Вести
ИЈЗ: Минатата недела најмногу новозаразени има кај возрасната група од 10 до 19 години
Во периодот од 15 до 21 март 2021, тестирани се вкупно 24.517 материјали во лабораториите во кои се спроведува молекуларно тестирање и антигенско тестирање за присуство на ковид-19, со зголемување од 8,4% во однос на минатата недела, покажува најновиот неделн извештај на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ).
„Регистрирани сe 6.899 нови позитивни случаи од 35 градови во државата со зголемување од 26,4% во однос на минатата недела. Најголем дел од регистрираните случаи се од Скопје, а највисока неделна инциденца е регистрирана во Неготино, заедно со Демир Капија. Процентот на позитивност се движи од 23,4 до 32,3%, просечно 27,9%, 3% повеќе во споредба со минатата недела“, се наведува во извештајот на ИЈЗ, објавен денеска.
Регистрирани се заболени лица во сите возрасни групи. Најзастапена е возрасната група на лица на возраст над 60 години, а голем број на заболени се регистрира и кај лицата во возрасните групи од 30-39. Најголемо процентуално зголемување во однос на претходната недела е забележано кај возрасните групи од 10-19 (33,1%), 50-59 (32,1%) и 40-49 (30,2%).
„Со статус „оздравени“ се стекнале 3.343 лица кои биле хоспитализирани или на домашно лекување, со зголемување од 22,1% во споредба со минатата недела“, покажува извештајот на ИЈЗ.
Пријавени се 158 смртни случаи од 27 градови, 22,5% повеќе во однос на минатата недела. Во однос на возраста, 135 лицa биле над 60 години, 19 лица на возраст од 50-59 години, три лица од возрасната група 40-49 години и едно лице на возраст од 30-39 години. Заклучно со 22 март 2021, вкупно се вакцинирани 6.704 здравствени работници со прва доза (4.002 – Фајзер и 2.702 – Спутник В) и 2.572 (Фајзер) со втора доза на вакцина против ковид-19.
види ги сите денешни вести
Калас повика на „воздржаност“ по американските напади врз Венецуела
Еврокомесарката за надворешна политика, Каја Калас, го повика Вашингтон да ги почитува „принципите на меѓународното право и Повелбата на ОН“ откако претседателот Доналд Трамп изјави дека САД ги „заробиле“ венецуелскиот претседател Николас Мадуро и неговата сопруга.
„ЕУ постојано изјавува дека г-дин Мадуро нема легитимитет и дека брани мирна транзиција. Под сите околности, принципите на меѓународното право и Повелбата на ОН мора да се почитуваат. Апелираме на воздржаност“,напиша Калас на X во саботата.
Калас рече дека разговарала со американскиот државен секретар Марко Рубио и амбасадорот на ЕУ во Каракас, додавајќи дека блокот „внимателно ја следи ситуацијата во Венецуела“.
По месеци растечки тензии, САД започнаа изненадувачки воздушни напади врз повеќе цели на венецуелска територија преку ноќ, а Трамп во саботата наутро објави дека авторитарниот владетел на земјата, Мадуро, и неговата сопруга се „протерани од земјата“.
„Соединетите Американски Држави успешно извршија голем напад врз Венецуела и нејзиниот лидер, претседателот Николас Мадуро, кој беше заробен и изнесен од земјата заедно со неговата сопруга. Оваа операција беше спроведена во соработка со американските органи за спроведување на законот“, напиша тој.
На почетокот на 3 јануари, експлозии го потресоа главниот град Каракас по месеци закани од претседателот Доналд Трамп кон венецуелскиот претседател Николас Мадуро.
Владата на Венецуела соопшти дека нападите покрај Каракас се случиле и во Миранда, Арагуа и Ла Гваира, при што е прогласена вонредна состојба и мобилизација на одбранбените сили.
