територија на Данска, Гренланд.
Блокот разгледува различни одговори доколку Трамп не се повлече, вклучително и ставање на минатогодишниот трговски договор на „пауза“ и наметнување на царини од 93 милијарди евра односно 108 милијарди долари врз САД.
Пакетот одмазднички царини беше договорен по трговскиот застој меѓу ЕУ и САД минатата година, но на крајот беше суспендиран до 6 февруари за да се избегне тотална трговска војна.
Покрај тоа, францускиот претседател Емануел Макрон врши притисок да го ослободи моќниот инструмент на блокот против принуда за трговија што ќе го користи во случај Трамп да ги оствари своите закани.
По новиот руски напад, стотици илјади луѓе во Украина без струја
Руските сили започнаа нов масовен напад врз Киев и неколку региони низ Украина, погодувајќи станбени згради и електрани на ниски температури, предизвикувајќи негодување додека светските лидери се собираат на Светскиот економски форум во Давос.
Градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, денеска изјави дека нападите доведоа до прекини на електричната енергија, водата и греењето во украинската престолнина, која веќе страда од големи прекини во комуналните услуги.
„Цивилите го носат товарот на овие напади“, изјави шефот на ОН за човекови права, Фолкер Турк, во изјава од Женева, како одговор на веста за нападите.
„Тие можат да се опишат само како сурови. Мора да престанат. Напаѓањето на цивилите и цивилната инфраструктура е јасно кршење на правилата на војување“, додаде тој.
Рано во вторникот, 5635 станбени згради беа без греење, рече Кличко, бидејќи температурите паднаа на минус 15 степени Целзиусови.
Речиси 80 проценти од погодените згради неодамна го обновија греењето по рускиот напад минатата недела.
Како резултат на ноќниот напад врз енергетските објекти во главниот град, повеќе од 335 000 жители на Киев останаа без електрична енергија, објави ДТЕК, најголемата приватна компанија за комунални услуги во Украина.
Русија е обвинета дека го користи времето како оружје со напаѓање на електричните мрежи и електраните, со цел да го намали греењето и електричната енергија на милиони луѓе, додека Украина се соочува со најстудената зима во последниве години.
Руското Министерство за одбрана издаде соопштение во вторникот во кое се вели дека ноќниот напад бил „одговор на терористичките напади на Украина врз цивилни цели во Русија“.
Не беше прецизирано кои руски цели биле погодени, а беше додадено дека нападите во Украина биле насочени кон компании од воената индустрија, како и кон објекти од енергетската и транспортната инфраструктура што ги користат украинските вооружени сили.
Русија постојано тврди дека не напаѓа цивилна инфраструктура, и покрај растечките докази за спротивното. Москва тврди дека нападите врз компаниите за комунални услуги се легитимни цели бидејќи ги користи украинската војска.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски рече дека руските напади вклучуваат „значаен број балистички и крстосувачки ракети“, како и повеќе од 300 офанзивни дронови.
Зеленски рече дека ситуацијата во моментов е најтешка во Киев, каде што значителен број станбени згради немаат греење.
„Важно е светот да не молчи за ова“, напиша Зеленски на X, додавајќи дека „Русија не може да биде рамноправна со другите земји во светот сè додека е фокусирана исклучиво на убивање и мачење луѓе“.
Според медиумските извештаи, Зеленски ќе остане во Киев на 20 јануари поради руските напади, наместо да оди на Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија, каде што требаше да зборува.
Зеленски сепак би можел да оди во Давос за да потпише „договор за просперитет“ доколку се организира билатерална средба со американскиот претседател Доналд Трамп, кој пристигнува во швајцарското зимско одморалиште подоцна во вторник, напиша новинарот на „Аксиос“ на „Х“.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха изјави дека руските напади врз енергетската инфраструктура треба да бидат приоритет на агендата на светските лидери што се собираат на Светскиот економски форум.
„Варварскиот државен удар на Путин утрово е повик за будење за светските лидери што се собираат во Давос: поддршката за украинскиот народ е итна; нема да има мир во Европа без траен мир за Украина“, напиша Сибиха во објава на „Х“.
Украинските власти предупредија дека влијанието врз енергетскиот систем може да се влоши во наредните недели.
Андриј Херус, шеф на Комитетот за енергетика, домување и комунални услуги на украинскиот парламент, призна дека наредните недели ќе бидат тешки за сите освен ако не се скрши длабокиот мраз и подолгите денови и ведрото небо не помогнат во производство на повеќе сончева енергија.
„Следните 30 дена ќе ни бидат тешки. Понекогаш слушам дека ќе биде подобро од тој момент или една недела по тој момент, но потоа на крајот од таквите изјави додаваат со мали букви: „под услов да нема нов напад“. Но, со голема веројатност ќе има нов руски напад“, изјави Херус за украинскиот сервис на Радио Слободна Европа.
Макрон предлага средба на Г7 со Русија и Данска за прашањето на Гренланд
Францускиот претседател Емануел Макрон предложи да се одржи состанок во Париз во четврток, 22 јануари меѓу земјите од Г7, Русија и Данска, изјави американскиот претседател Доналд Трамп. Трамп рече дека предлогот бил наведен во приватни текстуални пораки разменети меѓу двајцата лидери, кои ги сподели на својата платформа Truth Social.
Елисејската палата ја потврди автентичноста на пораките за ДПА. Во пораките објавени на Truth Social, Макрон ги споменува барањата на Трамп, САД да го стекнат Гренланд од Данска, пишувајќи:
„Не разбирам што правите на Гренланд“.
Трамп тврди дека контролата на САД врз најголемиот остров во светот е неопходна за потребите на САД и глобалната безбедност. Неговите европски сојузници во НАТО, меѓу кои е и Данска, категорично се спротивставуваат на ова.
Трамп ќе биде во Европа за Светскиот економски форум во Давос, каде што треба да зборува во среда. Макрон - како актуелен претседател на Групата седум западни индустријализирани земји - предложи да закаже состанок на силите на Г7, плус Данска, Русија, Украина и Сирија, за четврток попладне во Париз. Потоа го покани Трамп на вечера со него.
Г7 се состои од Канада, Франција, Германија, Италија, Јапонија, Обединетото Кралство и САД. Од 1998 до 2014 година, Русија исто така беше членка на групата, и тогаш беше позната како Г8. Беше исклучена по анексијата на Крим во 2014 година. Пораката на Макрон до Трамп ги нагласува областите каде што Франција и САД соработуваат.
„Целосно се согласуваме за Сирија. Можеме да направиме големи работи во врска со Иран.“
Во Сирија, Франција работи со САД за промовирање на единство и територијален интегритет на Сирија и за обезбедување почитување на прекинот на огнот и останува лојална на своите сојузници во борбата против терористичката милиција Исламска држава. Во врска со Иран, кој оваа година беше потресен од национални протести, Франција ги повика иранските власти да ги почитуваат основните слободи. Гренланд е во фокусот на меѓународната дипломатија.
Сепак, следните неколку дена ќе бидат видливи за бран дипломатски активности околу Гренланд, а не за Блискиот Исток. Трамп изјави дека „состанок на различните страни“ во врска со неговиот предлог за Гренланд ќе се одржи во Давос. Тој рече дека разговарал за средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во телефонски разговор.
Во друга очигледно приватна порака објавена на платформата Truth Social на Трамп рано денеска (20 јануари) Руте напиша дека е „посветен на наоѓање пат напред во врска со Гренланд“.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц во понеделник изјави дека очекува да се сретне со Трамп во Давос за да разговара за спорот со Гренланд.
Гренланд е автономна територија што ѝ припаѓа на Данска. Со население од нешто помалку од 57.000, Гренланд постојано повторува дека не сака да стане дел од САД. Сојузниците на НАТО, исто така, велат дека Гренланд не треба да биде преземен од САД за да се заштити Арктикот.
Румен Радев поднесе оставка од претседател на Бугарија
Претседателот на Бугарија, Румен Радев, поднесе оставка од функцијата.
Ова тој го соопшти во вонредно телевизиско обраќање во понеделникот, најавувајќи дека официјално оставката ќе ја достави следниот ден, во вторник.
Ваквата вест доаѓа во време на чести коментари во јавноста дека претседателот се подготвува да ја предводи својата партија, со која ќе се кандидира на претстојните предвремени парламентарни избори.
За време на својот говор, тој не кажа директно дали ќе го стори тоа.
„Денес, за последен пат, ви се обраќам како претседател на нашата Бугарија“, рече тој.
Радев го обвини „злобниот модел на управување“ и олигархијата за фактот што „Бугарите престанаа да гласаат“, „не се потпираат на медиумите и правдата“ и за „преплавување на плоштадот“ во 2020 и 2025 година.
Според него, со заедничката влада на ГЕРБ и Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија (ПП-ДБ) од 2023 година, разликата помеѓу корумпираните луѓе и борците против корупцијата беше избришана.
„Бугарија го заврши процесот на својата европска интеграција, за што сите редовни и привремени влади работеа напорно [во текот на изминатите 9 години]. Сега сме членки на Шенген и еврозоната. Прашањето е зошто постигнувањето на овие цели не донесе стабилност и задоволство“, додаде тој.
Тој, исто така, ги критикуваше пратениците за отфрлање на неговиот предлог за референдум за воведување на еврото од 1 јануари 2026 година.
„Денешната политичка елита ги предаде надежите на Бугарите. Две третини од граѓаните повеќе не гласаат. Потребен е нов општествен договор. Нашата демократија нема да преживее ако ја оставиме на корумпирани луѓе, компромисисти и екстремисти. Тоа зависи од личната посветеност на секој од нас. Вашата доверба ме обврзува да ја заштитам државноста, институциите и нашата иднина“, рече Радев.
Тој додаде дека „ова е пресвртница во психологијата на народот“.
„Затоа, време е да се стави крај на помирувањето, рамнодушноста и индивидуалното спасение. Да се напуштат поделбите што нè закотвуваат во минатото“, додаде Радев.
Откако официјално ќе ја поднесе оставка, потпретседателката Илијана Јотова треба да ја преземе неговата функција до крајот на својот мандат кој истекува на крајот од годината.
„Убеден сум дека Илијана Јотова ќе биде достоен шеф на државата и сакам да ѝ се заблагодарам за нејзината поддршка во текот на овие девет години“, додаде Радев.
„Нè очекува битка за иднината на татковината. Подготвени сме, можеме и ќе успееме“, додаде тој, пред да го заврши својот говор.
Оставката на претседателот доаѓа неколку недели пред претстојните предвремени избори, кои ќе се одржат кон крајот на март или почетокот на април. Новите избори следуваат откако владата составена од ГЕРБ, Бугарската социјалистичка партија (БСП), Има таков народ (ИТН) и Движењето за права и слободи (ДПС), која Радев често ја критикуваше, поднесе оставка по масовните протести во декември 2025.
Досега, Радев се изјаснуваше против моделот на корупција и споделуваше конзервативни и проруски ставови.
Во 2020 година, тој ги поддржа протестите против третата влада на ГЕРБ со премиерот Бојко Борисов и против тогашниот главен обвинител Иван Гешев.
Во 2021 година, Радев беше повторно избран на функцијата. По почетокот на војната на Русија против Украина во 2022 година, тој често заземаше проруски позиции. Исто така, ги делеше истите ставови со конзервативните политичари од Европа.
За време на неговиот втор мандат, Радев продолжи да се спротивставува на Борисов и лидерот на ДПС, Дељан Пеевски, кој беше санкциониран за корупција од страна на САД и Велика Британија. Радев е во конфликт со Пеевски од почетокот на 2024 година, при што двајцата разменуваат обвинувања за корупција.
Противниците на Радев често го обвинуваат за договорот за снабдување со гас со руската компанија „Боташ“, кој Бугарија го склучи за време на неговата привремена влада. Тој ја обврзува Бугарија да ѝ плаќа на Турција околу 1 милион лева (речиси 500 илјади евра) дневно како надоместок за пристап до нејзината инфраструктура за пренос на природен гас.
Во мај 2025 година, Радев иницираше нелегален референдум за усвојување на еврото. Парламентот го отфрли неговото барање, а на 1 јануари 2026, Бугарија официјално се приклучи на еврозоната.
Во ноември лани, претседателот навести дека можеби ќе формира своја партија бидејќи „луѓето насекаде го бараат тоа“. Во исто време, тој се дистанцира од сите политички и граѓански движења за кои во последните години се шпекулираше дека се основаат за таков политички проект во иднина.
На крајот од годината, Радев рече дека ќе ја претстави својата партија „кога најмалку се очекува“.
Европската комисија порача дека има контрамерки ако САД воведат царини за Гренланд
Европската комисија има контрамерки на располагање доколку американската администрација ги спроведе своите закани и воведе дополнителни царини за поединечни земји-членки на ЕУ, изјави во понеделник портпаролот на Комисијата, Олоф Гил. Но, исто така, тој нагласи дека европските институции се „воздржани“ и се залагаат за консултации.
„Имаме средства на располагање и сме подготвени да ги искористиме за да ги заштитиме нашите економски интереси“, рече Гил, додавајќи дека ЕУ е за консултации наместо за ескалација.
Тој потврди дека европската страна е „во постојани консултации со американската страна“ на сите нивоа, вклучително и на политичко, со цел да се најде решение.
Потпретседателот на Европската комисија, Стефан Сежурне, оцени дека заканата на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување дополнителни царини за европските земји е „школкси пример за принуда“.
„Она што го доживуваме е школски пример за принуда. Можеби првиот чекор е Европската комисија да препознае дека се користи трговски инструмент, во овој случај царини, за да нè уценуваат да се откажеме од Гренланд. Ова е школски случај, а дефиницијата за принуда е многу јасна во европските текстови“, изјави Сежурне за француско радио.
Лансирањето на европскиот „инструмент против принуда“ го побара францускиот претседател Емануел Макрон кратко откако американскиот претседател објави дека ќе воведе царини за одредени европски земји бидејќи тие јавно се спротивставија на неговите напори да ја преземе контролата врз Гренланд и испратија воен персонал на островот за поддршка на Данска и за присуството на НАТО.
Ова е инструмент на Унија во областа на трговијата и надворешната политика што ѝ овозможува на ЕУ да одвраќа, да одговара и да се спротивставува на економската принуда од трети земји против целата Унија или нејзините земји-членки. Инструментот стапи на сила во декември 2023 година, но досега ниту една не беше активиран.
Претседателот на САД се насочи кон осум европски земји: Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска и Велика Британија.
На 18 јануари, овие земји излегоа со заедничка изјава во која наведоа дека „царинските закани ги поткопуваат трансатлантските односи и ризикуваат опасна спирала надолу“.
Кризата во односите меѓу ЕУ и САД околу Гренланд ќе биде разгледана од шефовите на држави и влади на итен самит свикан од претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, во четврток, 22 јануари.
ЕУ има пакет контрамерки на располагање
Доколку дипломатијата не успее, ЕУ би можела да го оживее пакетот контрацарини од 93 милијарди евра насочени кон листа на американски индустриски и земјоделски производи опфатени со итни мерки – од јахти до соја.
Пакетот беше подготвен минатата пролет, откако американскиот претседател во април најави високи царини. Мерките беа привремено суспендирани откако Трамп и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, постигнаа договор за трговските односи.
Портпаролот на Европската комисија потврди дека суспензијата на пакетот автоматски ќе истече на 6 февруари, што значи дека контрацарините ќе стапат на сила следниот ден, освен ако ЕУ не одлучи да ја продолжи суспензијата.
Германскиот министер за финансии Ларс Клингбаил рече дека Европејците нема да дозволат да бидат уценувани и предупреди оти ЕУ има „широк спектар на опции“ за да одговори на заканите на Трамп.
„Имаме царински договор во Европскиот парламент кој треба да се ратификува и за кој сè уште не е донесена одлука. Засега е на чекање. Во Европската унија усвоивме контрамерки кои не можат да се продолжат и би можеле да стапат во сила на почетокот на февруари“, рече германскиот министер за финансии пред состанокот на министрите одговорни за економски и финансиски прашања.
Тој нагласи дека мерките сега мора да се анализираат и подготват во случај претседателот Трамп да воведе царини, но додаде дека сè уште верува во дијалог со САД.
„Не сакаме ескалација, не бараме ескалација, но сме подготвени за моментот кога ќе се случи“, рече Клингбаил.
Германскиот министер се обрати пред новинарите заедно со својот француски колега Роланд Лескир, кој оцени дека Европејците денес живеат „на непозната територија“.
„Никогаш порано не сме биле сведоци на она што се случува сега. Сојузник и пријател од 250 години размислува за воведување царини. Не ни се допаѓаат царините, но особено не ни се допаѓа нивната употреба како геополитичко оружје“, рече францускиот министер.
Тој додаде дека Европа мора да биде силна и да се погрижи заканите да не станат реалност.
„За да го постигнеме тоа, мора да покажеме дека сме подготвени да ги користиме сите инструменти што ни се на располагање – без разлика дали станува збор за царини, трговски договори или мерки против економска принуда“, нагласи Лескир.
Францускиот министер потврди дека се работи интензивно со другите земји-членки во пресрет на самитот закажан за 22 јануари, со цел ЕУ да може да излезе со единствен став за американските царини.
Мултимедија
Најпосетени
Во Косово започнува спроведувањето на законот за сообраќај и странци, и покрај противењето на Србите
2Министерство за здравство: Предлог-законот за пушењето е заштита на правото на здраво работно место
3Забрането пушење во автомобил со дете и на поткаст. Какви други рестрикции носи новиот закон?
Што треба да знаете