Вести
Израел го бомбардира Техеран со 80 борбени авиони
Израелската армија објави дека продолжила со бомбардирањето на Техеран, користејќи 80 борбени авиони утрото на 7 март.
Во соопштение објавено ноќта пред нападите, израелската армија ги објави своите цели како „ирански воени локации, рампи за лансирање ракети и други цели во Техеран и централен Иран“.
Претходно, од Иран пристигна вест дека се извршени тешки воздушни напади во близина на градот Екбатан и аеродромот Мехрабад во Техеран.
Исто така беше наведено дека и општината Дистрикт 16 во Назиабад исто така била цел на воздушен напад.
Претходно, американските претставници изјавија дека Русија му обезбедува на Иран информации за таргетирање за напад врз американски трупи и воени средства на Блискиот Исток.
Иранското раководство беше силно погодено од минатата сабота, кога врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи и други високи функционери беа убиени со започнувањето на американските и израелските воздушни напади, кои продолжуваат да го бомбардираат Техеран и другите делови од земјата.
види ги сите денешни вести
Азербејџан го обвинува Иран за заговор за напад врз голем нафтовод и еврејски локации
Азербејџан соопшти дека открил ирански заговор за саботажа на неколку познати цели, вклучувајќи го и главниот нафтовод што пренесува сурова нафта од Каспиското Море до Турција и понатаму до глобалните пазари.
Азербејџанските власти соопштија дека планот бил организиран од оперативци поврзани со Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) на Иран и ја опишаа наводната шема како серија „терористички“ напади насочени кон критична инфраструктура и еврејски локации низ земјата од Јужен Кавказ со 10 милиони жители.
Според соопштението од Службата за државна безбедност на Азербејџан, кое беше цитирано од државната новинска агенција Азертаг доцна на 6 март, наменетите цели ги вклучувале нафтоводот Баку-Тбилиси-Џејхан (BTC), израелската амбасада во Азербејџан, ашкеназиска синагога и истакнат член на планинската еврејска заедница во земјата.
Наводниот заговор нагласува како тензиите меѓу Баку и Техеран ескалирале додека војната во Иран се проширила низ Блискиот Исток и поширокиот регион. Во последните денови, Азербејџан и Иран разменија остри обвинувања за напади со беспилотни летала, безбедносни закани и наводни заговори за саботажа што ги доведоа веќе затегнатите односи меѓу соседите до една од нивните најниски точки во последниве години.
Иран јавно не одговори на обвинувањата.
Секое прекинување на нафтоводот би можело дополнително да ги намали глобалните снабдувања со енергија додека конфликтот продолжува.
Техеран се закани дека ќе го „запали“ секој западен танкер што ќе се обиде да помине низ Ормутскиот теснец, кој обезбедува витална трговска рута за околу една петтина од светската нафта и течен природен гас. Најмалку девет брода беа нападнати откако започнаа нападите меѓу САД и Израел, според „Лојдс Лист“, фирма за поморско разузнавање.
Нафтоводот БТК поминува низ Грузија и Турција и транспортира касписка сурова нафта до медитеранските извозни терминали, снабдувајќи ги европските пазари. Рутата, исто така, сочинува околу една третина од увозот на нафта во Израел.
Азербејџанското соопштение дојде еден ден откако Баку го обвини Иран дека испраќа беспилотни летала во неговата западна енклава Нахчиван, инцидент за кој официјални лица изјавија дека повредил четири лица и оштетил инфраструктура на локалниот аеродром. Техеран ја негираше одговорноста за беспилотните летала.
Истражителите рекоа дека двајца ирански државјани и еден азербејџански државјанин работеле заедно за да прошверцуваат повеќе од 7 килограми експлозиви Ц-4 во земјата по инструкции од ИРГК.
Азербејџанските власти соопштија дека издале меѓународни потерници по четворица осомничени поврзани со наводната операција.
Украина нуди експертиза во борбата против иранските беспилотни летала
Украина е подготвена да го сподели своето искуство од бојното поле во борбата против иранските беспилотни летала „Шахед“, бидејќи Вашингтон и неговите партнери се соочуваат со слични закани на Блискиот Исток, соопшти украинската амбасада во Соединетите Американски Држави.
„Украина знае како да се одбрани од нападите со беспилотни летала „Шахед“, бидејќи нашите градови се соочуваат со нив речиси секоја вечер. Кога нашите партнери имаат потреба од тоа, ние секогаш сме подготвени да помогнеме“, изјави за РФЕ/РЛ украинската амбасадорка Олга Стефанишина на 6 март.
„Ова не се изјави, ние предлагаме конкретна, практична помош, нашето искуство и решенија. Ова ќе помогне во заштитата на човечките животи“, рече таа.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски во четвртокот изјави дека Киев добил барање од Соединетите Американски Држави за „конкретна поддршка“ и им наложил на службениците да обезбедат потребни средства и експертиза за да помогнат во воздушната одбрана во Заливот.
Во текот на неделата, Зеленски, исто така, разговараше за потенцијалната украинска помош во борбата против иранските напади со лидерите на Обединетите Арапски Емирати, Катар, Јордан, Бахреин и Кувајт.
Техеран, долгогодишен сојузник на Москва, ѝ обезбеди на Русија воена опрема и технологија. Русија, која самата почна да произведува дронови „Шахед“ дизајнирани од Иран, честопати лансираше стотици дронови во Украина одеднаш.
Како одговор на нападите, Украина разви економични технологии за пресретнување. Пресретнувачите на дронови во земјата нудат ефикасен начин за запирање на големи бранови дронови кои инаку би барале многу поскапи ракетни системи.
Украина вели дека е во состојба да пресретне околу 90 проценти од дроновите „Шахед“ лансирани кон нејзина територија и проценува дека руската војска употребила најмалку 57.000 од нив против нејзината цивилна и енергетска инфраструктура.
Додека Украина продолжува да ја истакнува потребата од координирани меѓународни напори и посилна соработка во воздушната одбрана за подобра заштита на цивилите, војните на Блискиот Исток и Украина покажуваат дека заканата што ја претставува континуираната употреба и ширење на дронови од типот „Шахед“ е глобална, а не регионална.
Само 8 проценти од Ромките во Северна Македонија се вработени
Само 8 проценти од Ромките се вработени, а повеќето од нив се соочуваат со дискриминација на работното место, покажува Извештајот на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација (КСЗД) за периодот 2022-2024 година.
„Ромките често работата во неформалниот сектор, без социјална и здравствена заштита и со ограничен пристап до мерки за вработување. Овие податоци потврдуваат дека дискриминацијата кон Ромките не е само родова или етничка, туку е меѓусебно испреплетена и со сиромаштијата и со ниското образование. Иако во последно време има одредени позитивни резултати, сепак, имаме 25 проценти од Ромките кои се соочуваат со дискриминација во пристапот при вработување“, изјави на денешната прес-конференција членот на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација, Зекир Абдулов.
Тој додаде дека Ромките се соочуваат со сериозно структурно исклучување од пазарот на трудот, за што зборуваат и податоците од Извештајот. Ако според последниот попис од 2021 Ромите се 2,53 проценти од населението, податоците за 2023 покажуваат дека општата стапка на невработеност изнесува 13 проценти, денес околу 11,5 отсто, додека кај Ромките достинува околу 67 отсто.
Од Извештајот се забележува дека и покрај високата стапка на дискриминација кон жената Ромка, особено при вработувањето, сепак бројот на поднесени претставки од заштита од дискриминација е многу низок. Само три жени Ромки поднеле претставки за дискриминација на работно место при вработување иако имало скоро 40 отсто од новоотворените 407 случаи се однесувале на дискриминација.
„И покрај одредениот напредок, реалноста покажува дека жените Ромки и натаму се сооочуваат со дискриминација, родово-базиорано насилство, нееднаква застапеност во раководните позиции како економска нееднаквост. Упатувам силна порака до носителите на одлуки и спроведувачите на истите да обезбедат политики засновани на еднаквост, повик до работодавачите да гарантираат еднакви можности и услови за работа и повик до секој поединец и секој пеодинец да придонесе кон ослободување од стереотипи, предрасуди и заштита од секаков вид насилсство кон жената“, заклучи Абдулов.
Членовите на Комисијата заклучија дека дикриминацијата врз Ромките во областа на вработувањето е структурен и повеќеслоен проблем. Според нив решението за овој проблем бара заедничко постапување на КСЗД, Народниот правобранител, судовите, инспекторатите, граѓанските организации и самите заедници.
Најмалку девет повредени во напад на Севастопол
Руските власти соопштија дека најмалку девет лица биле повредени по украинскиот напад со беспилотно летало врз градот Севастопол на полуостровот Крим на Црното Море.
Петкатна станбена зграда во пристанишниот град Севастопол е сериозно оштетена од соборен дрон, изјави гувернерот на градот, поставен од Москва, Михаил Развожаев, на Телеграм рано во петок, 6 март.
Развожаев рече дека дронот се урнал во близина на зградата и бил исполнет со метални топчиња и експлозиви.
Шестмина од повредените, меѓу кои и три деца, се однесени во болница со исеченици, додаде тој.
Во меѓувреме, администрацијата, поставена од Русија, во јужниот украински регион Херсон, соопшти дека две лица се убиени, а 12 се повредени во украинскиот напад со беспилотно летало врз селото Олешки.
Нападите со руски беспилотни летала во текот на ноќта, исто така, го насочија кон украинскиот индустриски град Кривји Рог, каде што беа оштетени околу 30 згради, соопштија регионалните власти.
Украина се брани од целосна инвазија на Русија повеќе од четири години.
Османи со декрет го распушти Собранието на Косово
Претседателката на Косово, Вјоса Османи, објави дека издала декрет за распуштање на Собранието, бидејќи, како што изјави, политичките претставници „одлучиле да ја однесат земјата на избори“.
„Со овој декрет ја исполнувам мојата уставна обврска, која е јасно дефинирана. Голема несреќа е што тие (пратениците) не го избраа интересот на Косово“, рече Османи.
Според неа, неуспешните обиди од претходната ноќ за избор на претседател во Собранието не биле ниту случајни, ниту непромислени.
„Напротив, многу добро пресметани и осмислени, за жал“, додаде Османи.
Таа изјави дека член 86 од Уставот предвидува дека новиот претседател мора да биде избран најдоцна 30 дена пред истекот на мандатот на сегашниот претседател, а нејзиниот мандат истекува на 4 април.
„Ова значи дека 5 март беше уставниот рок за Собранието да избере нов претседател. Тој рок истече синоќа на полноќ. Значи, не станува збор за јавна дебата. Станува збор за јасен уставен факт. Уставот не е напишан за толкувања што ја релативизираат неговата тежина. Тој е напишан за да го гарантира функционирањето на државата, а не одложувањето и нефункционалноста“, додаде таа.
Османи, исто така, изјави дека ќе побара нови избори по консултации со лидерите на политичките партии.
„Граѓаните не сакаа избори, оваа ситуација се појави поради неуспехот на Собранието да ја исполни својата уставна должност. Никој не треба да сака уште еден политички циклус, особено во овој момент кога на земјата ѝ е потребна стабилност. Но, неодговорни луѓе со опасни намери ја доведоа земјата до оваа точка!“, рече претседателката на Косово.
Според неа, одложувањето на процесот би довело до уште поопасна ситуација.
Оваа изјава на Османи доаѓа неколку часа по истекот на рокот за избор на нов претседател на Косово.
Процесот на избор на претседател не успеа поради недостиг на кворум во Собранието.
Кандидати за претседател беа Глаук Коњуфца и Фатмира Колчаку, кои беа предложени од владејачката партија Самоопределување.
Откако претседателот не беше избран, претседателката на Собранието, Албулена Хаџиу, објави дека побарала од Уставниот суд привремено да ги суспендира роковите поврзани со изборот на новиот претседател на Косово.
Кандидатот за претседател на Косово мора да има двотретинско мнозинство од гласовите на пратениците во Собранието кое брои 120 места, или најмалку 80 гласови.
Доколку во првите два круга од гласањето ниту еден кандидат не го освои потребниот број гласови во третиот круг, доволно е просто мнозинство, односно најмалку 61 глас со потребен кворум од 80 присутни пратеници.
Според Уставот, доколку изборите не успеат во три круга, предвремените парламентарни избори мора да се одржат во рок од 45 дена.
Санкциите против Русија би ја прекинале соработката со Србија, вели рускиот амбасадор во Белград
Важно е Србија и Русија да продолжат со „прагматична соработка во области од заеднички интерес, и покрај сложените околности“, изјави денеска, 5 март, српскиот претседател Александар Вучиќ по средбата со рускиот амбасадор во Србија, Александар Боцан-Харченко.
Пред средбата, рускиот амбасадор изјави дека Русија сака односите со Србија да продолжат да се развиваат и дека „најважно е што Србија не се приклучи на санкциите“.
Тој оцени дека соработката меѓу двете земји ќе заврши „сама по себе“ доколку Србија воведе санкции против Русија.
„Ако една земја се приклучи на санкциите, тогаш нема соработка - санкциите автоматски ја суспендираат. Тоа не зависи од желбите на Москва“, изјави Харченко за Радио Телевизија на Србија.
Од почетокот на руската инвазија на Украина, Србија, земја кандидат за членство во Европската Унија, ги одбива повиците од Брисел да се усогласи со надворешната политика на ЕУ и да воведе санкции против Русија.
Зборувајќи за економската соработка, Харчеко изјави дека трговијата меѓу двете земји е во опаѓање и нагласи дека ова е директна последица од западните санкции против Москва.
„Србија е опкружена со земји кои го поддржуваат режимот на санкции и затоа се соочуваме со тешкотии, првенствено во транспортот, логистиката и финансиите“, рече Бочан-Харченко.
Во последните четири години, како одговор на руската агресија врз Украина, Европската Унија започна со воведување санкции против Русија. Досега се воведени 19 пакети санкции.
„Неверојатно ниска цена“ на гасот како придонес кон пријателството
Бочан-Харченко, исто така, рече дека Србија има стабилно снабдување со гас иако „глобалниот пазар во моментов е многу нестабилен“.
„Денес има стабилен проток на гас по цена што е неверојатно ниска за Европа. Тоа е најдобриот придонес на нашата пријателска соработка“, рече Бочан-Харченко.
Иако во последните години се обидува да ја намали својата зависност, Србија главно се снабдува со гас од Русија.
Во текот на 2025 година, не успеа да обезбеди нов долгорочен договор за снабдување со гас со рускиот „Газпром“, додека краткорочниот договор постигнат во декември истекува на 31 март.
Официјалните власти во Србија постојано повторуваат дека договорот за снабдување со руски гас ќе биде продолжен, но потврда од Москва сè уште не е пристигната.
Дронови го погодија регионот Нахчиван во Азербејџан, во близина на границата со Иран, двајца повредени
Дронови лансирани од соседен Иран го погодија автономниот регион Нахчиван во Азербејџан, при што беа повредени две лица, според Министерството за надворешни работи на Азербејџан.
Еден дрон го погоди аеродромот Нахчиван на 5 март, оштетувајќи го објектот. Втор дрон слета во близина на училишна зграда во областа Шекерабад, соопшти министерството.
Азербејџанското Министерство за надворешни работи го осуди нападот, велејќи дека тоа само ќе ги зголеми тензиите во регионот поврзани со тековниот конфликт во кој се вклучени Иран, Израел и САД.
Амбасадорот на Иран во Азербејџан е повикан во министерството во Баку за да го објасни инцидентот.
„Азербејџан го задржува правото да одговори“, соопшти министерството.
Азербејџан е еден од главните снабдувачи со нафта на Израел, додека Израел е клучен партнер за одбрана на Баку со години.
Многумина во Азербејџан го гледаат Израел како сигурен сојузник кој снабдувал критична воена опрема за време на кампањата на земјата за враќање на контролата врз регионот Нагорно-Карабах од Ерменија.
И покрај трговските и одбранбените врски со Израел, азербејџанските власти постојано велат дека земјата нема да дозволи нејзината територија или воздушен простор да бидат користени од која било земја за започнување воени операции против соседен Иран или која било друга држава.
„Овој напад со беспилотни летала врз аеродромот во Нахчиван е или несреќа или знак дека има поголема ескалација во регионот“, изјави за РСЕ Рауф Миргадиров, независен аналитичар со седиште во Европа.
„Во моментов, Иран нема причина да го нападне Азербејџан, бидејќи ниту Азербејџан ниту Турција не се дел од војната“, додаде тој.
„Во Иран живеат милиони Азербејџанци, а Техеран не би сакал да ги провоцира.“
САД и Канада пресретнаа руски авиони кај Алјаска
Американските и канадските воени авиони полетаа со цел да пресретнат руски извидувачки авиони во близина на Алјаска и Канада, соопшти Северноамериканската команда за воздушна одбрана (НОРАД).
Два руски воени авиони ТУ-142 биле откриени и придружувани додека не ја напуштиле зоната за идентификација на воздушната одбрана (АДИЗ).
НОРАД соопшти дека авионите не влегле во суверениот воздушен простор на САД или Канада.
Во операцијата учествувале повеќе авиони, вклучувајќи два американски ловци Ф-22 и Ф-35, четири танкери за полнење гориво КЦ-135, еден авион за надзор Е-3 АВАКС и два канадски ловци ЦФ-18 плус еден танкер CC-150.
НОРАД соопшти дека ваквите инциденти со руски авиони се случуваат редовно и не се сметаат за директна закана.
Воените експерти рекоа дека овие упади често се користат за тестирање на воздушната одбрана на една земја.
Сличен инцидент се случи во февруари, кога беа пресретнати два руски бомбардери со долг дострел ТУ-95, два ловци СУ-35 и еден извидувачки авион.
АДИЗ се наоѓа надвор од суверениот воздушен простор и функционира како тампон. Сите авиони мора да се идентификуваат и да ги пријават своите координати, соопшти НОРАД, за да се помогне во обезбедувањето на националната безбедност.
Иран најавува брзо именување на нов врховен лидер
Иран соопшти дека се обидува брзо да назначи нов врховен водач откако ајатолахот Али Хамнеи беше убиен во американско-израелските напади за време на викендот.
„Сите се обидуваме“, рече Ахмад Хатами, член на Собранието на експерти за лидерство, кое е одговорно за избор на нов водач.
„Со Божја волја, водачот ќе биде назначен што е можно поскоро. Блиску сме, но ситуацијата е воена“, изјави тој за државната телевизија.
Претходно израелскиот министер за одбрана Израел Кац изјави дека секој ирански водач избран да го наследи Хамнеи „ќе биде сигурна цел за атентат“.
Хатами рече дека „дискрецијата е неопходна“ со оглед на оваа закана, додавајќи дека изборот на нов врховен водач е „неизбежен“.
Собранието на експерти има 88 членови кои се избираат на секои осум години.
Според иранските медиуми, американските и израелските напади во вторникот, 3 март, погодија зграда во светиот град Ком, која му припаѓа на Собранието.
Претходниот ден, главното седиште на телото во Техеран беше цел на напади, според новинската агенција Тасним.
Иран официјално започна со транзицијата на раководството во недела, еден ден по смртта на Хамнеи, кој го водеше Иран од 1989 година.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, тврдокорниот шеф на судството Голамхосеин Мохсени Еџеи и Алиреза Арафи - свештеник и член на Собранието на експерти - се привремени лидери.