Иранскиот ајатолах му возврати на Трамп
Додека протестите поради економската криза во Иран влегуваат во својата втора недела, највисоките ирански функционери и американскиот претседател Доналд Трамп разменија закани, во услови кога демонстрациите станаа смртоносни и продолжуваат да ескалираат.
Еден ден откако Трамп во објава на платформата Truth Social на 2 јануари изјави дека Вашингтон е „подготвен и вооружен“ да одговори доколку иранските безбедносни сили убијат уште демонстранти, иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, упати пркосен одговор.
„Она што е важно е кога човек ќе сфати дека непријателот арогантно се обидува да ѝ наметне нешто на државата, на функционерите, на владата и на нацијата – тогаш мора цврсто да му се спротивстави на непријателот и храбро да му се излезе во пресрет“, изјави Хамнеи на 3 јануари. „Ние нема да се покориме на непријателот.“
Иранскиот амбасадор во Обединетите нации, Амир Саид Иравани, исто така на 2 јануари побара од ОН да ги осудат, како што ги нарече, „незаконските закани“ од американскиот претседател.
Иравани ги повика генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, и членовите на Советот за безбедност „јасно и недвосмислено да ги осудат“ „непромислените и провокативни изјави“ на Трамп, опишувајќи ги како „сериозно кршење“ на Повелбата на ОН и на меѓународното право.
Иранското раководство претходно на 2 јануари остро реагираше, предупредувајќи дека американските трупи во регионот би можеле да бидат цел ако Вашингтон интервенира во услови на смртоносните протести, кои започнаа на 28 декември и претставуваат еден од најголемите предизвици за власта на Исламската Република во последните години.
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека вооружените сили на земјата се во состојба на подготвеност и дека „точно знаат каде да нишанат“ во случај на напад.
Поттикнати од гневот поради вртоглавиот раст на цените, инфлацијата и падот на валутата, демонстрациите се проширија низ Иран откако трговците во Техеран започнаа штрајк поради високите цени и економската стагнација.
Според извештаи, најмалку девет лица биле убиени, а 44 приведени во немирите што траат една недела. Државно контролирани медиуми и меѓународни организации за човекови права известија за повеќе жртви и десетици повредени во судири меѓу демонстрантите и безбедносните сили, иако медиуми блиски до владата ја обвинија, како што ја нарекоа, „разгневената толпа“ за насилството.
Иранските власти сè уште официјално не ги потврдиле овие извештаи, а Радио Фарда на РСЕ/РЛ не можеше независно да ги потврди.
Протестите се шират низ Иран
Протестите беа предизвикани од колапсот на курсот на иранската валута во однос на американскиот долар и инфлацијата која порасна на 52 проценти.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан претходно се обиде да ги смири протестите, ветувајќи „нови одлуки“ за подобрување на економската состојба.
Сепак, тоа не направи многу за да го намали гневот на Иранците, кои се соочуваат со колапс на риалот што на неофицијалниот пазар се тргува за околу 1,4 милиони за еден долар, во споредба со околу 800.000 пред една година.
Економските проблеми се надоврзуваат на долгогодишни наталожени економски и политички кризи во Иран, вклучително и тешка суша во Техеран, град со околу 10 милиони жители.
Одговорот од Техеран кон Трамп, кој изјави дека доколку иранските власти убијат „мирни демонстранти, што им е навика, Соединетите Американски Држави ќе дојдат на помош“, беше особено остар.
„Трамп треба да знае дека американско мешање во ова внатрешно прашање би значело дестабилизација на целиот регион и уништување на американските интереси“, напиша на мрежата Икс Али Лариџани, секретар на Врховниот совет за национална безбедност на Иран.
„Американскиот народ треба да знае – Трамп ја започна оваа авантура. Треба да внимаваат на безбедноста на своите војници“, додаде тој.
По ова следеше објава од Али Шамхани, висок советник на врховниот лидер Хамнеи, кој напиша дека „Иранците добро ја познаваат историјата на американското ‘спасување’, од Ирак и Авганистан до Газа. Секоја рака што ќе интервенира… ќе биде отсечена.“
Саид Баширташ, ирански активист во егзил, за Радио Фарда изјави дека ваквите „закани за одговор повеќе личат на блеф“.
„Иранскиот народ ја поздравува опомената на Трамп, затоа што ќе чувствува помала закана кога излегува на улица. Тоа е многу позитивно, бидејќи Исламската Република ќе биде многу повнимателна кога станува збор за убивање луѓе“, рече тој.
Друг ирански дисидент во егзил, ветеранот Мехран Барати, за Радио Фарда изјави дека и покрај пркосниот јазик, постојат „пукнатини во режимот, вклучително и во Корпусот на Исламската револуционерна гарда, армијата и политичкото раководство“.
Доколку САД планирале некаква акција, додаде тој, можеби би сметале дека сегашната состојба е најповолен момент.
Острата реторика доаѓа само шест месеци по 12-дневната војна во јуни, кога израелски и американски авиони ги бомбардираа иранските нуклеарни и воени објекти.
Трамп го прими израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во својата резиденција Мар-а-Лаго во Флорида на 29 декември, кога сугерираше дека би поддржал нови израелски напади врз иранската програма за балистички ракети.
Во изјава доставена до Радио Фарда на 2 јануари, портпарол на Стејт департментот соопшти дека Вашингтон ќе продолжи да врши „максимален притисок врз режимот“.
Гнев на погребите
Во услови на континуираните немири, видеа што кружат на интернет на 2 јануари, наводно ги прикажуваат првите погреби на лица убиени во судирите со безбедносните сили.
Во едно видео, снимено на локација во пустински предел што одговара на теренот во Кухдашт, во западната иранска покраина Лорестан, се гледаат немири и судири, за кои се тврди дека се поврзани со обидите на ожалостените да ги избркаат безбедносните сили.
Друго видео, за кое се наведува дека е од погреб во Марвдашт, во покраината Фарс, прикажува толпа како извикува „Ќе го убијам оној што ми го уби братот“ и „Смрт за Хамнеи“.
Во соопштение од 3 јануари, Стејт департментот ја осуди репресијата за време на погребите на демонстрантите.
„Оваа суровост оди подалеку од репресија; тоа е намерен напад врз основното човечко достоинство. Светот гледа. Дозволете им да тагуваат“, се вели во соопштението на фарси јазик објавено на мрежата Икс.
Новинската агенција Фарс, блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда, соопшти дека две лица биле убиени за време на протестите во градот Лордеган, на југозападот на земјата, наведувајќи дека имало судири со безбедносните сили за време на погреб. Во новинските извештаи е наведено дека три лица биле убиени, а 17 повредени во Азна, град со 48.000 жители во покраината Лорестан.
Организацијата за човекови права Хенгав, со седиште во Норвешка, исто така извести за смртни случаи во Лордеган, наведувајќи дека безбедносните сили отвориле оган врз демонстрантите, при што биле убиени две лица, а повеќе биле ранети. Организацијата додаде дека еден демонстрант бил убиен и во покраината Исфахан во централниот дел на Иран на 31 декември.
„Протести се одржаа на неколку локации во Лордеган, вклучително и на Плоштадот на општината и пред зградата на владата. Демонстрациите беа пречекани со насилна репресија, вклучително и употреба на солзавец и вистинска муниција од страна на полициските сили“, соопшти организацијата.
Подоцна, Хенгав додаде дека ги потврдила идентитетите на најмалку 10 лица убиени за време на протестите и дека има сознанија за најмалку 80 други лица кои биле уапсени во Иран во изминатите шест дена.
Новинската агенција Тасним, исто така поврзана со Револуционерната гарда, соопшти дека најмалку 30 лица биле уапсени во Техеран за „нарушување на јавниот ред“. Апсења беа пријавени и во други покраини.
Немирите се чини дека претставуваат најсериозен предизвик за власта во Иран од протестите „Жени, живот, слобода“, кои избувнаа по смртта на 22-годишната иранско-курдска студентка Махса Амини во септември 2022 година, додека беше во полициски притвор поради наводно прекршување на правилата за облекување.
Зеленски на разговори со сојузниците, Русија продолжува со нападите
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе биде домаќин на безбедносни разговори во Киев на 3 јануари со западни партнери, додека Москва продолжи со воздушните напади врз Украина, вклучително и 95 дронски удари во текот на ноќта.
Украинските воздухопловни сили соопштија дека пресретнале 80 од дроновите и дека нема пријавени жртви, но во претходен напад на 2 јануари, кој погоди станбена област во североисточниот украински град Харков, беа повредени повеќе од 31 лице, а две лица загинаа, меѓу кои и тригодишно дете.
Нападите и безбедносните разговори се одвиваат во време на засилени напори поддржани од САД за ставање крај на речиси четиригодишната војна во Украина.
На разговорите во Киев, на Зеленски ќе му се придружат претставници од 15 земји членки на Европската Унија и НАТО, вклучително и американска делегација која ќе се вклучи преку видео-врска.
Разговорите следуваат по неколкунеделни засилени иницијативи и притисок од Вашингтон за посредување во мировен договор меѓу Русија и Украина.
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека е постигнат значителен напредок, но дека „едно или две многу трнливи, многу тешки прашања“ сè уште остануваат пред двете страни да бидат подготвени да го одобрат планот од 20 точки што го турка Вашингтон.
Две од клучните прашања се распределбата на територијата во источна Украина и судбината на најголемата нуклеарна централа во Европа – Запорожје, која во моментов е под руска окупација.
Зеленски треба да се сретне со европски лидери во Франција на 6 јануари, каде што ќе се разговара за можен мировен договор и за најновите случувања на бојното поле во Украина.
Зеленски во меѓувреме прави реконструкција на врвот на власта пред клучните разговори. Во тој контекст, украинскиот претседател на 2 јануари го назначи шефот на военото разузнавање Кирило Буданов за свој нов главен советник.
Откако формално ќе биде назначен, тој ќе го замени Андриј Јермак, близок соработник на Зеленски и влијателен политички фактор, кој поднесе оставка во ноември, откако истражителите извршија претрес во неговиот дом во рамки на обемна антикорупциска истрага.
Буданов ужива силна репутација во Украина и се смета за заслужен за серија смели операции против Русија.
Аналитичарите велат дека Зеленски со ова назначување се обидува да ја врати довербата во своето лидерство и во државните институции, како и да ја зајакне одбраната на Украина и нејзината позиција во мировните разговори поддржани од САД.
„Кирило има специјализирано искуство во овие области и доволна сила за да испорача резултати“, напиша Зеленски на социјалната платформа „Х“ .
Во изјава, Буданов рече дека ја прифатил понудата и дека ќе се фокусира на „стратешката безбедност на нашата држава“.
Зеленски, исто така, најави дека има намера да го замени Денис Шмигал како министер за одбрана со Михајло Федоров, актуелниот министер за дигитална трансформација.
„Михајло е длабоко вклучен во прашањата поврзани со дроновите и е многу ефикасен во дигитализацијата на државните услуги и процеси“, изјави украинскиот претседател.
Иако напредувањето на руските сили на бојното поле е ограничено и тешко изборено уште од првата година на целосната војна во Украина, анализа од 2 јануари на Институтот за проучување на војната, тинк-тенк со седиште во Вашингтон, покажа дека територијалните добивки на Москва во 2025 година биле најголеми од 2022 година наваму.
Руската армија зазела повеќе од 5.600 квадратни километри, што е вкупно повеќе од територијата освоена во претходните две години заедно. Сепак, таа бројка е далеку помала од повеќе од 60.000 квадратни километри што Русија ги зазеде во 2022 година по почетокот на целосната инвазија.
Врховниот командант на украинската армија, Олександр Сирски, изјави дека тие напредувања резултирале со речиси 420.000 загинати и ранети руски војници во 2025 година, според украинските проценки.
Венецуела ги обвини САД за нападите врз Каракас
Венецуелската влада на 3 јануари ги обвини САД за напади врз цивилни и воени цели во земјата, по неколкуте експлозии во главниот град Каракас,јавува германската новинска агенција ДПА.
„Венецуела ја отфрла и осудува пред меѓународната заедница исклучително сериозната воена агресија извршена од сегашната влада на Соединетите Американски Држави против територијата и народот на Венецуела“, соопшти владата предводена од Николас Мадуро.
Венецуелскиот лидер, исто така, прогласи вонредна состојба.
Белата куќа и Пентагон не дадоа коментари за наводните напади.
Серија експлозии го погодија главниот град на Венецуела, Каракас, според претходно објавените извештаи на локалните медиуми. Експлозии се слушнале и во Ла Гваира, северно од главниот град, каде што се наоѓаат аеродромот и пристаништето во Каракас.
Сликите објавени од телевизиската станица NTN24 покажаа експлозии и облаци од чад.
Претседателот на Колумбија, Густаво Петро, рече дека Каракас е нападнат и повика на итен состанок на Организацијата на американските држави и Обединетите нации.
САД ја засилија својата воена кампања во последните месеци против наводниот шверц со дрога поврзан со Венецуела, која е управувана од авторитарниот претседател Николас Мадуро.
Десетици луѓе се убиени досега во напади врз бродови од страна на американската војска.
Во понеделник, претседателот Доналд Трамп потврди воен напад врз венецуелски пристанишен објект, наводно користен за операции за шверц со дрога.
Администрацијата на Трамп го обвини Мадуро дека предводи нарко-картел, но левичарскиот лидер негира каква било вмешаност во трговијата со наркотици, велејќи дека Вашингтон се обидува да го собори од власт затоа што Венецуела има најголеми познати резерви на нафта на Земјата, јавува новинската агенција Франс Прес.
Следната недела ќе се анализира дали трговците имале зголемени цени пред празниците
Министерството за економија и труд идната недела ќе прави анализа на цените на производите на крајот на минатиот месец и почетокот на месецов за да утврди дали имало поскапување и девијантно однесување од страна на трговците.
„Идната недела ќе ги анализираме податоците за цените од крајните денови на декември и првите денови од јануари и ќе бидете известени дали има девијантно однесување од трговците или зголемување на цените. Ќе бидете известени како ќе постапиме“, рече денеска министерот за економија и труд Бесар Дурмиши.
На прес-конференција по повод стартот на примената на Законот за работно ангажирање на лица министерот посочи дека со овој закон ќе се намали невработеноста и оти пензионерите, студентите, корисниците на социјална помош, ќе можат да бидат вработени во текот на годината не повеќе од шест месеци.
Прашан дали ќе има прочистување на списокот во Агенцијата за вработување каде има невработени кои земаат социјална помош а неприфаќаат вработување, наведе дека со новиот закон што е во сила тие нема да ги губат правата како невработени, но ќе имаат можност да бидат вработени во дејностите земјоделство, рибарство, шумарство, угостителство.
Според направените анализи на Министерството за економија, со примената на законот се очекува формализација на 12 000 сезонски работници во земјоделството и околу 5.400 непријавени работници во туризмот, угостителството и услугите.
Осомничениот за убиството во старата скопска чаршија е уапсен во Косово, почнува постапка за екстрадиција
Осомничениот за убиството на 22-годишниот турски државјанин Ахмет Мерт Доган пред угостителски објект во Старата скопска чаршија за време на новогодишната ноќ е уапсен во Косово и е почната постапка за негова екстрадиција.
Министерството за внатрешни работи соопшти дека врз основа на обезбедени докази, денеска поднело кривична пријава против М.Т. (25) од Република Турција со престојувалиште во Тетово осомничен за две кривични дела – „убиство“ и „убиство во обид“.
Тој е осомничен дека, во расправија, со нож го убил Ахмет Мерт Доган и го повредил и сонародникот Ч.Е. (23) и потоа избегал. Убиениот бил со престојувалиште во Скопје, а повредениот бил жител на германскиот град Есен.
Настанот е расчистен со докази обезбедени од Единицата за насилен криминал, Одделение за крвни деликти при СВР Скопје, врз основа на наредби од јавен обвинител.
„М.Т. на критичната ноќ во кафе-бар во чаршијата започнал расправија со А.М.Д. и Ч.Е., по што двајцата оштетени заедно со други лица заминале кон плоштадот. Меѓутоа, бидејќи не успеале да најдат такси, повторно се вратиле кон чаршијата и поминале во близина на истиот кафе-бар. При повторна средба со осомничениот, расправијата продолжила, а М.Т. извадил нож со кој му нанел четири удари во градниот кош и срцето на оштетениот А.М.Д., кој починал на лице место. Со еден удар му нанел телесна повреда – убодна рана во грбот и на Ч.Е., со намера и него да го лиши од живот, по што побегнал од местото на настанот“, соопштија МВР и државното Јавно обвинителство.
Вчера јавен обвинител наредил обдукција на починатиот, биле подигнати траги за вештачење, извршени разговори со повеќе лица и обезбедени снимки од видеонадзорот со што бил идентификуван осомничениот.
По преземени оперативно-тактички мерки од страна на органите на прогонот, биле добиени сознанија дека осомничениот М.Т. се наоѓа во Косово, каде што од косовските власти е лишен од слобода.
Основното јавно обвинителство Скопје наредило да се спроведе истражна постапка против турскиот државјанин осомничен за двете кривични дела.
„Јавниот обвинител до Основниот кривичен суд Скопје достави предлог за определување мерка притвор во отсуство врз основа на кој веднаш ќе биде иницирана постапка за екстрадиција“, соопшти државното Обвинителство.
Почина двегодишното дете кое беше рането од огнено оружје на новогодишната ноќ
Двегодишно дете, тешко повредено од огнено оружје за време на новогодишната ноќ, утрово им подлегна на повредите на Клиниката за детска хирургија во Скопје.
Јавното обвинителство денеска издаде наредба за обдукција на телото на двегодишното дете.
И покрај максималните напори на медицинскиот тим, исходот беше трагичен, истакнуваат попладнево од Министерството за здравство во врска со случајот со двегодишното дете повредено во новогодишната ноќ.
„Двегодишното детето беше примено на Ургентниот центар, а поради сериозноста на сoстојбата беше згрижено на Клиниката за неврохирургија, на одделот за интензивна нега, се интубираше, поставено на механичка вентилација, ординирана антибиотска и антиедематозна терапија, 24-часовен мониторинг“, се наведува во денешното соопштение.
Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски вчера во изјава за медиумите информираше дека за време на новогодишната ноќ се случиле два сериозни инцидента - убиство на турски државјанин со нож во Скопската чаршија, и случајот на тешко повреденото двегодишно дете, кое било во животозагрозувачка состојба примено во Клиничкиот центар-Скопје.
„Има повеќе теории на случај за тоа како е повредено детето. Штом точно ги утврдиме причините за настанување на оваа тешка телесна повреда ќе ја информираме јавноста“, рече Тошковски.
Повеќе од 50 граѓани побарале помош во скопските клиники вечерта на Нова година. Дежурните екипи оценија дека бројот на повредени за време на новогодишната ноќ е значително зголемен во споредба со претходните години, а дел од случаите се поврзани со пиење алкохол.
Мицкоски најави линеарно зголемување на пензиите од април
Во април, со мартовската пензија, ќе има линеарно зголемување на пензиите, изјави премиерот Христијан Мицкоски по посетата на Кавадарци на 1 јануари.
Тој рече дека статистичките податоци за нивото на сиромаштија и Џиниевиот коефициент ја оправдуваат политиката за линеарното зголемување на пензиите.
Џиниев коефициент е мерка на статистичка распределба кој најчесто се користи за мерење на нееднаквоста на распределбата на приходите или за мерење на нееднаквоста на распределбата на богатството.
„Во април, со мартовската пензија, ќе има линеарно зголемување на пензиите така што продолжуваме со таа политика. Последните статистички параметри коишто ги издаде Државниот завод за статистика за нивото на сиромаштија и Џиниевиот коефициент само дополнително ја оправдуваат политиката на Владата за линеарното зголемување на пензиите“, изјави Мицкоски.
Тој рече дека целта на Владата е да го намали нивото на стапката на сиромаштија кај оваа група граѓани.
Во 2024 година пензионерите добија линеарни покачувања на пензиите во два наврати со по 2.500 денари, или вкупно 5.000 денари.
Во септември 2025 година имаше уште едно линеарно покачување од по 1.000 денари, подеднакво за сите пензионери.
Опозицијата и експерти критикуваа дека со линеарното зголемување се заобиколува процентуалното усогласување на пензиите кое, според закон, се прави два пати годишно врз основа на растот на просечната нето плато и на трошоците за живот. Според нивни пресметки, за голем дел од пензионерите тоа е неповолно односно, тие би добиле поголеми покачувања доколку има регуларно усогласување на пензиите.
Според податоците од Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ) во ноември 2025 година во Северна Македонија имало 346.909 корисници на пензија. Просечна исплатена пензија е 27.303 денари, според ПИОМ.
Нафтената индустрија на Србија доби од САД лиценца за работа до 23 јануари
Министерството за финансии на Соединетите Американски Држави (САД) издаде посебна лиценца на Нафтената индустрија на Србија (НИС) што ѝ овозможува на компанијата повторно да извршува оперативни активности од 23 јануари, објави НИС.
„Оваа лиценца ѝ овозможува на НИС да одржува операции, договори и други договори поврзани со НИС и нејзините оперативни подружници, вклучително и рестартирање на преработката на рафинериите, увоз на сурова нафта и спроведување трансакции потребни за безбедност на снабдувањето и техничко одржување“, соопшти компанијата на 1 јануари.
Од почетокот на октомври, најголемата нафтена компанија во Србија, НИС, е под санкции од Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC) на Министерството за финансии на САД, поради нејзиното мнозинско руско сопствеништво.
Поради неможноста за увоз на сурова нафта, рафинеријата Панчево, единствената во земјата, беше затворена на 2 декември.
Веста дека НИС доби нова лиценца за работа претходно ја објави на Инстаграм министерката за енергетика на Србија, Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ.
Поради американските санкции, транспортот на нафта преку Јадранскиот гасовод (ЈАНАФ) од Омишаљ до рафинеријата во Панчево, која се носи во Хрватска за НИС по море, исто така беше затворен.
На 31 декември, ЈАНАФ објави дека американската администрација издала лиценца за продолжување на транспортот на нафта до НИС, која ќе важи до 23 јануари 2026 година.
„ЈАНАФ д.д., во соработка со Владата на Република Хрватска, доби лиценца со која се овластува до 23 јануари 2026 година, учество во активности што се вообичаени и неопходни за транспорт на нафта за извршување на Договорот за транспорт на сурова нафта склучен со компанијата НИС а.д.“, соопштија од компанијата.
САД инсистираат руските компании да излезат од сопственоста на НИС. Нивниот удел моментално изнесува 56,2 проценти.
Српската радиотелевизија повикувајќи се на неименувани извори објави дека преговорите меѓу руските акционери во НИС и унгарската компанија МОЛ би можеле да бидат завршени до 23 јануари.
Српските власти претходно објавија дека овие преговори се во тек.
Рускиот претседател Владимир Путин на 19 декември изјави дека Русија „има идеи“ за тоа како и во која насока би можело да се реши прашањето за српската нафтена индустрија и дека таков дијалог со Србија е во тек.
На крајот на декември, американските власти го продолжија рокот за продажба на руски имот на српската нафтена индустрија. Сепак, таа одлука не му даде овластување на НИС да работи за време на дискусиите за наоѓање потенцијален нов мнозински сопственик.
Целта на санкциите на НИС е да се спречи Русија да ги користи приходите од енергија за финансирање на инвазијата на Украина.
Зеленски: Украинците сакаат мир, „но не по секоја цена“
Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, ја поздрави Новата година со говор во кој вети дека ќе продолжи да работи на мировен договор за завршување на војната со Русија, но дека договорот не може да дојде „по секоја цена“.
Неговото 21-минутно новогодишно обраќање следуваше додека се подготвува за следната рунда мировни преговори, при што украинските сили го враќаат ударот врз руските енергетски ресурси по зголемените напади врз украинската цивилна инфраструктура.
Мировниот договор постигнат со посредство на Соединетите американски држави (САД) е „90 проценти“ завршен, рече Зеленски, но предупреди дека преостанатите 10 проценти ќе бидат тешки и ќе одлучат за „судбината на мирот, Украина и Европа“.
„Што сака Украина? Мир? Да. По секоја цена? Не. Сакаме крај на војната, но не и крај на Украина“, рече Зеленски во телевизиско обраќање.
„Дали сме уморни? Многу сме уморни. Дали тоа значи дека сме подготвени да се предадеме? Секој што мисли така, длабоко греши“, кажа Зеленски.
Украинскиот лидер инсистираше дека ќе потпише само „силен договор“, бидејќи секое потпишување на „слаби договори само ќе ја поттикне војната“.
Во многу пократко обраќање до Русите, рускиот претседател Владимир Путин рече дека неговата земја ќе ја добие војната во Украина, зборувајќи за судбината на Русија и единството на нејзините граѓани, што го нарече гаранција за суверенитетот и безбедноста на „мајката земја“.
„Им честитам на нашите борци и команданти за почетокот на Новата година! Веруваме во нив и во нашата победа“, рече Путин во тричасовно обраќање кое се фокусираше на она што Кремљ го нарекува „специјална воена операција“ во Украина.
Дипломатската активност за ставање крај на војната се интензивираше во ноември 2025 година, кога американскиот претседател Доналд Трамп го притисна Зеленски да прифати мировен предлог од 28 точки, кој многумина го сметаа за поволен за Русија.
Украина и нејзините европски сојузници - предводени од Велика Британија, Франција и Германија - побрзаа да развијат контрапредлог и излегоа со план од 20 точки што повеќе ги земаше предвид интересите на Киев, особено во однос на безбедносните гаранции и територијалниот интегритет.
Зеленски рече дека советниците за национална безбедност од таканаречената коалиција на земји кои се подготвени да се заложат ќе одржат состанок во Украина на 3 јануари, непосредно пред собирот на европските лидери на 6 јануари во Париз.
Коалицијата е неформална група од околу 30 земји, предводени од Велика Британија и Франција, кои изразија интерес за поддршка на мировните напори во случај на прекин на огнот во Украина.
Не е познато кои земји ќе учествуваат на состаноците.
Зеленски го повика „целиот свет“ да изврши притисок врз Москва и рече дека „верувањето на Кремљ на збор“ е „пресуда против заедничката меѓународна безбедност“.
Од почетокот на инвазијата, Русија извршила повеќе од 4.500 напади врз енергетската инфраструктура на Украина, според владини бројки.
Обединетите нации (ОН) предупреди дека континуираните напади врз системите за електрична енергија и греење би можеле да претставуваат сериозен хуманитарен ризик во текот на зимските месеци, особено за ранливите групи, вклучувајќи ги постарите лица, лицата со попреченост и семејствата со мали деца.
Во услови на интензивирани руски напади, Украина возврати, таргетирајќи локации во Русија со беспилотни летала за кои Киев тврди дека помагаат во поддршката на воените напори на Кремљ.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете