Вести
Разрешен директорот на Центарот за јавно здравје- Зибери
Министерството за здравство соопшти дека е разрешен в.д. директорот на Центарот за јавно здравје Скопје, Арбен Зибери.
„Зибери е разрешен заради пласирање неточни изјави во јавноста со што директно наштети на угледот на членовите на Комисијата за заразни болести, доведувајќи го во прашање кредибилитетот на здравствените институции во борбата со коронавирусот,“ наведуваат во соопштение од Министерството за здравство.
За нов в.д .директор на институцијата е назначен Александар Стојанов, епидемиолог од Центарот за јавно здравје.
Филипче ќе бара разрешување на Зибери
Министерот за здравство, Венко Филипче претходно најави смена на Зибери, кој на „Фејсбук“ објави дека како член на Комисијата за заразни болести, дал придонес за отворање на границите, со цел, граѓаните да дојдат и да гласаат за Албанец да биде избран за премиер.
Зибери му одговори на Филипче: Имам право на политички ставови
Зибери преку социјалните медиуми му порача на министерот Венко Филипче кој најави негово разрешување, дека никогаш не ја злоупотребил институцијата со која менаџира. Зибери најавата за негово разрешување смета дека има изборна позадина.
види ги сите денешни вести
Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој на припадници на српската заедница
Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој во траење од 12 месеци на припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи и ги признава личните карти издадени од српските власти, што ќе ги ублажи последиците од целосната имплементација на Законот за странци и возила.
Според најновото соопштение на косовските власти, целосната имплементација на Законот за странци и возила ќе почне на 15 март.
Врз основа на овoj закон, сите кои немаат косовски документи ќе мора да добијат дозвола за престој, додека возилата со странски регистарски таблички нема да можат да учествуваат во сообраќајот во Косово подолго од три месеци или врз основа на овластување.
Новите мерки за олеснување за припадниците на српската заедница доаѓаат по состанокот меѓу специјалниот претставник на Европската Унија за дијалогот меѓу Косово и Србија, Питер Соренсен, и косовскиот премиер Албин Курти на 14 март.
Членовите на српската заедница во Косово, нивните политички претставници и граѓанскиот сектор се противат на целосното спроведување на законот за странци и сообраќај.
Нивното образложение е дека тоа негативно ќе влијае врз припадниците на малцинските заедници, како и врз здравствениот и образовниот сектор што функционира во српските заедници во рамките на српскиот систем.
Имено, Законот за странци би влијаел врз припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи, но живеат, работат или студираат на Косово. На пример, на Универзитетот во Северна Митровица - кој работи во српскиот систем - граѓаните на Србија би морале да имаат работна дозвола или дозвола за престој да работат или студираат.
Инаку, според упатствата и брошурите објавени од косовското Министерство за внатрешни работи, секој што нема косовски документи од 16 март ќе мора да има привремена дозвола за престој и да исполнува други услови пропишани со закон, во зависност од целта на престојот, за потребите на студирање, семејно обединување, хуманитарни причини, научни истражувања и други околности предвидени со закон.
Дозволата за престој мора да се побара во рок од 72 часа од влегувањето во Косово.
Целосната имплементација на Законот за странци и возила во Косово е остро критикувана од Белград, со оцена дека станува збор за „дискриминаторски мерки“.
Заедницата на општини со српско мнозинство беше договорена во 2013 година со првиот Бриселски договор, принципите беа договорени во 2015 година, а се споменува и во Договорот за патот кон нормализација на односите, кој Косово и Србија го прифатија во 2023 година.
Трамп вели дека САД го бомбардирале островот Харг, најави дека наскоро ќе има морнаричка придружба во теснецот
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека американските сили „целосно уништиле“ воени објекти на стратешкиот остров Харг во Иран во „еден од најмоќните бомбардирања“ во историјата на Блискиот Исток и рече дека американската морнарица наскоро ќе започне со придружба на бродови низ Ормутскиот теснец.
„Пред неколку моменти, по моја наредба, Централната команда на Соединетите Американски Држави изврши еден од најмоќните бомбардирања во историјата на Блискиот Исток и целосно ја уништи секоја воена цел во крунскиот скапоцен камен на Иран, островот Харг“, напиша Трамп на социјалните мрежи.
„Нашето оружје е најмоќното и најсофистицираното што светот некогаш го видел, но, од причини на пристојност, јас избрав да не ја уништам нафтената инфраструктура на островот“, напиша тој.
Сепак, Трамп го предупреди Техеран дека доколку Иран „или некој друг“ направи нешто за да го спречи превозот низ теснецот, тој ќе ја „преиспита“ одлуката да не ги уништува нафтените наоѓалишта на островот.
Иранскиот остров Харг е главниот излез за извоз на нафта, кој служи како терминал за околу 90 проценти од иранскиот извоз на нафта. Се наоѓа на околу 24 километри од иранскиот брег и на околу 480 километри северно од Ормутскиот теснец.
Неколку часа подоцна, иранските државни медиуми потврдија дека американските сили нападнале воени објекти на островот Харг. Новинската агенција Фарс, која е блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГК), објави дека слушнале „повеќе од 15 експлозии“ на островот и дека од областа се издига густ чад.
Медиумот соопшти дека САД ја таргетирале воената опрема и тврдеше дека системите за воздушна одбрана на Харг не се оштетени.
Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа, не беше во можност независно да го потврди извештајот.
Иранската војска претходно се закани дека ќе нападне нафтени полиња поврзани со САД во регионот доколку биде погодена која било иранска енергетска инфраструктура.
Овој развој на настаните се случи откако Пентагон почна да ги засилува своите сили на Блискиот Исток, испраќајќи нов јуришен брод со експедициска единица на морнарицата откако Трамп вети интензивирани напади во следната недела.
Украински дронови нападнаа рафинерија за нафта и пристаниште во руски Краснодар
Украински беспилотни летала нападнаа рафинерија за нафта и пристаниште во рускиот јужен регион Краснодар, предизвикувајќи повреди и штети, јави агенцијата Ројтерс.
Во соопштение на Телеграм, локалните власти на Краснодар кажаа дека три лица се повредени во напад врз Порт Кавказ, пристаниште што испорачува житарки и течен нафтен гас и се наоѓа на Керчкиот теснец спроти Крим.
Според соопштението, оштетени се сервисен брод и комплексот на пристаништето.
Руското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на ноќта соборило 87 украински беспилотни летала, вклучувајќи 31 над Азовското Море и 16 над регионот Краснодар.
Украина се брани од целосна руска инвазија со помош од Западот повеќе од четири години. Како дел од својата одбранбена кампања, таа напаѓа и цели во Русија.
Јаневска: Нема да го повлечеме законот за високо образование
Министерката за образование Весна Јаневска изјави дека не размислува за повлекување на законот за високо образование и негова доработка. Таа најави дека работната група која го подготвува че се сретне уште еднаш, а потоа ќе биде пуштен во владина постапка. На професорите кои бараат повлекување на законот, министерката им порача дека имаат две можности.
„Мала група професори бараат повлекување на законот. Претпоставувам дека тоа е од страв дека во иднина нема да можат да ги исполнат условите кои законот ги бара. Имаат две можности. Значи, првата можност им е сериозно да се фатат за работа. Втората можност е да останат во истото звање подолго време, па потоа, кога ќе бидат спремни, да одат во следното звање. Од тука ништо не губат, туку со одредено темпо, побрзо или побавно, ќе стигнат до целта“, изјави министерката.
Таа додаде дека многу од забелешките кои биле добиени за законот и за кои се сметало дека се конструктивни се прифатени и веќе се внесуваат во текстот на законот. За некои од забелешките, како што се оние за отчетноста на универзитетите кон државата или ингеренциите на националниот совет, работната група смета дека се неоправдани.
„Бројни корекции се направени. Искрено се надевам дека сите ќе бидат задоволни“, рече министерката Јаневска.
Надлежните велат дека Законот за високо образование се менува со цел да се подобри и да ги донесе македонските универзитети на Шангајската листа.
Освен група професори, повлекување на законот побара и опозицијата, која тврди дека законот премногу се фокусира на административни процедури и ја централизира контролата, наместо да ги решава суштинските проблеми како недоволното финансирање, одливот на млади кадри и слабата поврзаност со пазарот на труд.
Дел од професорите и од државните и од приватните универзитети, аргументираат дека предложениот закон за високо образование нема да донесе квалитет, наспроти очекувањата на власта. Тие посочуваат дека новиот закон формално ја признава автономијата, но ја зголемува административната регулација, па така се создава систем во кој автономијата постои во декларативна форма, но во практиката се ограничува преку бројни процедури, согласности и централни одлуки.
Законот меѓудругото, предвидува универзитетите и високите стручни школи за својот статус да добиваат согласност од Собранието, но по претходно позитивно мислење од Владата.
Израел ги проширува нападите врз Либан
Израел ги прошири своите напади во Либан во петок, 13 март, таргетирајќи повеќе области, вклучувајќи го и мостот над реката Литани, за кој рече дека Хезболах го користел како премин за своите борци.
Нападите се случија откако Израел се закани дека ќе спроведе и копнена операција за разоружување на Хезболах доколку либанската влада не го стори тоа.
Милитантната група со седиште во Либан започна нови напади врз израелските сили во петокот, на 14-тиот ден од војната на Блискиот Исток.
Израел таргетирал мост над реката Литани помеѓу градовите Зрарија и Тајр Фалсај, според државните медиуми. Реката го дели јужен Либан на два дела.
Во соопштението, израелската армија ја опиша реката како „клучен премин“ за Хезболах „од северен кон јужен Либан, за да ја изгради својата моќ и да се подготви за борба“.
Нападот е прв врз либанската цивилна инфраструктура што го признава Израел откако избувнаа нови борби со Хезболах по американските и израелските напади врз Иран.
Во четвртокот Израел започна серија воздушни напади врз цели во центарот на Бејрут и неговите јужни предградија. Израел, исто така, рече дека ги погодил „командните центри“ на Хезболах во неколку бранови напади.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека ѝ рекол на либанската влада дека „си играте со оган ако продолжите да му дозволувате на Хезболах да дејствува, кршејќи ја вашата обврска да го разоружате“.
Во текот на ноќта од четврток кон петок, израелската армија изврши нови воздушни напади, таргетирајќи стан во близина на Бурџ Хамуд во северните предградија на Бејрут, област која остана недопрена од војната.
Според либанската државна Национална новинска агенција (ННА), израелските напади погодиле неколку други места, вклучително и друг стан на периферијата на јужниот град Сидон.
Во источниот град Бар Елијас, воздушен напад бил насочен кон локален функционер од исламистичката група Џамаа Исламија, при што загинале неговите два сина, соопшти ННА.
Израелската армија, исто така, го обнови предупредувањето за евакуација за јужните предградија на Бејрут. Во четврток издаде слична наредба до жителите на голема област околу 20 километри северно од реката Литани.
Наредбата ја проширува зоната во јужен Либан во која на жителите им е кажано да заминат, за да покрие повеќе од 40 километри од либанско-израелската граница.
Војната расели повеќе од 800.000 луѓе во Либан, според владата.
Во петок попладне, генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, ќе упати хуманитарен апел за помош на раселените лица за време на посетата на Бејрут.
Kлиматските промени ја забавуваат земјината ротација
Истражувачи од Австрија и Швајцарија го гледаат значителното забавување на ротацијата на Земјата како потврда дека климатските промени влијаат на должината на денот на нашата планета.
Ротацијата моментално се продолжува за 1,33 милисекунди на век, што е едвај забележливо во секојдневниот живот, но студијата објавена во петок, 13 март наведува дека продолжувањето на денот може да влијае на прецизното мерење на времето и навигацијата во вселената, кои се потпираат на ротацијата на Земјата.
Во училиште, учениците учат дека денот трае 24 часа бидејќи Земјата ротира еднаш околу својата оска во тој период. Сепак, времетраењето на ротацијата всушност се менува од привлечноста на Месечината, како и од геофизичките процеси во внатрешноста на Земјата, на површината на Земјата и во атмосферата.
Во претходните истражувања, Мостафа Кијани Шахванди од Универзитетот во Виена и Бенедикт Соја од Федералниот институт за технологија (ETH) Цирих покажаа дека нивото на морето се зголемува поради забрзаното топење на мразот на половите и на глечерите, што пак ја забавува ротацијата на Земјата.
Кијани Шахванди во изјава од Универзитетот во Виена објави дека ова може да се спореди со уметнички лизгач кој се врти побавно кога ги раширува рацете.
Истражувачите сега сакаа да откријат дали имало претходни фази во кои климата значително ја зголемила должината на денот. За да го направат ова, тие го анализирале хемискиот состав на морските фосили како индикатор за нивото на морето. Од ова, извлекле промени во должината на денот користејќи математички модели.
САД ќе дозволат продажба на дел од руската нафта за да се ублажат недостатоците од војната со Иран
Соединетите Држави соопштија дека привремено ќе дозволат продажба на руска нафта што моментално се наоѓа на море. Целта е да го намалат притисокот врз цените предизвикан од недостигот поврзан со нападите на САД и Израел врз Иран и одмаздничките напади од страна на Техеран.
Министерството за финансии на САД објави дека издало лиценца со која се дозволува продажба на руска сурова нафта и нафтени производи што биле натоварени на бродови до 00:01 часот на 12 март, во траење од 30 дена, до 11 април.
„Со цел да се зголеми глобалниот дострел на постојното снабдување, Министерството за финансии дава привремено овластување за да им дозволи на земјите да купуваат руска нафта што моментално се наоѓа на море“, рече министерот за финансии Скот Бесент на платформата X.
Тој додаде дека оваа „тесно дефинирана, краткорочна мерка се однесува само на нафта што веќе е во транзит“ и дека нема да донесе „значајни финансиски придобивки за руската влада“.
Овој потег дојде еден ден откако Министерството за енергетика на САД соопшти дека САД ќе ослободат 172 милиони барели нафта од Стратешките резерви на нафта во обид да ги ублажат растечките цени на нафтата по војната во Иран. Тоа е дел од поширок потег на 32-члената Меѓународна агенција за енергетика (ИЕА) за ослободување на 400 милиони барели нафта.
Руската нафта се наоѓа на море поради американските санкции врз големите руски производители, што создава финансиски ризици за потенцијалните купувачи, оставајќи ја руската сурова нафта во транзит без можност за истовар.
Експертите проценуваат дека има повеќе од 100 милиони барели нафта од руско потекло на море низ целиот свет.
Белата куќа ја забрани купувањето руска нафта и се закани со огромни царини за земјите што го прават тоа, како начин да ги блокираат средствата што би можеле да ја финансираат војната против Украина.
Демократите и некои републиканци се спротивставија на можноста за ублажување на санкциите врз Русија. Критичарите велат дека претседателот Доналд Трамп ја фаворизира Москва и изразија загриженост дека секој дополнителен приход од нафта ќе му помогне на претседателот Владимир Путин да ги прошири своите напади врз Украина.
Белата куќа негираше дека Трамп ја фаворизира Русија во преговорите за прекин на војната на Русија против Украина.
На 6 март, министерот за финансии Скот Бесант објави 30-дневно укинување на санкциите за да ѝ се овозможи на Индија да купува руска нафта. Приходите на Русија од таа продажба во Индија се проценуваат на милијарди долари.
Покрај тоа ослободување, Трамп и Бесент рекоа дека е можно пошироко олеснување на санкциите врз извозот на руска енергија.
Гаши: Само правдата и вистината можат да донесат мал спокој за семејствата
„Правдата не треба да биде ниту пребрза ниту задоцнета. Само правдата и вистината можат да донесат мал спокој за семејствата и за општеството“, рече претседателот на Собранието, Африм Гаши во говорот на комеморативната седница по повод една година од трагедијата во Кочани, во која загинаа 63 млади луѓе, а над 200 беа повредени во пожар во дискотеката „Пулс“. Тој повика точно да се лоцира одговорноста за изгубените животи поради направените пропусти.
„Таа ноќ Кочани и Македонија изгубија дел од својата иднина. Таа ноќ заедно со животите на 63 млади луѓе, со себе ги однесе и соништата и плановите што штотуку почнаа да се градат. Дури и по една година тешко е да се изберат, а уште потешко е да се изговорат зборови. Тие секогаш изгледаат недоволни за да го изразат она што човек го чувствува. Јавниот збор е должност, но тој никогаш досега не бил толку тежок“, рече Гаши во обраќањето пред пратениците и семејствата на жртвите.
Тој истакна дека оваа комеморативна седница не е само институционален формализам, туку заедничко поколнување пред тие што ја носат тежината од овој настан. Гаши се осврна и на хуманизмот и солидарноста што ја демонстрираа граѓаните по настанот, како и меѓународната заедница.
„Видовме лекари и медицински сестри што работеа деноноќно за да спасат некој живот, видовме пожарникари што не се штедеа себеси за да извлечат некого и дека притоа оваа солидарност немаше ниту политички, ниту етнички, ниту верски бои немаше оваа солидарност“, рече Гаши.
Во меѓувреме денеска, 12 март продолжи судскиот процес за пожарот во „Пулс“. Судењето, кое започна на 19 ноември лани, треба да продолжи со искази на сведоци на Обвинителството.
За пожарот во „Пулс“ се обвинети 35 физички и три правни лица. Меѓу нив се сопственикот на кабарето, негови блиски, инспектори на државни институции, поранешни министри и припадници на агенцијата што го обезбедувала т.н. кабаре и нејзиниот сопственик.
На почетокот на судскиот процес сите се изјаснија дека не се чувствуваат виновни и ја оспорија тезата на одбраната дека има причинско-последична врска помеѓу нивните дејствија и причината за смртоносниот пожар. Судењето го води судијката Диана Груевска-Илиевска, а обвинението го застапува тим од 15 јавни обвинители.
Доживотен затвор за 15 лица за терористичкиот напад во Москва во 2024
Рускиот воен суд осуди четири мажи, сите таџикистански државјани, и нивните 11 соучесници на доживотен затвор за извршување на терористичкиот напад врз забавниот центар „Крокус Сити Хол“ во близина на Москва во март 2024 година, во кој загинаа 149 лица.
Вкупно 19 лица беа обвинети во врска со најсмртоносниот напад во Русија во последните две децении. На другите четири обвинети, наводно, им се изречени казни од 19 до 22 години затвор.
Исламска држава-Хорасан (ИСИС-К), регионален огранок на глобалната терористичка група за која е познато дека регрутира главно меѓу Централноазијците, ја презеде одговорноста за нападот.
„Шамсидин Фаридуни, Далерџон Мирзоев, Мухамедсобир Фаизов и Саидакрам Рачабализазода се прогласени за виновни и со ова се осудени на доживотен затвор“, изјави судијата во Вториот западен округ воен суд во Москва на 12 март, идентификувајќи ги како директни сторители на нападот.
Деветнаесеттте обвинети беа прогласени за виновни за извршување терористички напади, помагање во терористички активности, обука за извршување терористички активности и други кривични дела.
„Сè е лага“
Гулракат Мирзоева, мајката на Далерџон Мирзоев, за таџикистанскиот сервис на РСЕ изјави дека пресудата е неправедна и дека не се согласува со одлуката на судот.
„Тоа е клевета, сè е лага. Никогаш не нè поканија, не разговараа со нас. Тоа е клевета против мојот син. Тој не ги направи овие работи“, рече Мирзоева.
„Тие добија признанија со тортура и тепање. О, Боже, каде да се обратам сега, кој ќе нè заштити?“
Осудените мажи ќе ги издржуваат доживотните казни во затворите со „специјален режим“ во Русија, кои се познати по своите сурови услови.
Судењето се одржа зад затворени врати и не беше веднаш јасно дали обвинетите ќе поднесат жалба. Меѓународните организации за човекови права го критикуваа судењето и правниот процес, вклучувајќи ги и обвинувањата за тортура и заплашување на адвокатите на одбраната.
Рускиот истражен комитет на почетокот на истрагата изјави дека доказите ги поврзуваат четворицата вооружени лица со Украина - тврдење кое го отфрлија и Киев и Вашингтон.
Нападот врз градското собрание на Крокус беше најлошиот терористички инцидент во Русија од опсадата на училиштето во Беслан во 2004 година, во која беа убиени 333 лица, а многу од нив беа деца.
Руски напад со дрон уби тинејџерка, Украина таргетираше складиште за нафта
Тинејџерка е убиена во напад со руски беспилотно летало во северниот украински регион Чернихив, соопшти украинската служба за цивилна одбрана во четврток, 12 март. Родителите на девојчето се повредени во нападот, соопшти таа, додавајќи дека уште три лица се повредени во регионите Харкив и Дњепропетровск.
Украинските воздухопловни сили соопштија дека Русија распоредила 94 борбени дронови во текот на ноќта, од кои 77 биле пресретнати. Сепак, низ целата земја се регистрирани шеснаесет напади на 11 локации.
Во меѓувреме, Украина нападна складиште за нафта во регионот Краснодар на Црното Море, при што паднатите остатоци од дронови предизвикаа избувнување пожар. Нема пријавени повредени во нападот на складиштето во областа Тичорезк.
Руското Министерство за одбрана соопшти дека 80 украински дронови биле пресретнати над руска територија и анектираниот црноморски полуостров Крим во текот на ноќта, 30 од нив над регионот Краснодар.
Кремљ во четврток ја обвини Украина дека со „неодговорни“ напади со беспилотни летала го нападнала големиот гасовод во јужна Русија што води до Турција.
„Ноќе имаше обновени обиди за напад врз компресорската станица Рускаја со беспилотни летала“, рече портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, нарекувајќи го гасоводот „меѓународен објект“ што „обезбедува енергетска безбедност за Турција“.
Украина се брани од целосна руска инвазија со помош од Западот повеќе од четири години. Како дел од својата одбранбена кампања, таа напаѓа и цели во Русија.