Вести
САД бележат зголемување на инфекциите со делта сојот
Некои држави на САД бележат зголемување на инфекциите со коронавирусот меѓу невакцинираната популација поради многу заразната делта варијанта на вирусот. Најмалку половина од сите инфекции во САД се должат на делта варијантата, која се заканува брзо да се прошири во момент кога се олеснети повеќето од ограничувањата низ целата земја.
Повеќето од инфекциите се локализирани. Околу 93 проценти од неодамнешните случаи на Ковид-19 се случиле во окрузи со стапки на вакцинација пониска од 40 проценти, обезбедувајќи докази дека вакцините се ефикасни.
Нешто помалку од половина од населението во САД е целосно вакцинирано, додека скоро 70 проценти примиле барем една доза. Но, кампањата за вакцинација почна да забавува. Дневниот просек на неделни случаи во земјата е 16.208, во однос на околу 13.500 од пред една недела.
Иако ова се ниски бројки во споредба со 250.000 дневни инфекции во екот на епидемијата на САД во јануари, здравствените власти се загрижени дека пандемијата може да се појави повторно со оглед на многу заразната делта варијантата.
Потценувајќи го ризикот за експоненцијален раст, Флорида забележа скоро 24.000 нови случаи во текот на изминатата недела, што е за околу 50 проценти зголемување во однос на претходното неделно рангирање. Броките се вакви и покрај тоа што 54 проценти од населението е целосно или делумно вакцинирано. Делта варијантата стана доминантна и во другите земји низ светот, предизвикувајќи нов бран на инфекции од азиско-пацифичкиот регион кон Европа.
види ги сите денешни вести
Иранска ракета со касетна боева глава го погоди централен Израел
Градоначалникот на градот Ришон Ле Зион, кој се наоѓа во централен Израел, објави дека иранска ракета со касетна боева глава го погодила градот и уништила неколку локации, вклучувајќи и градинка.
Градоначалникот рече дека доколку нападот се случил во работен ден односно кога децата се на училиште, ќе имало потешки последици.
Според Ројтерс, дел од ракетите испукани од Иран кон Израел, имаат касетни боеви глави, кои се потешки за пресретнување и уништување од страна на израелските системи за ракетна одбрана.
Претходно, израелскиот министер за одбрана, Израел Кац, изјави дека се очекува воените операции против Иран да се интензивираат во наредните денови.
„Интензитетот на нападите што израелската и американската војска ќе ги извршат против иранскиот режим и неговата придружна инфраструктура значително ќе се зголемат“, рече Кац во соопштение објавено од израелското Министерство за одбрана во саботата.
Неговите коментари доаѓаат во време на заеднички воени операции на Израел и САД насочени кон иранската воена и стратешка инфраструктура.
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп навести можна деескалација на непријателствата, велејќи дека би можел да поддржи „постепено ублажување“ на воената активност под одредени услови.
Изјавата доаѓа додека поголем број медиуми, повикувајќи се на неименувани американски претставници, објавуваат дека илјадници дополнителни американски копнени трупи се на пат кон регионот, потег што се смета за давање дополнителни опции на САД во војна со Иран.
Конфликтот меѓу Израел, САД и Иран ескалираше во последните недели, при што двете страни разменуваат напади.
Иран изврши ракетни и беспилотни напади врз Израел и американските позиции во регионот, а воедно придонесе и за регионални тензии што влијаат на клучните бродски патишта, вклучувајќи го и Ормутскиот теснец.
Ескалацијата предизвика загриженост низ целиот свет, особено во врска со енергетските пазари и економската стабилност, бидејќи ситуацијата во овој регион доведе до зголемување на цените на нафтата и нестабилност на пазарот.
Владата најавува вонредни мерки за цените на горивата
Владата на Северна Македонија најавува дека утре на седница ќе донесе вонредни мерки за го ублажи ценовниот скок на горивата што почнаа да растат поради војната во Иран.
