„Тајна количина, уште потајна цена“: Кинески суперсонични ракети во српската армија

Белград купи суперсонични балистички ракети од Пекинг, потврди српскиот претседател Александар Вучиќ, додека соседна Хрватска бара реакција од НАТО алијансата.

Со оваа набавка, Србија стана првата земја, по Пакистан, на која Кина ѝ испорача ракети CM-400, со голема разорна моќ.

И, според меѓународно достапните регистри на оружје, единствената во Европа што ги поседува, додека е опкружена со земји-членки на НАТО.

Радарот во регионот затоа е „вклучен“, бидејќи целите на овие ракети, со голема разорна моќ, можат да бидат оддалечени неколку стотици километри.

Александар Вучиќ, од друга страна, тврди дека Србија нема намера да нападне никого, нагласувајќи дека Армијата има „значаен број ракети и ќе има уште повеќе“.

Сепак, тој не одговара колку ги има, кога се стекнати и колку Србија ѝ плати на Кина за нив, додека Белград ја продлабочува воената соработка со Пекинг, и покрај критиките од Западот.

Видете и ова: Додека војната во Украина влегува во петтата година, Европа се соочува со суровата вистина за Кина

Претседателството и Владата на Србија, како и Министерството за одбрана, не одговорија на прашањата за деталите за набавката на ново кинеско оружје до објавувањето на текстот за РСЕ/РЛ.

Нема коментари од Европската Унија, Стејт департментот на САД или седиштето на НАТО. Србија не е членка на Алијансата, но соработува со неа од 2006 година во рамките на програмата на НАТО „Партнерство за мир“.

Воениот аналитичар Александар Радиќ верува дека Западот „нема да молчи“ за одлуката на српските власти да ја изберат Кина како партнер за набавка на хиперсонични ракети.

„Ова е политички избор на Александар Вучиќ. Кина го поддржува, додека тој купува кинеско оружје. Набавката е всушност инструмент на надворешната политика, механизам со кој влегувате во силен, стратешки однос на државно ниво и очекувате одредено ниво на разбирање и поддршка за вашите интереси“, опишува тој.

Радиќ, исто така, истакнува дека Србија, како земја што не е дел од НАТО алијансата, не можела ниту да очекува да купи такво разорно оружје на Запад, од една од земјите-членки.

„Дури и кога сте во рамките на НАТО, сте ограничени во тоа како и кога ќе добиете одредени средства, а камоли кога не сте. Кина, од друга страна, е подготвена да продава технолошки достигнувања што другите земји не сакаат да ги продадат или не ги поседуваат“, додава тој.

Пекинг е, според најновите податоци, најголемиот воен снабдувач на Белград - речиси две третини од оружјето пристигнало од Кина во последните пет години.

Иако Европската Унија и Соединетите Американски Држави постојано ги предупредуваа властите во Србија за опасностите од продлабочување на воената соработка со Кина, досега недостасуваа поконкретни мерки.

За што се користат ракетите CM-400?

Воениот аналитичар Александар Радиќ ги опишува ракетите CM-400 како оружје со долг дострел и голема огнева моќ што „далеку ги надминува сите досегашни оружја на Српските вооружени сили“.

„Ова е драстичен чекор напред во споредба со претходните капацитети. Србија има офанзивни капацитети, бидејќи дострелите на ова оружје се речиси еднакви на балистичките ракети од ерата на Студената војна“, додава тој.

Дострелот на кинеските ракети CM-400 може да биде до 400 километри.

Сепак, се претпоставува дека верзијата за странскиот пазар, означена како CM-400 AKG, која ја поседува и Србија, има пократок дострел - околу 250 километри.

Ова им овозможува на овие ракети да погодат далечни цели без ризик да бидат во дострел на непријателската воздушна одбрана.

Според спецификациите, овие ракети достигнуваат брзина од околу пет маха на крајот од нивната траекторија кон целта, што е пет пати побрзо од брзината на звукот.

„Затоа такво оружје е многу тешко да се собори. Не е невозможно, но во пракса, одбраната од такво оружје е многу тешка задача“, рече Радиќ.

Тој исто така истакнува дека ваквите ракети се сметаат за средство за одвраќање од евентуален напад.

Тој исто така забележува дека во регионот нема земји „кои имаат средства за контранапад“ или противвоздушен систем што би бил ефикасен во одбраната од таков ракета.

Затоа, вели тој, појавата на овие ракети во посед на српската армија покрена прашања во регионот - што треба да значи ова и дали зајакнувањето на офанзивниот потенцијал може да се толкува како директна закана.

Но, тој нагласува дека Србија „нема капацитет“ да нападне никого.

„Не станува збор за оружјето, туку за атмосферата и историскиот момент. Бидејќи Србија е опкружена со членки на НАТО, единственото можно воено сценарио во овој момент би било војна против НАТО. Значи, нема ништо што би било индикација дека Србија има агресивни намери“, додава тој.

Тој верува дека, поради ова, кинеските ракети ќе послужат како „психолошко-пропагандна игра во регионот“ и дискусии за тоа кој какво оружје има и „кој кому му се заканува“.

Видете и ова: На кого мисли Марта Кос кога зборува за тројански коњ?

'Аларм во Загреб'

Од земјите во регионот, Хрватска прва реагираше на набавката на кинески суперсонични ракети.

Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ на 12 март изјави дека Загреб ќе разговара со сојузниците на НАТО во оваа пригода и ќе ги предупреди за „новитети во арсеналот на српските вооружени сили“.

Тој додаде дека не очекува „дека поседувањето на толку сериозно оружје, во која било варијанта, би можело да биде во позиција да се користи против соседните земји, Хрватска или друга“.

Пред тоа, хрватскиот министер за одбрана Иван Анушиќ изјави дека се надева дека ракетите „ќе останат во складиштето каде што им е местото“.

На социјалните мрежи и во хрватските медиуми беше дискутирано за дометот на ракетата, која го доби прекарот „Загрепската жена“, заедно со прашањето дали може да ги достигне своите цели во главниот град на Хрватска.

„Загреб нема да одлучи што ќе има Србија“, беше коментарот на претседателот на Србија за реакциите од Загреб.

Реагирајќи на изјавата на Пленковиќ, Вучиќ на 12 март за РТС изјави дека Србија „се подготвува да биде нападната од алијансата формирана од Приштина, Тирана и Загреб“.

„Не можеме да ги напаѓаме земјите од НАТО, а Албанија и Хрватска се исто така земји од НАТО. Ниту пак сакаме да ги нападнеме. Но, мислам дека тоа е нивната единствена намера. Тие само чекаат момент. Србија има доволно сили за одвраќање за две земји и еден ентитет“, рече тој.

Косовскиот министер за одбрана Ејуп Македонци (Macedonci) во петокот изјави дека тврдењата на српските власти за вооружување со цел одбрана од соседните земји се неосновани и дека нивните купувања на кинеско оружје покажуваат хегемонистички тенденции кон тие земји.

„Ниту една од соседните земји на Србија никогаш не покажала агресивни или офанзивни намери кон Србија“, рече Македонци.

Хрватска, Албанија и Косово потпишаа Декларација за соработка во областа на одбраната и безбедноста во март 2025 година, што српските претставници ја опишаа како закана за безбедноста на Србија.

Вучиќ рече дека Пленковиќ, во разговор кон средината на февруари, му рекол дека воената соработка на Хрватска со Албанија и Косово не е насочена против Србија.

„Го послушав и тоа е тоа. Но, дали сè уште имам таа доза на вознемиреност и страв? Имам“, додаде тој.

Според Вучиќ, Србија има фер и добри односи со НАТО. Но, тој повтори дека нема да се приклучи на воениот сојуз.

Видете и ова: Вучиќ им додели ордени на унгарскиот министер и на раководители на кинески компании

Како Вучиќ потврди дека Србија има суперсонични ракети?

Потврдата на Вучиќ на јавниот сервис дека Србија купила кинески суперсонични ракети доаѓа откако специјализиран воен форум објави фотографии од борбени авиони МиГ-29 во лет, со „нов товар“, во последните денови.

Еден авион, како што е наведено, носел кинески ракети со ознака CM-400 AKG.

Александар Радиќ опишува дека фотографиите во близина на воениот аеродром Батајница, во близина на Белград, биле направени од „анонимен ентузијаст“ и објавени на форумот.

Тој истакнува дека „ентузијастичките фотографи“, како што се нарекуваат во воените кругови, се чест извор на информации за тоа што поседуваат армиите на земјите од целиот свет.

„Ова не е случај само во Србија, туку и во Соединетите Американски Држави, на пример. Тоа е вообичаено, не е нелегално. Дури и во Кина, каде што би очекувале позатворен систем, речиси секој ден има фотографии од некои од нивните нови авиони, од новата генерација, направени од ентузијасти“, опишува тој.

„Фотографијата прикажува ракети кои најверојатно се на обука, претпоставувам дека ова е тест за димензиите и однесувањето на МиГ-29 во лет со таков товар, бидејќи тие не беа специјално дизајнирани за тој авион“, додаде тој.

Во интервју за јавниот сервис, српскиот претседател потврди дека армијата „успешно ја интегрирала“ кинеската ракета во руските борбени авиони што ги поседува.

Но, ова, според фотографиите, не е единственото ново кинеско оружје.

На борбениот авион била забележана и лизгачка бомба LS-6, исто така од кинеско производство.

Според воениот аналитичар Александар Радиќ, овие бомби им овозможуваат на авионите да погодуваат цели „прецизно или релативно прецизно“ од голема далечина.

„Ова е оружје со многу солиден дострел: шеесет, седумдесет километри“, додаде тој.

Сепак, српскиот претседател не сакаше да каже колку ново оружје е купено од Кина и по која цена.

„Ракетите се ужасно скапи. Добивме мал попуст“, рече тој.

„Количината е тајна, а цената е уште потајна“, вели Александар Радиќ, посочувајќи на практиката на властите да не објавуваат податоци за увозот и извозот на оружје и воена опрема.

Но, Србија е должна, во согласност со меѓународните конвенции, да го пријави увозот на вакви системи за оружје. Овие меѓународни извештаи се објавуваат во средината на годината, за претходната година.

Во тој случај, ако кинеските ракети пристигнат оваа година, податоците за количината би можеле да бидат достапни во средината на 2026 година.

Кој ги има кинеските ракети CM-400?

Според Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI), Пакистан досега купил суперсонични ракети CM-400, поточно верзијата CM-400AKG, од Кина.

Од 2010 година, кога беа нарачани, до 2019 година, 100 од овие ракети беа испорачани во Пакистан.

Според овој регистар, ниедна земја од Европската Унија не купила системи за оружје од Кина во последните години.

Во трговијата со оружје, главните партнери на Пекинг се во Африка и Азија, со зголемена воена соработка со Русија.

И додека српската влада продолжува да „балансира“ помеѓу Истокот и Западот, притисокот од Брисел се зголемува за Србија да ја усогласи својата политика за надворешна безбедност со онаа на Европа.

Иако преговара за членство со ЕУ од 2014 година, отворањето на поглавјата е во застој. Ниту еден не е отворен од 2021 година.

„ЕУ, како сојуз, инсистира на почитување на елементите на заедничката надворешна и одбранбена политика. Тука Србија доаѓа во конфликт помеѓу нејзината амбиција да се движи кон Европа и желбата да поседува офанзивни капацитети од кинеско потекло“, вели воениот аналитичар Александар Радиќ.

Откако Србија ќе стане членка на ЕУ, сите договори со трети земји ќе мора да бидат раскинати. Ова ги вклучува и договорите со Кина.

Видете и ова: Смедерево на нишан на кинеските нафтени гиганти

Од дронови до противвоздушни системи

Српските војници веќе користат кинеско оружје, од борбени беспилотни летала до противвоздушниот ракетен систем FK-3.

Бронтовите CH92-A беа воведени во 2020 година и беа првата набавка од Кина што влезе во борбените сили на Армијата.

Србија потоа стана првата европска земја што увезе кинеска воздухопловна опрема.

Потоа следеше набавка на борбени беспилотни летала CH-95 и противвоздушни системи FK-3 и HQ-17.

По воената парада во Пекинг, каде што кинескиот претседател Си Џинпинг беше гостин во септември минатата година, Вучиќ рече дека разгледува „што би било интересно да се набави за потребите на српската армија“.

Во тоа време, како што рече, српските претставници разговараа со претставници на повеќе од десет кинески воени компании, но не даде дополнителни детали.

А три месеци подоцна, по седницата на Советот за национална безбедност, Вучиќ објави дека Србија ќе ги удвои своите воени капацитети во следниот ден и половина.

Сепак, тој не прецизираше какво оружје ќе се купи од странство.

Според податоците од Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI), во изминатите пет години, Србија увезла најмногу оружје од Кина (61 процент), по што следуваат Франција (12 проценти) и Русија (7 проценти).

Во последните две години, домашната одбранбена индустрија увезла стока од Кина во вредност од најмалку 240 милиони евра.

Ова го покажуваат царинските податоци до кои Радио Слободна Европа имала пристап, за 2024 година и првата половина од 2025 година.