Вести
Израел ги отфрли обвинувањата за геноцид врз Палестинците пред судот во Хаг
Израел ги отфрли обвинувањата од Јужна Африка дека неговата кампања против Хамас е геноцид врз палестинскиот народ, а неговите правни претставници велат дека „ако ништо друго, Хамас е виновен за геноцид“.
Израелскиот адвокат Тал Бекер побара случајот да биде отфрлен, нарекувајќи го „клевета“ во неговата воведна изјава пред Меѓународниот суд на правдата во Хаг во петокот, 12 јануари.
Бекер пред судот изјави дека Хамас го започнал насилството со својот ненадеен напад врз Израел на 7 октомври во кој загинаа повеќе од 1 200 луѓе, покажувајќи слики од убиените.
Бекер го обвини Хамас дека ги крие своите борци и воени средства низ Газа во густонаселени цивилни области и дека користи џамии, домови, објекти на Обединетите нации и болници.
Тој, исто така, на судот покажа видео од функционерот на Хамас, Гази Хамад, кој вети дека ќе продолжи со нападите и ќе го уништи Израел.
Бекер го отфрли бројот од над 23 000 загинати Палестинци како „непроверена статистика објавена од самиот Хамас“.
„Ако постои закана за палестинските цивили во Газа, тоа првенствено произлегува од фактот дека тие живееле под контрола на геноцидна терористичка организација која целосно ги занемарува нивните животи и благосостојба“, рече Бекер, кој е правен советник на израелското Министерство за надворешни работи.
Друг израелски правен застапник, Малколм Шо, ги отфрли обвинувањата на Јужна Африка дека израелските власти покажале „геноцидна намера“, нарекувајќи ги изјавите наведени од правниот тим на Јужна Африка „случајни цитати кои не се во согласност со владината политика“.
Тој ги отфрли како „емотивни објави за војна без правно значење“.
Шо рече дека воениот кабинет и војската на Израел „дејствувале во согласност со меѓународното право“ и „се обиделе да избегнат хуманитарна катастрофа во Газа“, повикувајќи се на изјави на највисоките израелски официјални лица.
Јужна Африка го обвини Израел за геноцидни дејствија врз Палестинците во четвртокот, 11 јануари, на почетокот на постапката пред Меѓународниот суд на правдата во Хаг, највисокиот суд на ОН, покрената против разорната воена кампања на Израел во Газа.
Јужна Африка бара итно запирање на израелската воздушна и копнена офанзива во палестинската енклава, чија цел е „уништување на населението“ од Газа.
„Израел има геноцидни намери врз Палестинците во Газа“, изјави пред судот Тембека Нгкукаитоби, претставник на Високиот суд на Јужноафриканската Република.
„Ова е очигледно од начинот на кој се изведуваат овие воени напади. Намерата да се уништи Газа беше иницирана на највисоко државно ниво“, истакна Нгкукаитоби.
На судското рочиште кое е во тек, Јужна Африка бара од судот итно да дејствува „за да го заштити палестинскиот народ од понатамошна, сериозна и непоправлива штета според Конвенцијата за геноцид, која продолжува неказнето да се прекршува“.
„Подавајќи ги рацете кон народот на Палестина, ние го правиме тоа со целосна свест дека сме дел од човештвото. Ова беа зборовите на нашиот основачки претседател Нелсон Мандела, ова е духот во кој Јужноафриканската Република пристапи кон Конвенцијата за спречување и казнување на злосторството геноцид во 1998 година“, рече во воведниот говор на министерот за правда на Јужноафриканската Република, Роналд Ламола.
Насилството и уништувањето во Палестина и Израел не започнаа на 7 октомври 2023 година, потсети Ламола.
„Палестинците доживуваат систематско угнетување и насилство во изминатите 76 години, на 6 октомври 2023 година и секој ден од 7 октомври 2023 година“, рече тој.
Адила Хасим, која го застапува случајот на Јужноафриканската Република, рече дека ова е „случај што ја истакнува самата суштина на нашата заедничка хуманост како што е изразена во преамбулата на Конвенцијата за геноцид“.
„Јужноафриканска Република тврди дека Израел го прекршил членот 2 од Конвенцијата со извршување на дела кои потпаѓаат под дефиницијата за геноцид. Дејствата покажуваат систематски модели на однесување од кои може да се заклучи геноцид“, додаде таа.
Израел: Преторија како „правна рака“ на Хамас
Портпаролот на израелското Министерство за надворешни работи Лиор Хајат рече дека Јужна Африка „делува како правна рака на Хамас“.
Хајат ја обвини Преторија дека „го игнорирала фактот дека терористите на Хамас влегле во Израел, убиле, колеле, силувале и киднапирале израелски граѓани, само затоа што се Израелци, во обид да извршат геноцид“, пишуваат израелските медиуми.
Тој на платформата Х објави дека Јужна Африка „се стреми да му дозволи на Хамас да се врати за да ги изврши воените злосторства, злосторствата против човештвото и сексуалните злосторства што ги изврши на 7 октомври“.
Покрај тоа, тој ги означи јужноафриканските адвокати како „претставници на Хамас на суд“.
„Јужна Африка, која делува како правна рака на терористичката организација Хамас, целосно ја искривува реалноста за Газа по масакрот на 7 октомври“, се додава во соопштението на израелското министерство и се најавува дека „државата Израел ќе продолжи да ги брани нејзините граѓани во согласност со меѓународното право“.
Портпаролот на израелската влада Ајлон Леви ја спореди тужбата со вековната антисемитска теорија на заговор која лажно ги обвинува Евреите за ритуално убивање бебиња.
„Државата Израел ќе се појави пред Меѓународниот суд на правдата за да ја отфрли апсурдната крвна клевета на Јужна Африка, бидејќи Преторија му дава политичко и правно покритие на режимот на силувачи на Хамас“, рече Леви.
„Сакам да објаснам неколку работи: Израел нема намера трајно да ја окупира Газа или да го раселува цивилното население“, напиша израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху на социјалната мрежа Х.
Тој додаде дека Израел води војна против палестинските милитанти, а не против палестинскиот народ и „тоа го прави во целосна согласност со меѓународното право“.
Критика од еврејската заедница во Јужна Африка
Еврејската заедница во Јужна Африка ги обвини властите во земјата за двојни стандарди.
„Двојниот разговор и двојните стандарди на Јужна Африка се евидентни и со нејзината цврста решеност да остане неутрална и да ’разговара со двете‘ страни во руско-украинската војна“, се вели во соопштението, додавајќи дека оваа држава постојано презема казнени мерки против Израел.
„Вклучувајќи го и одбивањето да му се изрази сочувство на Израел по масакрот на 7-ми октомври, затворањето на амбасадата (во Израел), издавањето демарш до израелскиот амбасадор и сега покренувањето постапка против Израел пред Меѓународниот суд на правдата“, соопшти Еврејската заедница.
Оттаму додаваат дека жалат за сите цивилни жртви и дека ги поддржува сите иницијативи кои би довеле до мир.
„Хамас ја започна оваа војна. Хамас може да ја заврши. Јужноафриканската Република може да игра улога во олеснувањето на тој процес“, оценува Еврејската заедница.
Израел ја започна сеопфатната војна по прекуграничното дивеење на милитантите на Хамас на 7 октомври, во кое израелските власти соопштија дека 1 200 луѓе биле убиени, а 240 биле земени како заложници во Газа.
Министерот за правда на Јужноафриканската Република, Роналд Ламола, рече дека Јужна Африка го осудува нападот на Хамас на 7 октомври, но додаде дека секој напад, дури и оној кој вклучува грозоморни злосторства, не е оправдување за кршење на Конвенцијата за геноцид.
По апартхејдот, Јужна Африка долго време ја бранеше борбата на палестинскиот народ за своите права. Тој однос беше воспоставен кога борбата на Африканскиот национален конгрес против владеењето на белото малцинство беше поддржана од Организацијата за ослободување на Палестина на Јасер Арафат.
Хамас: Хашкиот суд да се спротивстави на израелскиот притисок
Официјалниот претставник на Хамас, Сами Абу Зухри, изјави за Ројтерс дека групата со голем интерес ја следи постапката во Меѓународниот суд на правдата.
„Правдата ќе биде ставена на тест денеска. Го повикуваме судот да отфрли секаков притисок и да донесе одлука за криминализирање на израелската окупација и запирање на агресијата врз Газа“, рече Зухри.
Организацијата за ослободување на Палестина, која го контролира Западниот Брег, истакнува дека процесот во Хаг е „историски настан во процесот на заедничката палестинска и јужноафриканска борба против неправдата и геноцидот“.
Поделени меѓународни реакции
И меѓународната заедница е поларизирана околу овој случај. Неколку западни земји му се придружија на Вашингтон во оценката дека обвинувањата за геноцид против Израел се неоправдани, не само поради немилосрдните напади на Хамас кои ја забрзаа војната.
„Всушност, оние кои насилно го напаѓаат Израел продолжуваат отворено да повикуваат на уништување на Израел и масовно убивање на Евреите“, изјави портпаролот на Стејт департментот Мет Милер.
Унгарија е меѓу земјите кои се против хашкиот процес.
„Да се обвини земја која претрпе терористички напад за геноцид е очигледно глупост. Ставот на Унгарија останува непроменет: Го поддржуваме правото на Израел на самоодбрана“, рече шефот на унгарската дипломатија Петер Сијатро.
Но, некои земји во развој, вклучително и Бразил, ја поддржаа иницијативата на Јужноафриканската Република.
Организацијата за исламска соработка го поздрави покренувањето на случајот од Јужноафриканската Република, а поддршка искажаа и некои други земји.
Белгиската вицепремиерка Петра Де Сутер сака нејзината земја „да преземе чекори пред Меѓународниот суд на правдата, по примерот на Јужноафриканската Република“.
Од нападот на Хамас на 7 октомври во кој загинаа најмалку 1 200 луѓе, во израелските напади, според Министерството за здравство управувано од Хамас, загинаа повеќе од 23 000 Палестинци во Газа од кои 70 отсто се жени и деца.
Агенцијата на ОН за палестински бегалци (UNRWA) процени дека 1,9 милиони луѓе се раселени поради војната во Газа, речиси 85 отсто од населението, додека десетици илјади згради се уништени.
„Делата и пропустите на Израел за кои се жали Јужноафриканската Република се од геноциден карактер бидејќи имаат за цел да доведат до уништување на значителен дел од палестинското население“, се наведува во писменото барање испишано на 84 страници од Јужноафриканската Република до судот за поведување постапка.
Случаите за геноцид, кои инаку тешко се докажуваат, може да траат со години, но Јужна Африка бара од судот итно да спроведе „привремени мерки“ и „да му нареди на Израел да престане да убива и да нанесува страдања и болки на палестинскиот народ во Газа“.
Барањето, исто така, повикува на прекин на ограничувањата за испорака на помош, како и забрана на израелските директиви за евакуација.
Бидејќи случајот го привлече глобалното внимание, поддржувачите на двете страни планираат собири во Хаг.
Илјадници про-израелски демонстранти маршираа на ниски температури рано во четвртокот во центарот на градот, носејќи израелски и холандски знамиња и постери со слики на луѓе земени како заложници од Хамас.
Меѓународниот суд на правдата се очекува да донесе одлука за можни итни мерки кон крајот на овој месец. Судот тогаш нема да одлучува за обвиненијата за геноцид – тој процес може да трае со години.
Одлуките на Меѓународниот суд се конечни и не се обжалуваат – но нема начин да се извршат.
види ги сите денешни вести
Пилот и копилот загинаа во судир на авион и возило на аеродромот во Њујорк
Авион со десетици луѓе се судрил со противпожарно возило доцна во неделата на пистата на аеродромот Ла Гвардија во Њујорк, при што загинале пилотот и копилотот и биле принудени да се прекинат летовите, објавија властите и американските медиуми.
Слики од АФП го покажуваат тешко оштетениот преден дел и дел од пилотската кабина на авионот на Ер Канада Експрес, кој пристигнал од Монтреал, на пистата, опкружен со возила за итни случаи со трепкачки светла.
Пилотот и копилотот загинаа во судирот, објавија американските медиуми, вклучувајќи ги CNN и NBC. Уште 13 лица, вклучувајќи 11 патници и двајца први реагирачи, беа однесени во болница со повреди, според радиодифузерот ABC.
Авионот управуван од Jazz Aviation, регионален партнер на „Ер Канада“, удрил во противпожарен камион на Писта 4 околу 23:40 часот во неделата (03:40 GMT понеделник) додека возилото се движело кон посебен инцидент, соопштија пристанишните власти на Њујорк.
Прелиминарниот список на патници покажа 76 лица во авионот, вклучувајќи четири члена на екипажот, соопшти Jazz Aviation во соопштение.
Американските воздухопловни власти наредија сите летови на аеродромот да бидат приземјени, додавајќи дека постои „голема“ веројатност за продолжена суспензија.
„Аеродромот моментално е затворен за да се олесни одговорот и да се овозможи темелна истрага“, соопштија пристанишните власти во изјава за АФП.
Протоколите за итен одговор биле „веднаш активирани“.
Националниот одбор за безбедност на сообраќајот соопшти дека испратил „тим за итни случаи“ на местото на настанот за да го истражи судирот.
Џаз Авиејшн соопшти дека во несреќата учествувал авион CRJ-900 кој долетал во Ла Гвардија од Монтреал како лет AC8646.
Платформата за следење на летови FlightRadar24 соопшти дека авионот „се тркалал по пистата кога удрил“ во возилото за спасување.
Управата за управување со вонредни состојби на Њујорк ги предупреди луѓето да „очекуваат откажувања, затворање на патишта, доцнења во сообраќајот и персонал за итни случаи и да користат алтернативни рути во близина на аеродромот“.
Ла Гвардија веќе страдаше од прекини во летовите поради лоши временски услови, соопшти аеродромот во неделата на X.
Патниците исто така чекаа подолго за да поминат низ безбедносниот тест поради „влијание врз бројот на вработени“ од прекинот на федералното финансирање, соопшти аеродромот минатата недела.
Сместен во њујоршката општина Квинс, Ла Гвардија е третиот најпрометен аеродром во Њујорк, кој опслужува 33,5 милиони патници во 2024 година, според бројките на пристанишните власти.
Голоб победи на изборите во Словенија, но нема мнозинство
Либералната партија на словенечкиот премиер Роберт Голоб освои најмногу гласови на парламентарните избори одржани вчера, но ја загуби владејачката мнозинска позиција заедно со коалициските партнери од левиот блок, покажуваат првичните официјални резултати.
Движењето „Слобода“ (ГС) на Голоб освои 28,54 отсто од гласовите и 29 пратенички места, откако беа пребројани речиси сите гласови, соопшти државната изборна комисија. Опозициската Словенечка демократска партија (СДС), предводена од десничарскиот поранешен премиер Јанез Јанша, освои 28,17 проценти и 28 мандати.
Резултатите ја ставаат Словенија пред сложен процес на формирање влада, бидејќи ниту левиот ниту десниот политички блок не успеаја да обезбедат 46 пратенички места, колку што се потребни за мнозинство во 90-члениот парламент.
И покрај тоа, Голоб најави дека ќе се обиде да формира нова влада, истакнувајќи во обраќањето до поддржувачите во изборната ноќ дека неговата партија добила обновен мандат и дека следуваат тешки коалициски преговори.
Голоб е на власт во Љубљана од 2022 година, предводејќи коалиција составена од неговото движење ГС, Социјалдемократите (СД) и Левица. Социјалдемократите освоија 6,7 проценти од гласовите и шест мандати, додека Левица, која на овие избори настапи во коалиција со Зелената партија „Весна“, доби 5,6 проценти и пет пратенички места.
Јанша најави дека може да го оспори тесниот изборен резултат, наведувајќи дека ќе се пребројуваат сите гласови, пренесе агенцијата СТА.
Традиционалниот коалициски партнер на СДС, конзервативната Нова Словенија (НСи), освои 9,3 проценти од гласовите и девет мандати. Новата партија Демократи, предводена од поранешниот сојузник на Јанша, Анже Логар, освои 6,7 проценти и шест пратенички места.
Јанша трипати бил премиер и ја предводи СДС од 1993 година. За време на неговите владини мандати, често беше критикуван за авторитарни тенденции, обиди за ограничување на медиумските слободи и толерирање на полициско вознемирување на опозициски демонстранти, наведува агенцијата.
Во последните две недели од кампањата, изборниот процес беше засенет од обвинувања за корупција, пласирани преку лажни видео снимки.
Демонстранти во Тирана фрлаа молотови коктели врз институции
Молотови коктели и огномет беа фрлени врз државните институции во Тирана, Албанија, за време на протестот на 22 март, организиран од опозициската Демократска партија. Албанската полиција употреби водени топови и солзавец за да ги растера демонстрантите.
Опозициската партија на поранешниот премиер Сали Бериша бара смена на актуелниот премиер Еди Рама и создавање на привремена влада.
Политичките тензии во Албанија ескалираа откако во декември минатата година Специјалното обвинителство за борба против корупција и организиран криминал (СПАК) поднесе обвинение против Белинда Балуку, која во тоа време беше министерка за инфраструктура и енергетика и вицепремиерка.
Демонстрантите во неделата фрлаа и молотови коктели врз седиштето на кабинетот на премиерот, Министерството за инфраструктура, Општина Тирана и седиштето на владејачката Социјалистичка партија. Солзавец беше испукан и во близина на италијанската амбасада.
По завршувањето на протестот, полицијата соопшти дека шест полицајци биле повредени за време на судирите со демонстрантите.
Албанската полиција соопшти дека тие се лекуваат во болница и дека нивната здравствена состојба „е стабилизирана и се надвор од животна опасност“.
Повод за протестот беше одлуката на пратениците кои на 12 март гласаа против барањето на СПАК за одземање на имунитетот на пратеничката од социјалистите Белинда Балуку, која е осомничена за корупција. СПАК го поднесе ова барање со цел апсење на Балуку.
Лидерот на Демократската партија, Сали Бериша, по таа седница, ги повика поддржувачите на протест на 22 март, нарекувајќи го голем ден за демократијата во Албанија, бидејќи пред 34 години на тој ден, Демократската партија ја презеде власта по соборувањето на комунистичката диктатура.
Од декември минатата година, ДП одржа неколку протести кои прераснаа во насилство меѓу демонстрантите и полицијата.
Инаку, СПАК ја обвинува Балуку за мешање во тендери поврзани со големи инфраструктурни проекти и фаворизирање на одредени компании. Балуку ги негира обвинувањата.
Социјалистичката партија на премиерот Еди Рама, која го освои својот четврти последователен мандат минатата година, има мнозинство во Парламентот.
Рама се пожали на пречекорување на судските овластувања од страна на судството, особено во врска со притворањата пред судењата. Албанија има за цел да стане членка на Европската Унија до 2030 година, но блокот побара од Тирана да направи повеќе во борбата против криминалот и корупцијата.
Владата го намалува ДДВ-то за горивата, ќе ослободува и мазут за ЕСМ
Намалување на данокот на додадена вредност (ДДВ) за горивата и ослободување на количини мазут од државните резерви, се двете мерки со кои Владата на Северна Македонија планира го спречи зголемувањето на цените на производите и на електричната енергија, информираше премиерот Христијан Мицкоски на прес-конференција на 22 март.
Мерките доаѓаат како одговор на ценовниот скок на горивата изминатиот период како последица на војната во Иран.
Мерката за ДДВ-то за горивата е донесена на денешната седница и тоа, според одлуката на Владата, се намалува од 18 на 10%.
„Нашите пресметки покажуваат дека, доколку Владата не интервенираше, Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) во понеделник ќе донесеше одлука за ново поскапување на дизелот од 10,5 денари по литар, како и зголемување на цените на безоловните горива за 6 денари – што ќе значеше дополнително оптоварување за граѓаните“, истакна Мицкоски.
Со намалување на ДДВ-то, премиерот очекува РКЕ утре да донесе одлука со која цената за горивото ќе остане непроменета, додека за дизелот да се покачи за 3-3,5 денари.
Во моментов, максималните малопродажни цени на горивата се: 92 денари за литар дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Мицкоски тврди граѓани од соседството точат во земјава и за 9% ја зголемиле потрошувачката на гориво
Мицкоски тврди дека земјава има најниски цени во регионот и поради тоа во Северна Македонија е зголемена потрошувачката на горива за 9% од вообичаеното бидејќи граѓани од соседните држави доаѓаат во земјата и точат гориво.
„Околу 150 илјади литри дополнително точат граѓаните на нашите соседни држави. Најголем е притисокот во пограничните општини, како Дебар, Струга и Охрид на западната граница, Битола и Гевгелија на јужната и Куманово на северната граница“, рече Мицкоски.
2.000 тони мазут за ЕСМ за да не поскапи струјата
На прес-конференцијата премиерот тврдеше и дека електроенергетскиот сектор во земјава е стабилен.
„Во функција се блоковите 1 и 3 во термоелектраната во Битола. На депонија во Битола 80 илјади тони јаглен, во Кичево околу 160 илјади тони. Акумулациите се на ниво од 40%. Или тоа би било доволно доколку се престане и работат само тие, да имаме доволно електрична енергија за приближно месец дена“, рече Мицкоски.
Единствен предизвик, како што рече, е цената на мазутот и затоа на следната редовна седница на Владата во вторник се размислува да се донесе одлука да се ослободат околу 2.000 тони мазут и да се дадат на државната компанија Електрани на Северна Македонија (ЕСМ), а така индиректно да се спречи покачување на цената на електричната енергија.
„Нема да дозволиме да се зголемат трошоците на компанијата. Имајќи ја предвид поволната хидролошка состојба и консолидирањето на рудниците, конечно можеме да кажеме дека состојбата во ЕСМ е стабилна. Не сакаме да дозволиме со овие повисоки цени на мазутот да дојде до дисбаланс. Со оваа интервенција очекуваме таа цена да не биде зголемена односно да влијаеме позитивно и да го одржиме стандардот на граѓаните“, рече Мицкоски.
Паралелно, Владата одлучи и да прогласи кризна состојба за, како што рече премиерот, „да се овозможи соодветно законско постапување и институциите да можат ефикасно да ги спроведуваат мерките“.
„Имаме план, не само со еден или два чекора, туку со цела низа разработени сценарија, доколку кризата се влоши или продолжи“, рече Мицкоски.
Северна Македонија е уште една во низата држави од регионот што носи мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за дизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.
Шестмина загинати во пад на воен хеликоптер во Катар
Министерството за внатрешни работи на Катар соопшти дека шест лица загинале откако воен хеликоптер се урна во територијалните води на земјата, како и дека е во тек потрага по последното лице.
Во раните утрински часови во недела, катарските власти објавија дека хеликоптерот се урнал „поради технички дефект“. Потврдувајќи го инцидентот, Министерството за одбрана соопшти дека хеликоптерот се урнал за време на „рутинска мисија“.
Не беа објавени дополнителни детали за идентитетот на жртвите или за видот на мисијата што ја извршувале со хеликоптерот. Катарските власти сè уште го истражуваат обемот на инцидентот.
Во последните недели од американско-израелската војна со Иран, енергетската инфраструктура во Катар, како и во другите земји од Заливот, беше цел на воздушни напади. На 17 март, земјата ги протера воените и безбедносните аташеа на иранската амбасада во Катар.
Ова е првата регистрирана загуба на животи во Катар за време на војната.
Израел и Иран ги зголемуваат тензиите со напади во близина на нуклеарни постројки
Израел и Иран се чини дека дополнително го зголемуваат ризикот од голема катастрофа така што секоја страна извршува напади во близина на нуклеарните постројки на другата страна, предизвикувајќи загриженост кај нуклеарното надзорно тело на Обединетите Нации.
Иранска ракета на 21 март го погоди израелскиот град Димона, каде се наоѓа нуклеарна постројка. Нападот Техеран го нарече одмазда за нападите врз неговата постројка за збогатување ураниум во Натанц претходно истиот ден.
Израел никогаш јавно не признал дека поседува нуклеарно оружје, а комплексот Димона официјално е опишан како истражувачки центар. Сепак, се верува дека локацијата, недалеку од главниот град, го крие нуклеарниот арсенал на Израел, единствен од ваков вид на Блискиот Исток.
По нападот врз иранската постројка во Натанц, Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) повика на „воена воздржаност за да се спречи нуклеарна несреќа“.
Потоа и по ракетниот напад на Иран врз Димона, ИМАЕ го повтори својот повик за „максимална воена воздржаност“.
„МААЕ е свесна за извештаите за инцидент во градот Димона, Израел, во кој имало ракетен напад, но не доби никакви индикации за штета на Центарот за нуклеарни истражувања ’Негев‘“, соопшти Агенцијата на својот профил на платформата Икс.
„Информациите од земјите во регионот покажуваат дека не се регистрирани зголемени нивоа на зрачење“, додаде ИМАЕ.
Иранска ракета со касетна боева глава го погоди централен Израел
Градоначалникот на градот Ришон Ле Зион, кој се наоѓа во централен Израел, објави дека иранска ракета со касетна боева глава го погодила градот и уништила неколку локации, вклучувајќи и градинка.
Градоначалникот рече дека доколку нападот се случил во работен ден односно кога децата се на училиште, ќе имало потешки последици.
Според Ројтерс, дел од ракетите испукани од Иран кон Израел, имаат касетни боеви глави, кои се потешки за пресретнување и уништување од страна на израелските системи за ракетна одбрана.
Претходно, израелскиот министер за одбрана, Израел Кац, изјави дека се очекува воените операции против Иран да се интензивираат во наредните денови.
„Интензитетот на нападите што израелската и американската војска ќе ги извршат против иранскиот режим и неговата придружна инфраструктура значително ќе се зголемат“, рече Кац во соопштение објавено од израелското Министерство за одбрана во саботата.
Неговите коментари доаѓаат во време на заеднички воени операции на Израел и САД насочени кон иранската воена и стратешка инфраструктура.
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп навести можна деескалација на непријателствата, велејќи дека би можел да поддржи „постепено ублажување“ на воената активност под одредени услови.
Изјавата доаѓа додека поголем број медиуми, повикувајќи се на неименувани американски претставници, објавуваат дека илјадници дополнителни американски копнени трупи се на пат кон регионот, потег што се смета за давање дополнителни опции на САД во војна со Иран.
Конфликтот меѓу Израел, САД и Иран ескалираше во последните недели, при што двете страни разменуваат напади.
Иран изврши ракетни и беспилотни напади врз Израел и американските позиции во регионот, а воедно придонесе и за регионални тензии што влијаат на клучните бродски патишта, вклучувајќи го и Ормутскиот теснец.
Ескалацијата предизвика загриженост низ целиот свет, особено во врска со енергетските пазари и економската стабилност, бидејќи ситуацијата во овој регион доведе до зголемување на цените на нафтата и нестабилност на пазарот.
Владата најавува вонредни мерки за цените на горивата
Владата на Северна Македонија најавува дека утре на седница ќе донесе вонредни мерки за го ублажи ценовниот скок на горивата што почнаа да растат поради војната во Иран.
„Цените на светските нафтени берзи растат, што се очекува дополнително да се одрази на домашната цена на горивата. Иако на бензинските станици во земјава има убедливо најевтини горива во споредба со регионот се очекува во понеделник да има дополнителен раст на цените на дизелот и на бензините. Заради тоа Владата утре во 12 часот ќе има седница на која ќе се донесат вонредни мерки за борба против високите цени на бензините со кои ќе се ублажи ценовниот скок“, брифираат од Владата, пренесува државната агенција МИА.
Според одлуката на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) од 16 март, највисоките малопродажни цени се: 92 денари дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Сепак, од 18 март, најголемите нафтени компании во земјава одлучија на бензинските пумпи да точат гориво поевтино за два дена од максималната цена што ја одреди РКЕ.
Со последните две корекции на цената на горивата во земјава што ги донесе РКЕ, максималната цена за литар дизел се зголеми за 21 денар, а на бензините за 12 денари по литар.
Дел од земјите во регионот веќе се одлучија за мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за евродизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.
Иран ja гаѓаше американско-британската база на островот Диего Гарсија
Иранските сили ја таргетирале стратешки важната американско-британска воена база на малиот остров Диего Гарсија во Индискиот Океан, но ја промашиле целта во географски најамбициозниот напад на Исламската Република, објави „Волстрит Џурнал“ (WSJ).
Весникот, повикувајќи се на повеќе американски претставници, објави дека Иран истрелал две балистички ракети со среден дострел кон базата, која се наоѓа на околу 5.300 километри од Техеран, иако не е јасно од кој дел од Иран биле лансирани ракетите.
Ниедна ракета не ја погодила базата. Едната не успеала во лет, додека другата била соборена од американски воен брод со помош на пресретнувач SM-3, посочиле американските претставници.
Третата недела од војната во Иран низ фотографии
Доколку се потврди овој обид за напад врз базата, тоа би укажало дека ракетите на Иран имаат поголем дострел отколку што претходно се веруваше и од тоа што го посочи режимот во Техеран.
Оддалечениот остров Диего Гарција е дел од британска територија во Индискиот Океан и е стратешка база од која САД, меѓу другото, распоредуваат бомбардери и нуклеарни подморници.
Велика Британија на 20 март даде зелено светло за американските сили да ги користат нејзините бази за напад врз иранските ракетни локации кои вршат напади врз бродови во Ормутскиот теснец, клучен коридор за транспорт на нафта од Персискиот Залив до глобалните пазари. Иран го блокираше овој теснец поради нападите на САД и Израел, предизвикувајќи зголемување на цените на дериватите.
Британскиот премиер Кир Стармер првично го отфрли барањето на САД да ги користат британските бази за напад врз Иран, велејќи дека треба да биде сигурен оти секоја воена акција е легална. Откако Иран ги нападна британските сојузници низ Блискиот Исток, Стармер рече дека САД би можеле да користат воздухопловни бази во Англија и на островот Диего Гарсија.
Според билатералните договори, на американските сили стационирани на територија под британска контрола, за одредени мисии им е потребно одобрение од Велика Британија.
Американските и британските претставници засега не ги коментираа информациите објавени од „Волстрит Џурнал“.
Пожар во чешка фабрика за оружје се истражува како терористички напад
Чешките власти започнаа истрага за пожарот што избувна на 20 март во магацин на компанија што произведува дронови и друга воена опрема, вклучително и нова крстосувачка ракета што наводно планирала да ја тестира во војната во Украина оваа година.
Надлежните посочија дека пожарот во објект на фабриката за оружје LPP Holding во градот Пардубице, околу 100 километри источно од Прага, бил намерно подметнат и го третираат како терористички напад.
Група која се нарекува „Earthquake Faction“ преку објава на Телеграм презеде одговорност за пожарот во објектот опишувајќи го како „клучен производствен центар“ за израелско оружје и го поврза со, како што наведе, „геноцидот против Палестина, Иран и Либан“.
Сепак, чешкиот медиум „Seznam zpravy“, повикувајќи се на неименувани извори, објави дека безбедносните служби ја разгледуваат и можноста дека станува збор за операција „лажно знаме“ и дека групата „Earthquake Faction“, за која медиумот наведува дека нема траги за нејзината историја, можеби е само прикритие за друга организација или државен актер.
„Се занимаваме со сите достапни информации. Постои веројатна поврзаност со терористички напад“, напиша министерот за внатрешни работи Љубомир Метнар во објава на мрежата Икс.
Премиерот, Андреј Бабиш, исто така на мрежата Икс, наведе дека случајот се истражува како чин на тероризам, а претседателот Петр Павел рече дека е важно да се почекаат резултатите од истрагата.
Началникот на националната полиција, Мартин Вондрашек, изјави дека кратко по пријавувањето на пожарот околу 4 часот наутро, биле испратени пораки до неколку чешки новинари од адреса регистрирана на истиот домен како веб-страницата на „Earthquake Faction“.
Во соопштение на својата веб-страница, фирмата LPP потврди дека избувнал пожар во еден од нејзините објекти и соопшти дека нема да шпекулира за „причините или околностите“. Наведе дека нема повредени.
Чешкиот медиум „Aktualne“, повикувајќи се на претставник на LPP, објави дека соработката што била планирана во 2023 година со израелската компанија „Elbit Systems“ никогаш не се реализирала поради тоа што пропаднал тендерот, како и дека LPP никогаш не произведувала израелски дронови.
Написи на веб-страницата на LPP укажуваат дека компанијата произведувала дронови што биле користени од украинската војска за одбраната од руска инвазија, која сега е во својата петта година.
Во декември, „Aktualne“ објави дека борбеното тестирање на нова крстосувачка ракета „Narwhal“ произведена од LPP, со дострел до 680 километри, требало да се направи во Украина во периодот јануари – февруари оваа година, како и дека набргу потоа е можно да се почне со сериско производство.