Вести
Борисов бара нов Устав и предвремени избори, па ќе си даде оставка
![Бојко Борисов](https://gdb.rferl.org/CF63461F-4557-4527-83E7-438A87475446_cx35_cy18_cw33_w250_r1_s.jpg)
Бугарскиот премиер Бојко Борисов, во денешното вонредно обраќање до нацијата, најави дека неговата парија Граѓани за европски развој на Бугарија (ГЕРБ) ќе побара итна седница на Големото народно собрание, на која би бил донесен нов Устав и би биле распишани нови парламентарни избори, јави БГНЕС, пренесе МИА.
Веднаш по нивното распишување најави дека ќе поднесе оставка од премиерското место.
„Време е за одговорност и одлучност! Време е не само за смена на политичкиот систем, туку за рестартирање на државата. Неопходно е рестартирање на политичкиот модел и не може повеќе да се пролонгира! Единството, државноста и стабилноста на земјата за мене не се само прости зборови, тоа е основата од која сум тргнувал за секое решение“, посочи Борисов.
Тој наведе дека нов Устав барале и граѓаните и невладините организации, кој ќе биде во согласност со европските правила.
„Затоа предлагам свикување на Големото народно собрание, кое ќе спроведе уставни измени“, посочи Борисов.
Владата на Борисов преживеа едно гласање на недоверба, а низ речиси сите градови во Бугарија веќе неколку недели се организираат протести и се бара негова оставка поради „неуспешноста да се справи со корупцијата“.
види ги сите денешни вести
Таџикистан приведе девет лица во врска со нападот во Москва
![26 март 2024 година, цвеќиња и играчки оставени покрај патот во близина на изгореното концертно место на градското собрание Крокус во Красногорск.](https://gdb.rferl.org/a7f269f0-b30a-4bca-aae6-8441bc949244_w250_r1_s.jpg)
Таџикистанските власти уапсија девет лица оваа недела во врска со нападот на 22 март во концертна сала во близина на Москва, објавија локалните медиуми во петокот, цитирајќи извор од безбедносните сили.
Сите девет, наводно, биле приведени на 25 март во населбата Вахдат во предградието на Душанбе.
Друг извор во Душанбе за Радио Слободна Европа (РСЕ) во петокот изјави дека меѓу уапсените има неколку млади мажи.
На 26 март, извор од таџикистанските агенции за спроведување на законот изјави за РСЕ дека шест лица се уапсени под сомнение дека планирале терористички напад, но не даде повеќе детали.
Русија соопшти дека уапсила 11 лица еден ден по нападот, вклучително и четворица осомничени вооружени лица, сите државјани на Таџикистан.
Таканаречената милитантна организација Исламска држава постојано ја презема одговорноста за нападот.
Трансродовите лица маршираа за безбедна и достоинствена иднина
![Марш за видливост на трансродовите лица пред Владата на РСМ, 29 март 2024 година](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-7b4f-08dc4feddf6b_cx0_cy16_cw0_w250_r1_s.jpg)
Под мотото „Маршираме храбро“, граѓанската иницијатива за заштита и унапредување на правата на трансродовите лица ТрансФормА заедно со трансродовите лица, активистите и нивните поддржувачи денеска пред владата побараа иднина каде трансродовите лица можат да живеат отворено, безбедно и достоинствено.
„Видливоста е од суштинско значење во борбата за правата на трансродовите луѓе, особено во недоволно либерално и прилично затворено општество како македонското. Видливоста е вистински предизвик за стереотипите, ги разобличува заблудите и придонесува трансродовите луѓе да бидат прифатени како луѓе. Петтиот последователен Марш за видливост на транс луѓето во Скопје е всушност доказ дека трансродовите лица одбиваат да бидат избришани или замолчени и продолжуваат со својата битка да бидат прифатени како интегрални членови на нашето општество“, порачаа од „TрансФормА“.
И покрај веќе постигнатиот напредок, тие велат дека не може да се игнорира ширењето страв што го предизвикуваат конзервативните анти-родови движења.
Маршот се организира во пресрет на 31 март – Меѓународниот ден за видливост на трансродовите лица.
„TрансФормА“ се приклучува по шести пат и на петтиот марш кон глобалната акција за солидарност со трансродовите лица, со цел намалување на насилството и дискриминацијата со кои секојдневно се соочува оваа маргинализирана група.
Гир: Да се исполнат препораките од ОЛАФ, нема намалување на средствата за Еразмус+
![Амбасадорот на Европската Унија во земјата, Дејвид Гир](https://gdb.rferl.org/38784796-edf9-40f4-9106-68b242195f79_w250_r1_s.jpg)
Амбасадорот на Европската Унија во земјата Дејвид Гир изјави дека нема да се намалат финансиските средства определени од Европската Унија за Националната агенција за Еразмус+, како и дека програмата од која придобивки имаат младите, ќе продолжи понатаму да се имплементира.
Во одговор на новинарско прашање откако Европската канцеларија за борба против измами (ОЛАФ) побара поврат на 2,2 милиони евра од Северна Македонија злоупотребени преку програмата Еразмус+ Гир денеска рече дека очекува државава да продолжи да ги испорачува препораките дадени од ОЛАФ.
Евроамбасадорот вели дека согласно стандардните процедури не ги коментира одлуките донесени од ОЛАФ, бидејќи како што рече, тоа е тело на Европската унија за истражување измами.
„Очекуваме од страна на Националната агенција за Еразмус+ тука во Република Северна Македонија да продолжи да ги испорачува и да ги исполнува сите препораки коишто се дадени од страна на ОЛАФ. Се разбира дека ние продолжуваме да имаме доверба во работата на самата Агенција за Еразмус+ што значи дека остануваме убедени дека количеството на финансиски средства кои што се определени за Еразмус+ нема да се намалува, напротив ние сме среќни да споделиме со вас дека Еразмус+ ќе остане да се имплементира и од неа ќе имаат придобивки младите, учениците, студентите и универзитетите во вашата земја“, рече Гир, на новинарско прашање по учеството на панел-дискусијата „Разобличување на антиродовите дезинформации“.
Директорот на Националната агенција Марко Ѓоргиевски вчера (28 март) на прес-конференција соопшти дека биле информирани дека постојат неправилности во врска со проектни досиеја на 22 корисници на грант од програмата Еразмус+ финансирани од Европската Комисија.
Ѓорѓиевски рече дека не може да соопшти повеќе детали, бидејќи предметот е кај Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција и е во предистражната постапка. Агенцијата, како што рече, е отворена за соработка и со сите нивни ресурси и документација им стои на располагање на Обвинителството што го истражува предметот и на Управата за финансиска полиција.
Генералниот директорат за образование млади, спорт и култура на Европската комисија, согласно извештајот на ОЛАФ, на 30 ноември 2023 по е-пошта пратил известување до Националната агенција за европски образовни програми и мобилност со барање за поврат на средствата, а овој месец Агенцијата примила известување и за конечност на одлуката. Согласно ова известување, се бара поврат на средства 2 276 212 евра кои биле доделени како грантови во периодот од 2016 до 2018 година.
Ерменските банки нема да примаат руски картички поради закана од американски санкции
![илустрација](https://gdb.rferl.org/C3B030DB-DB59-4574-B1E2-6FAD7168A8B4_w250_r1_s.jpg)
Ерменските банки во петок (29 март) објавија дека ќе престанат да ги обработуваат трансакциите направени со руските платежни картички Мир поради санкциите на Западот наметнати на Москва поради нејзината инвазија на Украина.
Во септември 2022 година, Министерството за финансии на Соединетите Држави им се закани на странските банки со секундарни санкции за сервисирање на картичките Мир, руски систем за плаќање со картички.
Канцеларијата за контрола на странски средства на Министерството за финансии на САД во февруари соопшти дека Русија го користи системот за да избегне западни санкции насочени кон рускиот финансиски систем.
Сојузот на банки на Ерменија објави дека комерцијалните банки во земјата „од сабота ќе престанат да ги сервисираат Мир картичките, поради ризик од секундарни санкции“.
„Исклучок ќе биде направен за Мир картичките издадени од ерменската филијала на руската државна банка ВТБ“, се додава во соопштението.
Откако Западот воведе строги санкции кон Москва, ерменските банки тројно ги зголемија своите профити поради драматичното зголемување на готовинските текови од Русија.
Илјадници Руси побегнаа во Ерменија поради репресијата во нивната земја и од страв дека ќе бидат мобилизирани за војна. Ерменските компании, исто така, реекспортираат производи за широка потрошувачка од западно производство во Русија.
Ереван се оддалечува од Москва од 2020 година, кога ја загуби војната од Азербејџан. Односите дополнително се влошија минатата година кога Баку ја презеде контролата врз спорниот регион Нагорно-Карабах во молскавичната офанзива.
Ереван се жали дека Москва не ја заштитила од постојаната безбедносна закана од Азербејџан.
Суспендирањето на користењето на Мир картичките е последен во низата дипломатски спорови меѓу двете земји.
Во петокот, владин претставник рече дека Ерменија ќе ги блокира емитувањата на рускиот ТВ водител Владимир Соловјов, кој американскиот Стејт департмент го нарече „најенергичниот пропагандист на Кремљ“.
Минатиот месец премиерот Никол Пашинјан рече дека Ерменија го суспендирала своето учество во Организацијата на Договорот за колективна безбедност (CSTO), безбедносна алијанса предводена од Москва на неколку поранешни советски републики, и дека се обидува да воспостави партнерство со западните земји, главно со Франција и Соединети Држави.
Во Романија пронајдени делови од дрон
![илустрација](https://gdb.rferl.org/1836a747-2251-4efc-a424-60f02b776c03_cx4_cy17_cw86_w250_r1_s.jpg)
На романска територија во близина на границата со Украина пронајдени се делови за кои се претпоставува дека се остатоци од дрон, соопшти денеска романското Министерство за одбрана.
Остатоците се пронајдени синоќа на островот Браила во реката Дунав, а припадници на Министерството за одбрана и полицијата го истражуваат случајот.
Романските власти истакнаа дека не пронашле докази за намерен напад врз Романија.
Русија синоќа истрела проектили и беспилотни летала кон цели во западниот и централниот дел на Украина, а Полска објави дека синоќа активирала авиони поради руските ракетни напади врз Украина.
Инаку руски беспилотни летала и проектили синоќа(28 март) гаѓале електрани во источна и централна Украина. Воздухопловните сили на земјата соопштија дека Русите истрелале 99 дронови и проектили на украинска територија, од кои успеале да уништат 84.
Воздушна тревога е прогласена во текот на ноќта на целата територија на Украина.
Варшава објави дека го засилила надзорот на полскиот воздушен простор поради зголемената воздушна активност.
Украинското воено воздухопловство соопшти дека уништиле вкупно 84 истрелани руски ракети, од кои 58 биле беспилотни летала „Шахед“ од иранско производство и 26 ракети.
Украинската енергетска компанија ДТЕК соопшти дека во синоќешните руски удари биле оштетени три украински термоцентрали.
Српската полиција пребарува околу куќата на исчезнатото девојче, утврдено е дека информациите од БиХ се лажни
![Специјализирана спасувачка екипа од урнатините во потрага по исчезнато девојче во близина на куќата пред која исчезна, Бањско Поле, 29 март 2024 година.](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-5d3b-08dc4fd0217f_w250_r1_s.jpg)
Српската полиција ја продолжува потрагата по исчезнатото двегодишно девојче Данка Илиќ со тоа што се вршат детални проверки околу куќата пред која таа исчезна на исток во Србија, соопшти во петокот српското Министерство за внатрешни работи.
Министерството соопшти и дека се лажни информациите од Босна и Херцеговина кои се појавија на социјалните мрежи за исчезнувањето на девојчето во околината на Бор.
Во градот Бањско Поље, каде исчезна девојчето, ноќта меѓу четвртокот и петокот пристигнаа две специјалистички екипи за спасување од урнатини од Белград и Нови Сад, а рано утринава започнаа со детално пребарување на околината на домот на исчезнатото девојче.
Спасувачките екипи бројат вкупно 18 пожарникари-спасувачи со пет теренски возила и едно куче спасител, соопшти српското МВР, додавајќи дека припадниците на полициските сили ги преземаат сите мерки за пронаоѓање на девојчето и утврдување на сите факти и околности за нејзиното исчезнување.
Федералната полициска управа на Босна и Херцеговина, врз основа на информации од Министерството за внатрешни работи на Србија, уапсила три лица кои се сомничат дека преку социјалната мрежа Тик-Ток објавиле дека се поврзани со исчезнувањето на Данка Илиќ.
Припадниците на Службата за борба против високотехнолошкиот криминал ја идентификувале ИП адресата на корисник на сметка од територијата на Босна и Херцеговина, кој на Тик-Ток рекол дека девојчето се наоѓа во неговиот подрум.
Врз основа на тие информации, Федералната полициска управа на Босна и Херцеговина ги уапсила Б.Т., З.Т. и М.Т., извршила претрес и утврдила дека информациите што ги дал осомничениот се лажни.
Сојузната полициска управа на Босна и Херцеговина, согласно законот, ќе ги однесе осомничените кај надлежниот обвинител за понатамошно постапување.
Украинскиот воен командант вели дека на Украина и требаат помалку војници од очекуваното
![Генерал-полковник Олександр Сирски, во тоа време командант на копнените сили на украинските вооружени сили, за време на интервју за Ројтерс. Харковска област, 12 јануари 2024 година. Сирски беше назначен за врховен командант на 8 февруари](https://gdb.rferl.org/01000000-0a00-0242-7fb9-08dc28f245c1_w250_r1_s.jpg)
Украинската војска треба да мобилизира помалку војници отколку што првично се очекуваше за одбрана на земјата од руската инвазија, изјави во петокот украинскиот воен командант Олександр Сирски.
Претседателот Володимир Зеленски во декември рече дека војската предложила да се мобилизираат до 500.000 Украинци во вооружените сили додека Русија ги засилила нападите долж линијата на фронтот од 1.000 километри.
Врховниот командант Олександр Сирски, кој беше назначен минатиот месец, во интервју за украинските медиуми објавено во петокот рече дека бројката е „значително намалена“ по прегледот на ресурсите.
Тој не ја прецизираше новата бројка.
„Очекуваме да имаме доволно луѓе способни да ја бранат нашата татковина“, изјави тој за новинската агенција Укринформ.
Напорите за мобилизација на Украина беа ограничени поради намалениот ентузијазам и извештаите за корупција и злоупотреби во канцелариите за регрутирање. Нацрт-законот што ќе им овозможи на функционерите да повикаат повеќе војници во моментов ги минува филтрите во Парламентот.
Сирски додаде дека ревизијата на неборбените единици им овозможила на воените планери да испратат „илјадници“ припадници на војската на воените фронтови, како и дека улогите за борбена поддршка се „подеднакво важни“ во одбранбените напори на Киев.
„Војната што сме принудени да ја водиме против руските агресори е војна на трошење, војна на логистика“, рече тој.
Поранешниот началник на копнените сили, исто така, рече дека се подготвуваат „моќни“ одбранбени линии „речиси во сите опасни области“ додека Русија ја продолжува својата офанзива.
Источниот град Авдиивка падна под контрола на Москва во средината на февруари, по неколкумесечни напади, во кои украинските бранители не успееја да го издржат отпорот бидејќи руската страна имаше повеќе војници и повеќе оружје.
Во интервју за „Укринформ“, Сирски рече дека украинските сили „дефинитивно“ би ги задржале своите позиции доколку Киев добиел повеќе муниција и противвоздушна одбрана од западните партнери.
Најмалку 38 лица загинаа во израелски напад во Сирија, тврдат безбедносни извори
![Местото на израелски напад во сирискиот град Хомс, 7 февруари 2024 година.](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-f61b-08dc4fc3d8be_w250_r1_s.jpg)
Во нападите на Израел врз градот Алеп на север во Сирија рано утрото во петокот убиени се 38 луѓе, вклучувајќи и пет членови на либанската милитантна група Хезболах, соопштија два безбедносни извори.
Сириското министерство за одбрана порано во петокот информираше дека се убиени извесен број на цивили и воен персонал, откако Израел и милитантните групи започнале напад врз градот Алеп.
Сириската опсерваторија за човекови права со седиште во Велика Британија, која има широка мрежа извори во Сирија, соопшти дека загинале најмалку 36 сиријски војници.
Израелскиот напад бил насочен кон област „во близина на ракетни магацини кои им припаѓаат на либанската група Хезболах“, наведе организацијата.
Министерството за одбрана информира и дека во израелските напади се погодени неколку области во Алеп.
Воздушните напади се поклопија со нападите со дронови од Идлиб и западниот рурален Алеп за кои Министерството за одбрана наведе дека ги извршиле „терористички организации“ на цивили во Алеп и неговата околина.
Министерството не извести за конкретен број на мртви ниту разјасни дали жртвите се резултат на израелските воздушни напади или пан последица од напади на милитантните групи.
Израелската војска одби да ги коментира наводите за нападот во Алеп.
Откако Хамас, која САД и ЕУ ја сметаат за терористичка организација, го нападна јужниот дел на Израел во октомври, израелските сили, заедно со операциите во Појасот Газа, ги ескалираа нападите врз, како што велат, базите поддржани од Иран во Сирија. Цел на тие напади беше и воздушната одбрана на сириската армија и сириските војници.
Израел со години извршува такви напади во Сирија, каде што влијанието на Техеран се зголеми откако почна да го поддржува претседателот Башар ал Асад во граѓанската војна што започна во 2011 година.
Борците поврзани со Иран, вклучително и Хезболах, сега контролираат огромни делови од источна, јужна и северозападна Сирија, како и неколку предградија околу главниот град.
Израел и Хезболах разменуваат оган преку границата меѓу Израел и Либан од избивањето на војната во Газа, што е најголемата ескалација откако тие се бореа во повеќемесечниот конфликт во 2006 година.
Киев тврди дека уште три украински електрани се оштетени во новите руски напади
![илустрација](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-d02b-08dc4fd32c17_w250_r1_s.jpg)
Руски беспилотни летала и проектили синоќа(28 март) гаѓаа електрани во источна и централна Украина, изјави денеска украинскиот министер за енергетика, а воздухопловните сили на земјата соопштија дека Русите истрелале 99 дронови и проектили на украинска територија, од кои успеале да уништат 84.
Воздушна тревога е прогласена во текот на ноќта на целата територија на Украина.
Варшава објави дека го засилила надзорот на полскиот воздушен простор поради зголемената воздушна активност.
Украинското воено воздухопловство соопшти дека уништиле вкупно 84 истрелани руски ракети, од кои 58 биле беспилотни летала „Шахед“ од иранско производство и 26 ракети.
Украинската енергетска компанија ДТЕК соопшти дека во синоќешните руски удари биле оштетени три украински термоцентрали.
Како што е наведено утрово, опремата на трите централи била тешко оштетена, а по нападот веднаш започнало отстранувањето на штетите.
Министерот за енергетика Герман Галушченко изјави дека во „силен напад“ ноќеска нападите биле насочени кон енергетските постројки во регионите Днепропетровск, Полтава и Черкас.
Гувернерот на областа Днепропетровск, Сергиј Лисак, изјави дека во текот на ноќта силите за противвоздушна одбрана собориле десет беспилотни летала над областа во регионите Павлоград, Криви Рог, Дњепар и Кајански.
Тој рече дека над Дњепар биле уништени четири проектили, дека се оштетени неколку електрани, а еден човек е повреден.
„Во Камјанск беше погодена земјоделска задруга, а пет лица се повредени, од кои двајца се во тешка состојба. Меѓу повредените има и петгодишно дете“, изјави гувернерот.
Вооружените сили на Полска објавија дека нејзините воени авиони биле подигнати за да го надгледуваат воздушниот простор како одговор на истреланите руски ракети во западна Украина.
Варшава во неделата објави дека руска крстосувачка ракета истрелана во правец на градовите во западна Украина навлегла во полскиот воздушен простор низ кој летала 39 секунди.
Собранието на РС усвои нацрт-закон за „присвојување“ на државна надлежност за изборите
![Седница на Народното собрание на РС, Бања Лука, 28 март 2024 година](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-bd59-08dc4f2cb8d9_w250_r1_s.jpg)
Собранието на Република Српска (РС) на посебна седница во петокот на 29 март, неколку часа по полноќ, го усвои Предлог-изборниот закон чиј текст предвидува присвојување на надлежноста на овој босански ентитет за спроведување на изборите во земјата.
Беше донесен и заклучок со кој се предвидуваат 15 дена за јавна расправа, по што Собранието на РС треба да го разгледа предлогот на Изборниот закон на РС во текот на април.
Од крајот на војната во БиХ во 1995 година, ентитетите немаат јурисдикција, ниту пак спроведуваат избори на територијата на цела БиХ. Во Уставот на Босна и Херцеговина не се споменува ниту надлежноста на субјектот за спроведување избори.
Пред почетокот на седницата, Милорад Додик, претседателот на Република Српска, изјави дека сака претстојните локални избори на територијата на тој ентитет во Босна и Херцеговина да се одржат во согласност со Изборниот закон на ентитетот.
„Со донесувањето на овој закон мора да се донесе одлука одлуките на Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина да не се применуваат за локални избори, за избор на пратеници во Народното собрание, Домот на народот на Парламентот на Босна и Херцеговина, за претседателот и потпретседателите на Република Српска и да им нареди на општините да спречат користење на простории за избори што би ги организирала оваа комисија“, им рече Додик на пратениците.
Новата вонредна седница почна веднаш по седницата на која пратениците донесоа заклучок со кој бараат во рок од седум дена да се поништат сите одлуки на високиот претставник во Босна и Херцеговина, Кристијан Шмит.
Во спротивно, се закануваат со напуштање на претставниците на РС во сите државни институции за одлучување.
Ова е заклучокот предложен од Милорад Додик, прорускиот претседател на РС, кој е под санкции од САД и Велика Британија поради поткопување на Дејтонскиот договор.
Додик рече дека „Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина може да опстане, под услов Шмит да ја повлече одлуката“ за наметнување измени во државниот изборен закон или ако Парламентот на Босна и Херцеговина ги „отфрли“ одлуките на високиот претставник.
Нацрт-изборниот закон на РС беше усвоен како одговор на последната одлука на Шмит од 26 март, кога тој наметна технички измени во Изборниот закон на БиХ, откако законодавните органи на државно ниво не ги усвоија измените што подразбираат воведување нови технологии во процесот на гласање и поголеми овластувања за Централната изборна комисија (ЦИК).
Во текстот на Предлог-изборниот закон на Република Српска, се наведува дека Републичката изборна комисија донесува одлука за одржување непосредни избори во Република Српска и ги врши сите изборни дејствија за избор на претседател и потпретседател на Република Српска и пратеници во Народното собрание на Република Српска.
Нацртот се однесува на назначувањето на изборната комисија на субјектот, правилата на однесување во изборната кампања и финансирањето на изборната кампања.
Законот за ентитетот го дефинира и гласањето во странство, во дипломатско-конзуларните претставништва на Босна и Херцеговина и само во оние за кои изборната комисија на РС заклучува дека ги исполнуваат условите.
По соопштението од РС за ентитетскиот изборен закон, Шмит на 5 јануари рече дека „оспорувањето на уставно-правниот поредок и демократијата има последици“.
Со ист тон зборуваше и Амбасадата на Соединетите Држави (САД) во Босна и Херцеговина, која соопшти дека САД „се подготвени да одговорат на антидејтонските и противуставните постапки на домашните актери и ќе ги поддржат акциите на високиот претставник со иста цел“.
Сите општи и локални избори на целата територија на БиХ, од донесувањето на Изборниот закон на БиХ во 2001 година до денес, ги спроведе Централната изборна комисија на БиХ.
Пред донесувањето на законот оваа работа ја вршеше Привремената изборна комисија која беше формирана со Дејтонскиот мировен договор.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете