Вести
Се урна руски воен авион кај Иваново
Руското Министерство за одбрана соопшти дека воен транспортен авион со 15 лица се урнал при полетување од воздухопловна база во западна Русија.
Министерството соопшти дека авионот IL-76 со осум членови на екипажот и седум патници се урнал во регионот на Иваново.
Во соопштението се наведува дека запалувањето на моторот при полетувањето, е најверојатно причина за несреќата.
види ги сите денешни вести
„Господин Никој против Путин“ го освои Оскарот за најдобар документарен филм
Филмот „Господин Никој против Путин“ - за млад руски наставник кој тивко се спротивставува на војната на Кремљ против Украина - го освои Оскарот за најдобар документарен филм, на 98-то доделување на филмските награди „Оскар“.
Филмот, во режија на Дејвид Боренштајн и наставникот Павел Таланкин, го следи Таланкин додека работи во училиште во сиромашниот рударски град Карабаш на Урал.
Филмот користи снимки направени од Таланкин во период од две години за да покаже како руската влада на претседателот Владимир Путин ги индоктринира учениците со провоени пораки.
На барање на руското Министерство за образование, Таланкин, кој има 35 години, помогна во снимањето на провоените пропагандни напори во основно училиште во Карабаш. Но, претставниците на Министерството не се сомневаа дека тој ќе ги претвори своите снимки во документарец за руската кампања за „патриотско образование“ за учениците.
Таланкин го документира сопствениот прогон и на крајот прогон во филмот, кој The Hollywood Reporter го нарече „трогателна, интимна хроника“.
„Господин Никој против Путин“ е за тоа како ја губите вашата земја, а она што го видовме додека работевме со овој материјал е дека ја губите преку безброј мали, ситни акти на соучество“, рече режисерот Боренштајн на сцената, стоејќи до Таланкин.
„Кога сме соучесници, кога владата убива луѓе на улиците на нашите големи градови, кога не кажуваме ништо, кога олигарсите ги преземаат медиумите и го контролираат начинот на кој ги создаваме“, додаде Боренштајн.
„Нереално е“
Пред церемонијата во Лос Анџелес, Таланкин рече:
„Да ми кажевте пред две години дека работите ќе бидат вакви, ќе ви се смеев во лице. Нереално е - вакви работи едноставно не се случуваат“, рече тој.
Таланкин, познат и како Паша, избегал од Русија во летото 2024 година со хард дисковите што ќе станат основа на документарниот филм.
Таланкин се сретнал со Боренштајн преку интернет, изјавил тој за CBS, и снимал две години додека Боренштајн режирал од далечина од Европа.
Во февруари, филмот ја освои и наградата БАФТА во Лондон за најдобар документарен филм.
„Престанете со огнот!“ Папата Лав повика на крај на американско-израелската војна со Иран
Папата Лав XIV, првиот папа роден во САД, упати итен повик за прекин на огнот во војната меѓу САД и Израел со Иран за време на молитвите пред десетици илјади луѓе собрани на плоштадот „Свети Петар“ во Рим, јави агенцијата ДПА.
„Во името на христијаните од Блискиот Исток и на сите жени и мажи со добра волја: Престанете со огнот! Нека се отворат повторно патиштата на дијалогот“, рече папата, цитиран од новинската веб-страница на Ватикан.
„Никогаш нема да доведат до правдата, стабилноста и мирот што ги чекаат народите“, рече папата.
Тој внимаваше да избегне директно обвинување за војната, која започна со офанзива од САД и нивниот близок сојузник Израел. Сепак, неговата критика за нападите врз „училиштата“ доаѓа во време кога САД се соочуваат со континуиран надзор поради нивната сомнителна вмешаност во бомбардирањето на иранско училиште, при што загинаа десетици млади ученички.
„Ја обновувам мојата молитвена близина до сите оние кои ги загубија своите најблиски во нападите што ги погодија училиштата, болниците и станбените области“, рече папата Лав XIV.
Осврнувајќи се на ситуацијата во Либан, тој рече: „Се надевам на патишта на дијалог што можат да ги поддржат властите во земјата во спроведувањето трајни решенија за сериозната криза што е во тек, за општото добро на целиот либански народ“.
Папата Лав XIV го посети Либан за време на својата прва посета во странство како папа минатата година.
Руски воздушни напади убија шест лица во Украина, Киев ја погоди рафинеријата за нафта во Краснодар
Шест лица загинаа во руски напади со беспилотни летала и ракети, а десетици беа повредени низ цела Украина, додека Киев соопшти дека цел на нападот биле пристаниште и рафинерија за нафта во јужниот руски регион Краснодар.
Во рускиот напад, првенствено насочен кон енергетската инфраструктура на Киев, беа употребени околу 430 беспилотни летала и 68 ракети од различни типови, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски на 14 март, кога неговата земја го одбележа националниот ден на волонтерството.
„За жал, имаше и напади и штети врз обични домови, училишта и цивилни бизниси“, напиша Зеленски на Телеграм, повикувајќи на спроведување на договорите за воздушна одбрана со европските партнери на Украина.
Шефот на воената администрација на Киев, Микола Калашник, рече дека пет лица се убиени во регионот, а уште 15 се повредени. „Тројца од нив се во сериозна состојба, двајца моментално се на операција“, додаде тој.
Уште едно лице е пријавено за убиено во Запорожје, додека локалните власти соопштија дека најмалку пет други украински региони биле цел на руски напади.
Во меѓувреме, украинската војска на 14 март соопшти дека ги погодила рафинеријата за нафта Афипски и пристаништето Кавказ во јужниот руски регион Краснодар. Во соопштението се додава дека нападите предизвикале пожар во рафинеријата за нафта и штета за пристаништето.
Иако руските власти не го коментираа веднаш инцидентот, украинските и руските канали на Телеграм објавија видеа генерирани од корисници кои се чини дека прикажуваат експлозии и чад во областа.
Нападот следувше по одлуката на Соединетите Американски Држави привремено да ги укинат санкциите врз руската нафта за да ги стабилизираат глобалните енергетски пазари во услови на воена кампања против Иран.
Киев изјави дека овој потег би можел да додаде околу 10 милијарди долари во воениот фонд на Кремљ.
На 12 март, и Киев и Москва потврдија дека уште една рунда трилатерални разговори во кои учествуваат Русија, Украина и САД е одложена, додека на 13 март, украинската војска пријави 153 судири по линијата на фронтот во текот на денот.
„Русија ќе се обиде да ја искористи војната на Блискиот Исток за да предизвика поголемо уништување тука во Европа, во Украина“, рече Зеленски на 14 март.
Иран долго време е сојузник на Русија, снабдувајќи ја со воена опрема и технологија во воените напори на Москва против Украина.
Земји од Персискиот залив пријавија нови напади со ракети и беспилотни летала
Неколку земји од Персискиот залив, вклучувајќи ги Саудиска Арабија, Кувајт, Обединетите Арапски Емират(ОАЕ) и Катар пријавија нови напади со ракети и беспилотни летала во тековната војна со Иран.
Саудиското Министерство за одбрана соопшти дека шест балистички ракети биле пресретнати и уништени над покраината Ал-Карџ доцна на 14 март.
Официјални лица, исто така, изјавија дека претходно биле пресретнати неколку беспилотни летала, главно во источниот дел од земјата.
Во областа Ал-Карџа се наоѓа и воздухопловната база Принц Султан, која ја користат и американските сили и која била цел неколку пати од почетокот на војната.
Во Кувајт, Управата за цивилно воздухопловство соопшти дека меѓународниот аеродром бил исто така цел на неколку напади со беспилотни летала на 14 март, при што бил оштетен радарскиот систем, иако не се пријавени повредени.
Кувајт привремено го затвори својот воздушен простор.
Во ОАЕ, воздушната одбрана пресретна беспилотно летало над емиратот Фуџаира, но остатоци што паднаа на земјата предизвикаа пожар. Канцеларијата за медиуми на Фуџаира објави дека се во тек операции за гаснење на пожарот и дека е повреден еден јордански државјанин.
Пристаништето Фуџаира се смета за еден од клучните регионални центри за складирање и транспорт на нафта.
Катарското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на денот земјата била цел на четири балистички ракети и неколку беспилотни летала, од кои сите биле пресретнати и уништени од катарските вооружени сили.
Американскиот претседател Доналд Трамп на 28 февруари соопшти дека Вашингтон почнал „големи борбени операции“ против Иран, во координација со израелските сили. Нападите во Техеран беа насочени кон највисоките нивоа на раководството на Исламската Република. Иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, беше убиен во американските и израелските воздушни напади.
Од друга страна, пак, Иран испука стотици ракети и беспилотни летала насочени кон американските воени бази, како и клучни енергетски и комерцијални локации во Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Бахреин и Катар – сите американски сојузници.
Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој на припадници на српската заедница
Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој во траење од 12 месеци на припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи и ги признава личните карти издадени од српските власти, што ќе ги ублажи последиците од целосната имплементација на Законот за странци и возила.
Според најновото соопштение на косовските власти, целосната имплементација на Законот за странци и возила ќе почне на 15 март.
Врз основа на овoj закон, сите кои немаат косовски документи ќе мора да добијат дозвола за престој, додека возилата со странски регистарски таблички нема да можат да учествуваат во сообраќајот во Косово подолго од три месеци или врз основа на овластување.
Новите мерки за олеснување за припадниците на српската заедница доаѓаат по состанокот меѓу специјалниот претставник на Европската Унија за дијалогот меѓу Косово и Србија, Питер Соренсен, и косовскиот премиер Албин Курти на 14 март.
Членовите на српската заедница во Косово, нивните политички претставници и граѓанскиот сектор се противат на целосното спроведување на законот за странци и сообраќај.
Нивното образложение е дека тоа негативно ќе влијае врз припадниците на малцинските заедници, како и врз здравствениот и образовниот сектор што функционира во српските заедници во рамките на српскиот систем.
Имено, Законот за странци би влијаел врз припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи, но живеат, работат или студираат на Косово. На пример, на Универзитетот во Северна Митровица - кој работи во српскиот систем - граѓаните на Србија би морале да имаат работна дозвола или дозвола за престој да работат или студираат.
Инаку, според упатствата и брошурите објавени од косовското Министерство за внатрешни работи, секој што нема косовски документи од 16 март ќе мора да има привремена дозвола за престој и да исполнува други услови пропишани со закон, во зависност од целта на престојот, за потребите на студирање, семејно обединување, хуманитарни причини, научни истражувања и други околности предвидени со закон.
Дозволата за престој мора да се побара во рок од 72 часа од влегувањето во Косово.
Целосната имплементација на Законот за странци и возила во Косово е остро критикувана од Белград, со оцена дека станува збор за „дискриминаторски мерки“.
Заедницата на општини со српско мнозинство беше договорена во 2013 година со првиот Бриселски договор, принципите беа договорени во 2015 година, а се споменува и во Договорот за патот кон нормализација на односите, кој Косово и Србија го прифатија во 2023 година.
Трамп вели дека САД го бомбардирале островот Харг, најави дека наскоро ќе има морнаричка придружба во теснецот
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека американските сили „целосно уништиле“ воени објекти на стратешкиот остров Харг во Иран во „еден од најмоќните бомбардирања“ во историјата на Блискиот Исток и рече дека американската морнарица наскоро ќе започне со придружба на бродови низ Ормутскиот теснец.
„Пред неколку моменти, по моја наредба, Централната команда на Соединетите Американски Држави изврши еден од најмоќните бомбардирања во историјата на Блискиот Исток и целосно ја уништи секоја воена цел во крунскиот скапоцен камен на Иран, островот Харг“, напиша Трамп на социјалните мрежи.
„Нашето оружје е најмоќното и најсофистицираното што светот некогаш го видел, но, од причини на пристојност, јас избрав да не ја уништам нафтената инфраструктура на островот“, напиша тој.
Сепак, Трамп го предупреди Техеран дека доколку Иран „или некој друг“ направи нешто за да го спречи превозот низ теснецот, тој ќе ја „преиспита“ одлуката да не ги уништува нафтените наоѓалишта на островот.
Иранскиот остров Харг е главниот излез за извоз на нафта, кој служи како терминал за околу 90 проценти од иранскиот извоз на нафта. Се наоѓа на околу 24 километри од иранскиот брег и на околу 480 километри северно од Ормутскиот теснец.
Неколку часа подоцна, иранските државни медиуми потврдија дека американските сили нападнале воени објекти на островот Харг. Новинската агенција Фарс, која е блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГК), објави дека слушнале „повеќе од 15 експлозии“ на островот и дека од областа се издига густ чад.
Медиумот соопшти дека САД ја таргетирале воената опрема и тврдеше дека системите за воздушна одбрана на Харг не се оштетени.
Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа, не беше во можност независно да го потврди извештајот.
Иранската војска претходно се закани дека ќе нападне нафтени полиња поврзани со САД во регионот доколку биде погодена која било иранска енергетска инфраструктура.
Овој развој на настаните се случи откако Пентагон почна да ги засилува своите сили на Блискиот Исток, испраќајќи нов јуришен брод со експедициска единица на морнарицата откако Трамп вети интензивирани напади во следната недела.
Украински дронови нападнаа рафинерија за нафта и пристаниште во руски Краснодар
Украински беспилотни летала нападнаа рафинерија за нафта и пристаниште во рускиот јужен регион Краснодар, предизвикувајќи повреди и штети, јави агенцијата Ројтерс.
Во соопштение на Телеграм, локалните власти на Краснодар кажаа дека три лица се повредени во напад врз Порт Кавказ, пристаниште што испорачува житарки и течен нафтен гас и се наоѓа на Керчкиот теснец спроти Крим.
Според соопштението, оштетени се сервисен брод и комплексот на пристаништето.
Руското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на ноќта соборило 87 украински беспилотни летала, вклучувајќи 31 над Азовското Море и 16 над регионот Краснодар.
Украина се брани од целосна руска инвазија со помош од Западот повеќе од четири години. Како дел од својата одбранбена кампања, таа напаѓа и цели во Русија.
Јаневска: Нема да го повлечеме законот за високо образование
Министерката за образование Весна Јаневска изјави дека не размислува за повлекување на законот за високо образование и негова доработка. Таа најави дека работната група која го подготвува че се сретне уште еднаш, а потоа ќе биде пуштен во владина постапка. На професорите кои бараат повлекување на законот, министерката им порача дека имаат две можности.
„Мала група професори бараат повлекување на законот. Претпоставувам дека тоа е од страв дека во иднина нема да можат да ги исполнат условите кои законот ги бара. Имаат две можности. Значи, првата можност им е сериозно да се фатат за работа. Втората можност е да останат во истото звање подолго време, па потоа, кога ќе бидат спремни, да одат во следното звање. Од тука ништо не губат, туку со одредено темпо, побрзо или побавно, ќе стигнат до целта“, изјави министерката.
Таа додаде дека многу од забелешките кои биле добиени за законот и за кои се сметало дека се конструктивни се прифатени и веќе се внесуваат во текстот на законот. За некои од забелешките, како што се оние за отчетноста на универзитетите кон државата или ингеренциите на националниот совет, работната група смета дека се неоправдани.
„Бројни корекции се направени. Искрено се надевам дека сите ќе бидат задоволни“, рече министерката Јаневска.
Надлежните велат дека Законот за високо образование се менува со цел да се подобри и да ги донесе македонските универзитети на Шангајската листа.
Освен група професори, повлекување на законот побара и опозицијата, која тврди дека законот премногу се фокусира на административни процедури и ја централизира контролата, наместо да ги решава суштинските проблеми како недоволното финансирање, одливот на млади кадри и слабата поврзаност со пазарот на труд.
Дел од професорите и од државните и од приватните универзитети, аргументираат дека предложениот закон за високо образование нема да донесе квалитет, наспроти очекувањата на власта. Тие посочуваат дека новиот закон формално ја признава автономијата, но ја зголемува административната регулација, па така се создава систем во кој автономијата постои во декларативна форма, но во практиката се ограничува преку бројни процедури, согласности и централни одлуки.
Законот меѓудругото, предвидува универзитетите и високите стручни школи за својот статус да добиваат согласност од Собранието, но по претходно позитивно мислење од Владата.
Израел ги проширува нападите врз Либан
Израел ги прошири своите напади во Либан во петок, 13 март, таргетирајќи повеќе области, вклучувајќи го и мостот над реката Литани, за кој рече дека Хезболах го користел како премин за своите борци.
Нападите се случија откако Израел се закани дека ќе спроведе и копнена операција за разоружување на Хезболах доколку либанската влада не го стори тоа.
Милитантната група со седиште во Либан започна нови напади врз израелските сили во петокот, на 14-тиот ден од војната на Блискиот Исток.
Израел таргетирал мост над реката Литани помеѓу градовите Зрарија и Тајр Фалсај, според државните медиуми. Реката го дели јужен Либан на два дела.
Во соопштението, израелската армија ја опиша реката како „клучен премин“ за Хезболах „од северен кон јужен Либан, за да ја изгради својата моќ и да се подготви за борба“.
Нападот е прв врз либанската цивилна инфраструктура што го признава Израел откако избувнаа нови борби со Хезболах по американските и израелските напади врз Иран.
Во четвртокот Израел започна серија воздушни напади врз цели во центарот на Бејрут и неговите јужни предградија. Израел, исто така, рече дека ги погодил „командните центри“ на Хезболах во неколку бранови напади.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека ѝ рекол на либанската влада дека „си играте со оган ако продолжите да му дозволувате на Хезболах да дејствува, кршејќи ја вашата обврска да го разоружате“.
Во текот на ноќта од четврток кон петок, израелската армија изврши нови воздушни напади, таргетирајќи стан во близина на Бурџ Хамуд во северните предградија на Бејрут, област која остана недопрена од војната.
Според либанската државна Национална новинска агенција (ННА), израелските напади погодиле неколку други места, вклучително и друг стан на периферијата на јужниот град Сидон.
Во источниот град Бар Елијас, воздушен напад бил насочен кон локален функционер од исламистичката група Џамаа Исламија, при што загинале неговите два сина, соопшти ННА.
Израелската армија, исто така, го обнови предупредувањето за евакуација за јужните предградија на Бејрут. Во четврток издаде слична наредба до жителите на голема област околу 20 километри северно од реката Литани.
Наредбата ја проширува зоната во јужен Либан во која на жителите им е кажано да заминат, за да покрие повеќе од 40 километри од либанско-израелската граница.
Војната расели повеќе од 800.000 луѓе во Либан, според владата.
Во петок попладне, генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, ќе упати хуманитарен апел за помош на раселените лица за време на посетата на Бејрут.
Kлиматските промени ја забавуваат земјината ротација
Истражувачи од Австрија и Швајцарија го гледаат значителното забавување на ротацијата на Земјата како потврда дека климатските промени влијаат на должината на денот на нашата планета.
Ротацијата моментално се продолжува за 1,33 милисекунди на век, што е едвај забележливо во секојдневниот живот, но студијата објавена во петок, 13 март наведува дека продолжувањето на денот може да влијае на прецизното мерење на времето и навигацијата во вселената, кои се потпираат на ротацијата на Земјата.
Во училиште, учениците учат дека денот трае 24 часа бидејќи Земјата ротира еднаш околу својата оска во тој период. Сепак, времетраењето на ротацијата всушност се менува од привлечноста на Месечината, како и од геофизичките процеси во внатрешноста на Земјата, на површината на Земјата и во атмосферата.
Во претходните истражувања, Мостафа Кијани Шахванди од Универзитетот во Виена и Бенедикт Соја од Федералниот институт за технологија (ETH) Цирих покажаа дека нивото на морето се зголемува поради забрзаното топење на мразот на половите и на глечерите, што пак ја забавува ротацијата на Земјата.
Кијани Шахванди во изјава од Универзитетот во Виена објави дека ова може да се спореди со уметнички лизгач кој се врти побавно кога ги раширува рацете.
Истражувачите сега сакаа да откријат дали имало претходни фази во кои климата значително ја зголемила должината на денот. За да го направат ова, тие го анализирале хемискиот состав на морските фосили како индикатор за нивото на морето. Од ова, извлекле промени во должината на денот користејќи математички модели.