Вести
Таткото на убиената Вања негира дека го познава првообвинетиот Палевски
На денешното судење за убиството на Вања Ѓорчевска и Панче Жежовски, обвинетиот татко на Вања, Александар Ѓорчевски одговараше на прашања на обвинителството и сведочеше за истрагата. Тој ја критикуваше полицијата, наведувајќи дека не видел конкретни чекори за пронаоѓање на Вања, истакнувајќи: „Таму каде што бев присутен во присуство на полицијата, не видов конкретни чекори за пронаоѓање на Вања, единствена надеж наоѓав во „Сејф Сити“.
Тој ги негираше наводите што, како што сподели, полицијата ги наметнувала, дека Вања се регрутирала за ИСИС во Шведска, или, пак, дека заминала за Тетово.
Во однос на прашањето дека на средба со началникот Музафер и сведокот Гоце пред зградата на Наум Наумовски Борче на која според сведокот Музафер рекол дека детето е киднапирано и убиено, одговори „Во ниту една момент не сум помислил ниту сум сакал да помислам дека Вања е убиена“.
На прашањата во врска со склучениот договор за дар на недвижен имот на 10.4.2023 година, односно зошто не го проследиле кај нотар и не е извршена негова солемнизација, одговори дека ги преземал сите обврски за на крај да се средат документите.
„Ме претставувате како монструм и ме понижувавте, мене и целото семејство, за кое цинично говоревте дека ништо не сме работеле. Ако сум сакал, ако сум бил таков човек, ќе сум ѝ дал на Зорица негативен одговор, немало да дозволам таков трансфер, згора на сѐ да го препишам и мојот стан на едно од децата, и становите наместо да биде прибрана документација за префрлање во вид на дар за децата, рече тој, дополнувајќи „не знам каква поврзаност има овој момент со овој настан и со овие луѓе другиве присутни во судницата“.
Во првиот дел од судењето Ѓорчевски одговараше на вкрстени прашања од обвинителката, преку кои таа го испитуваше во однос на неговиот живот, исчезнувањето на Вања и потрагата по неа.
Во своите одговори, Ѓорчевски повторно потврди дека не го познава Љупчо Палевски лично, туку разбрал за него кога бил актуелен објектот Тифани. Тој потврди дека бил зависник на наркотична дрога хероин, за која, како што рече, ја консумирал назално.
Судењето продолжи со испитување на Ѓорчевски од страна на обвинетиот Љупчо Палевски.
Немам коментар“ беше одговорот на прашањата поставени од обвинетиот Палевски . Ѓорчевски одговори единствено на првото прашање на Палевски, во врска со тоа дали слушнал дека има комуникација со кој било член од неговото семејство, при што замоли веќе да не одговара на прашањата од Палевски.
„Јас како што веќе кажав, ниту ве знам ниту ве познавам, прв пат ми бевте посочен во полициската станица како монструм, прв пат ве видов тука во судницата, за прв пат во живот, никогаш не сум контактирал со вас, ниту пак познавам од втора рака човек што ве познава вас, вклучувајќи го и моето семејство и би сакал да искористам, ако постои такво право, да не одговарам повеќе на ваши прашања, секој мој нареден одговор ќе гласи исто, рече тој.
Судот одлучи испитувањето да продолжи, а Александар на секое наредно прашање од Палевски, одговори со „немам коментар“.
Останатите обвинети и одбраната, како и Судот, немаа прашања за Ѓорчевски.
Судењето продолжува в понеделник, на 14 март, со сведочење на обвинетиот Љупчо Палевски.
Во обвинението стои дека Љупчо Палевски, Боре Видевски, Велибор Манев, Влатко Кешишов и Александар Ѓорчевски, заедно испланирале грабнување на 14-годишната Вања со цел да присилат член на нејзиното потесно семејство да даде парични средства за откуп. Грабнувањето на оштетениот Панче Жежовски во Велес, пак, според обвинението, било со намера да го присилат да им го даде сопственото возило „Цитроен“ за да го користат за грабнување на детето во Скопје.
Малолетната Вања и велешанецот Панче, беа пријавени за исчезнати на 27 и 24 ноември, а на 3 декември 2023 година беа пронајдени мртви во близина на Скопје и Велес.
види ги сите денешни вести
ДКСК го запре предметот против Блерим Беџети – не морал да ја пријави градежната фирма на неговите деца
Откако првично го казни пратеникот Блерим Беџети од ДУИ поради непријавување промена на интереси, Државната комисија за спречување на корупцијата (ДКСК) донесе поинаква одлука - дека законски немал никаква обврска за тоа што не ја пријавил градежната компанија „Ве Инвест Холдинг “ на своите две деца, за која пишуваше РСЕ.
На последната седница, Антикорупциска соопшти дека констатирала прекршок и го казнила Беџети бидејќи не пријавил промена во анкетниот лист во рок од 30 дена од основањето на фирмата во септември 2025 година.
Но, како што соопшти членот на Комисијата, Сервет Демири, Беџети поднел приговор и доставил докази – копии од лични карти дека синот и ќерката не живеат во заедничко домаќинство со нивниот татко.
„ДКСК утврди дека лицето немало обврска да пријави на интересите согласно закон бидејќи неговите блиски лица не се членови во семејство. Семејство се подразбира брачен другар, вонбраче другар, деца, со кој лицето живее во заедничко домаќинство“, рече Демири.
Од Антикорупциска велат дека е утврдена „нова фактичка состојба“, додека издадениот платен налог го поништиле.
Државната комисија за спречување на корупцијата отвори предмет против пратеникот Блерим Беџети за непријавен имот по написот на РСЕ дека неговиот 19-годишен син и 21 годишната ќерка отвориле градежна компанија „Ве Инвест Холдинг“, со седиште во стан во сопственост на таткото на Блерим, Беџет Беџети.
Во тогаш јавно достапниот анкетен лист на Блерим Беџети, како имот на деца беа наведени автомобил Голф фолксфаген, произведен во 2021 година, а купен на 26 јуни 2024 година за сума од 23.000 евра, како и заштеда од плата, стекната на 27 јуни 2023 година од 2.000 евра. Но, не и компанијата.
Беџети тогаш изјави дека фирмата нема да гради згради, туку дека тоа е општа дејност под која е регистрирана во Централниот регистар.
Во ноември 2025 година, Управата за финансиска полиција поднесе кривична пријава против поранешниот градоначалник на Сарај, Блерим Беџети и уште осум лица вработени во општина Сарај и Град Скопје поради сомнение за злоупотреба на службената положба. Случајот се однесува на нерегуларности при издавање градежни дозволи за објект во Сарај.
ОН: Израелските акции ги зголемуваат стравувањата од „етничко чистење“ на Западниот Брег и Газа
Зголемените напади и присилните трансфери на Палестинци од страна на Израел „предизвикуваат загриженост во врска со етничкото чистење“ во Појасот Газа и на Западниот Брег, соопштија Обединетите нации во четврток, 19 февруари.
Канцеларијата за човекови права на ОН соопшти дека кумулативното влијание на военото однесување на Израел за време на војната во Газа, плус блокадата на територијата, предизвикало услови за живот „сè понеспоиви со понатамошното постоење на Палестинците како група во Газа“.
„Засилените напади, методичното уништување на цели населби и негирањето на хуманитарна помош се чини дека имаат за цел трајна демографска промена во Газа. Ова, заедно со присилните трансфери, кои се чини дека имаат за цел трајно раселување, предизвикуваат загриженост во врска со етничкото чистење во Газа и на Западниот Брег“, се вели во извештајот на канцеларијата.
Извештајот го опфаќа периодот од 1 ноември 2024 година до 31 октомври 2025 година.
Во окупираниот Западен Брег и анектираниот Источен Ерусалим, во извештајот се вели дека „систематската употреба на незаконска сила“ од страна на израелските безбедносни сили, „широко распространетото“ произволно притворање и „обемното незаконско рушење“ на палестинските домови се спроведуваат за „систематска дискриминација, угнетување, контрола и доминација врз палестинскиот народ“.
„Овие прекршувања „го менуваат карактерот, статусот и демографскиот состав на окупираниот Западен Брег, предизвикувајќи сериозна загриженост за етничко чистење“, се наведува во извештајот.
Извештајот го осудува континуираното убивање и осакатување на „невиден број цивили“ во Газа, ширењето на гладот и уништувањето на „преостанатата цивилна инфраструктура“.
Во текот на 12-те месеци опфатени во извештајот, најмалку 463 Палестинци, вклучувајќи 157 деца, умреа од глад во Газа, се вели во извештајот.
„Палестинците се соочија со нехуманиот избор или да умрат од глад или да ризикуваат да бидат убиени додека се обидуваат да добијат храна.Ситуацијата на глад и неухранетост беше директен резултат на дејствијата преземени од израелската влада“, при што смртните случаи и страдањето од глад беа „предвидливи и постојано предвидени“, се наведува во извештајот.
Во текот на периодот на известување, Хамас (прогласена за терористичка организација од страна на ЕУ и САД) и другите палестински вооружени групи продолжија да ги држат израелските и странските заложници заробени на 7 октомври 2023 година - мртви или живи - како „алатки за пазарење“.
Канцеларијата за човекови права соопшти дека третманот на заложниците претставува воени злосторства.
„Израелските сили, „Хамас и други палестински вооружени групи извршија сериозни кршења на меѓународното хуманитарно право во Газа, груби кршења и злоупотреби на меѓународното право за човекови права и свирепи злосторства“, се заклучува во извештајот на Обединетите нации.
Доживотен затвор за поранешниот јужнокорејски претседател Јун Сук-Јеол
Централниот окружен суд во Сеул го осуди поранешниот јужнокорејски претседател Јун Сук-Jеол на доживотен затвор по обвинението за поттикнување бунт поради неговата краткотрајна воена состојба во декември 2024 година, објави јужнокорејската агенција Јонхап.
Судот, кој првично го прогласи Јун за виновен за бунт, ја донесе првата пресуда во случајот, во која се вели дека тој имал за цел да го распушти парламентот со испраќање војници во зградата на законодавниот дом.
Канцеларијата на специјалниот обвинител препорача смртна казна, додаде Јонхап.
Централниот окружен суд во Сеул на 14 април го отвори процесот против отповиканиот претседател на Јужна Кореја, Јун Сук-Јеол, обвинет за бунт и велепредавство.
Обвиненијата се однесуваат на краткотрајното воведување воена состојба во декември, што Јун го прогласи за време на жесток спор во парламентот околу државниот буџет. Иако мерката траеше само неколку часа, предизвика сериозна политичка криза.
Јун подоцна беше подложен на постапка за импичмент, а на 4 април Уставниот суд официјално го отстрани од функцијата.
Сведоци од армијата тврдат дека Јун наредил пратениците насила да бидат исфрлени од пленарната сала, во обид да спречи гласање што можело да ја укине воената состојба.
Јун ги отфрла сите обвинувања.
Собранието го избра Гоце Наумовски за нов уставен судија
Со 63 гласа „за“, седум „против“ и без воздржани, Собранието денеска го избра Гоце Наумовски за нов уставен судија. По гласањето, Наумовски даде свечена изјава дека функцијата ќе ја извршува совесно и одговорно, почитувајќи ги Уставот и законите.
Изборот следува по оставката на професорката Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, која во декември минатата година се повлече од функцијата поради здравствени и лични причини.
Наумовски е редовен професор по римско право на Правниот факултет „Јустинијан Први“ при УКИМ во Скопје и, како што се вели во медиумските извештаи, е надворешен соработник на премиерот Христијан Мицкоски во областа на правото. Тој е брат на поранешниот вицепремиер за евроинтеграции Васко Наумовски.
Неговата кандидатура беше предложена од претседателот на собраниската Комисија за прашања за изборите и именувањата, Ѓорѓија Сајкоски од ВМРО-ДПМНЕ, кој оцени дека Наумовски има импресивна биографија и кредибилитет да го штити Уставот и интересите на граѓаните.
Опозицискиот СДСМ тогаш реагираше дека станува збор за кадровско решение од кабинетот на премиерот и предупреди на обид за целосна контрола врз судството. Од ВМРО-ДПМНЕ возвратија дека Наумовски не е партиски кадар, туку угледен професор, за разлика од претходните предлози на СДСМ, кои според нив биле партиски решенија.
40 дена по смртта на демонстрантите, нови протести во Иран
Иранците со нови јавни прикази на пркос го одбележуваат крајот на традиционалниот 40-дневен период на жалост, за оние кои беа убиени за време на најжестокиот дел од смртоносното задушување на масовните протести од страна на државата минатиот месец.
За време на комеморациите што се одржаа низ Иран во изминатите денови, ожалостените одржаа мали демонстрации и извикуваа слогани против религиозните власти на Иран. Безбедносните сили се обидоа да ги задушат протестите и, во некои случаи, употребија огнено оружје за да ги растераат толпите.
Според групите за човекови права, најмалку 7.000 луѓе се убиени во протестите што избувнаа кон крајот на декември 2025 година, иако се верува дека вистинскиот број на жртви е многу поголем. Повеќето од убиствата се случиле помеѓу 8 и 10 јануари, кога задушувањето го достигна врвот.
Историски гледано, комеморациите честопати добивале политичко значење за време на периоди на немири, особено во периодот пред Исламската револуција во 1979 година.
Видеата потврдени од РСЕ/РЛ се чини дека прикажуваат мали протести на комеморативните служби во главниот град Техеран, како и во градовите Шираз, Абданан, Бушер, Чалус и Наџафабад.
Во неколку градови, безбедносните сили брзо реагираа за да спречат собирите да ескалираат во поголеми демонстрации. Иранците пријавија контролни пунктови, масовно распоредување на полициски и паравоени единици и повремени прекини на интернет врските.
На гробиштата Бехешт Захра во Техеран, видеата од 17 февруари покажаа ожалостени собрани околу гробовите на убиените демонстранти, извикувајќи антирежимски пароли. Во знак на единство, можеше да се чуе како толпата извикува:
„Зад секој мртов стојат илјада луѓе.“
Во западниот град Абданан, на 17 февруари се одржа протест за време на церемонијата во чест на 16-годишниот Алиреза Сејди. Тинејџерот беше убиен додека учествуваше во демонстрации во Техеран.
За време на церемонијата, видеата покажаа како ожалостените скандираат „Смрт за Хамнеи“, осврнувајќи се на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи. Снимките, исто така, се чинеше дека покажуваат како безбедносните сили пукаат во воздух за да ја растераат толпата.
Семејствата на жртвите пријавија зголемено вознемирување и притисок од властите во последните денови и недели. Некои беа повикани на сослушување, им се закануваа и им беше спречено да одржат комеморативни служби.
Обновените немири доаѓаат додека властите се обидуваат да го обликуваат наративот за невиденото смртоносно државно задушување на протестите.
Властите ги обвинија за смртта на демонстрантите „бунтовниците“ и „терористите“ вооружени од Израел и САД, заколнатите непријатели на Техеран. Официјалните лица тврдат дека околу 3.000 луѓе се убиени, претежно безбедносни сили.
Сепак, во изјавите на 17 февруари, Хамнеи ги опиша мртвите како „маченици“ и рече дека „куршумите може да дојдат од секого“, што се чинеше дека е отстапување од претходните официјални тврдења.
Хамнеи, исто така, рече дека е „во жалост“ поради крвопролевањето, додека се одржуваа државни верски церемонии за да се одбележат 40 дена од убиствата. Ова ги наведе критичарите да го обвинат клеричкиот естаблишмент дека се обидува да ги присвои жалните настани.
„Ова е чиста дрскост“, изјави за Радио Фарда на РСЕ/РЛ Реза Алиџани, ирански аналитичар со седиште во Париз.
Алиџани рече дека јавноста го отфрлила „измислениот наратив на Хамени“ за тоа кој ги убил демонстрантите.
„Системот што ефикасно ја зазеде волјата и суверенитетот на иранската нација и го ограби нејзиното богатство, природни ресурси и економија, сега сака да го стори истото со своите маченици“, додаде тој.
Опозицијата бара повлекување на законот за високо образование, Јаневска вели дебатата продолжува
Министерката за образование и наука Весна Јаневска изјави дека нема да го повлече нацрт-законот за високо образование, и покрај барањата на опозициските пратеници, кои предупредуваат дека предложените решенија можат да ја нарушат универзитетската автономија и да воведат поголема државна контрола врз високото образование.
Одговарајќи на прашање од пратеничката на СДСМ, Бисера Костадиновска-Стојчевска, Јаневска рече дека јавните расправи сè уште се во тек на универзитетите и дека текстот е објавен на платформата ЕНЕР, каде што сите засегнати страни можат да доставуваат коментари. Таа призна дека има реакции од студенти и наставно-научниот кадар, но оцени дека дел од критиките се прегенерализирани и исполнети со флоскули.
„Нема да го повлечам законот, за добробит на сите“, рече Јаневска.
Опозицијата тврди дека законот премногу се фокусира на административни процедури и ја централизира контролата, наместо да ги решава суштинските проблеми како недоволното финансирање, одливот на млади кадри и слабата поврзаност со пазарот на труд. Костадиновска-Стојчевска на седницата цитираше и дел од забелешките од јавната дебата, во кои се предупредува дека автономијата не е само формула во закон, туку начин на функционирање, како и дека реформата ризикува да остане „реформа на хартија“ без реален ефект врз квалитетот.
Јаневска возврати дека членот 13 од нацрт-законот, според нејзиното толкување, токму ја штити универзитетската автономија, а не ја нарушува, и додаде дека во подготовката учествувале над 60 професори. Таа најави дополнителни консултации пред финалната верзија.
На истата седница, министерката одговараше и на пратеничко прашање од Халил Снопче, кој праша зошто дел од средношколците немаат можност да продолжат да студираат на мајчин јазик на акредитирани студии и дали постои стратегија за обезбедување соодветен стручен кадар.
Јаневска истакна дека новиот закон им дава можности на универзитетите, кои треба да се искористат во рамки на нивната автономија. Таа апелираше високообразовните институции да отвораат студиски програми, насоки и специјализации според потребите на пазарот на труд, посочувајќи дека Универзитетот „Мајка Тереза“ и Универзитетот во Тетово веќе имале доволно време да развиваат програми што ќе одговараат на потребите на државата.
Министерката додаде дека државата вложува средства во високото образование и дека со новиот начин на финансирање се очекува повеќе инвестиции во универзитетите. Таа нагласи и дека во иднина студиските програми треба многу повеќе да се поврзуваат со компаниите, што, според неа, ќе биде од корист за науката, стопанството и студентите.
Судот во Стразбур утврди дека Србија не спровела ефикасна истрага за военото злосторство во Ловас
Европскиот суд за човекови права пресуди против Србија, утврдувајќи дека државата ја прекршила својата обврска да обезбеди ефективна и ефикасна истрага за военото злосторство.
Пресудата се однесува на воено злосторство во хрватското село Ловас, каде што беа убиени 69 лица. Цивилите биле мачени и злоупотребени.
Селото беше гранатирано и окупирано од Југословенската народна армија во октомври 1991 година, заедно со голем број локално регрутирани сили за „територијална одбрана“, локална полиција и волонтери.
Тужбата против Србија беше поднесена до Европскиот суд за човекови права во јуни 2022 година од Вилко Ѓаковиќ, син на една од жртвите, Петар Ѓаковиќ, тврдејќи дека српските власти не спровеле ефикасна истрага за убиството на неговиот татко.
Во својата одлука, судот во Стразбур потсети на обврската на државата да спроведе ефикасна, независна и навремена истрага и забележа дека никој досега не е осуден за убиството на таткото на Ѓаковиќ.
Судот ѝ наложи на Србија да му плати на Ѓаковиќ 12.000 евра нематеријална штета и 1.730 евра судски трошоци, плус сите даноци и законска камата доколку плаќањето не се изврши во рок од три месеци.
„Одлуката на Европскиот суд испраќа јасна порака дека државата не може неказнето да ги одложува истрагите за воени злосторства и со тоа да им ја негира правдата на жртвите“, соопшти невладината организација Центар за хуманитарно право на мрежата X.
Тие рекоа дека ќе продолжат да инсистираат на одговорност на државата за ефикасно гонење на воените злосторства и дека во случаи на одложување на истрагите ќе поднесат барања до Европскиот суд.
До моментот на објавување, Министерството за правда не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа за нејзината реакција на пресудата и дали ќе се жали до судот во Стразбур.
Судењето за злосторството во Ловас беше едно од најдолгите судења за воени злосторства во Србија.
Траеше повеќе од 12 години, завршувајќи во 2020 година, поради критиките дека српското судство ги заштитило високите офицери на Југословенската народна армија (ЈНА) и го направило гонењето на воените злосторства бесмислено.
Во првичното обвинение од 2007 година, Обвинителството за воени злосторства обвини 14 припадници на поранешната ЈНА, паравоената формација „Душан Силни“ и локалните власти за убиство на 69 лица, како и за тортура и злоупотреба на цивили.
Првостепената пресуда од 2012 година, во која сите обвинети беа прогласени за виновни, беше поништена од Апелациониот суд и наложи ново судење.
Во повторено судење, Вишиот суд осуди осум обвинети во 2019 година на казни затвор од четири до осум години, додека постапката против неколку обвинети беше прекината.
Апелациониот суд последователно ги ослободи Жељко Крњајиќ и Милан Девчиќ од обвиненијата во 2023 година, а дополнително ги намали казните на другите обвинети, некои од нив дури и под законскиот минимум од пет години.
На 2 ноември 2016 година, Центарот за хуманитарно право поднесе кривична пријава до Обвинителството за воени злосторства на Србија во име на Вилко Ѓаковиќ против Душан Лончар, командант на Втората гардиска моторизирана бригада на ЈНА, за военото злосторство во Ловас.
Оттогаш, како што беше претходно објавено, ФХП презеде сите достапни законски мерки пред домашните власти за покренување истрага, вклучително и поднесување дополнителни обвиненија, итна постапка и поднесување жалба до Уставниот суд во 2018 година поради неефикасност на постапката.
Уставната жалба беше отфрлена во 2022 година.
На 12 септември 2022 година, речиси шест години откако ФХП ја поднесе кривичната пријава, Обвинителството за воени злосторства поднесе обвинение против Душан Лончар.
Судењето е сè уште во тек.
Бугарија ќе одржи предвремени избори на 19 април
Бугарија ќе одржи предвремени избори на 19 април, објави нејзината претседателка во среда, 18 февруари, осми во пет години по масовните протести против корупцијата кон крајот на минатата година.
Протестите ја соборија владата предводена од конзервативците од функцијата кон средината на декември, предизвикувајќи нова политичка несигурност во балканската членка на ЕУ.
„Ќе го потпишам указот со кој се одредува датумот на парламентарните избори за 19 април 2026 година“, рече претседателката Илијана Јотова.
Минатата недела, Јотова го избра високиот функционер на централната банка Андреј Ѓуров да формира привремена влада, потсетувајќи го дека земјата сака „фер, транспарентни, добро подготвени и добро спроведени избори“.
Ѓуров во среда го претстави својот привремен кабинет, кој треба да положи заклетва пред парламентот.
Конзервативната партија ГЕРБ победи на најновите избори во 2024 година, формирајќи коалициска влада, но протестите избувнаа кон крајот на ноември поради нејзиниот нацрт-буџет за 2026 година.
Демонстрантите го окарактеризираа тоа како обид за маскирање на раширената корупција.
Минатиот месец, долгогодишниот претседател на Бугарија, Румен Радев, гласен критичар на владата кој ги поддржуваше протестите, ја објави својата оставка поради шпекулациите дека сака да учествува на изборите.
Ова ја остави неговата заменичка Јотова да ја преземе функцијата. Нови претседателски избори се очекуваат подоцна оваа година.
Бугарија, која го воведе еврото оваа година, доживеа серија избори од масовните протести против корупцијата во 2020 година против владата на трикратниот премиер Бојко Борисов од ГЕРБ.
Членката на НАТО е меѓу земјите од ЕУ со најнизок ранг на Индексот на перцепција на корупцијата на надзорната организација „Транспаренси интернешнл“.
Стармер ја повтори поддршката за мировниот план на Трамп за Газа
Британскиот премиер Кир Стармер ја повтори својата поддршка за мировниот план предводен од САД за Газа во телефонски разговор со Доналд Трамп. Ова доаѓа во време кога министерката за надворешни работи Ивет Купер треба да ги собере палестинските и израелските претставници во обид да постигне напредок во мировниот план на американскиот лидер за Газа од 20 точки.
Даунинг стрит соопшти дека Стармер и Трамп разговарале во вторник вечерта.
„Осврнувајќи се на ситуацијата во Газа, премиерот се осврна на моменталната ситуација во регионот и важноста од обезбедување понатамошен пристап до хуманитарна помош“, изјави портпаролот на Британската влада.
Стармер ја искажал и својата поддршка за тековната работа за спроведување на мировниот план предводен од САД.
„Двајцата лидери ја потврдија својата заедничка посветеност на промовирање на стабилноста и мирот на Блискиот Исток“.
Тие, исто така, се согласија дека Иран никогаш не смее да може да развие нуклеарно оружје, како и да разговараат за тековните преговори за Украина во телефонскиот разговор.
Министерката за надворешни работи, во меѓувреме, треба да пристигне во Њујорк во среда, каде што ќе претседава со состанок на Советот за безбедност на Обединетите Нации.
Според Министерството за надворешни работи, ова ќе ги собере палестинските и израелските брифери за прв пат од 7 октомври 2023 година, кога Хамас го започна својот смртоносен напад врз јужен Израел. Таа ќе повика на напредок во спроведувањето на мировниот план на американскиот претседател, според кој Хамас и другите фракции „ќе се согласат да немаат никаква улога во управувањето со Газа“.
Се очекува привремен преоден комитет да се грижи за секојдневното работење на јавните служби во Газа, со „надзор и надзор од страна на ново меѓународно преодно тело“, познато како Одбор за мир. Се очекува Купер, исто така, да повика на меѓународна соработка, „од витално значење за справување со ситуацијата на Западниот Брег“.
Мерките, одобрени од кабинетот на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, ги проширија надлежностите на Израел за спроведување на законот врз користењето на земјиштето и планирањето во областите управувани од Палестинската самоуправа.
Министерката за финансии на Израел, Безалел Смотрих и министерот за одбрана, Израел Кац, изјавија дека ќе ги укинат долгогодишните ограничувања за продажба на земјиште на израелски Евреи на Западниот Брег, ќе префрлат дел од контролата врз чувствителните свети места - вклучувајќи ја и џамијата Ибрахими во Хеброн, позната и како Гробница на патријарсите - и ќе ги декласифицираат евиденциите од регистарот на земјиште за да го олеснат стекнувањето имот.
Стејт департмент: Нема „џентлменски договор“ со Русија за истечениот нуклеарен договор
Висок функционер на американскиот Стејт департмент категорично ги отфрли тврдењата дека Вашингтон и Москва продолжуваат неформално да ги почитуваат ограничувањата на сега истечениот договор за ограничување на нуклеарното оружје „Нов СТАРТ“, велејќи дека не постои такво нешто како „џентлменски договор“.
„Не знам за таков договор“, рече помошникот државен секретар Кристофер Ју во Институтот Хадсон на 17 февруари, кога беше прашан дали двете страни тивко ги почитуваат ограничувањата на „Нов СТАРТ“ и покрај истекот на договорот.
„Новиот договор за намалување на стратешкото оружје“ („Нов СТАРТ“) беше потпишан во 2010 година од страна на САД и Русија и ја ограничи секоја земја на 1550 распоредени нуклеарни боеви глави. Договорот истече на 5 февруари.
Коментарите на Ју го нагласуваат построгиот американски став за контрола на оружјето под претседателот Доналд Трамп, чија администрација дозволи „Нов СТАРТ“ да истече, бидејќи се обидува да го обликува она што официјалните лица го опишуваат како поширока, трилатерална рамка што би ја вклучила Кина.
Ограничувањата од договорот повеќе не важат
Новиот СТАРТ ги ограничи распоредените американски и руски стратешки нуклеарни боеви глави, но не ги вклучуваше нестратешките („театарски“) нуклеарни капацитети, ниту пак наметна никакви ограничувања за Кина.
Ју ги опиша овие изоставени категории како клучни недостатоци.
„Само две полиња од шест беа опфатени со договорот“, рече тој, презентирајќи матрица на американски, руски и кинески стратешки и тактички нуклеарни сили. Со оглед на тоа што Кина не е ограничена од договорите, а Русија го модернизира својот нестратешки арсенал, тој верува дека рамката на договорот е застарена.
Ју рече дека Русија претходно се откажала од целосна имплементација и додаде дека Вашингтон сега е слободен да ги прилагоди своите нуклеарни капацитети по потреба.
„Ние повеќе не сме обврзани со ограничувањата на Новиот СТАРТ“, рече тој, додавајќи дека сите идни одлуки за силите ќе ги донесат претседателот и Пентагон.
Обвинувањата на САД за кинескиот тест го зголемуваат притисокот
Ју ја даде оваа изјава додека дополнително ги елаборираше тврдењата на САД дека Кина спроведела нуклеарен тест со генерирање на принос.
САД, рече тој, знаат дека Кина спроведе „суперкритична нуклеарна детонација“ на 22 јуни 2020 година, во близина на нејзиното место за тестирање Лоп Нур, повикувајќи сеизмички податоци што укажуваат на настан со магнитуда од 2,75 степени.
„Ме водат податоци. Јас сум научник. Постои многу мала можност дека станува збор за нешто друго освен експлозија“, рече Ју.
Тој го обвини Пекинг дека користи техники на „разделување“ за да ја намали детектабилноста на ваквите тестови и додаде дека Кина подготвува тестови со очекувани приноси во стотици тони.
Кина негираше дека го прекршила мораториумот за нуклеарни тестирања.
Претседателот Трамп рече дека Соединетите Држави ќе се вратат на нуклеарните тестови „на рамноправна основа“ ако конкурентите продолжат да спроведуваат тестови за принос. Ју нагласи дека ова не значи враќање на големите атмосферски тестови од ерата на Студената војна, но значи дека Вашингтон нема да одржува строга политика на „нулти принос“ освен ако другите не го сторат истото.
„Ако противниците спроведат нуклеарни тестови, а САД не, тогаш Америка се става во неподнослива позиција“, рече тој.
Ју го нарече пристапот на администрацијата „Контрола на вооружувањето, Америка на прво место“, но додаде дека тоа „не може и не значи контрола на оружјето само од Америка“.
Администрацијата, рече тој, ќе продолжи да бара договори за стратешка стабилност на трилатерална основа, вклучително и со Русија и Кина.
Пред следната конференција за преглед на Договорот за неширење на нуклеарно оружје (NPT), Ју навести дека Вашингтон ќе изврши притисок врз Пекинг да се вклучи во преговори, наместо да се потпира на билатерални договори меѓу САД и Русија.
Сепак, засега, тој јасно стави до знаење дека нема неформален договор за спроведување на Новиот СТАРТ.
„Нема таков договор“, рече Ју.