Вести
ХРАНА: Најмалку 2.403 загинати во протестите во Иран
Бројот на загинати во протестите во Иран достигна 2.403, соопшти ХРАНА, организација за човекови права со седиште во Соединетите Американски Држави (САД).
Овој број и понатаму расте, додека верските лидери на Исламската Република се обидуваат да го задушат најголемиот бран антивладини протести во последните години, што предизвикува закани за интервенција од страна на САД.
Американскиот претседател, Доналд Трамп ги повика Иранците да продолжат со протестите, ветувајќи им дека ќе им пружи помош.
ХРАНА во средата навечер соопшти дека досега ја потврдила смртта на 2.403 демонстранти, 147 лица поврзани со Владата, 12 малолетници помлади од 18 години и девет цивили кои не учествувале во протестите.
Еден ирански функционер во вторникот изјави дека околу 2.000 луѓе биле убиени. Ова е првпат властите да дадат вкупна проценка на жртвите од двонеделните немири низ целата земја.
„Помошта пристигнува“
На прашањето што мислел кога рекол „помошта пристигнува“, Трамп им одговори на новинарите дека тоа самите треба да го разберат.
Трамп изјави дека воената акција е една од опциите што ги разгледува со цел да го казни Иран поради задушувањето на протестите.
Во интервју за CBS News, Трамп рече дека САД ќе преземат „многу силни мерки“ против Иран доколку режимот започне да ги беси демонстрантите.
„Не сакаме тоа што се случува во Иран да продолжи“, рече тој. „Нема да заврши добро“. Тој додаде дека администрацијата чека официјална потврда за бројот на демонстранти убиени од страна на иранските безбедносни сили.
Трамп воведе царини од 25 проценти на увозот на производи од секоја земја што тргува со Иран, кој е голем извозник на нафта.
Кина, која купува најголем дел од иранскиот извоз на нафта, веднаш го критикуваше овој потег.
За време на телефонски разговор во саботата, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и американскиот државен секретар Марко Рубио разговараа за можноста за американска интервенција во Иран, според извор од Израел присутен на разговорот - пренесува Ројтерс.
Иран вети дека ќе возврати на секој напад со гаѓање на Израел и на американски бази и бродови.
Немирите, предизвикани од тешките економски услови, претставуваат најголем внатрешен предизвик за иранските лидери во последните три години и се одвиваат во време на зголемен меѓународен притисок врз Иран поради неговите нуклеарни и балистички ракетни програми.
види ги сите денешни вести
Задолжување од една милијарда евра: За власта успех, за опозицијата „приказна за нужда“
Министерството за финасии ја реализираше аукцијата за издавање на 10-тата еврообврзница, а задолжувањето ќе се реализира преку две транши од по 500 милиони евра, со рок на доспевање од четири и од осум години.
Ова денеска го соопшти ресорната министерка, Гордана Димитриеска Кочоска откако вчера, Министерството информираше дека еден час по објавувањето на почетните каматни стапки, побарувачката од инвеститорите достигнала две милијарди евра.
-Пред отворањето на американскиот пазар, книгата на инвеститори достигна дури три милијарди евра, а по неговото отворање максималната понуда надмина четири милијари евра, се вели во соопштението од Министерството за финансии (МФ).
Министерката, Димитриеска Кочоска тврди дека постигнатите каматни стапки се меѓу најповолните во однос на референтната вредност на Еурибор во последните дваесет години.
„За траншата со рок од четири години каматата изнесува 3,875 проценти, а за траншата со рок од осум години 4,75 проценти. Особено имајќи го предвид актуелното високо ниво на Еурибор, овие услови претставуваат најконкурентна цена на задолжување што државата ја има постигнато во последните две децении“, истакна Димитриеска Кочоска.
Паралелно, со новата емисија, ќе се реализира и предвремен откуп на еврообврзницата што достасува во јуни 2026 година. Очекувањата на надлежните се дека со оваа одлука, значително ќе се компензираат трошоците од новото издавање.
„Со средствата обезбедени преку оваа еврообврзница, предвидена во Буџетот за 2026 година, ќе се изврши навремена исплата на еврообврзницата издадена во 2020 година во износ од 700 милиони евра, а останатите средства ќе бидат насочени кон финансирање на буџетскиот дефицит и реализација на развојни проекти од суштинско значење за економскиот раст“, додаде Димитриеска Кочоска.
Инаку, издавањето на оваа еврообврзница е планирано во Буџетот за 2026 година и во Ревидираната стратегија за управување со јавниот долг.
Оттука, според министерката, Министерството за финансии ќе изврши исплата на обврски по основ на надворешен долг во вкупен износ од околу 893 милиони евра.
Вкупните обврски за отплата на домашниот и меѓународниот пазар изнесуваат за периодот 2026-2030, изнесуваат 8,804 милјарди евра.
СДСМ: Новото задолжување не е приказна за успех
Но, на овие информации опозициската СДСМ реагираше преку писмено соопштение во кое наведува дека „новото задолжување не е приказна за успех, туку за нужда“.
Повеќе долгови значат поголеми камати, помалку средства за социјални програми, здравство и образование, и поголем ризик од криза ако глобалните каматни стапки пораснат – велат од СДСМ.
Од партијата меѓу другото, бараат Владата да објасни „како ќе обезбеди одржливост на финансиите без постојано потпирање на странски кредити“.
Во соопштението, СДСМ критикува дека задолжувањето е „одговор на проблемите со финансиите и буџетскиот дефицит“.
-Оваа „доверба на инвеститорите“ што Владата го слави, всушност е сигнал дека земјата мора да се задолжи по цена на зголемување на вкупниот долг, кој веќе надминува 60% од БДП според ЕУ стандардите, се вели во реакцијата од опозицијата.
ЕУ најави нови санкции против Иран
Европската комисија (ЕК) наскоро ќе предложи санкции против иранските власти одговорни за репресијата врз демонстрантите, изјави претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен.
„Растечкиот број на жртви во Иран е застрашувачки. Недвосмислено ја осудувам прекумерната употреба на сила и континуираното ограничување на слободите. Европската унија веќе целосно го вклучи Корпусот на исламската револуционерна гарда во својот режим на санкции за кршење на човековите права“, рече претседателката на ЕК, нагласувајќи дека европските институции стојат покрај народот на Иран кој „храбро маршира за својата слобода“.
Подготовката на нови санкции против иранските власти ја потврди и високата претставничка на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас.
„Храброста на иранскиот народ е восхитувачка. Режимот има долга историја на брутално потиснување на протестите и никој не знае што ќе донесат наредните денови. Суровиот и брутален одговор на безбедносните сили е неприфатлив и го разоткрива режимот кој се плаши од сопствениот народ“, изјави Калас во Берлин, по разговорите со германскиот министер за одбрана, Борис Писториус.
Санкциите против Иран веќе се во сила во Европската Унија и се воведени врз лица одговорни за кршење на човековите права, ширење на нуклеарно оружје и поддршка од Техеран за војната на Русија во Украина.
Како што објасни Калас, ЕУ сега работи на дополнителни санкции во светлината на репресијата врз граѓаните кои демонстрираат речиси три недели.
Како одговор на репресијата врз граѓаните, претседателката на Европскиот парламент, Роберта Мецола, на 12 јануари одлучи да им забрани на иранските дипломати влез во просториите на ЕП во Брисел, Луксембург и Стразбур.
Таа ја оправда одлуката со бруталното задушување на демонстрантите од страна на режимот во Техеран. Во писмото испратено до членовите на Европскиот парламент, се наведува дека одлучила да им забрани на сите дипломати, персонал на дипломатски мисии, владини претставници и претставници на Исламската Република Иран влез во сите простории на Европскиот парламент.
Сегашните протести, кои започнаа кон крајот на декември, претставуваат еден од најголемите предизвици за клерикалното владеење од Исламската револуција во 1979 година. Востанието првично беше предизвикано од зголемената инфлација и девалвацијата на националната валута, но брзо се прошири во пошироки антивладини протести.
Групите за човекови права велат дека властите брутално ги задушија демонстрациите, при што загинаа повеќе од 600 луѓе. Ројтерс, повикувајќи се на неименуван функционер, објави дека бројот на жртви е околу 2.000.
Поради влошената безбедносна состојба во Исламската Република Иран, Министерството за надворешни работи и надворешна трговија на Република Северна Македонија апелира до македонските граѓани, кои се наоѓаат на територијата на оваа држава, да ја напуштат земјата при првите можни и безбедни услови. Истовремено, апелира и да се одложат сите патувања во Иран, кои не се неопходни.
Протест пред УЈП на кумановци кои работеа за американски компании
Жители на Куманово кои во изминатиот период беа ангажирани од американски компании во воените бази во Ирак и Авганистан, денеска повторно излегоа на протест пред подрачната канцеларија на Управата за јавни приходи.
Кумановци бараат од надлежните служби да ги признаат доставените докази, меѓу кои се патни исправи со гранични печати, потврди од работодавачите и други документи што, според нив, потврдуваат дека биле отсутни од земјата повеќе од 183 дена во текот на годината. Дел од нив кажа дека американските компании за кои биле ангажирани им испратиле потврди за платени даноци, оние кои работеле во Ирак, што не е случај со компаниите кои работеле во Авганистан.
Како што истакнуваат причината за протестите се неправилното утврдување на даночната резидентност, со што се наметнува обврска за плаќање данок за приходи стекнати во странство. Тие сметаат дека институциите не ги земаат предвид реалните услови на нивниот престој и работа надвор од државата, ниту пак времето кое го поминале надвор од Македонија.
На претходните протестни собири, граѓаните побараа ревидирање на издадените решенија, стопирање на присилната наплата и усогласување на даночната практика со законските одредби. Тие потенцираа дека не се против плаќање даноци, туку бараат фер и законска постапка.
Граѓаните апелираат надлежните институции самите, по службена должност, да обезбедат податоци за платените даноци. Според нив, дел од засегнатите имаат долгови од околу 200 евра, но и значително повисоки износи кои достигнуваат и неколку илјади евра. Тие најавија дека собирите ќе продолжат во текот на целата работна недела, секој ден во периодот од 14 до 16 часот.
Незадоволството ескалираше пред празниците, кога голем број кумановци добија известувања по електронски пат, без претходно да им бидат доставени официјални решенија, со кои се бара плаќање данок за приходите остварени во странство. Според нивни проценки, вакви пораки добиле околу 4.000 граѓани од Куманово.
Во јавноста имаше бројни негодувања зошто УЈП извади случаи на неплатени даноци од 2020 година.
Нивното застарување е 5 години и УЈП морала да ги процесуира до 31 декември 2025 година, а според директорката Елена Петрова досега во УЈП не постоел систем за соодветна анализа на податоците, па затоа порано и не се постапувало.
Обвинителство бара притвор 55-годишен маж кој го скрши стаклото на вратата на бугарската амбасада
Основното јавно обвинителство - Скопје поведе постапка против 55-годишно лице, осомничено дека на 11 јануари со камен го скрши стаклото на вратата на амбасадата на Република Бугарија во Скопје.
Осомничениот, како што наведува Обвинителството, од омраза ја оштетил влезната врата и откако го скршил стаклото избегал во непознат правец.
„Јавниот обвинител до судијата на претходна постапка поднесе предлог за определување мерка притвор со образложение дека постојат околности што укажуваат на опасност од бегство, како и основано стравување дека осомничениот би можел да го повтори делото“, стои во соопштението.
Според Обвинителството, лицето сторило кривично дело оштетување туѓи предмети од член 243 став 2 од Кривичниот законик.
За случајот реагираше бугарското МНР оценувајќи дека се работи за „чин против зградата на бугарското дипломатско претставништво во Скопје – симбол на државноста и официјалното присуство на Република Бугарија во Република Северна Македонија“.
„Бараме надлежните власти во Република Северна Македонија веднаш да ги преземат сите неопходни дејствија за идентификување на сторителот и негово изведување пред лицето на правдата, како и за гарантирање на безбедноста на бугарските дипломатски и конзуларни претставништва, нивниот персонал и имотот“, велат од бугарското МНР од каде додаваат дека ќе го следат „развојот на настанот“.
Министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски, остро го осуди инцидентот, оценувајќи дека станува збор за изолиран настан, на кој институциите реагирале навремено и ефикасно.
„Секој чин во таква форма ќе го осудиме. Според првичните информации, станува збор за изолиран инцидент, создадена е некоја материјална штета која не е во огромен обем. Без разлика на тоа, го осудуваме максимално инцидентот. Министерството за внатрешни работи дава максимум за истрагата. Оттаму треба да побарате информации. Институционално, има брз и ефикасен одговор“, изјави Муцунски.
Тој нагласи дека државата не може да превенира секој поединечен кривично-правен настан, но дека одговорноста на институциите е јасна и недвосмислена.
Трамп: Земјите што работат со Иран се соочуваат со царина од 25 насто на трговијата со САД
Претседателот Доналд Трамп во понеделник изјави дека секоја земја што соработува со Иран ќе се соочи со царина од 25 проценти за целата трговија со САД, бидејќи Вашингтон разгледува одговор на ситуацијата во Иран, каде што се одржаа најголемите антивладини протести во последниве години.
„Веднаш стапува на сила секоја земја што соработува со Исламската Република Иран ќе плаќа царина од 25 проценти за сите и за сите бизниси што ги склучува со САД“, рече Трамп во објава на Truth Social.
Царините ги плаќаат американските увозници на стоки од тие земји.
Иран, член на групата производители на нафта ОПЕК, со години е под строги санкции од Вашингтон. Извезува поголем дел од својата нафта во Кина, додека Турција, Ирак, Обединетите Арапски Емирати и Индија се меѓу другите негови главни трговски партнери.
„Оваа наредба е конечна и обврзувачка“, рече Трамп, без да даде дополнителни детали.
На веб-страницата на Белата куќа немаше официјална документација за политиката, ниту информации за правната основа што Трамп ќе ја користи за да ги воведе царините, или дали тие ќе бидат насочени кон сите трговски партнери на Иран.
Кинеската амбасада во Вашингтон го критикуваше пристапот на Трамп, велејќи дека Кина ќе преземе „сите потребни мерки“ за да ги заштити своите интереси и се спротивстави на „сите нелегални еднострани санкции и долгата рака на јурисдикцијата“.
„Ставот на Кина против неселективното воведување царини е конзистентен и јасен. Царинските војни и трговските војни немаат победници, а принудата и притисокот не можат да ги решат проблемите“, изјави портпаролот на кинеската амбасада во Вашингтон на платформата X.
Јапонија и Јужна Кореја, кои потпишаа трговски договори со Соединетите Држави минатата година, во вторник изјавија дека внимателно ги следат случувањата.
„Планираме да преземеме сите потребни мерки откако конкретните активности на американската влада ќе станат јасни“, се вели во соопштението на Министерството за трговија на Јужна Кореја.
Заменик-главниот секретар на кабинетот на Јапонија, Масанао Озаки, им рече на новинарите дека Токио „внимателно ќе ја испита специфичната содржина на сите мерки откако ќе станат јасни, како и нивното потенцијално влијание врз Јапонија, и ќе одговори соодветно“.
Иран, кој минатата година водеше 12-дневна војна со американскиот сојузник Израел и чии нуклеарни објекти беа бомбардирани од американската војска во јуни, сега ги доживува најголемите антивладини демонстрации во последниве години.
Трамп рече дека Соединетите Американски Држави би можеле да одржат состаноци со ирански претставници и дека се во контакт со иранската опозиција, а воедно го зголемуваат притисокот врз нивните лидери, вклучително и заканите за воена акција.
Техеран во понеделник соопшти дека ги држи отворени каналите за комуникација со Вашингтон додека Трамп размислува како да одговори на ситуацијата во Иран, која претставува еден од најтешките тестови за клерикалното владеење во земјата од Исламската револуција во 1979 година.
Демонстрациите еволуираа од поплаки за сериозни економски проблеми до отворени повици за соборување на длабоко вкоренетиот клерикал естаблишмент.
Групата за човекови права со седиште во САД, ФУД, соопшти дека ја потврдила смртта на 599 лица - 510 демонстранти и 89 припадници на безбедносните сили - од почетокот на протестите на 28 декември.
Иако воздушните напади се една од многуте опции што ги има Трамп, „дипломатијата е секогаш првата опција за претседателот“, изјави во понеделник портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит.
Киев: Русија нападна два цивилни брода во Црното Море
Русија нападна уште два цивилни брода во Црното Море, кои превезувале прехранбени производи, соопшти на 12 јануари украинското министерство за регионален развој.
„Нападите предизвикаа пожар на еден од бродовите и ранија член на екипажот“, е наведено во сооппштението.
Русија ги таргетираше бродовите што се упатуваа кон Украина во текот на речиси четиригодишната инвазија, дел од она што Киев го нарече кампања на „терор“ насочена кон попречување на нејзиниот поморски извоз.
Москва, која негира дека таргетирала цивили, предупреди дека секој брод што плови кон украинските пристаништа може да се третира како да носи воен товар.
„Непријателски дрон погоди танкер со панамско знаме што чекаше да влезе во пристаништето за да натовари растително масло. За жал, еден член на екипажот беше ранет“, напиша украинскиот министер за регионален развој Олексиј Кулеба на социјалната платформа Телеграм.
„Исто така, имаше напад врз брод што пловеше под знамето на Сан Марино, кој го напушташе пристаништето со товар пченка... Ова е уште еден доказ дека Русија намерно напаѓа цивилни бродови, меѓународна трговија и поморска безбедност“, додаде тој.
Привремено затворање на студентските домови во Иран
Универзитетот во Техеран издаде известување со кое се најавува затворање на сите студентски домови за најмалку 10 дена.
Според новинската агенција Тасним, која е блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда, затворањето ќе започне во 10 часот наутро на 22 јануари и ќе продолжи до 2 февруари.
Според извештајот на Тасним, од студентите е побарано да ги напуштат своите домови што е можно поскоро.
Студентските домови се едни од главните центри на демонстрантите во текот на изминатите две недели. Овој последен потег, наводно, е спроведен во координација со иранското Министерство за наука и безбедносните агенции.
Американската невладина организација за заштита на човекови права ХРАНА соопшти дека ја потврдила смртта на 490 демонстранти и 48 припадници на безбедносните сили, а повеќе од 10.600 луѓе се уапсени изминативе две недели.
Организацијата NetBlocks објави на 12 јануари дека националното „затемнување“ на интернетот во Иран влезе во својот четврти ден.
Повикувајќи се на своите технички податоци, NetBlocks рече дека долгогодишните истражувања за дигиталната цензура во Иран покажуваат дека граѓаните користат алтернативни решенија за пристап до комуникациите во такви околности.
Исклучувањето на интернетот започна на 8 јануари, што се совпадна со интензивирањето на протестите во бројни ирански градови. Групите за човекови права и активистите за слобода на интернет велат дека целта е да се ограничи ширењето на информации и да се отежни документирањето на потиснувањето на протестите.
Поттикнати од зголемените цени, инфлацијата и паѓањето на валутата, Иранците излегоа на улиците во она што е најголемата закана за исламскиот режим во последниве години.
Пратениците ги избраа Кадри Шакиновиќ и Јошевска – Анастасовска за нови членови на Судскиот совет
Пратениците ги избраа професорката Алинда Кадри Шакиновиќ и адвокатката Сузана Јошевска – Анастасовска за нови членови на Судскиот совет. Тие беа предложени од македонската претседателка Гордана Сиљановска- Давкова, поради, како што вели таа, нивната стручност, високата професионалност и личен кредибилитет.
Сузана Јошевска-Анастасовска е адвокатка позната во јавноста, има повеќегодишна пракса, особено во кривични предмети.
Арлинда Кадри-Шахиновиќ, пак, е професорка со долгогодишна академска кариера на Факултетот за правни и политички науки при ФОН и МИТ Универзитетот, а беше и член на претходната Комисија за помилување што ја формираше претседателката на државата.
Сиљановска-Давкова во својот говор пред пратениците посочи дека реформите во областа на правосудството треба да ги водат личности кои се препознатливи во својата област на делување.
„Од дискусиите овде, и не само овде туку во јавноста општо, јасно беше дека Судскиот совет стана фактор на криза во судството… Двете кандидатки не ги предложив затоа што се жени, туку пред се заради нивната стручност и компетентност“, изјави таа.
Претседателот на Судскиот совет, Александар Камбовски, денеска изрази поддршка за новите кандидатки за членови на Советот предложени од претседателката.
„Претседателката е пред сè правник и професор. Не се сомневам во нејзиниот избор и верувам дека избрала вистински професионалци кои ќе придонесат во работата на Судскиот совет, доколку ја добијат довербата од Собранието“, изјави Камбовски.
Сега за овие предлози треба да се изјаснат пратениците во Собранието.
Предлогот од Сиљановска-Давкова следува откако на 29 декември беше усвоен новиот Закон за Судски совет во кој се заострени условите за членовите на ова тело односно прецизирани се критериумите што значи „истакнат правник“ кој може да биде предложен за член, како и правилата за дисциплинската одговорност за членовите и за судиите.
Исто така, новото законско решение предвидува и поголема транспарентност во работата на Советот, како на пример, обврска за образложување на одлуките за избор или одговорност односно разрешување на судии итн.
Новиот Закон за Судски совет беше и обврска што Северна Македонија ја презеде пред Европската Унија преку реформската агенда од Планот за раст. Пратениците го изгласаа законот на 29 декември што беше само два дена пред истекот на грејс-периодот кој беше до крај 2025 година.
Судскиот совет брои 15 членови од кои осум ги избираат судиите, тројца Собранието, двајца ги предлага претседателот на државата. Останатите двајца се членови по функција – претседателот на Врховниот суд и министерот за правда, но тие се без право на глас.
Двете места што се пополнуваат на предлог од шефот на државата беа испразнети, а Сиљановска-Давкова во годишното обраќање пред пратениците на крајот на 2025 ја услови номинацијата на нови имиња со изгласување на новиот Закон за Судски совет.
Судскиот совет има задача да избира и разрешува судиите и претседателите на судови и да ја оценува нивната работа.
Франција почнува кампања за регрутација во нова доброволна воена служба
Франција почнува кампања за регрутирање илјадници млади луѓе за нова 10-месечна доброволна национална воена служба, а првите учесници ќе ја започнат својата служба во септември, јави агенцијата Ројтерс.
Програмата, што францускиот претседател Емануел Макрон ја претстави во ноември, е отворена за сите млади француски граѓани на возраст од 18 до 25 години кои се желни „да играат улога во капацитетот на нацијата да се спротивстави во неизвесна средина“, рече началникот на Генералштабот на вооружените сили, генерал Фабиен Мандон, на прес-конференција.
Овој потег е дел од поширока промена низ Европа, каде земјите кои со децении имаа безбедносни гаранции од Соединетите Американски Држави (САД) се загрижени за променливите приоритети на американскиот претседател Доналд Трамп и она што го сметаат за агресивен став на Русија, според Ројтерс.
Од септември, 3.000 млади луѓе ќе се приклучат на армијата, морнарицата или воздухопловните сили за мисии на француска почва, зголемувајќи го бројот на 4.000 во 2027 година и на 10.000 годишно до 2030 година.
Тие ќе добиваат околу 800 евра (935 американски долари) месечно и ќе извршуваат задачи почнувајќи од помош за време на природни катастрофи до надзор против тероризам и ќе служат на работни места почнувајќи од оператор на беспилотни летала до пекар, механичар, електричар и член на медицински персонал.
По програмата, учесниците би можеле да се интегрираат во цивилниот живот, да станат резервисти или да останат во вооружените сили, што го одразува „долгорочниот развој на армијата кон хибриден модел“, рече министерката за одбрана Катрин Вотрин на истата прес-конференција.
Се очекува програмата да чини 150 милиони евра во 2026 година и вкупно 2,3 милијарди евра меѓу 2026 и 2030 година, рече Вотрин.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете