Вести
За едно деноноќие казнети 549 граѓани за неносење маска за лице
Во текот на изминатото деноноќие, на територијата на Македонија, по однос на мерката за носење лична заштита на лице, регистрирани се 549 прекршоци, соопшти Министерството за внатрешни работи (МВР).
Од Министерството и денеска апелираат до граѓаните да ги почитуваат мерките и протоколите донесени од Владата со цел справување со Ковид 19. Носењето заштитна опрема за лице е задолжителна и на отворени јавни места, а казната за непочитување на таа мерка е 20 евра.
види ги сите денешни вести
Возачите на камиони од Западен Балкан продолжуваат да ги блокираат границите
На 27 јануари, возачите на камиони од Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Северна Македонија продолжија да ги блокираат граничните премини за товарен сообраќај.
По блокирањето на излезите претходниот ден, блокирањето на влезовите во овие земји од Западен Балкан започна на полноќ.
Возачите ги блокираат товарните терминали поради построгите процедури за влез во Шенген зоната. Тие наведуваат дека процедурите сега се покомплицирани и дека им го скратуваат престојот во земјите од Унијата.
Возачите на камиони бараат нивниот престој во ЕУ да се зголеми на четири месеци, наместо сегашните три на шест месеци.
Најавуваат дека блокадите ќе траат седум дена доколку прво не се најде решение.
Портпаролот на Европската комисија, Маркус Ламерт, на 26 јануари изјави дека европските институции размислуваат и работат на наоѓање опции што би им овозможиле на одредени професионалци, вклучително и возачи на камиони, да останат на територијата на Шенген зоната подолго отколку што дозволуваат сегашните правила на Шенген.
„Свесни сме дека за одреден број професионалци од трети земји кои не се прекугранични работници, може да има потреба да останат во Шенген-зоната повеќе од 90 дена во период од 180 дена. Ова ги вклучува професиите со висока мобилност, како што се возачите на камиони, но и спортистите и уметниците на турнеја“, рече Ламерт.
Тој додаде дека Европската Унија е свесна за загриженоста изразена од транспортните оператори во регионот и дека внимателно ја следи ситуацијата и е во контакт со партнерите во Западен Балкан.
Кина ветува „поддршка“ за Куба по заканите од САД
Кина вети дека ќе ѝ пружи на Куба „поддршка и помош“ во услови на постојани закани од Соединетите Држави, кои пред неколку недели го отстранија сојузникот на Хавана во Венецуела, Николас Мадуро.
Пекинг и Хавана се долгогодишни социјалистички сојузници, а кинеските власти постојано се спротивставуваат на економската блокада што САД ја воведуваат на островот со децении.
Тензиите се засилија овој месец откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека Куба „е подготвена да падне“.
Трамп ѝ порача на Хавана да „склучи договор“ или да плати цена слична на Венецуела, чиј поранешен лидер Мадуро беше заробен во американски бомбашки напад на 3 јануари во кој загинаа десетици луѓе.
„Кина ја изразува својата длабока загриженост и противење на постапките на Соединетите Држави“ врз Куба, изјави портпаролот на Министерството за надворешни работи, Гуо Џиакун, на редовната прес-конференција.
„Ги повикуваме Соединетите Американски Држави да престанат да го поткопуваат регионалниот мир и стабилност“, рече Гуо, апелирајќи до Вашингтон „веднаш да ја укине блокадата и санкциите против Куба“.
Тој додаде дека Кина ќе продолжи да ѝ пружа на Куба што е можно повеќе поддршка и помош.
„Политико“ минатата недела објави дека администрацијата на Трамп размислува за поморска блокада за да го запре целиот увоз на нафта во Куба.
Во извештајот се цитира лице запознаено со планот кое вели: „Енергијата е стисокот што ќе го убие режимот“.
Кубанскиот претседател Мигел Дијаз-Канел во саботата надгледуваше воени вежби, опишувајќи ги како средство за одвраќање од потенцијална агресија од Соединетите Американски Држави.
„Историски договор“ за слободна трговија меѓу ЕУ и Индија
Европската Унија и Индија ги завршија преговорите за договор за слободна трговија, изјавија претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и индискиот премиер, Нарендра Моди.
„ЕУ и Индија денес пишуваат историја, продлабочувајќи го партнерството меѓу најголемите демократии во светот. Создадовме зона на слободна трговија од 2 милијарди луѓе, при што двете страни ќе имаат економска добивка. Испративме сигнал до светот дека соработката заснована на правила сè уште дава одлични резултати“, рече Фон дер Лајен за време на самитот ЕУ-Индија во Њу Делхи.
Според договорот, Индија постепено треба да ги намали царините за увезени автомобили од 110% на дури 10%, а царините за автомобилски делови треба да бидат укинати по пет до 10 години, соопшти Комисијата.
Царините за машини, хемикалии и фармацевтски производи, исто така, ќе бидат „претежно елиминирани“, соопшти Комисијата.
Давачките за некои земјоделски производи на ЕУ, исто така, значително ќе бидат намалени, за вино треба да се намалат од 150% на 75%, а данокот од 40% за маслиновото масло треба да се отстрани.
Чувствителните земјоделски производи, вклучувајќи говедско месо, пилешко месо, ориз и шеќер, се исклучени од договорот, а стандардите на ЕУ треба да продолжат да важат за целиот индиски увоз, соопшти комисијата.
Пред да може да стапи во сила, договорот ќе мора формално да биде усвоен од земјите на ЕУ, како и од Европскиот парламент.
Француското собрание ја одобри забраната за социјални медиуми за лица под 15 години
Француското национално собрание гласаше за забрана на користењето на социјалните медиуми за деца под 15 години, јави ДПА.
Пратениците во Париз доцна синоќа, 26 јануари го усвоија нацрт-законот. Законот предвидува дека пристапот до онлајн услуга за социјално вмрежување обезбедена од онлајн платформа ќе биде забранет за малолетници под 15 години.
Текстот сè уште треба да биде одобрен од Сенатот, Горниот дом на францускиот Парламент, пренесе германската агенција.
Текстот усвоен од Долниот дом не прецизира кои платформи на социјалните медиуми ќе бидат опфатени со забраната. Меѓутоа, јасно е ставено до знаење дека „онлајн енциклопедии“, како и „образовни или научни текстови“, ќе бидат исклучок од забраната. Услугите за приватни пораки исто така нема да бидат засегнати.
Примарната верзија на законот што ја дискутираа пратениците беше помалку драстична, бидејќи на малолетниците им овозможуваше да продолжат да користат одредени платформи со согласност од родителите. Таа одредба сега е отфрлена.
Законот беше поддржан во Националното собрание главно од пратениците од таборот на францускиот претседател Емануел Макрон.
По гласањето, Макрон напиша на платформата на социјалните медиуми X: „Ова е тоа што научниците го препорачуваат и тоа што Французите го бараат со огромно мнозинство“, пренесе ДПА.
Макрон вели дека сака мерката да стапи на сила до следната учебна година. „Од 1 септември, нашите деца и млади конечно ќе бидат заштитени. Ќе се погрижам за тоа“, напиша тој.
Франција веќе се обиде пред неколку години да воведе минимална возраст од 15 години за тинејџерите да креираат свои сметки на социјалните медиуми без согласност на родителите. Меѓутоа, законот не можеше да се спроведе поради законодавството на Европската унија. Дали новите правила се во согласност со важечкото законодавство на ЕУ останува да се види.
Минатата година, Европскиот парламент со големо мнозинство гласаше за барање за минимална возраст за користење на социјалните медиуми во цела ЕУ, иако усвоениот извештај нема обврзувачко правно дејство.
Доколку законот конечно биде усвоен, Франција ќе биде меѓу првите земји што ќе воведат толку строги ограничувања за пристапот на малолетниците до социјалните медиуми, пренесува ДПА.
Во Австралија, на децата и тинејџерите под 16 години неодамна им е забрането да имаат свои сметки на социјалните медиуми на многу големи платформи.
Во Обединетото Кралство, Домот на лордовите минатата недела гласаше за забрана на социјалните медиуми за лица под 16 години, за што сè уште е потребно одобрение од Долниот дом, во кој доминираат Лабуристите.
Во Данска, владата се согласи со опозицијата да воведе национална минимална возраст од 15 години за пристап до одредени платформи на социјалните медиуми.
Во Германија, во тек е дебата за тоа дали пристапот на децата до социјалните медиуми треба да биде ограничен.
На огласот за државен јавен обвинител досега пријавени четворица кандидати
Вкупно четири пријави пристигнале на огласот на Собранието за јавен обвинител на Република Северна Македонија заклучно со 26 јануари.
Од собраниската прес-служба потврдуваат дека до архивата на Собранието се поднесени четири пријави за оваа позиција, но не откриваат детали кои се подносителите.
Рокот за пријавување во согласност со законот истекува денеска на полноќ.
Својата кандидатура за огласот за јавен обвинител на Република Северна Македонија, што го распиша Собранието, досега ја потврди поранешниот претседател на Основниот суд Скопје, Владимир Панчевски. Во пријавата на Панчевски поднесена на 21 јануари до Собранието се наведува дека тој ги исполнува сите законски услови за извршување на функцијата државен јавен обвинител.
Пријавување за функцијата најави и поранешниот виш јавен обвинител на скопското Вишо јавно обвинителство, Мустафа Хајрулахи, кој поднесе оставка од функцијата.
Љупчо Коцевски во декември лани поднесе неотповиклива оставка на функцијата државен јавен обвинител. До изборот на нов за вршител на должноста е избрана Анита Тополова-Исајловска, досегашен заменик-републички јавен обвинител.
Постапката за избор на нов државен јавен обвинител почна со огласот што го распиша Собранието на 12 јануари годинава, со рок за пријавување од 15 дена од денот на објавувањето во „Службен весник“. Кандидатите мора да имаат непрекинат работен стаж од најмалку 10 години како јавни обвинители или судии од областа на кривичното право.
Според Законот за Јавното обвинителство, добиените кандидатури се препраќаат до Владата. По пријавувањето, Владата бара мислење од Советот на јавните обвинители за сите кандидати. Советот е должен да достави образложени мислења во рок од 15 дена. Доколку Советот не даде позитивно мислење за ниеден од пријавените кандидати, Владата не може да утврди предлог и му предлага на Собранието распишување нов оглас.
Протест и бојкот на наставата на неколку факултети во Нови Сад
На кампусот на Универзитетот во Нови Сад, во тек е протест на студентите кои најавија бојкот на наставата на неколку факултети и високи училишта во тој град.
„Причината за протестот и бојкотот е кршењето на автономијата на Универзитетот, насилството врз студентите на Филозофскиот факултет и случајот со професорката Јелена Клеут, на која, и покрај едногласната поддршка од стручните и изборните совети, незаконски ѝ беше одбиен избор на позиција од страна на Сенатот на Универзитетот, по што ѝ беше прекинат работниот однос“, изјавија студентите кои повикаа на протест.
Собраните носат транспаренти на кои пишува „Јелена е Универзитетот“, „Одговорност“ и „Никогаш не се откажувај“, а преку мегафони студентите извикуваат „Излези“.
Нов бран протести на студентите од Нови Сад започна откако на Јелена Клеут, професорка на Филозофскиот факултет, ѝ беше врачено решение за прекин на работниот однос.
Како резултат на тоа, студентите побараа оставка од деканот на тој факултет, Миливој Алановиќ, и ректорот на Универзитетот во Нови Сад, Дејан Мадиќ, и враќање на професорот Клеут.
Додека администрацијата на Универзитетот тврди дека сè е направено во согласност со правилата, студентите во блокадата тврдат дека Клеут била отпуштена затоа што ги поддржала во протестите поради смртта на 16 лица при падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад.
За време на протестот во поддршка на професорот Клеут на 21 јануари, полицијата во опрема за разбивање на демонстрациите ги избрка собраните студенти, професори и граѓани од Филозофскиот факултет.
Властите тврдат дека полицијата дејствувала „високо професионално и во согласност со законот“, додека учесниците на протестот ги обвинуваат за бруталност и прекумерна употреба на сила.
Повикувањето на полицијата на факултетот од страна на деканот беше проследено со осуди од членови на академската заедница и обвинувања за кршење на автономијата на универзитетот.
Академиците ги блокираа државните факултети речиси една година, почнувајќи од декември 2024 година, барајќи утврдување на одговорноста за смртта на 16 лица на железничката станица во Нови Сад и распишување вонредни парламентарни избори.
Студентите на Филозофскиот факултет во Нови Сад беа меѓу првите што се придружија на блокадата.
Омбудсманот Селами: Враќање на довербата и зајакнување на институцијата
Враќање на довербата во институцијата народен правобранител, соработка и кадровска екипираност ќе бидат приоритети на новоизбраниот народен правобранител Фатон Селами, кој денеска, 26 јануари даде свечена изјава пред претседателот на Собранието, Африм Гаши, по повод стапувањето на функцијата.
Селами се заблагодари за укажаната доверба и вети дека ќе работи професионално, непристрасно, со највисока посветеност кон граѓаните и со почитување на Уставот и законите.
Тој информира дека негов приоритет е да се врати довербата во институцијата народен правобранител.
„Во тој правец ќе работиме со сите релевантни фактори, со Собранието и со Владата за првин да се направи кадровска екипираност на институцијата народен правобранител. Таа институција кадровски е преполовена, а нè очекува избор на осум заменици на народниот правобранител. Имам информација дека има еден предлог-закон за измени и дополнувања на Законот за народниот правобранител, кој ќе треба да го видиме уште еднаш со стручните служби и во соработка со Собранието на Северна Македонија во најбрз можен рок да ги поминеме тие законски измени“, рече Селами.
На новинарско прашање како ќе се справи со перцепцијата во јавноста дека институцијата Народен правобранител најчесто се соочувала со немање слух кај другите институции, Селами изјави дека тоа е предвидено во измените од Законот за народниот правобранител, односно, како што рече, да има можност да изрекува и прекршоци.
„Сега единствена алатка ни се медиумите. Со препораки, со јавен укор и во соработка со медиумите. Мислам дека ќе треба во законските измени да има и прекршочни одредби доколку со друг начин не може да се почитуваат препораките на народниот правобранител“, појасни Селами.
Фатон Селами доаѓа на местото на поранешниот народен правобранител Насер Зибери, кој на 12 јули 2025 година го заврши мандатот поради исполнување услови за пензионирање.
Новиот омбудсман е дипломиран правник и магистер по правни науки, со положени правосуден и нотарски испит. Мандатот на народниот правобранител трае осум години, со можност за уште еден повторен избор во согласност со Законот и процедурите на Собранието.
Израел се согласи да го отвори преминот Рафа само за пешаци
Израел соопшти дека ќе им дозволи на пешаците да патуваат само низ преминот Рафа помеѓу Газа и Египет, како дел од неговото „ограничено повторно отворање“ откако ќе ги врати остатоците од последниот заложник на палестинската територија.
Повторното отворање на Рафа, витална точка за влез на помош во Газа, е дел од рамката за примирје објавена од американскиот претседател Доналд Трамп во октомври, но преминот остана затворен откако израелските сили ја презедоа контролата врз него за време на војната на палестинската територија.
Исто така се наведува дека американските претставници во посета извршиле притисок врз израелските претставници да го отворат преминот за време на разговорите во Ерусалим за време на викендот.
Светските лидери и агенциите за помош постојано инсистираат повеќе хуманитарни конвои да можат да пристапат до Газа, која е опустошена од повеќе од две години војна и зависи од приливот на основна медицинска опрема, храна и други залихи.
Канцеларијата на премиерот Бенјамин Нетанјаху во понеделник, 26 јануари соопшти дека Израел се согласил на повторно отворање „само за пешачки премин, под услов да има целосен израелски механизам за инспекција“.
Овој потег ќе зависи од „враќањето на сите живи заложници и 100-процентниот напор на Хамас (прогласена за терористичка организација од САД и ЕУ) да ги лоцира и врати сите починати заложници“, се вели во објавата на платформата X.
Останува нејасно дали повторното отворање ќе им овозможи на медицинските пациенти да ја напуштат Газа на лекување во Египет или во други земји.
Израелската војска соопшти дека во недела пребарува гробишта во Појасот Газа за останките од последниот заложник, Ран Гвили.
„По завршувањето на оваа операција, и во согласност со она што е договорено со САД, Израел ќе го отвори преминот Рафа“, соопшти канцеларијата на Нетанјаху.
Објавата дојде откако новоназначениот администратор на Газа, Али Шаат, изјави дека преминот ќе се отвори „во двата правци“ оваа недела.
„За Палестинците во Газа, Рафа е повеќе од порта, тоа е спасоносен појас и симбол на можности“, рече Шаат на Светскиот економски форум во Давос во четврток.
Израелските медиуми, исто така, објавија дека американските претставници Стив Виткоф и Џаред Кушнер го повикале Нетанјаху повторно да го отвори Рафа за време на нивните разговори за Ерусалим.
Пред да избувне војната во октомври 2023 година, Рафа беше единствената порта што ги поврзуваше жителите на Газа со надворешниот свет и овозможуваше меѓународна хуманитарна помош да влезе на територијата, дом на 2,2 милиони луѓе кои живеат под израелска блокада.
Кина: договорот со Канада не е против САД
Кина соопшти дека прелиминарниот трговски договор со Канада „не е насочен кон трети страни“ откако Соединетите Држави се заканија дека ќе воведат 100-процентни царини за канадските производи доколку договорот биде финализиран.
Според договорот, објавен овој месец, се очекува Пекинг да ги намали царините за увоз на канадска канола и да им овозможи на Канаѓаните безвизно патување во Кина.
Но, во текот на викендот, САД - традиционалниот сојузник на Канада - се заканија дека ќе воведат 100-процентни царини за канадските производи доколку договорот се реализира, велејќи дека тоа ќе ѝ овозможи на Кина да „фрла стока“.
Портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Гуо Џиакун, во понеделник, 26 јануари изјави дека трговскиот договор не е насочен кон Вашингтон.
„Кина и Канада воспоставија нов вид стратешко партнерство... тоа не е насочено кон трети страни“, изјави портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Гуо Џиакун, на редовната прес-конференција.
„Кина се залага земјите да пристапат кон односите меѓу државите со начин на размислување „win-win“, а не „zero-sum“ и преку соработка, а не конфронтација“, додаде тој.
Договорот беше објавен за време на посетата на канадскиот премиер Марк Карни на Пекинг овој месец, додека тој се обидува да се дистанцира од Соединетите Држави под водство на претседателот Доналд Трамп.
Канада и Соединети Држави се заглавени во трговска војна откако администрацијата на Трамп воведе увозни давачки за нивниот северен сосед.
Во неделата, Трамп на социјалните медиуми напиша дека преговорите меѓу Отава и Пекинг доведоа до тоа Кина „успешно и целосно да ја преземе некогаш големата земја Канада“.
По коментарите на претседателот, американскиот министер за финансии Скот Бесент им рече на американските медиуми дека „не можеме да дозволиме Канада да стане повод Кинезите да ги истурат своите евтини стоки во САД“.
Најмалку седум мртви и 800.000 без струја по снежната бура во САД
Зимска бура ги зафати Соединетите Држави, при што загинаа најмалку седум лица, а стотици илјади домаќинства останаа без струја.
Училиштата и патиштата низ целата земја беа затворени, а бројни летови беа откажани, бидејќи временските услови „загрозувачки по живот“ се ширеа од Тексас до Нова Англија, според Националната метеоролошка служба.
Најмалку две лица починаа од хипотермија во Луизијана, додека смртни случаи поврзани со бурата беа пријавени и во Тексас, Тенеси и Канзас.
Според poweroutage.us, повеќе од 800.000 домаќинства биле без струја до недела попладне. Во исто време, FlightAware објави дека се откажани повеќе од 11.000 летови.
Обилните снежни врнежи и замрзнатиот дожд, опасен феномен при кој изладените капки дожд веднаш замрзнуваат на површината, би можеле да траат со денови.
Бурата би можела да влијае на околу 180 милиони Американци, што е повеќе од половина од населението. Министерството за здравство на Луизијана во недела потврди дека двајца мажи починале од хипотермија.
Градоначалникот на Остин, Тексас, рече дека пријавената смрт е поврзана со изложеност на студ.
Службениците во Канзас изјавија дека жената, чие тело беше пронајдено покриено со снег во недела попладне, „веројатно подлегнала на хипотермија“.
Три смртни случаи поврзани со временските услови се пријавени во Тенеси.
Градоначалникот на Њујорк, Зохран Мамдани, на X Network напиша дека најмалку пет лица во градот починале во саботата, но додаде дека причината за смртта сè уште не е утврдена.
„Ова е потсетник дека секоја година жителите на Њујорк умираат поради студот“, потсети тој.
Гувернерката на државата Њујорк, Кети Хочул, ги предупреди граѓаните да останат во затворен простор и да не ги користат патиштата.
„Ова е сигурно најстуденото време и најстудената зимска бура што сме ја виделе со години. Нешто како арктичка опсада ја зафати нашата држава и многу други низ целата земја“, изјави таа.
Гувернерот на Кентаки, Енди Бешир, во неделата изјави дека државата гледа повеќе мраз и помалку снег отколку што првично се предвидуваше.
„Тоа не се добри вести за Кентаки“, рече тој.
Метеоролозите предупредуваат дека една од најголемите опасности од оваа бура е мразот, кој може да скрши дрвја, да урне далноводи и да ги направи патиштата исклучително опасни.
Во Вирџинија и Кентаки, властите реагираа на стотици сообраќајни несреќи.
Канада беше погодена и од обилни снежни врнежи, при што стотици летови беа откажани. Службениците проценуваат дека во покраината Онтарио ќе наврнат помеѓу 15 и 30 сантиметри снег.