Минимално подобрување на активната транспарентност на институциите во земјава, бележи Центарот за граѓански комуникации. Центарот денеска го објави рангирањето на институциите според Индексот на активна транспарентност, односно според проактивното објавување информации од јавен карактер. Во извештајот се опфатени сите министерства, Владата и општините.

Кај министерствата се забележува стагнација, па дури и мало намалување на транспарентноста по тригодишниот континуиран пораст. Таа годинава изнесува 77,1 проценти, за разлика од ланските 77,6 отсто.

За првпат во последните пет години откако се изработувал овој Индекс, едно министерство се наоѓа на врвот на табелата. Годинава на прво место со најголема активна транспарентност е Министерството за одбрана (97,9 отсто), потоа следуваат осум општини, меѓу кои прва е Велес (94,4 проценти).

Индиции за корупција за време на пандемијата

Општините се понетранспарентни во однос на министерствата. Кај нив транспарентноста изнесува 54,5 проценти и по неколкугодишното намалување бележи пораст втора година по ред, се вели во соопштението.

Според Индексот, активната транспарентност на сите 98 вклучени институции (министерствата, Владата и општините) за 2020 година изнесува 58,2 проценти (од максимално можни 100 отсто) и според градацијата на нивоата, спаѓа во „просечна“ активна транспарентност. Активната транспарентност во 2020 година е подобрена само за минимални 2,2 процентни поени во однос на лани, кога изнесувала 56 проценти.

И натаму најмалку информации и министерствата и општините објавуваат за финансиите, и тоа министерствата 42, а општините само 36 отсто од информациите што треба да ги објавуваат.

На барањата за слободен пристап до информациите од јавен карактер што им беа испратени на сите во ист ден и со исто прашање, општините одговорија во просек за 24 дена (лани за 21 ден), а министерствата за 26 дена (лани за 34 дена), иако максималниот законски рок е 20 дена. Во овој рок одговорија само 40 проценти од институциите, додека останатите 60 отсто го прекршија законот, се наведува во соопштението.

Русија му ги предаде на Киев останките од 1000 украински војници, изјави во четврток, 26 февруари, официјален претставник на Москва, а Украина ги врати телата на 35 Руси за возврат.

Двете страни редовно разменуваат останки од војници убиени во борба, што е една од ретките области на соработка.

„Телата на 1000 мртви украински војници ѝ беа предадени на Украина. На Русија ѝ беа предадени телата на 35 мртви руски борци“, изјави главниот преговарач на Москва, Владимир Медински, на социјалните мрежи.

Тој објави фотографија на која се гледаат мажи во бели комбинезони и сини ракавици како креваат бела вреќа за тела од задниот дел на камион-ладилник.

Видете и ова:

Четири загинати во руски воздушни напади во јужна Украина

Стотици илјади војници се убиени во четиригодишната војна, предизвикана кога Москва ја започна својата целосна офанзива против Украина во февруари 2022 година.

Преговарачите од двете земји беа во Женева во четврток на одделни разговори со американски претставници, дел од напнатиот процес на преговори што го поттикнува претседателот Доналд Трамп во обид да се стави крај на борбите.

Економското влијание на царините на американскиот претседател Доналд Трамп беше „многу пониско“ од очекуваното минатата година, соопшти Европската банка за развој во четврток, зголемувајќи ја својата прогноза за раст за 2026 година.

Врховниот суд на САД минатата недела го поништи поголемиот дел од царинската политика на Трамп, што го натера да воведе нова царина од 10 проценти според друг закон, која тој вети дека ќе ја зголеми на 15 проценти.

Но, за земјите каде што работи Европската банка за обнова и развој, овие случувања ќе донесат само „многу ограничени“ промени, изјави за АФП главната економистка Беата Јаворчик.

ЕБРД е основана во 1991 година за да им помогне на земјите од поранешниот советски блок да прифатат економии на слободен пазар, пред да го прошири својот дострел на Блискиот Исток, Северна Африка и делови од подсахарска Африка.

„Влијанието на царините на САД за нашите земји во кои работиме беше ограничено, многу пониско од очекуваното“, рече Јаворчик.

Видете и ова:

Врховниот суд на САД ги поништи царините на Трамп

Во својот последен извештај објавен во четврток, ЕБОР прогнозира дека растот ќе се забрза на 3,6 проценти оваа година и ќе се зголеми дополнително на 3,7 проценти во 2027 година.

„Постојат некои земји кои потенцијално би можеле да добијат пониски тарифи, како Србија, Босна и Херцеговина, Молдавија или Тунис, но генерално сликата е непроменета“, рече Јаворчик.

Таа предупреди дека „сè уште не сме го почувствувале целосното влијание на тарифите“, бидејќи голем дел од извозот од 2025 година стигнал до американските пазари пред мерките да стапат во сила.

ЕБОР, исто така, рече дека бумот на вештачката интелигенција го зголемил увозот на стоки поврзани со технологија во САД, вклучително и полупроводници.

Ова би можело да им користи на земјите во Централна Европа, Балтикот, Бугарија и Романија кои извезуваат вакви производи, рече Јаворчик.

Американските и иранските претставници треба да одржат нова рунда нуклеарни разговори во Женева во петок, во она што се смета за последен обид да се избегне голем воен конфликт.

Третата рунда разговори треба да се одржи додека американскиот претседател Доналд Трамп ги разгледува опциите за воена акција на САД доколку не се постигне договор за ограничување на нуклеарната програма на Иран, при што два американски носачи на авиони се позиционирани во близина на Исламската Република.

Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, во четврток отпатува од Техеран кон Швајцарија и се очекува да разговара со претставникот на Белата куќа, Стив Виткоф, и зетот на Трамп, Џаред Кушнер.

Оманските претставници ќе дејствуваат како посредници, како што правеа и во претходните рунди.

Двете страни одржаа индиректни разговори во Оман претходно овој месец, први откако Израел и САД ги бомбардираа клучните ирански нуклеарни објекти за време на краткиот конфликт во јуни. Втората рунда разговори се одржа во Женева на 17 февруари.

Двете рунди разговори не донесоа напредок, а клучните точки на спор остануваат нерешени.

САД побараа Иран целосно да го запре збогатувањето на ураниум и да се откаже од своите залихи од околу 400 килограми високо збогатен ураниум, што би го спречило Техеран да изгради нуклеарно оружје.

Техеран инсистира дека неговата нуклеарна програма е за мирни, цивилни цели, како што е производство на електрична енергија.

Иран навести дека е подготвен да направи отстапки во замена за укинување на санкциите на САД и признавање на неговото право да збогатува ураниум.

Видете и ова:

Во најдолгиот говор за состојбата на нацијата, Трамп го предупреди Иран и вети мир во Украина

Пред разговорите во петок, Аракчи рече дека страните се блиску до договор со кој ќе се избегне воена конфронтација.

„Имаме историска можност да постигнеме невиден договор што ќе ги реши меѓусебните загрижености и ќе ги постигне меѓусебните интереси“, рече Аракчи на социјалните медиуми, додавајќи дека договорот е „на дофат, но само ако дипломатијата се даде приоритет“.

Аракчи, исто така, вети дека Иран „никогаш нема да развие нуклеарно оружје под никакви околности“, но инсистираше на правото на земјата да „има корист од дивидендите од мирнодопската нуклеарна технологија“.

Американскиот претседател Доналд Трамп во последното негово обраќањето изјави дека нема да дозволи „државата број еден спонзор на тероризмот во светот“ да има нуклеарно оружје.

Американскиот претседател рече дека Техеран сака да ја обнови својата нуклеарна програма и „во овој момент повторно ги следи своите злокобни нуклеарни амбиции“.

Трамп, исто така, тврдеше, без да даде докази, дека Техеран „веќе развил ракети што можат да ја загрозат Европа и нашите бази во странство и дека работат на изградба на ракети што наскоро ќе стигнат до Соединетите Држави“.

По обраќањето на Трамп, портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Бакаеи, објави на социјалните мрежи дека американската администрација шири „лаги“.

„Што и да тврдат за нуклеарната програма на Иран, балистичките ракети на Иран и бројот на жртви за време на немирите во јануари, тоа е едноставно повторување на „големите лаги““, рече тој.

Женевските разговори доаѓаат по повторените закани на Трамп за воена акција против Техеран, прво поради бруталното задушување на масовните протести во Иран во јануари, а потоа и поради нуклеарната програма на земјата.

Светските сили склучија значаен нуклеарен договор со Техеран во 2015 година за да спречат иранска бомба.

Западните економски санкции беа ублажени во тоа време, но Иран почна да не ги почитува предвидените обврски во договорот откако Трамп, во својот прв мандат како претседател, се повлече од договорот во 2018 година и повторно воведе санкции.

Протераната белоруска опозициска лидерка Свјетлана Циханускаја во средата изјави дека ја преместила својата база од Литванија во Полска од безбедносни причини.

„Причината за преселбата од Литванија беа безбедносните проблеми“, изјави таа за полската новинска агенција, додавајќи дека дел од нејзиниот персонал ѝ се придружил во преселбата во Варшава каде што ќе продолжат со својата работа.

Циханускаја рече дека канцеларијата на движењето во Вилнус ќе продолжи да работи.

На крајот од минатата година, литванската влада ја намали личната заштита за Циханускаја, а премиерката Инга Ругињене го нарече преселувањето „адаптација на сегашното ниво на закана“.

Видете и ова:

Србија повторно не се усогласи со санкциите на ЕУ против Русија и Белорусија

Додека Циханускаја претходно беше обезбедувана деноноќно од специјални сили,а полицијата ја презеде одговорноста за нејзината безбедност. Таа изјави дека и нејзината канцеларија станала цел на белоруските разузнавачки служби, кои се обиделе да вметнат свои агенти.

„Полската влада прави сè за да ја обезбеди мојата безбедност“, изјави таа.

Циханускаја се спротивстави на белорускиот моќник Александар Лукашенко на претседателските избори во 2020 година, на кои многумина веруваат дека таа излегла како победничка.

Масовни протести избувнаа кога Лукашенко прогласи дека победил со околу 80% од гласовите.

Протестите беа брутално задушени од Владата во Минск. Циханускаја и нејзините деца избегаа во Литванија, каде што формираше еден вид влада во егзил. Полска и Литванија се дом на многу Белоруси кои се предмет на политички прогон дома.

Европската комисија предложи отворање преговори со шест земји од Западен Балкан за да ги вклучи во шемата на ЕУ „Роаминг како дома“.

Оваа програма на Европската комисија е регулатива на ЕУ што дозволува мобилни телефони да се користат во други земји-членки по исти цени како и во вашата матична земја.

Тоа значи дека кога се користи мобилен телефон во зоната на ЕУ, нема дополнителни трошоци за роаминг за повици, СМС-пораки или користење на интернет.

Комесарот за проширување на ЕУ, Марта Кос, изјави дека трошоците за роаминг се проблем за луѓето низ целиот Западен Балкан.

„Тие влијаат на работниците што ги преминуваат границите или на семејствата кои едноставно сакаат да останат во контакт. Ненадејните сметки или повисоките трошоци додека патуваме се нешто што повеќе не го знаеме во рамките на ЕУ. Денес предложивме да го прошириме ова на Западен Балкан. Ова би значело полесни повици и мобилни податоци по цени како дома“, изјави Кос.

Видете и ова:

Муцунски на средба со Кос во Брисел: Од 2026 можно укинување на роамингот со ЕУ

Со предлогот Комисијата бара одобрение од Советот на ЕУ за отворање преговори со партнери од Западен Балкан по ова прашање. Откако Советот ќе го усвои ова барање, Европската комисија ќе преговара за билатерални договори со секоја земја во регионот. Откако ќе бидат успешно склучени, овие договори ќе го отворат патот Западен Балкан да стане дел од областа на ЕУ „Движете се како дома“.

Откако договорот ќе биде финализиран и целосно усогласен со правилата за роаминг на ЕУ, граѓаните што патуваат помеѓу ЕУ и Западен Балкан ќе можат да остваруваат повици, да испраќаат пораки и да користат мобилни податоци без дополнителни трошоци за роаминг.

ЕУ го воведе „Роаминг како дома“ во јуни 2017 година. Се однесува на земјите-членки на ЕУ и земјите од Европската економска зона. Во јануари оваа година, регулативата беше проширена на Украина и Молдавија.

Во моментов нема потврда од Европската комисија за тоа кога регулативата потенцијално би можела да почне да се применува во земјите во регионот, бидејќи, според претставниците на Комисијата, сè зависи од преговорите со надлежните институции во регионот.

„Временската рамка зависи од подготвеноста на секој од партнерите од Западен Балкан да склучи билатерални договори со ЕУ и да обезбеди нивно целосно почитување на релевантното законодавство“, изјави портпаролот на Комисијата Рикардо Кардосо.

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, објави дека разговарал со специјалниот претставник на Европската Унија за дијалог меѓу Косово и Србија, Петер Соренсен, во Белград за продолжување на дијалогот со поактивно ангажирање на ЕУ.

„Убеден сум дека е во интерес на сите страни да избегнуваат потези што би довеле до понатамошна ескалација и да инсистираат, со посредство на ЕУ, на целосно спроведување на преземените обврски и зачувување на мирот и стабилноста на теренот“, напиша Вучиќ на Инстаграм на 25 февруари.

Во разговор со европскиот претставник, Вучиќ ги повтори своите критики за соработката меѓу Косово, Албанија и Хрватска во областа на безбедноста и одбраната, наведувајќи дека ова „ги зголемува тензиите и ја загрозува безбедноста на српскиот народ“.

Во март минатата година, Албанија, Хрватска и Косово потпишаа декларација во која се наведува дека трите земји ќе соработуваат за зајакнување на безбедноста и стабилноста во Југоисточна Европа, а Вучиќ го опиша овој документ како „воен и офанзивен сојуз против Србите и Србија“, што земјите потписнички го негираа.

Вучиќ, исто така, „изрази загриженост“ во врска со законот за странци и возила, чија целосна примена во Косово треба да започне на 15 март.

Видете и ова:

Нова рунда разговори меѓу Србија и Косово во Брисел

Целосната примена на Законот за странци би можела да влијае на функционирањето на здравствените и образовните институции во Косово кои работат според српскиот систем, бидејќи лицата кои немаат косовски документи мора да имаат работна дозвола или лиценца за вршење дејност, за што се поднесува барање до Агенцијата за вработување на Косово.

Европската унија претходно за Радио Слободна Европа изјави дека статусот на здравствените и образовните структури и услуги поддржани од Србија во Косово ќе биде решен во рамките на дијалогот меѓу Приштина и Белград, во согласност со постигнатите договори и законите што се на сила во Косово.

Пред посетата на Белград, Соренсен престојуваше во Приштина каде што, по средбата со косовските претставници, рече дека фокусот на разговорите е подобрување на нормализацијата на односите со Србија.

Видете и ова:

Без дијалог, без ЕУ? Предизвикот на третиот мандат на Курти

Косовскиот премиер Албин Курти по средбата изјави дека Косово останува посветено на нормализација на односите со Србија, преку меѓусебно признавање.

РСЕ ја контактираше ЕУ со прашањето дали се планираат состаноци на високо ниво меѓу Косово и Србија во блиска иднина и кои се следните чекори во овој процес.

Во меѓувреме, министерот за надворешни работи и дијаспора на Косово Гљаук Коњуфца го информираше Соренсен за време на неговата посета на Приштина дека Министерството ќе го води процесот на дијалог за нормализација на односите со Србија, кој започна во 2011 година. Сепак, министерството не прецизираше дали Коњуфца ќе биде на чело на тој процес.

Директорот на Канцеларијата за Косово во Владата на Србија, Петар Петковиќ, како одговор на објавата на Косово изјави дека „преговарачот на Приштина во дијалогот, без оглед на кадровското решение, е исклучиво претставник на привремената институција на самоуправа во Приштина“, како што властите во Белград, кои не ја признаваат независноста на Косово, ги нарекуваат институциите на таа држава.

Артан Мухаџири, експерт за политички настани во Косово, за РСЕ изјави дека верува оти префрлањето на дијалогот во Министерството за надворешни работи означува „нов моментум“ и дека во овој процес сè ќе зависи од „подготвеноста за компромис и реализмот“.

Во последните години, Белград и Приштина одржаа неколку рунди преговори на ниво на главните преговарачи, но немало средби на највисоко политичко ниво од септември 2023 година.

Четири лица загинале во руски напади во јужна Украина, соопштија властите во среда, додавајќи дека едно дете е повредено.

Воздушните напади врз село во областа Запорожје уништиле една станбена зграда, а друга била оштетена, соопшти украинската служба за цивилна заштита.

Нападите се случија во вторник вечерта (24 февруари) на четвртата годишнина од почетокот на војната.

Проценките за бројките на жртвите варираат, но еден неодамнешен извештај го процени бројот на убиени, ранети и исчезнати на 1,2 милиони Руси и 500.000-600.000 Украинци.

Видете и ова:

Украина влегува во петтата година од војната со Русија, борбите и преговорите продолжуваат

Конфликтот расели милиони Украинци од своите домови. Светската банка изјави дека реконструкцијата на економијата ќе чини 588 милијарди долари во текот на една деценија.

Украина се брани од целосна руска инвазија од 24 февруари 2022 година, со поддршка од западните сојузници.

Иранското министерство за надворешни работи ги отфрли тврдењата на Соединетите Држави за неговата ракетна програма како „големи лаги“, откако претседателот Доналд Трамп тврдеше дека Техеран развива ракети што можат да ги погодат САД.

„Што и да тврдат во врска со нуклеарната програма на Иран, балистичките ракети на Иран и бројот на жртви за време на немирите во јануари, е едноставно повторување на „големите лаги““, изјави портпаролот на министерството, Есмаил Бакеи, на X.

Бакаи не прецизираше точно на кои тврдења одговара, но неколку часа претходно Трамп рече дека Иран бара ракети што можат да стигнат до американска почва.

Во интервју за Ал Џезира во февруари, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, рече дека Техеран нема капацитет да ги таргетира САД, но ќе нападне американски бази на Блискиот Исток доколку Вашингтон започне напад.

За време на својот говор за состојбата на нацијата, Трамп, исто така, повтори дека на Иран никогаш нема да му биде дозволено да изгради нуклеарно оружје, велејќи дека лидерите на Техеран „во овој момент повторно ги следат своите злобни нуклеарни амбиции“.

Видете и ова:

Во најдолгиот говор за состојбата на нацијата, Трамп го предупреди Иран и вети мир во Украина

Иран постојано негираше дека бара нуклеарно оружје, но инсистира дека има право да користи нуклеарна технологија за мирни цели.

Американскиот претседател, исто така, тврдеше дека иранските власти убиле 32 000 луѓе за време на бранот протести што започна во декември и достигна врв на 8 и 9 јануари.

Иранските власти признаваат повеќе од 3000 смртни случаи, но велат дека насилството е предизвикано од „терористички акти“ поттикнати од САД и Израел.

Новинската агенција на активисти за човекови права (ХРАНА) со седиште во САД регистрираше повеќе од 7000 смртни случаи, а предупредува дека вкупниот број на жртви е веројатно многу поголем.

Уште еден тон марихуана е запленет од фирма за одгледување медицински канабис во валандовското село Јосифово.

Станува збор за фирмата „Грин лајф“, една од шесте на кои Владата денеска, 24 февруари, им ја одзеде лиценцата за работа.

„По наредба на јавен обвинител од Основно јавно обвинителство Гевгелија, полициски службеници од СВР Струмица, ОВР Валандово, денеска извршија претрес во простории на правен субјект за производство на марихуана во село Јосифово“, потврдија од МВР за државната агенција МИА.

Видете и ова:

Шест фирми ги изгубија лиценците за одгледување канабис

Заплената е продолжение на акцијата на полицијата започната изминатиот период во рамки на која досега беа одземени 40-тина тони марихуана од простории на фирми кои имаат лиценца за одгледување канабис за медицински цели.

Покрај „Грин лајф“, без лиценца останаа и „ЦБД медплант“, „Лајф плант“, „Атафарм“ и „Канабидоис“, како и „Алфа фарм“ чиј косопственик – српски државјанин, беше уапсен во Србија каде во селото Коњух на 29 јануари беа запленети пет тони марихуана.

По заплената во Србија, откако беа објавени сомнежите на тамошните органи дека марихуаната потекнува од Северна Македонија, македонските полиција и обвинителство започнаа акција.

Покрај заплената на 40-тина тони, Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) на 20 февруари отвори и истрага за шест лица кои ги сомничи дека биле вклучени во шверцот на марихуаната во Србија.

Надлежните органи започнаа и преиспитување на лиценците за одгледување канабис за медицински цели, кои досега ги имаа 43 компании.

Одлука да се одземат лиценците на шест од нив, како што посочи министерот за здравство Азир Алиу, Владата донела бидејќи биле констатирани низа недоследности.

„Одлуките на Владата се засноваат на наодите од извршените контроли – несоодветно складирање на сувиот цвет, недоследни известувања до Комисијата, недоставена целосна документација за продажба и трансфер“, посочи Алиу на прес-конференција на 24 февруари.

Видете и ова:

Шест лица под истрага за марихуаната во Северна Македонија и Србија

Тој најави дека кога ќе завршат контролите во сите компании, ќе се предложи нов закон за одгледување канабис за медицински цели со цел да се спречат злоупотреби.

Одгледувањето канабис за медицински цели во Северна Македонија е легализирано повеќе од 8 години.

Иран го уапси шефот на бирото на јапонскиот јавен радиодифузен сервис, NHK World, и го префрли во озлогласениот затвор „Евин“ во Техеран, потврдија два извори за Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа (РСЕ).

Не е јасно кога е уапсен или какви се обвиненијата против Шиносуке Кавашима, но нашите извори тврдат дека тој бил однесен во затворот „Евин“ на 23 февруари.

Кавашима е сместен во одделението 7 во затворот „Евин“, каде што обично се наоѓаат политичките затвореници, посочува еден од изворите.

NHK не одговори веднаш на барањето за коментар од Радио Фарда. Иранските власти не објавија ништо за апсењето на Кавашима, кој претходно беше шеф на бирото на NHK во Џакарта.

Видете и ова:

Иранската влада: Студентите мора да ги почитуваат „црвените линии“

NHK е јавен радиодифузен сервис на Јапонија, кој емитува вести и информации за Јапонија и Азија преку телевизија, радио и онлајн платформи за глобална публика.

Апсењето на Кавашима доаѓа неколку недели откако властите убија илјадници луѓе во невидена репресија на масовните протести со кои се бараше соборување на иранските владетели.

Како дел од репресијата, десетици илјади луѓе се уапсени низ целата земја во последните недели, вклучувајќи новинари и борци за човекови права.