Вести
Пендаровски пред средбата со Макрон - Да не одиме со преголеми очекувања
Претседателот Стево Пендаровски во пресрет на средбата со францускиот претседател Емануел Макрон вели дека земјава е подготвена за преговори брз разлика каква ќе биде методологијата за реформи во ЕУ, но сака да знае кога навистина ќе почнеме со преговори.
Тој вели дека новата методологија нека биде и петпати посилна и потемелна, земјава има тимови кои се подготвени да влезат во таков тип преговори.
Ние реформите, истакна Пендаровски, не ги правиме за европските бирократи, туку ги правиме за нашите граѓани и промената на името не е единствен наш адут.
Тој вели дека не треба да се има илузии дека постои човек на светот што ќе оди и ќе го разубедува францускиот претседател да ни даде датум за преговори.
„Ние сме мала држава, имаме силни аргументи кои ќе бидат кажани на таа средба, меѓутоа да не одиме со преголеми очекувања, затоа што ниту Америка, ниту Германија, никој никогаш не може да го убедува претседателот на Франција“, изјави Пендаровски.
види ги сите денешни вести
Растат немирите во Иран и покрај обидите на власта да го задуши незадоволството
Протестите во Иран продолжија на 9 јануари, што е 13-ти ден по ред и покрај бруталната репресија и заканите од власта за казнување на „бунтовниците“ кои бараат крај на Исламската Република.
Додека толпите народ ги преплавуваа улиците во големите градови, места и населби низ Техеран на 8 јануари, протестите прераснаа во најголемите демонстрации што се случиле во Иран во последните години.
Веќе следниот ден, демонстрациите стигнаа и до југоисточниот град Захедан, каде по петочните молитви, на улиците излегоа сунитските белуџи.
Од видеата што се појавии се гледаат брутални судири, додека демонстрантите прибегнаа кон порешителни тактики судирајќи се директно со безбедносните сили и палејќи упоришта на полицијата и паравоените упоришта на Басиџ.
„Толпата што беше таму нема да се откаже“, изјави еден демонстрант во Машхад во североисточен Иран за Радио Фарда на РСЕ.
„Млади и стари излегоа на протести, некои од постарите лица едвај можеа да одат, но протестираа. Имаше еден старец кој постојано го проколнуваше [иранскиот врховен лидер Али] Хамнеи. Уморни сме од високите цени, [наметнатиот] хиџаб и сè друго. Не се во прашање само за една или две работи, сакаме промена на поредокот (промена на режимот).“
Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, им се обрати на поддржувачите на режимот на 9 јануари, велејќи дека „саботери, агитатори уништија згради во земјата за да му угодат“ на американскиот претседател Доналд Трамп.
Тој додаде дека Трамп ја има „крвта на Иранците на рацете“ по американските напади врз Иран во јуни и дека американскиот лидер ќе биде „соборен“.
По неговиот говор, митинзи на поддржувачите на Исламската Република се одржаа во неколку градови откако завршија петочните молитви и добија широко покриеност од државните медиуми.
Демонстрантите кои палат јавен имот и се судираат со безбедносните сили, обвинителот од Техеран, Али Салехи, ги опиша како „терористи“ кои ќе бидат обвинети за „мохаребе“, или водење војна против Бога, што може да биде казнето со смртна казна.
Неколку безбедносни агенции испратија слични предупредувања до демонстрантите на 9 јануари.
Разузнавачката агенција на Иранската револуционерна гарда (ИРГЦ) соопшти дека „продолжувањето на ситуацијата е неприфатливо“ и го повтори своето тврдење дека протестите се поттикнати од странски спонзори.
На 2 јануари, Трамп рече дека Вашингтон ќе интервенира во Иран ако властите убијат демонстранти.
„Ние сме подготвени, вооружени и подготвени да тргнеме“, наведе тој во објава на Truth Social.
Трамп го повтори овој став доцна на 8 јануари во интервју со конзервативниот радиоводител Хју Хјуит велејќи дека иранските власти биле предупредени „многу силно – дури и посилно отколку што ви кажувам сега – дека ако го сторат ова [убијат демонстранти], ќе се соочат со сериозни последици“.
Во меѓувреме, органите за одржување на редот издадоа соопштение во кое ги повикаа луѓето да ги „заштитат своите тинејџери“ од тоа да бидат вовлечени во немирите, нагласувајќи ја политиката на „безкомпромис“ на полицијата кон „бунтовниците“.
Иранските медиуми објавија дека неколку безбедносни припадници биле убиени во немирите на 8 јануари, вклучително и во Техеран и Марвдашт. Обвинител и неговите телохранители биле убиени и во градот Есфараен во покраината Северен Хорасан.
Норвешката организација за човекови права во Иран објави дека најмалку 45 демонстранти биле убиени до 8 јануари, а повеќе од 2.000 биле уапсени. Во заедничка изјава со Амнести Интернешнл ги обвинија иранските сили за „незаконска употреба на сила и огнено оружје и за масовни произволни апсења“.
Во изјава на 9 јануари, шефот на ОН за човекови права, Волкер Турк, рече дека е „длабоко вознемирен“ од извештаите за насилство и повика на „брзи, независни и транспарентни истраги за сите смртни случаи“.
„Оние што се одговорни за какви било прекршувања мора да одговараат во согласност со меѓународните норми и стандарди“, додаде тој.
Бранот протести, кој започна на 28 декември во Големата чаршија во Техеран, брзо ескалираше, ширејќи се во десетици градови. До вечерта на 8 јануари, од речиси секој агол на земјата се појавија снимки на кои се гледаат огромни толпи како скандираат и маршираат.
Властите прво ја успорија брзината на интернетот низ целата земја, а вечерта на 8 јануари речиси целосно го згаснаа, прекинувајќи ги и телефонските линии.
Вестите од земјата се ширеа бавно поради прекини во комуникацијата, но американските и европските лидери го зајакнаа мониторингот на развојот на настаните.
Сиљановска-Давкова предложи адвокатка и професорка за членови на Судскиот совет
Адвокатката Сузана Јошевска-Анастасовска и универзитетската професорка Арлинда Кадри-Шахиновиќ се предлози на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова за нови членови на Судскиот совет.
Материјалите, како што објави државната агенција МИА, се доставени до парламентот и се очекува од понеделник да влезат во собраниска процедура.
Сузана Јошевска-Анастасовска е адвокатка позната во јавноста, има повеќегодишна пракса, особено во кривични предмети.
Арлинда Кадри-Шахиновиќ, пак, е професорка со долгогодишна академска кариера на Факултетот за правни и политички науки при ФОН и МИТ Универзитетот, а беше и член на претходната Комисија за помилување што ја формираше претседателката на државата.
Предлогот од Сиљановска-Давкова следува откако на 29 декември беше усвоен новиот Закон за Судски совет во кој се заострени условите за членовите на ова тело односно прецизирани се критериумите што значи „истакнат правник“ кој може да биде предложен за член, како и правилата за дисциплинската одговорност за членовите и за судиите.
Исто така, новото законско решение предвидува и поголема транспарентност во работата на Советот, како на пример, обврска за образложување на одлуките за избор или одговорност односно разрешување на судии итн.
Судскиот совет брои 15 членови од кои осум ги избираат судиите, тројца Собранието, двајца ги предлага претседателот на државата. Останатите двајца се членови по функција – претседателот на Врховниот суд и министерот за правда, но тие се без право на глас.
Двете места што се пополнуваат на предлог од шефот на државата беа испразнети, а Сиљановска-Давкова во годишното обраќање пред пратениците на крајот на 2025 ја услови номинацијата на нови имиња со изгласување на новиот Закон за Судски совет.
Реформите во правосудството, посочи таа пред пратениците, започнуваат со новиот закон кој ги помина филтрите на Венецијанската комисија.
„Иако во правосудната сфера не постои формална одлука за усогласување со европското законодавство, реформите мора да бидат водени од принципи. Мојата одлука да се воздржам од номинација на двајца членови, не беше чин на пасивност, туку на одговорност“, рече Сиљановска-Давкова во говорот на 23 декември.
Новиот Закон за Судски совет беше и обврска што Северна Македонија ја презеде пред Европската Унија преку реформската агенда од Планот за раст. Пратениците го изгласаа законот на 29 декември што беше само два дена пред истекот на грејс-периодот кој беше до крај 2025 година.
Во Бања Лука одбележан неуставниот ден на Република Српска
Властите на Република Српска (РС) на 9 јануари го одбележуваат „Денот на РС“ и покрај тоа што има две пресуди на Уставниот суд на Босна и Херцеговина во кои се наведува дека датумот е неуставен и спорен за Бошњаците и Хрватите во БиХ.
На плоштадот „Краина“ во Бања Лука беа распоредени околу 800 полицајци кои маршираа на свечена парада, на која имаше приближно 2.000 учесници од околу триесет граѓански организации од Република Српска и од соседна Србија.
Меѓу гостите што ја гледаа парадата беа, меѓу другите, и членката на Претседателството на БиХ – Жељка Цвијановиќ, премиерот на Република Српска – Саво Миниќ со министрите, в.д. претседателката на РС – Ана Тришиќ-Бабиќ, претседателот на Народното собрание на РС – Ненад Стевандиќ и др.
Место на сцената имаше и за поранешниот претседател на Република Српска, Милорад Додик, заедно со Род Благојевиќ, поранешен гувернер на сојузната американска држава Илиноис.
За разлика од претходните години, рускиот амбасадор во Босна и Херцеговина, Игор Калабухов, не беше на сцената, додека српскиот премиер Ѓуро Мацут беше во Бања Лука еден ден претходно, а српскиот претседател Александар Вучиќ на 5 јануари беше во Требиње на отворањето на болницата „Свети архиѓакон Стефан – 9 јануари“.
Исто така, говор одржа само министерот за полиција во овој ентитет, Жељко Будимир.
На парадата учествуваа и членови на огранокот на руската моторџиска група „Ноќни волци“, позната по својата поддршка за Кремљ.
Покрај офицерите на МВР, вклучувајќи ја и Специјалната антитерористичка единица и полициските училишта, маршираа и членови на разни организации на ветерани.
Беа изложени и хеликоптери „АНСАТ“ купени од Русија од страна на Управата за воздухопловство на РС, како и оклопни возила „Деспот“ и „Вихор“.
Маршираа и членови на Цивилната заштита, Авто-мото сојузот, членови на Студентскиот и Ловечкиот сојуз на Република Србија, како и вработени во Поштата на Република Српска, шумарството, Црвениот крст и јавните претпријатија за автопатишта и аеродроми.
На дефилето имаше и членови на неколку културно-уметнички друштва и спортски клубови.
Претходно имаше и литургија во храмот „Христос Спасител“, предводена од српскиот патријарх Порфирије, а на комеморацијата присуствуваа и неколку министри и заменици од Србија, предводени од министерот за култура Никола Селаковиќ.
Српскиот претседател Александар Вучиќ испрати честитка по повод „34 години постоење и борба за зачувување на српското име, религија, традиција, обичаи и идентитет“, додека српскиот министер за полиција Ивица Дачиќ, меѓу другото, изјави дека „9 јануари е еден од најважните датуми за српскиот народ“.
Денот на Република Српска го слават властите на Република Српска на датумот кога, во 1992 година, српските претставници во тогашното Собрание на Босна и Херцеговина прогласија „Република на српскиот народ во Босна и Херцеговина“.
Бошњаците и Хрватите го сметаат овој датум за почеток на војната во која беше извршен геноцид во Сребреница и други воени злосторства, за време на конфликтот што траеше до потпишувањето на Дејтонскиот мировен договор кон крајот на 1995 година.
Уставниот суд на Босна и Херцеговина двапати пресуди дека прославата на овој датум во Република Српска го крши Уставот и е дискриминаторска кон несрпското население, но властите на ентитетот продолжуваат да го прославуваат.
Според измените на Кривичниот законик на Босна и Херцеговина воведени во 2023 година од страна на високиот претставник на меѓународната заедница во Босна и Херцеговина, Кристијан Шмит, се предвидуваат санкции за непочитување на одлуките на Уставниот суд на Босна и Херцеговина – секое лице вклучено во организирањето на неуставното прославување на 9 јануари како Ден на РС може да биде казнето со затвор од шест месеци до пет години и мерки за забрана за вршење јавна функција.
Сепак, досега никој не е санкциониран.
Од Обвинителството на БиХ за Радио Слободна Европа потврдија дека пред една година е отворена постапка во врска со претходното одбележување на 9 јануари како Ден на Република Српска и дека двајца обвинители работат на предметот.
Канцеларијата на високиот претставник (ОХР) во БиХ соопшти дека одбележувањето на 9 јануари претставува јасно непочитување и неспроведување на конечните и обврзувачки одлуки на Уставниот суд. Оттаму потсетија дека Уставниот суд нагласил оти воспоставувањето на 9 јануари како Ден на Република Српска не симболизира колективно и заедничко сеќавање во мултиетничко општество и дека е дискриминаторски.
Покрај „Денот на Република Српска“, беше одбележан и „Денот на бранителите на патриотската војна на Република Српска“, иако не е официјален празник, според Законот за празници на овој ентитет.
БиХ нема официјален закон за празници, иако во последните 25 години имало обиди да се донесе таков. Сепак, ентитетите усвоија свои кои се разликуваат меѓу себе.
Избори во Косово: Самоопределување на Курти освои над 51 отсто од гласовите
Партијата Самоопределување победила со повеќе од 51 процент од гласовите на предвремените парламентарни избори во Косово одржани на 28 декември, покажаа податоците од Централната изборна комисија (ЦИК) која го заврши пребројувањето на гласачките ливчиња.
Портпаролот на ЦИК, Валмир Елези, изјави дека партиите може да поднесат жалби во рок од 48 часа.
Последната група гласачки ливчиња што требаше да се пребројат беа оние испратени по пошта.
Токму за гласовите испратени по пошта, Демократската партија на Косово поднесе жалба барајќи пребројување на илјадниците гласови што пристигнале од дијаспората.
Според резултатите на ЦИК, Самоопределување на Албин Курти на изборите го постигна својот најдобар изборен резултат досега, освојувајќи 486.994 гласови или 51,1 процент. Ваквиот резултат значи 57 места во 120-члениот парламент.
Втора партија на изборите е Демократската партија на Косово, со 20,19 проценти од гласовите или 22 пратенички мандати.
Демократската лига на Косово освои 13,23 проценти од гласовите, што ѝ дава 15 места во законодавниот дом.
Алијансата за иднината на Косово со 5,5 проценти од гласовите ќе има шест пратеници.
Српската листа, главната српска партија во Косово блиска до официјален Белград, ќе има девет од десетте загарантирани места за српската заедница.
Партијата за слобода, правда и опстанок на Ненад Рашиќ ќе биде застапена со еден претставник од српската заедница.
Останатите десет места загарантирани за несрпските малцински заедници се распределени меѓу неколку партии и коалиции.
На изборите на 28 декември на гласање излегоа 45 проценти од гласачите.
Партијата Самоопределување најави планови за брзо формирање влада откако ќе бидат потврдени резултатите од изборите.
Предвремените парламентарни избори во Косово беа резултат на несогласувања и конфликти меѓу политичките партии, кои не успеаја да го конституираат Собранието и да изгласаат влада по изборите што се одржаа во февруари минатата година.
Бурата „Горети“ остави без струја стотици илјади луѓе во Европа
Стотици илјади луѓе во Европа останаа без електрична енергија додека бурата „Горети“ продолжува да го погодува северниот дел од континентот.
Околу 380.000 домови во Франција останаа без струја, главно во регионите Нормандија и Бретања, соопшти снабдувачот со електрична енергија „Енедис“.
Во текот на ноќта, ветар со брзина од околу 150 километри на час беше регистриран во северозападниот француски регион Манш, додека рекордни 213 километри на час имаше во Барфлер.
Во северна Франција училиштата останаа затворени на 9 јануари, додека во 30 други региони беа издадени предупредувања за лоши временски услови.
„Засолнете се и не користете возила“, повикаа француските служби во четврток, повикувајќи ги жителите да се снабдат со вода и да понесат фенерчиња.
Железничкиот оператор SNCF ги прекина услуги помеѓу Париз и регионот Нормандија.
Во Велика Британија, пак, без струја останаа 57.000 домови, откако бурата „Горети“ донесе засилени врнежи со снег.
Се очекува стотици училишта да бидат затворени низ Шкотска и делови од централна Англија, која беше особено погодена од невремето.
Железничките оператори во тој дел од Англија ги предупредија граѓаните да не патуваат, а некои од нивните услуги се суспендирани.
Метеоролозите ги повикаа луѓето да останат во затворен простор, издавајќи предупредувања за лоши временски услови, вклучително и црвено предупредување за ветер за островите Сили и Корнвол во југозападна Англија.
Во Германија неколку региони, вклучувајќи ги и Хамбург и Бремен, објавија дека денеска (петок) се затвораат училиштата.
Германската метеоролошка служба соопшти дека се очекува бурата да трае до сабота, а снежните врнежи да завршат во понеделник.
Суровите временски услови во Европа однесоа најмалку осум животи во последните денови.
Русија пак ја погоди Украина со балистичка ракета „Орешник“
Русија го погоди западниот дел на Украина со „Орешник“, новата балистичка ракета со повеќе боеви глави која е способна да носи и нуклеарно оружје.
Таа беше лансирана како дел од поширок руски напад со ракети и дронови на повеќе украински градови – напад во којшто загинаа најмалку четири лица, а десетици се повредени.
Руското Министерство за одбрана на 9 јануари соопшти дека употребата на ракетата „Орешник“ е одговор на наводниот украински напад со беспилотни летала од крајот на декември, за кој Москва тврди дека бил насочен кон резиденција што ја користел претседателот Владимир Путин. Киев го негираше ова обвинување, а ЦИА исто така ги нарече тврдењата лажни.
За лансирањето на ракетата од рускиот полигон Капустин Јар, украинските воздухопловни сили предупредија непосредно пред полноќ. Подоцна следуваше соопштение во кое беше наведено дека Русија истрелала балистичка ракета со голема брзина.
Амбасадата на САД во Киев издаде безбедносно предупредување вечерта на 8 јануари, сугерирајќи дека Москва можеби однапред ги известила американските претставници за да избегне вознемирување во Вашингтон. И украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди за можен масовен воздушен напад.
Ова е втор пат Москва да ја користи новата балистичка ракета во војната против Украина. Првпат ја лансираше во ноември 2024 година. Путин се фалеше со можностите на ова оружје минатата година кога рече го распоредува во Белорусија, близок сојузник на Москва.
Нападот на повеќе украински градови, го опфати и главниот град Киев, како и Лавов чиј градоначалник Андриј Садови, изјави дека во нападот е погодена инфраструктура, а службите за итни случаи работат на терен.
Меѓу погодените беше и градот Криви Рог, во централна Украина, каде се повредени 14 лица. За стотици илјади луѓе, пак, беше прекинато снабдувањето со електрична енергија и вода.
Десетина станбени згради и инфраструктурни објекти се оштетени, а електричната енергија беше прекината и во рудник додека работниците биле внатре.
Службите за итни случаи соопштија дека седум рудари, кои беа заробени под земја, се евакуирани.
Русите „се обидуваат да ги искористат суровите зимски услови, кои значително се влошија во многу од нашите региони и предизвикуваат сериозни проблеми на патиштата и комуналните услуги“, предупреди Зеленски во своето вечерно обраќање.
Украина, пак, од своја страна ги засили воздушните напади врз руски цели, лансирајќи натпросечен број беспилотни летала во првата недела од 2026 година.
Гувернерот на рускиот пограничен регион Белгород, Вјачеслав Гладков, рече дека повеќе од половина милион луѓе останале без струја или греење откако била погодена комуналната инфраструктура. Речиси 200.000 луѓе останале и без водоснабдување.
Филипче ја одби понудата на Мицкоски за лидерска средба
Лидерот на СДСМ, Венко Филипче ја одби иницијативата на премиерот Христијан Мицкоски за одржување на лидерска средба на 14 јануари.
Поканата, за која Мицкоски посочи дека има за цел да ги обедини парламентарните партии околу стратешките прашања на државата, а меѓу другото и за укинување на техничка влада, механизам воспоставен со Пржинскиот договор за да се гарантираат фер избори пред избори, Филипче ја отфрли уште пред официјално да биде испратена.
Според него, техничката влада мора да остане, бидејќи актуелната влада не владее демократски и предлогот го нарече сценарио за предвремени избори.
„Техничката влада беше воведена за тогашната власт на ВМРО-ДПМНЕ да не ги злоупотребува институците, а ние гледаме во оваа една и пол година дека ништо не е сменето. Продолжија со узурпација на сите институции. Тоа го видовме за време на локалните избори... Затоа што предлог-законите донесени во сферата на правосудството воопшто не ги следат насоките од оценската мисија на ЕУ, напротив, дозволуваат уште поголема злоупотреба на оваа власт на правосудните и на полициските институции“, изјави Филипче.
Премиерот Мицкоски кажа дека како теми кои ќе ги предложи за лидерската средба се законите од реформската агенда, изборот на Народен правобранител, укинување на техничката влада.
„Јас мислев дека со овој повик ќе покажеме зрелост и широчина и на тој начин како политички фактори ќе можеме да се обединиме, барем сите оние парламентарни партии и коалиции што имаат формирано пратеничка група во рамките на Собранието“, рече Мицкоски.
Коментирајќи го одбивањето на присуството на средбата на лидерот на СДСМ, Венко Филипче, и обвинувањата дека се бара алиби за предвремени избори, премиерот рече дека граѓаните на неодамна завршените избори јасно кажале каде е поддршката, а пред нешто повеќе од една година јасно се изјасниле која политичка опција ја поддржуваат.
„Ако ние одлучиме така да се однесуваме незрело и неодговорно како што тој се однесува (Филипче) и, генерално, опозицијата, тогаш нам и не ни е потребна лидерска средба. Со 61 глас во парламентот можеме да го смениме Законот за Владата и да ја избришеме техничката влада, не ни треба мислењето на опозицијата. Но, ние сакаме процесот да биде инклузивен и покрај тоа што имаме огромно мнозинство градоначалници, речиси двотретинско во парламентот, така што ако сакавме да се однесуваме незрело како што тие се однесуваат, но и неодговорно, можевме тоа да го направиме и без таа лидерска средба“, рече Мицкоски.
Поддршка за предлогот на Мицкоски дојде и од коалицискиот партнер во Владата, ЗНАМ. Од партијата велат дека иницијативата за лидерска средба е можност сите релевантни политички чинители да покажат одговорност кон државата и граѓаните.
„Одбивањето на дијалог е признание за слабост. Наместо одговорност за сопственото минато, СДСМ повторно бега од разговор и се крие зад техничката влада како последен штит од соочување со граѓаните. Движење ЗНАМ за Наша Македонија се залага за целосно и непречено функционирање на институциите, за одговорно носење одлуки и за изнаоѓање конкретни решенија кои се исклучиво во интерес на граѓаните и државата“, се вели во соопптението на партијата.
Зеленски вели дека планот за безбедносни гаранции е „суштински подготвен“ додека руските напади ја оставаат Украина без струја
Претседателот Володимир Зеленски рече дека планот за безбедносни гаранции за Украина е „суштински готов“ по бранот руски напади во текот на ноќта што ја прекинаа електричната енергија, греењето и водоводната инфраструктура во делови од земјата, оставајќи околу еден милион луѓе во мрак додека температурите паднаа под нулата.
Во серија објави на социјалните мрежи на 8 јануари, Зеленски рече дека „нема воено оправдување“ за нападите, кои доаѓаат во време на интензивирање на разговорите за мировен предлог со цел да се стави крај на најдолгиот и најсмртоносен конфликт во Европа од Втората светска војна.
Тој додаде дека документот за обезбедување повоени безбедносни гаранции меѓу Киев и Вашингтон чека финализирање со американскиот претседател Доналд Трамп, но дека дипломатските потези за завршување на војната не смеат да значат запирање на испораката на системи за воздушна одбрана и воена опрема потребна за ублажување на руските напади.
„Дипломатските разговори не можат да бидат изговор за забавување на испораката на системи и опрема за воздушна одбрана што помагаат во заштитата на животите. Ние работиме со нашите партнери за да обезбедиме соодветен одговор“, рече тој.
„Билатералниот документ за безбедносни гаранции за Украина сега е во суштина подготвен за финализирање на највисоко ниво со претседателот на Соединетите Американски Држави... Разбираме дека американската страна ќе контактира со Русија и очекуваме повратни информации за тоа дали агресорот е навистина подготвен да ја заврши војната“, додаде Зеленски.
Русија покажа отпор кон многу од предлозите содржани во планот договорен од Украина, нејзините европски сојузници и Вашингтон, кој вклучува, меѓу другото, меѓународни мировни сили, безбедносни гаранции и механизам предводен од САД за следење и верификација на прекинот на огнот.
Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, на 8 јануари изјави дека најновите предлози во планот се далеку од прифатливи за Москва, нарекувајќи ги „опасни“ и „деструктивни“.
Дипломатските разговори се водат бидејќи руските напади оставија многумина во Украина без електрична енергија и греење на температури под нулата.
Градоначалникот на Дњепарк, Борис Филатов, рече дека ноќните напади што го погодија неговиот град и другите градови низ земјата создадоа „национална вонредна состојба“.
Украинското Министерство за енергетика соопшти дека околу 800.000 клиенти во регионот Дњепарк се без електрична енергија, а се очекува температурите да паднат на минус 11 степени Целзиусови.
Русија постојано тврди дека не е насочена кон цивилната инфраструктура, и покрај сè повеќе докази за спротивното.
„Апсолутно нема никакво воено оправдување за вакви напади врз енергетскиот сектор и инфраструктурата што ги оставаат луѓето без електрична енергија и греење среде зима“, рече Зеленски на социјалните мрежи.
„Ова е војна на Русија против нашиот народ, против животот во Украина - обид да се распадне Украина.“
Украинската премиерка Јулија Свириденко предупреди дека влошувањето на временските услови дополнително ќе ги оптовари домаќинствата во погодените региони.
„Украинскиот енергетски систем е под секојдневен напад од непријателот, а енергетските работници работат во исклучително тешки услови за да им обезбедат на луѓето електрична енергија и греење“, напиша таа на Телеграм.
Шефот на Воената администрација на Запорошката област, Иван Федоров, рече дека регионот бил целосно без електрична енергија доцна навечер на 7 јануари, додавајќи дека тоа е првото целосно затемнување во последните години.
Сергиј, директорот на болницата Дњепарк, изјави за украинската служба на РСЕ/РЛ дека објектот се соочил со прилив на пациенти кога снемало струја.
„Кога светлата се изгаснале, моравме да работиме со [генератори]. Примивме само 37 ранети војници“, рече тој. „Многу голем број пациенти беа донесени од други делови на регионот, каде што не беше можно да се обезбеди медицинска помош поради прекинот на електричната енергија“.
Дњепропетровск и Запорожје се густо населени индустриски региони во близина на линијата на фронтот, со делови од територијата под руска окупација.
Тие постојано се цел на руски напади откако започна инвазијата во февруари 2022 година.
Москва постојано тврди дека не е цел на цивилна инфраструктура, и покрај сè поголемиот број докази за спротивното.
Податоците покажуваат дека руските сили ги интензивирале нападите врз украинската енергетска и гасна инфраструктура во раната есен 2025 година, прекинувајќи го снабдувањето за време на грејната сезона.
Според владини податоци, Русија извршила повеќе од 4.500 напади врз украинската енергетска инфраструктура од февруари 2022 година, кога започна инвазијата.
Во меѓувреме, Обединетите нации предупредија дека, со пад на температурите под нулата и градовите што се соочуваат со долги, дневни прекини на електричната енергија, украинските цивили повторно ја дочекуваат зимата под гранатирање.
„Народот на Украина нема привилегија да чека подобри услови. Тие ја издржуваат четвртата зима од ескалацијата на оваа војна, под оган и во темнина“, рече заменик-координаторката за итна помош на ОН, Џојс Мсуја.
Последни два дена од кампањата - в недела повторени избори за градоначалници во четири општини
В недела на 11 јануари ќе се одржат повторени избори за градоначалник во општините Гостивар, Маврово Ростуше, Врапчиште и Центар Жупа.
Изборната кампања завршува утре (9 јануари) на полноќ, по што започнува изборниот молк до завршување на гласањето на 11 јануари во 19 часот. Според информациите од Државната изборна комисија (ДИК), гласачките ливчиња веќе се печатат и утре заедно со апаратите за биометриска идентификација ќе се дистрибуираат до Општинските изборни комисии а оттаму да бидат подигнати од Избирачките одбори. Во сабота гласаат болните и изнемоштените и лицата во затворите.
Кандидати за градоначалник на Гостивар се Невзат Бејта, од коалицијата ВЛЕН и независниот Ваљбон Лимани поддржан од Националната алијанса за интеграција (НАИ).
Во Врапчиште кандидати за градоначалник се Исен Шабани од НАИ и Зуљхајрат Демири поддржан од група избирачи.
Во Центар Жупа има само еден кандидат за градоначалник и тоа Аријан Ибраим од Демократска партија на Турците.
Во Маврово и Ростуше, пак, има двајца кандидати и тоа Онер Јакупоски, поддржан од Коалиција Твоја Македонија предводена од ВМРО - ДПМНЕ и Анес Ахмети, кандидат на СДСМ.
Избирачкиот список за повтореното гласање е веќе заклучен. Во Гостивар во Избирачкиот список се запишани 82.870 граѓани со право на глас. Во Избирачкиот список за Маврово Ростуше се запишани 10 575 гласачи, за Врапчиште запишани се 27 279 граѓани со право на глас. Бројот на гласачи во Центар Жупа запишани во Избирачкиот список се 7 562 лица.
Според информациите од ДИК, нема никаков интерес за набљудување на повторените избори. До денеска нема пријавено ниту еден набљудувач.
Во Регистарот за медиуми за платено политичко рекламирање пријавени се 32 интернет портали, 13 регионални и национални телевизии и пет радиостаници.
За да се избере градоначалник потребно е за еден од кандидатите да гласаат повеќе половината од излезените избирачи.
Согласно членовите 132, 132а и 133 од Изборниот законик на повторените избори не е потребна излезност од една третина на гласачите туку за да се избере градоначалник треба за еден од кандидатите да гласаат повеќе од половината од излезените избирачи, вклучувајќи ја и Центар Жупа каде што има само еден кандидат.
Изборите за градоначалник во овие четири општини се повторуваат бидејќи на Локалните избори 2025 таму немаше доволен број граѓани излезени на гласање.
Според податоците од Државната изборна комисија (ДИК), во овие општини во првиот круг на 19 октомври не беше постигната законската излезност од најмалку една третина (33,33 проценти) од запишаните гласачи, што е услов за изборите да се сметаат за успешни.
Во Гостивар одѕивот беше 33,31 процент, во Врапчиште – 25,18 проценти, во Маврово и Ростуше – 30,31 процент и во Центар Жупа – 21,49 проценти.
Трамп ги повлекува САД од десетици меѓународни организации
Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, објави дека земјата ќе се повлече од 66 меѓународни тела или тела на Обединетите нации (ОН), тврдејќи дека тие „дејствуваат спротивно на интересите на Соединетите Американски Држави“.
Во меморандум до високи претставници на американската администрација, Трамп наведе 35 организации кои не се членки на Обединетите нации и 31 субјект на ОН.
„За субјектите на Обединетите нации, повлекувањето значи прекин на учеството или финансирањето на тие субјекти во обем дозволен со закон“, се вели во меморандумот.
Трамп објави дека САД се повлекуваат од Меѓународниот резидуален механизам на ОН за кривични трибунали. Судот е наследник на Хашкиот трибунал, кој ги гонеше воените злосторства во поранешна Југославија. Соопштено е дека САД се повлекуваат и од Венецијанската комисија на Советот на Европа.
Меѓу организациите од кои Трамп објави дека се повлекува се клучниот договор на ОН за климата и телото кое промовира родова еднаквост и јакнење на жените.
Државниот секретар на САД, Марко Рубио, ги нарече организациите од кои САД се повлекуваат „антиамерикански, бескорисни или расипнички“.
„Нема да продолжиме да трошиме ресурси, дипломатски капитал и легитимитетот што доаѓа од нашето учество во институции кои се ирелевантни за нас или се во конфликт со нашите интереси“, рече Рубио по одлуката на Трамп.
Одлуката за повлекување, како што е наведено во меморандумот на Трамп, е донесена по преглед на меѓународните организации, конвенции и договори на кои Соединетите Американски Држави им обезбедуваат финансиска или друга поддршка.
Ревизијата, како што е наведено, е во тек.
Реакции на одлуката на Трамп
Меѓу организациите од кои Трамп го објави своето повлекување е Рамковната конвенција на Обединетите нации за климатски промени (УНФЦЦЦ) - опишана од многумина како „основниот“ договор за климата и основачкиот документ на Парискиот договор за климата од 2015 година.
Европската унија изрази жалење поради одлуката на САД да се повлече од Рамковсната конвенција.
„УНФЦЦЦ е камен-темелник на глобалната климатска акција. Таа ги здружува земјите за да ги поддржат климатските политики, да ги намалат емисиите, да се прилагодат на климатските промени и да го следат напредокот“, напиша европскиот комесар за клима Вопке Хоекстра на социјалните медиуми.
„Одлуката на најголемата економија во светот и вториот најголем емитер да се повлече од овој договор е жална и несреќна“, додаде тој.
Соединетите Американски Држави го прескокнаа годишниот самит на ОН за климата минатата година за прв пат по три децении.
„Соединетите Американски Држави би биле првата земја што ќе се повлече од УНФЦЦЦ“, рече Маниш Бапна, директор на Советот за одбрана на природните ресурси, како што објави Ројтерс.
„Секоја друга нација е членка, делумно затоа што признава дека дури и надвор од моралниот императив за справување со климатските промени, место на масата во овие преговори претставува можност за обликување на целокупната економска политика и можности“, рече Бапна.
Поранешниот претседател на Уставниот суд на Косово, Енвер Хасани, кој е моментално професор по право и меѓународни односи на Универзитетот во Приштина, во интервју за РСЕ вели дека повлекувањето на САД од Венецијанската комисија, каде што не беа член, туку само набљудувач, ќе ја намали тежината и важноста на мислењата на оваа институција во Западен Балкан.
„Едно од влијанијата од присуството на САД во Венецијанската комисија е врз балканските земји. Не постои устав или системски закон што е издаден во овие земји, а не го поминал експертскиот филтер на Венецијанската комисија. САД, поради своето големо политичко влијание во балканските земји, служеа како еден вид сенка гарант за спроведување на мислите и мислењата на Венецијанската комисија. До овој момент за кој зборуваме, не се памети дека некоја од балканските земји не ги спровела верно мислите и проценките на Венецијанската комисија“, вели Хасани.
САД, исто така, ќе ја напуштат UN Women, тело кое работи на родовата еднаквост и јакнење на жените, и Фондот за население на ОН (УНФПА) - агенција на меѓународното тело фокусирана на планирање на семејството, како и на здравјето на мајките и децата во повеќе од 150 земји.
САД го намалија финансирањето на УНФПА минатата година.
Други субјекти на списокот на САД се Конференцијата на ОН за трговија и развој, Меѓународниот енергетски форум, Регистарот на конвенционално оружје на ОН и Комисијата за градење мир на ОН.
Трамп продолжува да го намалува финансирањето на агенциите на ОН
Потегот на Трамп е резултат на неговите долгогодишни резерви во врска со мултилатералните институции, особено ОН, потсетува Ројтерс.
Тој постојано ја доведува во прашање ефикасноста, трошоците и одговорноста на меѓународните тела, тврдејќи дека тие често не им служат на интересите на САД.
Од почетокот на неговиот втор мандат пред една година, Трамп се обидува да го намали финансирањето на САД за ОН.
Тој го прекина ангажманот на САД со Советот за човекови права на ОН, го продолжи прекинот на финансирањето за палестинската агенција за помош УНРВА и ја напушти културната агенција на ОН, УНЕСКО.
Тој, исто така, објави планови за напуштање на Светската здравствена организација и Парискиот договор за климата.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете