Вести
Рубио: Трамп е „задоволен“ од напредокот на разговорите во Женева за Украина
Белата куќа соопшти дека разговорите во Женева со Киев означиле „значаен напредок“ кон завршување на војната во Украина и доведоа до „ажурирана и усовршена“ рамка што „целосно ќе го поддржи“ суверенитетот на земјата разорена од војна и ќе обезбеди праведен мир.
Во соопштението од Вашингтон од 23 ноември не се прецизира какви промени се направени во мировниот план од 28 точки предложен од претседателот Доналд Трамп, кој поддржувачите на Киев го критикуваа како премногу пријателски кон Русија.
„Дискусиите беа конструктивни, фокусирани и почитувачки, нагласувајќи ја заедничката посветеност за постигнување праведен и траен мир“, соопшти Белата куќа во она што го нарече заедничка изјава со Украина.
„Разговорите покажаа значителен напредок кон усогласување на позициите и идентификување на јасни следни чекори. Тие потврдија дека секој иден договор мора целосно да го поддржи суверенитетот на Украина и да обезбеди одржлив и праведен мир. Како резултат на разговорите, страните развија ажурирана и подобрена мировна рамка“, дсоопшти Белата куќа, без да даде детали.
Во соопштението се додава дека двете страни се согласиле да „останат во близок контакт со своите европски партнери“, кои остануваат едни од најсилните поддржувачи на Украина.
Самиот Трамп не даде веднаш коментар.
Заедно со европските сојузници на Украина, многу американски пратеници - вклучувајќи и некои републиканци - го нападнаа оригиналниот предлог, а некои го нарекоа „список на желби“ на Кремљ.
Во соопштението на Белата куќа се наведува дека „украинската делегација потврди дека сите нивни главни загрижености - безбедносни гаранции, долгорочен економски развој, заштита на инфраструктурата, слобода на навигација и политички суверенитет - беа темелно дискутирани за време на состанокот“.
Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека на разговорите за окончување на војната во Украина е постигнат „огромен напредок“, додавајќи дека претседателот Доналд Трамп бил „задоволен“ по брифингот за текот на дискусиите.
Рубио вторпат им се обрати на новинарите на 23 ноември, по средбата со украинската делегација во Женева, оценувајќи дека разговорите биле „најпродуктивни и најзначајни“ откако администрацијата на Трамп е на власт.
„Сè уште има работа, но денес сме многу подалеку од утрово, а уште повеќе од пред една недела“, рече тој, не откривајќи детали.
Додаде дека безбедносните гаранции за Украина „мора да се разгледаат“ и дека разговорите продолжуваат на 24 ноември.
Средбите во Женева се фокусирани на американскиот план за запирање на војната што трае од руската целосна инвазија во февруари 2022 година. Планот не е официјално објавен, но протечените елементи предизвикаа загриженост кај сојузниците на Киев, кои сметаат дека е наклонет кон Русија.
Трамп претходно рече дека планот не е конечен и може да претрпи измени, но неговите коментари на Truth Social од 23 ноември покажаа фрустрација со ставовите на Европа и Украина.
„Украинското ‘раководство’ не покажало никаква благодарност, а Европа сè уште купува руска нафта,“ напиша тој со големи букви во неговиот пост.
ЕУ-членките Унгарија и Словачка и натаму купуваат руска сурова нафта, а истото го прави и Турција, членка на НАТО.
Во очигледен одговор, украинскиот претседател Володимир Зеленски на социјалните мрежи му се заблагодари „лично на претседателот Трамп“ за помошта „која ги спасува животите на Украинците“.
Во следна објава Зеленски го опиша и темпото на дипломатијата во Женева: „Многу работи се менуваат – внимателно работиме на чекорите за да ја завршиме војната. И утре ќе биде подеднакво активно.“
Што содржи планот?
Според протечените информации, многу од одредбите бараат сериозни уступки од Киев и се поклопуваат со барањата на Москва – вклучително и предавање на Донецк, Луганск и Крим, како и ограничување на големината на украинската армија.
Киев би требало исто така да донесе уставна забрана за приклучување кон НАТО, додека на западниот воен сојуз би му биле поставени ограничувања за стационирање на своите сили. Финансиските санкции кон Москва исто така би биле олеснети според планот.
Во замена, Украина би добила некакви „гаранции за безбедност“, најмногу од САД, би ѝ било дозволено да се приклучи кон Европската унија и би добила одредени финансиски бенефиции. Русија исто така би била должна да се повлече од делови на Украина кои ги окупира во моментов.
Поради отпор од американските законодавци и странски сојузници, Трамп на 22 ноември остави отворена можноста за промени во планот.
На прашањето на новинарите дали неговиот предлог е „конечна понуда за Украина“, Трамп одговори: „Не.“
Европските сојузници на Украина, кои не учествувале во изработката на американскиот план, рекоа дека предлогот бара „дополнителна работа“.
Новинската агенција Ројтерс извести за детали од европските контра-предлози, кои вклучуваат поголема големина на украинските сили и американска гаранција за безбедност слична на членот 5 од НАТО – според кој напад врз една држава се смета за напад врз сите.
Рубио рече дека не видел никакви европски контра-предлози.
Со известување од украинскиот сервис на РСЕ/РЛ, новинските агенции Ројтерс, АФП и ДПА.
види ги сите денешни вести
Украина нападна големо руско пристаниште со 400 беспилотни летала
Русија на 25 март соопшти дека украински напад со речиси 400 дронови, предизвикал пожар во големо пристаниште на северозападот на земјата. Нападот е лансиран ден по рекордниот руски воздушен напад врз Украина.
Електрана во Естонија била исто така погодена од дрон кој долетал во членката на НАТО од рускиот воздушен простор, додека друг се урнал на латвиска територија, а официјални лица во Рига изјавија дека веројатно станува збор за украински дрон кој залутал.
Нападот се случи откако Русија испалила речиси 1000 дронови кон Украина во период од 24 часа почнувајќи од понеделник, при што осум лица загинале низ целата земја, погодувајќи го историскиот центар на Лвив и станбени куќи во западна Украина.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја критикуваше, како што ја нарече „апсолутната изопаченост“ на Русија и вети одговор на ударот.
Руското министерство за одбрана соопшти дека неговите системи за воздушна одбрана пресретнале и уништиле 389 украински дронови преку ноќ, главно во региони што граничат со Украина, како и околу Москва.
Нападот предизвика пожар во балтичкото пристаниште Уст-Луга, центар за извоз на нафта во Финскиот Залив, во близина на границата на Русија со Естонија.
Пожарот „се става под контрола“, изјави регионалниот гувернер Александар Дрозденко на социјалните медиуми, додавајќи дека нема пријавени жртви.
Дрозденко не прецизираше кој дел од пристаништето е погоден. Објектот е главен центар за извоз на руски ѓубрива, нафта и јаглен.
Немаше коментар од украинската војска за нападот.
Порано неделава Украина погоди уште едно од главните руски пристаништа на Балтичкото Море - Приморск - предизвикувајќи голем пожар што истури густ црн чад во воздухот, видлив од сателитските снимки.
Украинскиот ракетен напад, исто така, предизвика „сериозна штета“ на објектите за електрична енергија и вода во рускиот пограничен регион Белгород, изјави гувернерот Вјачеслав Гладков.
Украина ги интензивираше своите одмазднички напади врз руската инфраструктура - вклучувајќи рафинерии, нафтени депоа и пристаништа - во последните недели, нарекувајќи го тоа фер одмазда и обид да се намалат приходите од енергија на Русија што ги финансираат нејзините воени напори.
Естонија, членка на ЕУ и НАТО, во средата соопшти дека дрон што доаѓал од рускиот воздушен простор удрил во оџак на електраната Овер, во близина на градот Нарва на руската граница, при што немало повредени.
Соседна Латвија, исто така, соопшти дека дрон влегол во нејзиниот воздушен простор „од Русија“, но дека не се пријавени штети или жртви.
Според прелиминарните информации, латвиската премиерка Евика Силина изјави дека дронот веројатно бил украински.
Ескалацијата на нападите доаѓа откако разговорите меѓу Москва и Киев, посредувани од САД, се заглавени поради војната на Блискиот Исток.
Украина испрати делегација во Соединетите Држави минатиот викенд во обид да го оживее преговарачкиот процес, но напорите не дадоа резултат.
„За жал, засега нема вистински напредок. Русија не сака да се движи кон мир“, рече Зеленски по средбата со својот преговарачки тим по завршувањето на разговорите.
Израел ги напаѓа јужен Либан и предградијата на Бејрут, додека Хезболах продолжува со нападите
Израел започна напади врз јужен Либан и јужните предградија на Бејрут во среда, 25 март, соопштија либанските државни медиуми, додека милитантната група Хезболах, поддржана од Иран, соопшти дека продолжила со нападите врз израелските трупи.
Либан беше вовлечен во војната на Блискиот Исток кога Хезболах почна да испукува ракети врз Израел на 2 март за да се одмазди за убиството на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи.
Израел, кој го окупираше јужен Либан околу две децении до 2000 година, ги интензивираше нападите низ Либан и испрати копнени трупи на југот на земјата откако започна последната борба.
Во вторник, соопшти дека неговата војска ќе ја преземе контролата врз граничната област до реката Литани, околу 30 километри од границата.
Либанската државна Национална новинска агенција (ННА) објави израелски напади и артилериско гранатирање на неколку локации во јужен Либан.
Исто така, соопшти дека „непријателски воени авиони започнале напад“ врз јужните предградија на Бејрут, откако израелската војска доцна во вторникот го обнови предупредувањето за евакуација за неколку области во упориштето на Хезболах.
Дописник на АФП видел улица покриена со остатоци, вклучувајќи скршен цемент и искривен метал по утринскиот напад, додека горните катови на станбена зграда изгледале оштетени.
Областа била цел на напади повеќе пати за време на конфликтот и е во голема мера празна од жители, кои избегале.
Хезболах соопшти дека неговите борци во средата ги нападнале израелските трупи „сместени во пограничните градови Накура и Кавза“, како и на места преку границата „со повеќе од 100 ракети“.
Соопштението дојде откако групата ја презеде одговорноста за серија напади насочени кон израелските трупи во јужен Либан и на локации во северен Израел, каде што немаше непосредни извештаи за жртви.
Израелската војска во соопштението изјави дека копнените трупи во јужен Либан „демонтирале складиште за оружје“, а воздухопловните сили убиле „неколку терористи“.
Исто така, се вели дека трупите „демонтирале командни центри на Хезболах во кои се наоѓало бројно оружје“, без да прецизираат каде.
Либанските власти соопштија дека израелските напади на југот на земјата во вторникот убиле уште девет лица, вклучувајќи двајца во стан во палестинскиот бегалски камп Миех Миех.
Израелската кампања уби повеќе од 1000 луѓе во Либан, а повеќе од еден милион луѓе, според властите се раселени.
Во вторник во северен Израел, каде што повторените сирени за воздушни напади ги испраќаа жителите во засолништа, една жена беше убиена по ракетен истрел од Либан, соопштија израелските власти.
Радио Слободна Европа на македонски јазик и Радио Машал престануваат со работа
Македонскиот сервис на Радио Слободна Европа и паштунскиот, Радио Машал, ќе бидат затворени на 31 март 2026 година.
„Затворањето на овие два сервиса е загуба за публиката што ја опслужуваат. Но, сегашната буџетска состојба на Радио Слободна Европа нè принудува повторно да ги приоритизираме начините на кои ги распределуваме нашите ресурси. Оваа одлука е донесена со длабока благодарност за работата што ја имаат направено овие тимови и за стандардот на извонредност што го одржувале“, изјави Претседателот и извршен директор на Радио Слободна Европа, Стивен Капус.
Радио Слободна Европа на македонски јазик работи од 2001 година.
Седум далноводи во Кувајт надвор од употреба, пресретнати дронови во Саудиска Арабија
Кувајт на 24 март соопшти дека неговите системи за воздушна одбрана реагираат на „напади со ракети и беспилотни летала“ и дека пријавените звуци на експлозии се предизвикани од пресретнувањето на овие закани. Војската ги повика граѓаните да ги следат упатствата на властите.
Министерството за електрична енергија на земјата, исто така, објави дека седум далноводи се исклучени од употреба по падот на пресретнувачите.
Саудиска Арабија пак, на 24 март соопшти дека нејзините системи за воздушна одбрана пресретнале и уништиле вкупно 19 дронови кои ја таргетирале Источната покраина на земјата во одделни напади во период од два часа.
Велика Британија објави дека ќе распореди системи за воздушна одбрана со краток дострел во регионот за да се спротивстави на бранот ирански напади врз земјите од Персискиот Залив.
Премиерот на Велика Британија, Кир Стармер, изјави дека опремата ќе биде испратена во Бахреин, Кувајт и Саудиска Арабија. Системот против дронови „Рапид Сентри“ исто така ќе биде префрлен во Кувајт, а британски воен брод е распореден во источниот Медитеран.
Според АФП, британските претставници велат дека военото присуство на земјата во регионот достигнало највисоко ниво во последните 15 години, а оперативните летови се зголемени во поддршка на неколку земји во регионот.
Сибиха: Украина преживеа „уште една ноќ на терор“
Украина објави дека Русија лансирала 426 беспилотни летала и ракети, додека мировните преговори останале на „пауза“ поради тековниот конфликт на Блискиот Исток.
Најмалку четири лица загинале, а десетици други биле повредени во рускиот напад во текот на ноќта што погодил неколку региони низ земјата, соопштија украинските власти на 24 март.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека „се во тек напори за закрепнување“ по рускиот напад, истакнувајќи дека „е пријавена штета во 11 региони“.
„Уште една ноќ руски терор против Украина“, напиша министерот за надворешни работи Андриј Сибиха по смртоносниот напад.
„Кога Русија не успева на бојното поле и не може да ја наметне својата волја на преговарачката маса, таа прибегнува кон терор против цивилите. Типични методи на руски криминалци“, рече Сибиха и додаде:
„Притисокот врз Русија мора да се засили без одлагање. Санкциите мора да бидат посилни. Двесетиот пакет на ЕУ мора да се усвои. Флотата во сенка мора да биде закотвена“, напиша Сибиха во објава на X.
Молдавската претседателка Маја Санду го осуди рускиот напад како „воен злостор - и напад врз сите нас“.
„Ноќните напади ја прекинаа клучната енергетска врска на Молдавија со Европа. Постојат алтернативни патишта, но ситуацијата останува кревка. Само Русија ја носи одговорноста“, напиша таа во објава на X.
Според украинските воздухопловни сили, Русија лансирала 34 ракети и 392 дронови, вклучувајќи седум балистички Искандер, 23 крстосувачки и четири водени ракети воздух-воздух. Украинската војска вели дека нејзините воздухопловни сили пресретнале 365 дронови и 25 ракети.
Во своето вечерно обраќање само неколку часа пред рускиот напад, претседателот Зеленски, повикувајќи се на разузнавачки извештаи, предупреди за можен руски напад во голем обем и ги повика граѓаните да останат будни на сигналите за воздушен напад.
Во меѓувреме, руското Министерство за одбрана соопшти дека нивните сили пресретнале 55 украински беспилотни летала во текот на ноќта, еден ден откако Украина погоди резервоар за гориво во пристаништето Приморск во Балтичкото Море, најголемиот западен центар за извоз на нафта во земјата.
Најновите напади се случија откако Русија објави дека трилатералните разговори меѓу Вашингтон, Москва и Киев, насочени кон завршување на војната во Украина, се на „пауза поради ситуацијата“ по почетокот на војната со Иран.
„Ова е пауза, од очигледни причини“, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, за новинарите, додавајќи дека штом „нашите американски партнери“ ќе можат да обрнат поголемо внимание на украинските работи, Москва се надева дека паузата може да заврши и дека може да се одржи нова рунда разговори.
Иранските медиуми објавија дека енергетската инфраструктура е нападната
Иранските медиуми на 24 март објавија дека израелско-американските напади биле насочени кон два гасни објекти и еден цевковод, неколку часа откако американскиот претседател Доналд Трамп се повлече од својата закана за напад на енергетската инфраструктура.
„Како дел од тековните напади извршени од ционистичкиот и американскиот непријател, цел биле зградата на администрацијата за гас и станицата за регулирање на притисокот на гасот на улицата Кавех во Исфахан“, соопшти новинската агенција Фарс.
Објектите во централен Иран биле „делумно оштетени“, додаде Фарс, кој беше единствениот ирански медиум што извести за инцидентот.
Се вели дека нападот бил насочен и кон гасоводот на електраната Хорамшахр, на југозападот од земјата.
„Проектил ја погодил областа надвор од станицата за преработка на гасоводот Хорамшахр“, објави Фарс, цитирајќи го гувернерот на градот што се граничи со Ирак.
Не е прецизиран обемот на штетата.
Трамп во понеделник за АФП изјави дека „работите одат многу добро“ со Иран, кратко откако објави разговори со Техеран и петдневна пауза за напади кон електраните на Исламската република.
Наглиот пресврт на ставот на Трамп кон Иран се случи неколку часа пред истекот на дводневниот ултиматум според кој тој се закани дека ќе ги нападне иранските електрани ако Техеран не го отвори повторно стратешкиот Ормуски теснец.
Сепак, иранските медиуми вчера, 23 март објавија дека нема преговори за завршување на војната.
Пилот и копилот загинаа во судир на авион и возило на аеродромот во Њујорк
Авион со десетици луѓе се судрил со противпожарно возило доцна во неделата на пистата на аеродромот Ла Гвардија во Њујорк, при што загинале пилотот и копилотот и биле принудени да се прекинат летовите, објавија властите и американските медиуми.
Слики од АФП го покажуваат тешко оштетениот преден дел и дел од пилотската кабина на авионот на Ер Канада Експрес, кој пристигнал од Монтреал, на пистата, опкружен со возила за итни случаи со трепкачки светла.
Пилотот и копилотот загинаа во судирот, објавија американските медиуми, вклучувајќи ги CNN и NBC. Уште 13 лица, вклучувајќи 11 патници и двајца први реагирачи, беа однесени во болница со повреди, според радиодифузерот ABC.
Авионот управуван од Jazz Aviation, регионален партнер на „Ер Канада“, удрил во противпожарен камион на Писта 4 околу 23:40 часот во неделата (03:40 GMT понеделник) додека возилото се движело кон посебен инцидент, соопштија пристанишните власти на Њујорк.
Прелиминарниот список на патници покажа 76 лица во авионот, вклучувајќи четири члена на екипажот, соопшти Jazz Aviation во соопштение.
Американските воздухопловни власти наредија сите летови на аеродромот да бидат приземјени, додавајќи дека постои „голема“ веројатност за продолжена суспензија.
„Аеродромот моментално е затворен за да се олесни одговорот и да се овозможи темелна истрага“, соопштија пристанишните власти во изјава за АФП.
Протоколите за итен одговор биле „веднаш активирани“.
Националниот одбор за безбедност на сообраќајот соопшти дека испратил „тим за итни случаи“ на местото на настанот за да го истражи судирот.
Џаз Авиејшн соопшти дека во несреќата учествувал авион CRJ-900 кој долетал во Ла Гвардија од Монтреал како лет AC8646.
Платформата за следење на летови FlightRadar24 соопшти дека авионот „се тркалал по пистата кога удрил“ во возилото за спасување.
Управата за управување со вонредни состојби на Њујорк ги предупреди луѓето да „очекуваат откажувања, затворање на патишта, доцнења во сообраќајот и персонал за итни случаи и да користат алтернативни рути во близина на аеродромот“.
Ла Гвардија веќе страдаше од прекини во летовите поради лоши временски услови, соопшти аеродромот во неделата на X.
Патниците исто така чекаа подолго за да поминат низ безбедносниот тест поради „влијание врз бројот на вработени“ од прекинот на федералното финансирање, соопшти аеродромот минатата недела.
Сместен во њујоршката општина Квинс, Ла Гвардија е третиот најпрометен аеродром во Њујорк, кој опслужува 33,5 милиони патници во 2024 година, според бројките на пристанишните власти.
Голоб победи на изборите во Словенија, но нема мнозинство
Либералната партија на словенечкиот премиер Роберт Голоб освои најмногу гласови на парламентарните избори одржани вчера, но ја загуби владејачката мнозинска позиција заедно со коалициските партнери од левиот блок, покажуваат првичните официјални резултати.
Движењето „Слобода“ (ГС) на Голоб освои 28,54 отсто од гласовите и 29 пратенички места, откако беа пребројани речиси сите гласови, соопшти државната изборна комисија. Опозициската Словенечка демократска партија (СДС), предводена од десничарскиот поранешен премиер Јанез Јанша, освои 28,17 проценти и 28 мандати.
Резултатите ја ставаат Словенија пред сложен процес на формирање влада, бидејќи ниту левиот ниту десниот политички блок не успеаја да обезбедат 46 пратенички места, колку што се потребни за мнозинство во 90-члениот парламент.
И покрај тоа, Голоб најави дека ќе се обиде да формира нова влада, истакнувајќи во обраќањето до поддржувачите во изборната ноќ дека неговата партија добила обновен мандат и дека следуваат тешки коалициски преговори.
Голоб е на власт во Љубљана од 2022 година, предводејќи коалиција составена од неговото движење ГС, Социјалдемократите (СД) и Левица. Социјалдемократите освоија 6,7 проценти од гласовите и шест мандати, додека Левица, која на овие избори настапи во коалиција со Зелената партија „Весна“, доби 5,6 проценти и пет пратенички места.
Јанша најави дека може да го оспори тесниот изборен резултат, наведувајќи дека ќе се пребројуваат сите гласови, пренесе агенцијата СТА.
Традиционалниот коалициски партнер на СДС, конзервативната Нова Словенија (НСи), освои 9,3 проценти од гласовите и девет мандати. Новата партија Демократи, предводена од поранешниот сојузник на Јанша, Анже Логар, освои 6,7 проценти и шест пратенички места.
Јанша трипати бил премиер и ја предводи СДС од 1993 година. За време на неговите владини мандати, често беше критикуван за авторитарни тенденции, обиди за ограничување на медиумските слободи и толерирање на полициско вознемирување на опозициски демонстранти, наведува агенцијата.
Во последните две недели од кампањата, изборниот процес беше засенет од обвинувања за корупција, пласирани преку лажни видео снимки.
Демонстранти во Тирана фрлаа молотови коктели врз институции
Молотови коктели и огномет беа фрлени врз државните институции во Тирана, Албанија, за време на протестот на 22 март, организиран од опозициската Демократска партија. Албанската полиција употреби водени топови и солзавец за да ги растера демонстрантите.
Опозициската партија на поранешниот премиер Сали Бериша бара смена на актуелниот премиер Еди Рама и создавање на привремена влада.
Политичките тензии во Албанија ескалираа откако во декември минатата година Специјалното обвинителство за борба против корупција и организиран криминал (СПАК) поднесе обвинение против Белинда Балуку, која во тоа време беше министерка за инфраструктура и енергетика и вицепремиерка.
Демонстрантите во неделата фрлаа и молотови коктели врз седиштето на кабинетот на премиерот, Министерството за инфраструктура, Општина Тирана и седиштето на владејачката Социјалистичка партија. Солзавец беше испукан и во близина на италијанската амбасада.
По завршувањето на протестот, полицијата соопшти дека шест полицајци биле повредени за време на судирите со демонстрантите.
Албанската полиција соопшти дека тие се лекуваат во болница и дека нивната здравствена состојба „е стабилизирана и се надвор од животна опасност“.
Повод за протестот беше одлуката на пратениците кои на 12 март гласаа против барањето на СПАК за одземање на имунитетот на пратеничката од социјалистите Белинда Балуку, која е осомничена за корупција. СПАК го поднесе ова барање со цел апсење на Балуку.
Лидерот на Демократската партија, Сали Бериша, по таа седница, ги повика поддржувачите на протест на 22 март, нарекувајќи го голем ден за демократијата во Албанија, бидејќи пред 34 години на тој ден, Демократската партија ја презеде власта по соборувањето на комунистичката диктатура.
Од декември минатата година, ДП одржа неколку протести кои прераснаа во насилство меѓу демонстрантите и полицијата.
Инаку, СПАК ја обвинува Балуку за мешање во тендери поврзани со големи инфраструктурни проекти и фаворизирање на одредени компании. Балуку ги негира обвинувањата.
Социјалистичката партија на премиерот Еди Рама, која го освои својот четврти последователен мандат минатата година, има мнозинство во Парламентот.
Рама се пожали на пречекорување на судските овластувања од страна на судството, особено во врска со притворањата пред судењата. Албанија има за цел да стане членка на Европската Унија до 2030 година, но блокот побара од Тирана да направи повеќе во борбата против криминалот и корупцијата.
Владата го намалува ДДВ-то за горивата, ќе ослободува и мазут за ЕСМ
Намалување на данокот на додадена вредност (ДДВ) за горивата и ослободување на количини мазут од државните резерви, се двете мерки со кои Владата на Северна Македонија планира го спречи зголемувањето на цените на производите и на електричната енергија, информираше премиерот Христијан Мицкоски на прес-конференција на 22 март.
Мерките доаѓаат како одговор на ценовниот скок на горивата изминатиот период како последица на војната во Иран.
Мерката за ДДВ-то за горивата е донесена на денешната седница и тоа, според одлуката на Владата, се намалува од 18 на 10%.
„Нашите пресметки покажуваат дека, доколку Владата не интервенираше, Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) во понеделник ќе донесеше одлука за ново поскапување на дизелот од 10,5 денари по литар, како и зголемување на цените на безоловните горива за 6 денари – што ќе значеше дополнително оптоварување за граѓаните“, истакна Мицкоски.
Со намалување на ДДВ-то, премиерот очекува РКЕ утре да донесе одлука со која цената за горивото ќе остане непроменета, додека за дизелот да се покачи за 3-3,5 денари.
Во моментов, максималните малопродажни цени на горивата се: 92 денари за литар дизел; 86,5 денари за бензин Еуросупер 95; 88,5 денари за Еуросупер 98.
Мицкоски тврди граѓани од соседството точат во земјава и за 9% ја зголемиле потрошувачката на гориво
Мицкоски тврди дека земјава има најниски цени во регионот и поради тоа во Северна Македонија е зголемена потрошувачката на горива за 9% од вообичаеното бидејќи граѓани од соседните држави доаѓаат во земјата и точат гориво.
„Околу 150 илјади литри дополнително точат граѓаните на нашите соседни држави. Најголем е притисокот во пограничните општини, како Дебар, Струга и Охрид на западната граница, Битола и Гевгелија на јужната и Куманово на северната граница“, рече Мицкоски.
2.000 тони мазут за ЕСМ за да не поскапи струјата
На прес-конференцијата премиерот тврдеше и дека електроенергетскиот сектор во земјава е стабилен.
„Во функција се блоковите 1 и 3 во термоелектраната во Битола. На депонија во Битола 80 илјади тони јаглен, во Кичево околу 160 илјади тони. Акумулациите се на ниво од 40%. Или тоа би било доволно доколку се престане и работат само тие, да имаме доволно електрична енергија за приближно месец дена“, рече Мицкоски.
Единствен предизвик, како што рече, е цената на мазутот и затоа на следната редовна седница на Владата во вторник се размислува да се донесе одлука да се ослободат околу 2.000 тони мазут и да се дадат на државната компанија Електрани на Северна Македонија (ЕСМ), а така индиректно да се спречи покачување на цената на електричната енергија.
„Нема да дозволиме да се зголемат трошоците на компанијата. Имајќи ја предвид поволната хидролошка состојба и консолидирањето на рудниците, конечно можеме да кажеме дека состојбата во ЕСМ е стабилна. Не сакаме да дозволиме со овие повисоки цени на мазутот да дојде до дисбаланс. Со оваа интервенција очекуваме таа цена да не биде зголемена односно да влијаеме позитивно и да го одржиме стандардот на граѓаните“, рече Мицкоски.
Паралелно, Владата одлучи и да прогласи кризна состојба за, како што рече премиерот, „да се овозможи соодветно законско постапување и институциите да можат ефикасно да ги спроведуваат мерките“.
„Имаме план, не само со еден или два чекора, туку со цела низа разработени сценарија, доколку кризата се влоши или продолжи“, рече Мицкоски.
Северна Македонија е уште една во низата држави од регионот што носи мерки за спречување на ценовните шокови.
Црногорската влада во петокот објави дека воведува „максимални мерки“ за ограничување на цените, а воедно и намалување на акцизите. Министерот за енергетика и рударство на Црна Гора, Адмир Шахмановиќ, изјави дека акцизите за дизелот ќе бидат намалени за 50 проценти, а за евросупер 98 и евросупер 95 за 25 проценти.
Во Србија по одржана седница на Советот за национална безбедност, претседателот Александар Вучиќ на 20 март најави дека државата ќе ги намали акцизите на нафтените производи за 40 проценти.