Вести
Лајчак: напролет може да биде краен рок за постигнување договор меѓу Косово и Србија
Специјалниот пратеник на Европската унија за дијалог меѓу Косово и Србија, Мирослав Лајчак, изјави дека почетокот на пролетта 2023 година може да биде краен рок за постигнување договор меѓу Косово и Србија. Тој е за приштинската телевизија , РТВ 21 рече дека предлогот за конечно решение е европски предлог со вклученост и силна поддршка на Германија и Франција. Целта, според него, е да се постигне целосна нормализација на односите меѓу Косово и Србија до почетокот на 2024 година, а она што не е направено до овој период, како што рече, можеби и воопшто нема да се направи.
Ескобар: Ќе се спроведе одлуката за формирање Заедница на српски општини
Лајчак оцени дека двете страни постојано разбираат колку е важен дијалогот за нив и дека сакаат напредок во нормализацијата на односите. „Двете страни признаваат дека моменталната ситуација одзема многу време и енергија. Но, се разбира, за да можете да се фокусирате врз нормализација на односите, не можете да се соочувате со кризата на терен.
Харадинај бара дијалог со Србите за враќање во институциите
За жал, прашањето за регистарските таблички а документите ни одземаа многу време и енергија во последните месеци“, рече тој, додавајќи: „Да се потрудиме да го искористиме преостанатото време, да го искористиме овој уникатен и многу поволен момент, сите елементи се достапни, имаме целосна поддршка и од ЕУ и од САД, оваа ситуација треба да заврши пред 2024 година, бидејќи тогаш ЕУ има Европските избори и САД исто така, така што нема да имаат време и можност да се фокусираат врз дијалогот Косово-Србија, што ќе се случи по изборите, особено американските, е тешко да се предвиди“.
види ги сите денешни вести
Демонстранти во Тирана фрлаа молотови коктели врз институции
Молотови коктели и огномет беа фрлени врз државните институции во Тирана, Албанија, за време на протестот на 22 март, организиран од опозициската Демократска партија. Албанската полиција употреби водени топови и солзавец за да ги растера демонстрантите.
Опозициската партија на поранешниот премиер Сали Бериша бара смена на актуелниот премиер Еди Рама и создавање на привремена влада.
Политичките тензии во Албанија ескалираа откако во декември минатата година Специјалното обвинителство за борба против корупција и организиран криминал (СПАК) поднесе обвинение против Белинда Балуку, која во тоа време беше министерка за инфраструктура и енергетика и вицепремиерка.
Демонстрантите во неделата фрлаа и молотови коктели врз седиштето на кабинетот на премиерот, Министерството за инфраструктура, Општина Тирана и седиштето на владејачката Социјалистичка партија. Солзавец беше испукан и во близина на италијанската амбасада.
По завршувањето на протестот, полицијата соопшти дека шест полицајци биле повредени за време на судирите со демонстрантите.
Албанската полиција соопшти дека тие се лекуваат во болница и дека нивната здравствена состојба „е стабилизирана и се надвор од животна опасност“.
Повод за протестот беше одлуката на пратениците кои на 12 март гласаа против барањето на СПАК за одземање на имунитетот на пратеничката од социјалистите Белинда Балуку, која е осомничена за корупција. СПАК го поднесе ова барање со цел апсење на Балуку.
Лидерот на Демократската партија, Сали Бериша, по таа седница, ги повика поддржувачите на протест на 22 март, нарекувајќи го голем ден за демократијата во Албанија, бидејќи пред 34 години на тој ден, Демократската партија ја презеде власта по соборувањето на комунистичката диктатура.
Од декември минатата година, ДП одржа неколку протести кои прераснаа во насилство меѓу демонстрантите и полицијата.
Инаку, СПАК ја обвинува Балуку за мешање во тендери поврзани со големи инфраструктурни проекти и фаворизирање на одредени компании. Балуку ги негира обвинувањата.
Социјалистичката партија на премиерот Еди Рама, која го освои својот четврти последователен мандат минатата година, има мнозинство во Парламентот.
Рама се пожали на пречекорување на судските овластувања од страна на судството, особено во врска со притворањата пред судењата. Албанија има за цел да стане членка на Европската Унија до 2030 година, но блокот побара од Тирана да направи повеќе во борбата против криминалот и корупцијата.
Владата го намалува ДДВ-то за горивата, ќе ослободува и мазут за ЕСМ
Намалување на данокот на додадена вредност (ДДВ) за горивата и ослободување на количини мазут од државните резерви, се двете мерки со кои Владата на Северна Македонија планира го спречи зголемувањето на цените на производите и на електричната енергија, информираше премиерот Христијан Мицкоски на прес-конференција на 22 март.
Мерките доаѓаат како одговор на ценовниот скок на горивата изминатиот период како последица на војната во Иран.
Мерката за ДДВ-то за горивата е донесена на денешната седница и тоа, според одлуката на Владата, се намалува од 18 на 10%.
„Нашите пресметки покажуваат дека, доколку Владата не интервенираше, Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) во понеделник ќе донесеше одлука за ново поскапување на дизелот од 10,5 денари по литар, како и зголемување на цените на безоловните горива за 6 денари – што ќе значеше дополнително оптоварување за граѓаните“, истакна Мицкоски.
Со намалување на ДДВ-то, премиерот очекува РКЕ утре да донесе одлука со која цената за горивото ќе остане непроменета, додека за дизелот да се покачи за 3-3,5 денари.
Во моментов, максималните малопродажни цени на горивата се: 92 денари за литар дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Мицкоски тврди граѓани од соседството точат во земјава и за 9% ја зголемиле потрошувачката на гориво
Мицкоски тврди дека земјава има најниски цени во регионот и поради тоа во Северна Македонија е зголемена потрошувачката на горива за 9% од вообичаеното бидејќи граѓани од соседните држави доаѓаат во земјата и точат гориво.
„Околу 150 илјади литри дополнително точат граѓаните на нашите соседни држави. Најголем е притисокот во пограничните општини, како Дебар, Струга и Охрид на западната граница, Битола и Гевгелија на јужната и Куманово на северната граница“, рече Мицкоски.
2.000 тони мазут за ЕСМ за да не поскапи струјата
На прес-конференцијата премиерот тврдеше и дека електроенергетскиот сектор во земјава е стабилен.
„Во функција се блоковите 1 и 3 во термоелектраната во Битола. На депонија во Битола 80 илјади тони јаглен, во Кичево околу 160 илјади тони. Акумулациите се на ниво од 40%. Или тоа би било доволно доколку се престане и работат само тие, да имаме доволно електрична енергија за приближно месец дена“, рече Мицкоски.
Единствен предизвик, како што рече, е цената на мазутот и затоа на следната редовна седница на Владата во вторник се размислува да се донесе одлука да се ослободат околу 2.000 тони мазут и да се дадат на државната компанија Електрани на Северна Македонија (ЕСМ), а така индиректно да се спречи покачување на цената на електричната енергија.
„Нема да дозволиме да се зголемат трошоците на компанијата. Имајќи ја предвид поволната хидролошка состојба и консолидирањето на рудниците, конечно можеме да кажеме дека состојбата во ЕСМ е стабилна. Не сакаме да дозволиме со овие повисоки цени на мазутот да дојде до дисбаланс. Со оваа интервенција очекуваме таа цена да не биде зголемена односно да влијаеме позитивно и да го одржиме стандардот на граѓаните“, рече Мицкоски.
Паралелно, Владата одлучи и да прогласи кризна состојба за, како што рече премиерот, „да се овозможи соодветно законско постапување и институциите да можат ефикасно да ги спроведуваат мерките“.
„Имаме план, не само со еден или два чекора, туку со цела низа разработени сценарија, доколку кризата се влоши или продолжи“, рече Мицкоски.
Северна Македонија е уште една во низата држави од регионот што носи мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за дизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.
Шестмина загинати во пад на воен хеликоптер во Катар
Министерството за внатрешни работи на Катар соопшти дека шест лица загинале откако воен хеликоптер се урна во територијалните води на земјата, како и дека е во тек потрага по последното лице.
Во раните утрински часови во недела, катарските власти објавија дека хеликоптерот се урнал „поради технички дефект“. Потврдувајќи го инцидентот, Министерството за одбрана соопшти дека хеликоптерот се урнал за време на „рутинска мисија“.
Не беа објавени дополнителни детали за идентитетот на жртвите или за видот на мисијата што ја извршувале со хеликоптерот. Катарските власти сè уште го истражуваат обемот на инцидентот.
Во последните недели од американско-израелската војна со Иран, енергетската инфраструктура во Катар, како и во другите земји од Заливот, беше цел на воздушни напади. На 17 март, земјата ги протера воените и безбедносните аташеа на иранската амбасада во Катар.
Ова е првата регистрирана загуба на животи во Катар за време на војната.
Израел и Иран ги зголемуваат тензиите со напади во близина на нуклеарни постројки
Израел и Иран се чини дека дополнително го зголемуваат ризикот од голема катастрофа така што секоја страна извршува напади во близина на нуклеарните постројки на другата страна, предизвикувајќи загриженост кај нуклеарното надзорно тело на Обединетите Нации.
Иранска ракета на 21 март го погоди израелскиот град Димона, каде се наоѓа нуклеарна постројка. Нападот Техеран го нарече одмазда за нападите врз неговата постројка за збогатување ураниум во Натанц претходно истиот ден.
Израел никогаш јавно не признал дека поседува нуклеарно оружје, а комплексот Димона официјално е опишан како истражувачки центар. Сепак, се верува дека локацијата, недалеку од главниот град, го крие нуклеарниот арсенал на Израел, единствен од ваков вид на Блискиот Исток.
По нападот врз иранската постројка во Натанц, Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) повика на „воена воздржаност за да се спречи нуклеарна несреќа“.
Потоа и по ракетниот напад на Иран врз Димона, ИМАЕ го повтори својот повик за „максимална воена воздржаност“.
„МААЕ е свесна за извештаите за инцидент во градот Димона, Израел, во кој имало ракетен напад, но не доби никакви индикации за штета на Центарот за нуклеарни истражувања ’Негев‘“, соопшти Агенцијата на својот профил на платформата Икс.
„Информациите од земјите во регионот покажуваат дека не се регистрирани зголемени нивоа на зрачење“, додаде ИМАЕ.
Иранска ракета со касетна боева глава го погоди централен Израел
Градоначалникот на градот Ришон Ле Зион, кој се наоѓа во централен Израел, објави дека иранска ракета со касетна боева глава го погодила градот и уништила неколку локации, вклучувајќи и градинка.
Градоначалникот рече дека доколку нападот се случил во работен ден односно кога децата се на училиште, ќе имало потешки последици.
Според Ројтерс, дел од ракетите испукани од Иран кон Израел, имаат касетни боеви глави, кои се потешки за пресретнување и уништување од страна на израелските системи за ракетна одбрана.
Претходно, израелскиот министер за одбрана, Израел Кац, изјави дека се очекува воените операции против Иран да се интензивираат во наредните денови.
„Интензитетот на нападите што израелската и американската војска ќе ги извршат против иранскиот режим и неговата придружна инфраструктура значително ќе се зголемат“, рече Кац во соопштение објавено од израелското Министерство за одбрана во саботата.
Неговите коментари доаѓаат во време на заеднички воени операции на Израел и САД насочени кон иранската воена и стратешка инфраструктура.
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп навести можна деескалација на непријателствата, велејќи дека би можел да поддржи „постепено ублажување“ на воената активност под одредени услови.
Изјавата доаѓа додека поголем број медиуми, повикувајќи се на неименувани американски претставници, објавуваат дека илјадници дополнителни американски копнени трупи се на пат кон регионот, потег што се смета за давање дополнителни опции на САД во војна со Иран.
Конфликтот меѓу Израел, САД и Иран ескалираше во последните недели, при што двете страни разменуваат напади.
Иран изврши ракетни и беспилотни напади врз Израел и американските позиции во регионот, а воедно придонесе и за регионални тензии што влијаат на клучните бродски патишта, вклучувајќи го и Ормутскиот теснец.
Ескалацијата предизвика загриженост низ целиот свет, особено во врска со енергетските пазари и економската стабилност, бидејќи ситуацијата во овој регион доведе до зголемување на цените на нафтата и нестабилност на пазарот.
Владата најавува вонредни мерки за цените на горивата
Владата на Северна Македонија најавува дека утре на седница ќе донесе вонредни мерки за го ублажи ценовниот скок на горивата што почнаа да растат поради војната во Иран.
„Цените на светските нафтени берзи растат, што се очекува дополнително да се одрази на домашната цена на горивата. Иако на бензинските станици во земјава има убедливо најевтини горива во споредба со регионот се очекува во понеделник да има дополнителен раст на цените на дизелот и на бензините. Заради тоа Владата утре во 12 часот ќе има седница на која ќе се донесат вонредни мерки за борба против високите цени на бензините со кои ќе се ублажи ценовниот скок“, брифираат од Владата, пренесува државната агенција МИА.
Според одлуката на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) од 16 март, највисоките малопродажни цени се: 92 денари дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Сепак, од 18 март, најголемите нафтени компании во земјава одлучија на бензинските пумпи да точат гориво поевтино за два дена од максималната цена што ја одреди РКЕ.
Со последните две корекции на цената на горивата во земјава што ги донесе РКЕ, максималната цена за литар дизел се зголеми за 21 денар, а на бензините за 12 денари по литар.
Дел од земјите во регионот веќе се одлучија за мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за евродизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.
Иран ja гаѓаше американско-британската база на островот Диего Гарсија
Иранските сили ја таргетирале стратешки важната американско-британска воена база на малиот остров Диего Гарсија во Индискиот Океан, но ја промашиле целта во географски најамбициозниот напад на Исламската Република, објави „Волстрит Џурнал“ (WSJ).
Весникот, повикувајќи се на повеќе американски претставници, објави дека Иран истрелал две балистички ракети со среден дострел кон базата, која се наоѓа на околу 5.300 километри од Техеран, иако не е јасно од кој дел од Иран биле лансирани ракетите.
Ниедна ракета не ја погодила базата. Едната не успеала во лет, додека другата била соборена од американски воен брод со помош на пресретнувач SM-3, посочиле американските претставници.
Третата недела од војната во Иран низ фотографии
Доколку се потврди овој обид за напад врз базата, тоа би укажало дека ракетите на Иран имаат поголем дострел отколку што претходно се веруваше и од тоа што го посочи режимот во Техеран.
Оддалечениот остров Диего Гарција е дел од британска територија во Индискиот Океан и е стратешка база од која САД, меѓу другото, распоредуваат бомбардери и нуклеарни подморници.
Велика Британија на 20 март даде зелено светло за американските сили да ги користат нејзините бази за напад врз иранските ракетни локации кои вршат напади врз бродови во Ормутскиот теснец, клучен коридор за транспорт на нафта од Персискиот Залив до глобалните пазари. Иран го блокираше овој теснец поради нападите на САД и Израел, предизвикувајќи зголемување на цените на дериватите.
Британскиот премиер Кир Стармер првично го отфрли барањето на САД да ги користат британските бази за напад врз Иран, велејќи дека треба да биде сигурен оти секоја воена акција е легална. Откако Иран ги нападна британските сојузници низ Блискиот Исток, Стармер рече дека САД би можеле да користат воздухопловни бази во Англија и на островот Диего Гарсија.
Според билатералните договори, на американските сили стационирани на територија под британска контрола, за одредени мисии им е потребно одобрение од Велика Британија.
Американските и британските претставници засега не ги коментираа информациите објавени од „Волстрит Џурнал“.
Пожар во чешка фабрика за оружје се истражува како терористички напад
Чешките власти започнаа истрага за пожарот што избувна на 20 март во магацин на компанија што произведува дронови и друга воена опрема, вклучително и нова крстосувачка ракета што наводно планирала да ја тестира во војната во Украина оваа година.
Надлежните посочија дека пожарот во објект на фабриката за оружје LPP Holding во градот Пардубице, околу 100 километри источно од Прага, бил намерно подметнат и го третираат како терористички напад.
Група која се нарекува „Earthquake Faction“ преку објава на Телеграм презеде одговорност за пожарот во објектот опишувајќи го како „клучен производствен центар“ за израелско оружје и го поврза со, како што наведе, „геноцидот против Палестина, Иран и Либан“.
Сепак, чешкиот медиум „Seznam zpravy“, повикувајќи се на неименувани извори, објави дека безбедносните служби ја разгледуваат и можноста дека станува збор за операција „лажно знаме“ и дека групата „Earthquake Faction“, за која медиумот наведува дека нема траги за нејзината историја, можеби е само прикритие за друга организација или државен актер.
„Се занимаваме со сите достапни информации. Постои веројатна поврзаност со терористички напад“, напиша министерот за внатрешни работи Љубомир Метнар во објава на мрежата Икс.
Премиерот, Андреј Бабиш, исто така на мрежата Икс, наведе дека случајот се истражува како чин на тероризам, а претседателот Петр Павел рече дека е важно да се почекаат резултатите од истрагата.
Началникот на националната полиција, Мартин Вондрашек, изјави дека кратко по пријавувањето на пожарот околу 4 часот наутро, биле испратени пораки до неколку чешки новинари од адреса регистрирана на истиот домен како веб-страницата на „Earthquake Faction“.
Во соопштение на својата веб-страница, фирмата LPP потврди дека избувнал пожар во еден од нејзините објекти и соопшти дека нема да шпекулира за „причините или околностите“. Наведе дека нема повредени.
Чешкиот медиум „Aktualne“, повикувајќи се на претставник на LPP, објави дека соработката што била планирана во 2023 година со израелската компанија „Elbit Systems“ никогаш не се реализирала поради тоа што пропаднал тендерот, како и дека LPP никогаш не произведувала израелски дронови.
Написи на веб-страницата на LPP укажуваат дека компанијата произведувала дронови што биле користени од украинската војска за одбраната од руска инвазија, која сега е во својата петта година.
Во декември, „Aktualne“ објави дека борбеното тестирање на нова крстосувачка ракета „Narwhal“ произведена од LPP, со дострел до 680 километри, требало да се направи во Украина во периодот јануари – февруари оваа година, како и дека набргу потоа е можно да се почне со сериско производство.
Притвор за директорот на Инспекторатот за земјоделство осомничен за поткуп
На актуелниот директор на Државниот инспекторат за земјоделство, Васе Анакиев, му е одреден притвор од 30 дена откако беше приведен во акција каде е осомничен за примање поткуп, соопшти Основниот кривичен суд Скопје, вечерта на 20 март.
„Прифатен е предлогот на Јавното обвинителство за определување мерка притвор во траење од 30 дена против В.А. по сите три основи – опасност од бегство, влијание врз сведоци и опасност да го повтори делото“, потврдија од судот.
Истрагата ја води Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) кое претходно соопшти дека тој е осомничен за кривичното дело примање поткуп.
Директорот во текот на март побарал пари за, како што наведе обвинителството, да „изврши службено дејствие што би морало да го изврши“. Конкретно правел притисок врз службеници да не одобрат увоз на одредена стока, иако истата многупати претходно била увезувана. На оштетената фирма што ја увезувала стоката, директорот и тврдел дека таа не е во согласност со законските прописи. Како резултат на притисоците, стоката повеќе дена стоела на граница.
Кога од фирмата побарале објаснување, според обвинителството, директорот побарал поткуп.
„На 13.03.2026 година бил одобрен влез за стоката на друг граничен премин, а осомничениот на средба со шпедитерот и оштетениот увозник директно побарал поткуп за одобрениот увоз и за идните увози, при што побарал првата рата од 50.000 евра да му биде дадена до 19 март, а останатите две рати во деновите што следат“, велат од Обвинителството.
Директорот бил пријавен., па кога на 19 март ја зел првата рата што ја барал, полицијата го уапси.
Ова е втор случај со поткуп во секторот земјоделство во период од неколку месеци откако во ноември 2025 беше приведен директорот на Агенцијата за поддршка на земјоделството и руралниот развој, Илија Стоилев.
Обвинителството тогаш оформи предмет и го осомничи Стоилев дека примил ветување за поткуп од 50.000 евра од управител на приватно правно лице, под услов да потпише договор за користење на финансиски средства од ИПАРД програмата иако фирмата не ги исполнувала условите од јавниот повик.
Трамп вели дека „нема со кого да разговара“ во Иран
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД „нема со кого да разговара“ во Иран, по три недели американско-израелски напади во кои беше убиен долгогодишниот врховен лидер на земјата и неколку други високи личности во владата и безбедносниот апарат.
„Нивните лидери ги нема. Следната група лидери ги нема, а следната е претежно исчезната. И сега, никој таму повеќе не сака да биде лидер“, рече Трамп на настан во Белата куќа на кој присуствуваа високи воени офицери и други.
„Имаме проблем: сакаме да разговараме со нив, но немаме со кого да разговараме и тоа не ни се допаѓа“, рече тој.
Ајатолахот Али Хамнеи беше убиен на првиот ден од нападот, 28 февруари, по што следеа и други високи функционери, вклучувајќи го и Али Лариџани, секретарот на Врховниот совет за национална безбедност на Иран.
Трамп, исто така, им рече на присутните во Белата куќа дека иранската „морнарица е исчезната, нивните воздухопловни сили се исчезнати, нивната воздушна одбрана и нивните радари се исчезнати“.
Во меѓувреме, врховниот лидер на Иран, ајатолахот Моџтаба Хамнеи, во писмено обраќање до нацијата по повод персиската Нова година, Новруз, изјави дека Техеран им задал „зачудувачки удар“ на непријателите на земјата, додека иранската војска ја продолжува својата офанзива низ Блискиот Исток.
„Во овој момент, благодарение на посебното единство што е создадено меѓу вас, нашите сонародници - и покрај сите разлики во религиозното, интелектуалното, културното и политичкото потекло - непријателот е поразен“, пишува во неговата порака од 19 март.
Моџтаба Хамнеи не се појавил во јавноста откако неговиот татко, Али Хамнеи, беше убиен во бран воздушни напади на САД и Израел на почетокот на војната на 28 февруари.
Неговата писмена порака за Новруз е неговото второ јавно обраќање на неговата нова позиција, иако самиот не се појави директно.
Хамнеи негираше дека иранските сили стојат зад неодамнешните напади врз Оман и Турција и го обвини Израел, иако не даде докази, за обвинувањата.
Тој исто така рече дека Техеран се стреми да ги зајакне односите со своите блискоисточни соседи.