„Цените на светските нафтени берзи растат, што се очекува дополнително да се одрази на домашната цена на горивата. Иако на бензинските станици во земјава има убедливо најевтини горива во споредба со регионот се очекува во понеделник да има дополнителен раст на цените на дизелот и на бензините. Заради тоа Владата утре во 12 часот ќе има седница на која ќе се донесат вонредни мерки за борба против високите цени на бензините со кои ќе се ублажи ценовниот скок“, брифираат од Владата, пренесува државната агенција МИА.
Според одлуката на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) од 16 март, највисоките малопродажни цени се: 92 денари дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Сепак, од 18 март, најголемите нафтени компании во земјава одлучија на бензинските пумпи да точат гориво поевтино за два дена од максималната цена што ја одреди РКЕ.
Со последните две корекции на цената на горивата во земјава што ги донесе РКЕ, максималната цена за литар дизел се зголеми за 21 денар, а на бензините за 12 денари по литар.
Дел од земјите во регионот веќе се одлучија за мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за евродизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.
Иран ja гаѓаше американско-британската база на островот Диего Гарсија
Иранските сили ја таргетирале стратешки важната американско-британска воена база на малиот остров Диего Гарсија во Индискиот Океан, но ја промашиле целта во географски најамбициозниот напад на Исламската Република, објави „Волстрит Џурнал“ (WSJ).
Весникот, повикувајќи се на повеќе американски претставници, објави дека Иран истрелал две балистички ракети со среден дострел кон базата, која се наоѓа на околу 5.300 километри од Техеран, иако не е јасно од кој дел од Иран биле лансирани ракетите.
Ниедна ракета не ја погодила базата. Едната не успеала во лет, додека другата била соборена од американски воен брод со помош на пресретнувач SM-3, посочиле американските претставници.
Доколку се потврди овој обид за напад врз базата, тоа би укажало дека ракетите на Иран имаат поголем дострел отколку што претходно се веруваше и од тоа што го посочи режимот во Техеран.
Оддалечениот остров Диего Гарција е дел од британска територија во Индискиот Океан и е стратешка база од која САД, меѓу другото, распоредуваат бомбардери и нуклеарни подморници.
Велика Британија на 20 март даде зелено светло за американските сили да ги користат нејзините бази за напад врз иранските ракетни локации кои вршат напади врз бродови во Ормутскиот теснец, клучен коридор за транспорт на нафта од Персискиот Залив до глобалните пазари. Иран го блокираше овој теснец поради нападите на САД и Израел, предизвикувајќи зголемување на цените на дериватите.
Британскиот премиер Кир Стармер првично го отфрли барањето на САД да ги користат британските бази за напад врз Иран, велејќи дека треба да биде сигурен оти секоја воена акција е легална. Откако Иран ги нападна британските сојузници низ Блискиот Исток, Стармер рече дека САД би можеле да користат воздухопловни бази во Англија и на островот Диего Гарсија.
Според билатералните договори, на американските сили стационирани на територија под британска контрола, за одредени мисии им е потребно одобрение од Велика Британија.
Американските и британските претставници засега не ги коментираа информациите објавени од „Волстрит Џурнал“.
Пожар во чешка фабрика за оружје се истражува како терористички напад
Чешките власти започнаа истрага за пожарот што избувна на 20 март во магацин на компанија што произведува дронови и друга воена опрема, вклучително и нова крстосувачка ракета што наводно планирала да ја тестира во војната во Украина оваа година.
Надлежните посочија дека пожарот во објект на фабриката за оружје LPP Holding во градот Пардубице, околу 100 километри источно од Прага, бил намерно подметнат и го третираат како терористички напад.
Група која се нарекува „Earthquake Faction“ преку објава на Телеграм презеде одговорност за пожарот во објектот опишувајќи го како „клучен производствен центар“ за израелско оружје и го поврза со, како што наведе, „геноцидот против Палестина, Иран и Либан“.
Сепак, чешкиот медиум „Seznam zpravy“, повикувајќи се на неименувани извори, објави дека безбедносните служби ја разгледуваат и можноста дека станува збор за операција „лажно знаме“ и дека групата „Earthquake Faction“, за која медиумот наведува дека нема траги за нејзината историја, можеби е само прикритие за друга организација или државен актер.
„Се занимаваме со сите достапни информации. Постои веројатна поврзаност со терористички напад“, напиша министерот за внатрешни работи Љубомир Метнар во објава на мрежата Икс.
Премиерот, Андреј Бабиш, исто така на мрежата Икс, наведе дека случајот се истражува како чин на тероризам, а претседателот Петр Павел рече дека е важно да се почекаат резултатите од истрагата.
Началникот на националната полиција, Мартин Вондрашек, изјави дека кратко по пријавувањето на пожарот околу 4 часот наутро, биле испратени пораки до неколку чешки новинари од адреса регистрирана на истиот домен како веб-страницата на „Earthquake Faction“.
Во соопштение на својата веб-страница, фирмата LPP потврди дека избувнал пожар во еден од нејзините објекти и соопшти дека нема да шпекулира за „причините или околностите“. Наведе дека нема повредени.
Чешкиот медиум „Aktualne“, повикувајќи се на претставник на LPP, објави дека соработката што била планирана во 2023 година со израелската компанија „Elbit Systems“ никогаш не се реализирала поради тоа што пропаднал тендерот, како и дека LPP никогаш не произведувала израелски дронови.
Написи на веб-страницата на LPP укажуваат дека компанијата произведувала дронови што биле користени од украинската војска за одбраната од руска инвазија, која сега е во својата петта година.
Во декември, „Aktualne“ објави дека борбеното тестирање на нова крстосувачка ракета „Narwhal“ произведена од LPP, со дострел до 680 километри, требало да се направи во Украина во периодот јануари – февруари оваа година, како и дека набргу потоа е можно да се почне со сериско производство.
Притвор за директорот на Инспекторатот за земјоделство осомничен за поткуп
На актуелниот директор на Државниот инспекторат за земјоделство, Васе Анакиев, му е одреден притвор од 30 дена откако беше приведен во акција каде е осомничен за примање поткуп, соопшти Основниот кривичен суд Скопје, вечерта на 20 март.
„Прифатен е предлогот на Јавното обвинителство за определување мерка притвор во траење од 30 дена против В.А. по сите три основи – опасност од бегство, влијание врз сведоци и опасност да го повтори делото“, потврдија од судот.
Истрагата ја води Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) кое претходно соопшти дека тој е осомничен за кривичното дело примање поткуп.
Директорот во текот на март побарал пари за, како што наведе обвинителството, да „изврши службено дејствие што би морало да го изврши“. Конкретно правел притисок врз службеници да не одобрат увоз на одредена стока, иако истата многупати претходно била увезувана. На оштетената фирма што ја увезувала стоката, директорот и тврдел дека таа не е во согласност со законските прописи. Како резултат на притисоците, стоката повеќе дена стоела на граница.
Кога од фирмата побарале објаснување, според обвинителството, директорот побарал поткуп.
„На 13.03.2026 година бил одобрен влез за стоката на друг граничен премин, а осомничениот на средба со шпедитерот и оштетениот увозник директно побарал поткуп за одобрениот увоз и за идните увози, при што побарал првата рата од 50.000 евра да му биде дадена до 19 март, а останатите две рати во деновите што следат“, велат од Обвинителството.
Директорот бил пријавен., па кога на 19 март ја зел првата рата што ја барал, полицијата го уапси.
Ова е втор случај со поткуп во секторот земјоделство во период од неколку месеци откако во ноември 2025 беше приведен директорот на Агенцијата за поддршка на земјоделството и руралниот развој, Илија Стоилев.
Обвинителството тогаш оформи предмет и го осомничи Стоилев дека примил ветување за поткуп од 50.000 евра од управител на приватно правно лице, под услов да потпише договор за користење на финансиски средства од ИПАРД програмата иако фирмата не ги исполнувала условите од јавниот повик.
Трамп вели дека „нема со кого да разговара“ во Иран
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД „нема со кого да разговара“ во Иран, по три недели американско-израелски напади во кои беше убиен долгогодишниот врховен лидер на земјата и неколку други високи личности во владата и безбедносниот апарат.
„Нивните лидери ги нема. Следната група лидери ги нема, а следната е претежно исчезната. И сега, никој таму повеќе не сака да биде лидер“, рече Трамп на настан во Белата куќа на кој присуствуваа високи воени офицери и други.
„Имаме проблем: сакаме да разговараме со нив, но немаме со кого да разговараме и тоа не ни се допаѓа“, рече тој.
Ајатолахот Али Хамнеи беше убиен на првиот ден од нападот, 28 февруари, по што следеа и други високи функционери, вклучувајќи го и Али Лариџани, секретарот на Врховниот совет за национална безбедност на Иран.
Трамп, исто така, им рече на присутните во Белата куќа дека иранската „морнарица е исчезната, нивните воздухопловни сили се исчезнати, нивната воздушна одбрана и нивните радари се исчезнати“.
Во меѓувреме, врховниот лидер на Иран, ајатолахот Моџтаба Хамнеи, во писмено обраќање до нацијата по повод персиската Нова година, Новруз, изјави дека Техеран им задал „зачудувачки удар“ на непријателите на земјата, додека иранската војска ја продолжува својата офанзива низ Блискиот Исток.
„Во овој момент, благодарение на посебното единство што е создадено меѓу вас, нашите сонародници - и покрај сите разлики во религиозното, интелектуалното, културното и политичкото потекло - непријателот е поразен“, пишува во неговата порака од 19 март.
Моџтаба Хамнеи не се појавил во јавноста откако неговиот татко, Али Хамнеи, беше убиен во бран воздушни напади на САД и Израел на почетокот на војната на 28 февруари.
Неговата писмена порака за Новруз е неговото второ јавно обраќање на неговата нова позиција, иако самиот не се појави директно.
Хамнеи негираше дека иранските сили стојат зад неодамнешните напади врз Оман и Турција и го обвини Израел, иако не даде докази, за обвинувањата.
Тој исто така рече дека Техеран се стреми да ги зајакне односите со своите блискоисточни соседи.
САД: Руското влијание останува закана за Балканот
Американските разузнавачки агенции во својот последен годишен извештај предупредуваат дека Западен Балкан останува област на зголемени политички тензии и надворешни влијанија, со особено истакната улога на Русија во дестабилизација на регионот.
Во извештајот „Годишна проценка на заканите 2026“, објавен од Канцеларијата на директорот на Националната разузнавачка заедница на Соединетите Американски Држави, се наведува дека војната во Украина ги продлабочила поделбите меѓу Западот и Москва, што се одразува и на Балканот.
Русија, како што се наведува, „поттикнува нестабилност меѓу Србија, која ја фаворизира, и Косово“, но исто така „го поддржува одвојувањето на ентитетот Република Српска од Босна и Херцеговина“.
Американските служби проценуваат дека етничките и политичките поделби во регионот се уште се изразени и дека претставуваат потенцијален безбедносен ризик, особено во комбинација со влијанието на странските актери.
Западниот Балкан е опишан во извештајот како област каде што се судираат интересите на големите сили, а постојните кризи и нерешените спорови, вклучувајќи ги односите меѓу Србија и Косово, како и внатрешнополитичките односи во Босна и Херцеговина, остануваат клучни извори на нестабилност, се наведува во извештајот објавен на 18 март.
Извештајот, исто така, предупредува на поширок спектар на закани во Европа, вклучувајќи политичко влијание, дезинформации и обиди за поткопување на безбедносната архитектура, при што Балканот се смета за особено чувствителна област.
Извештајот, исто така, предупредува на пошироки глобални закани, меѓу кои се издвојува растечката конкуренција на големите сили, првенствено меѓу Соединетите Држави, Кина и Русија, како и забрзаниот развој на сајбер напади и технологии што можат да се користат за дестабилизација на државите.
Исто така, се истакнуваат ризиците од тероризам, организиран криминал и ширење на оружје за масовно уништување, кои продолжуваат да претставуваат долгорочни безбедносни предизвици.
Извештајот, исто така, предупредува на континуирана закана од тероризам, особено поединци или мали групи инспирирани од екстремистички идеологии, кои дејствуваат без директна врска со организирани мрежи.
Иако капацитетите на главните терористички организации се ослабени, ризикот од напади со низок интензитет сè уште постои, вклучително и во Европа, се наведува во извештајот.
Предлог-законот за заштита од пушење на владина седница во вторник
Предлог-законот за заштита од пушење во вторник, 24 март ќе биде на седница на Влада, а потоа ќе биде процесиран во Собрание, најави министерот за здравство, Азир Алиу.
„Сметам дека за еден, максимум еден и пол месец, законот ќе биде процесиран. Немаме ниедна отворена точка што не е завршена. Имавме неколку состаноци со сите заинтересирани страни, ги анализиравме сите забелешки и од научна гледна точка и од економски, инфраструктурен, социјален и здравствен аспект и со задоволство може да кажам дека сите отворени прашања се затворени“, истакна Алиу на денешната прес-конференција.
Тој посочи дека нема прашање што не е третирано, а е поврзано со законот.
„Ценам дека многу бргу нашата земја ќе биде препознаена и во Европа и во светот. Се надевам дека за две-три години ќе имаме прес-конференција за намалување на бројот на пушачи во државата од над 45 проценти, да се надеваме таргетот да се стави под 20 проценти“, рече Алиу одговарајќи на новинарско прашање по прес-конференцијата, на која беа презентирани податоци од глобалниот извештај за 2025 година на Меѓуагенциската група на ОН за процена на смртноста кај децата.
Министерот појасни дека направиле научна анализа како може и кои се минималните и максималните услови за да може просторот да се третира како простор за пушење или простор во кој не се дозволува пушење.
„Дојдовме до заклучок и од научната фела и од експертите во здравството дека со две отворени страни просторот, терасите, може да бидат места каде што може да се пуши. Само во Скопје има над седум илјади угостители што имаат тераси. Во Скопје голем број угостителски објекти се со таква инфраструктура што невозможно е да имаат три отворени страни. Затоа ставивме во законот да може и покривот да биде отворен, бидејќи се докажа дека со третирање и на покривот како една од страните што може да биде отворена воздухот се чисти за неколку секунди“, објасни Алиу.
Еден од најголемите инфраструктурни зафати што треба да ги имаат сите угостители според законот е што ќе мора да направат влез во самиот угостителски објект кој е одвоен од просторот во кој се пуши. Алиу истакна дека идејата е да се заштитат граѓаните што не пушат, а да се одреди место каде што може да се пуши.
Околу четири илјади животи годишно згаснуваат во Северна Македонија како последица од пушењето тутун или тутунски производи. Бројот на активни пушачи во земјава е 40,4 отсто.
Во однос на достапноста на тутунските производи, истражувањето покажува дека 73,2 отсто од младите пушачи не биле спречени да купат цигари поради нивната возраст.
Савески: Интересите на политичките партии не се мој интерес
„Го познавам обвинителскиот состав и верувам во обвинителите сигурен сум дека заедно со нив ќе ги задоволиме очекувањата на граѓаните“, изјави новиот државен јавен обвинител Ненад Савески. Тој денеска, 19 март даде свечена изјава во Собранието, а пред медиумите рече дека неговата работа ќе биде во согласност со Уставот, законите, ратификуваните меѓународни документи и меѓународните стандарди.
„Тоа за мене е една голема одговорност и во овој момент сакам да ги повикам сите јавни обвинители заедно со мене, кои и додека ја давам оваа изјава си ја работат својата работа. Нивната работа ниту почнува, ниту завршува со мене. Секој јавен обвинител има законска обврска да постапува по тековните предмети. Го познавам обвинителскиот состав и верувам во истите и заедно со нив сигурен сум дека ќе ги задоволиме очекувањата на граѓаните во чие име, Устав и закон постапуваме ние јавните обвинители, изјави Савески.
Новиот државен обвинител рече дека очекувал поширока поддршка, но додаде дека интересите на политичките партии не се предмет на негов интерес „ниту вчера, ниту денес, ниту во иднина“.
Собранието вчера го избра јавниот обвинител Савески со 66 гласа „за“, двајца „против“ и осум „воздржани“.
Савески ќе биде деветти републички обвинител на Македонија од независноста во 1991 и 19-ти од 1945 година. Неговиот избор следува по оставката на поранешниот обвинител Љупчо Коцевски.
Мандатот на државниот обвинител е шест години, со право на повторен избор.
Савески, кој досега беше судија во Основниот кривичен суд - Скопје, за државен јавен обвинител беше номиниран од Владата на 10 март.
На огласот што беше распишан за негов наследник, покрај Савески се пријавија уште четворица кандидати: в.д. шефицата Анита Тополова-Исајловска, обвинителките Ленче Ристовска и Лидија Раичевиќ, како и разрешениот судија Владимир Панчевски. Сите, освен Панчевски добија позитивно мислење од Советот на јавни обвинители.
Орбан ќе ја блокира помошта за Украина се додека не продолжат испораките на руска нафта
Унгарскиот премиер Виктор Орбан ја исклучи можноста за укинување на ветото на неговата влада за заем од 90 милијарди евра (103 милијарди долари) за Киев и нови санкции врз Москва додека не продолжат испораките на руска нафта преку Украина.
„Никогаш нема да поддржам никаква одлука што е во корист на Украина“, рече Орбан, по пристигнувањето на состанокот на лидерите на Европската Унија во Брисел, 19 март.
„Унгарскиот став е многу едноставен. Ние сме подготвени да ја поддржиме Украина кога ќе ја добиеме нашата нафта, која е блокирана од нив“, рече Орбан.
Нафтоводот „Дружба“ испорачуваше руска нафта преку Украина до Централна Европа сè додека, според Киев, не беше оштетен од рускиот напад во јануари.
Прекинот на испораките на гориво дополнително ги засили тензиите меѓу Будимпешта и Киев. Унгарија побара Киев брзо да го поправи нафтоводот и да го продолжи транзитот. Според Украина, брза поправка не била можна.
Оспорувајќи ги тврдењата на Киев, Будимпешта стави вето на нов пакет санкции за Русија и го блокираше исплаќањето на заемот за Украина.
Според претставници на ЕУ, Украина неодамна прифати техничка и финансиска помош од ЕУ за поправка на гасоводот.
Орбан нагласи дека ќе го промени курсот само откако руската нафта повторно ќе пристигне во Будимпешта.
„Таа ни е потребна затоа што е егзистенцијална“, рече Орбан.
Поради револтот на многу колеги лидери на ЕУ, унгарскиот премиер го одобри заемот на претходниот самит во декември пред неговата влада да го промени курсот неколку дена пред четвртата годишнина од целосната инвазија на Русија во Украина во февруари.
Владата на Орбан се соочува со тешки парламентарни избори во април, што ги поттикнува шпекулациите дека ветото на новите мерки за помош се дел од неговата кандидатура за реизбор.