Вести
Предвремени избори пред Велигден идната година
По завршувањето на лидерската средба во вилата Водно, премиерот Зоран Заев изјави дека политичките лидери се договориле за одржување на предвремени избори на 12 април додека формирањето на техничка влада ,според Пржинскиот договор, ќе биде на 3 јануари.
Лидерите на 6 те политички партии се договориле дека прво треба да се исполни стратегиската цел на земјата, а тоа е завршување на формалното пристапување во НАТО:
„Нашиот предлог беше 22 или 23 декември, за брзо време кога не се случува ништо драматично. Имаше реакции од присутните, особено од опозицијата. Потоа ги разгледувавме другите опции и утврдивме дека пред велигденксите празници, 12 април е датумот кој најмногу одговара. Постигнавме консензус. Нека ни е со срека на сите“, рече премиерот Заев.
„Да се ратификува протоколот за членство во НАТО од страна на сите земји членки во НАТО, по што и нашето Собрание ќе го ратификува протоколот и законот за членство во НАТО, па изборите би се одржале на 12 април 2020 година, “ изјави Али Ахмети, лидерот на ДУИ по завршувањето на лидерската.
Лидерот на ВМРО ДПМНЕ Христијан Мицкиоски по лидерската средба изјави дека предвремените избори се неминовност по дебаклот што го доживеа владата на Зоран Заев.
„На 12 април следуваат предвремени избори, по што победува нашата коалиција, и потоа засукување на ракави и работа и само работа за да се стави оваа земја на брза лента за Европската Унија, “ вели Мицкоски.
Претседателот Пендравски ја свика средбата на лидерите на политичките партии по недобивањето датум за преговори за членство во Европската Унија на самитот на Унијата неделава во Брисел.
види ги сите денешни вести
Руски напад со дрон уби тинејџерка, Украина таргетираше складиште за нафта
Тинејџерка е убиена во напад со руски беспилотно летало во северниот украински регион Чернихив, соопшти украинската служба за цивилна одбрана во четврток, 12 март. Родителите на девојчето се повредени во нападот, соопшти таа, додавајќи дека уште три лица се повредени во регионите Харкив и Дњепропетровск.
Украинските воздухопловни сили соопштија дека Русија распоредила 94 борбени дронови во текот на ноќта, од кои 77 биле пресретнати. Сепак, низ целата земја се регистрирани шеснаесет напади на 11 локации.
Во меѓувреме, Украина нападна складиште за нафта во регионот Краснодар на Црното Море, при што паднатите остатоци од дронови предизвикаа избувнување пожар. Нема пријавени повредени во нападот на складиштето во областа Тичорезк.
Руското Министерство за одбрана соопшти дека 80 украински дронови биле пресретнати над руска територија и анектираниот црноморски полуостров Крим во текот на ноќта, 30 од нив над регионот Краснодар.
Кремљ во четврток ја обвини Украина дека со „неодговорни“ напади со беспилотни летала го нападнала големиот гасовод во јужна Русија што води до Турција.
„Ноќе имаше обновени обиди за напад врз компресорската станица Рускаја со беспилотни летала“, рече портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, нарекувајќи го гасоводот „меѓународен објект“ што „обезбедува енергетска безбедност за Турција“.
Украина се брани од целосна руска инвазија со помош од Западот повеќе од четири години. Како дел од својата одбранбена кампања, таа напаѓа и цели во Русија.
Трамп вели дека САД „победиле“, но борбите продолжуваат
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД „победиле“ во војната против Иран, но дека нивните сили ќе продолжат да напаѓаат сè додека работата не биде завршена, додека Техеран погоди најмалку шест брода во регионот и најави понатамошни напади.
„Никогаш не сакате да кажете дека сте победиле прерано. Ние победивме“, рече Трамп на митинг во Кентаки во среда.
Трамп и Белата куќа издадоа различни изјави во последните денови, од шпекулации дека војната може да трае четири до шест недели или подолго до можноста дека може да заврши „наскоро“.
Американскиот претседател рече дека нападот на САД и Израел врз Иран, започнат на 28 февруари, „практично ја уништил“ блискоисточната земја, уништувајќи голем дел од нејзиното раководство, вооружените сили и нуклеарната програма.
Сепак, претседателот и другите во неговата администрација посочија дека нападите нема да стивнат.
„Не сакаме да си заминеме рано, нели? Мора да ја завршиме работата“, рече Трамп.
Израел, исто така, јасно стави до знаење дека не е подготвен да ја прекине својата кампања, вклучително и нападите во Либан против силите на Хезболах, сојузнички на Иран, велејќи дека останува „широк спектар на цели“.
„Ќе ги прошириме нашите операции“, изјави воениот портпарол Ефи Дефрин во среда.
Во раните утрински часови во четврток, израелската војска објави дека извршила „широк бран напади врз Техеран“.
Нападнати бродови на иранската морнарица
Трамп изјави дека американските сили нападнале ирански бродови во Ормутскиот теснец поради страв дека Техеран би можел да постави мини во еден од економски најважните водни патишта во светот.
„Досега погодивме 28 бродови за поставување мини“, изјави Трамп пред новинарите, еден ден откако американската војска соопшти дека 16 бродови за поставување мини се уништени.
Ројтерс и Си-Ен-Ен, повикувајќи се на американски извори, изјавија дека Иран распоредил околу десетина мини во теснецот. Ројтерс цитираше извор кој вели дека мините биле поставени „во последните неколку дена“ и дека повеќето од нивните локации се познати.
Соочени со страв од енергетска криза поради прекини во производството и транспортот на нафта во регионот на Заливот, западните лидери презедоа чекори за да спречат скок на цените.
Трамп изјави во среда дека САД ќе повлечат „малку“ од своите стратешки резерви на нафта за да го намалат притисокот врз цените.
„Во моментов ќе го намалиме малку и тоа ќе ги намали цените“, рече тој во телевизиско интервју.
Стратешките резерви на нафта се најголемите светски резерви на нафтени производи за вонредни ситуации, утврдени во 1975 година во случај на прекини во снабдувањето со енергија.
Министерството за енергетика на САД подоцна објави дека ослободувањето на 172 милиони барели е дел од поширок план за ослободување на сурова нафта во 32 земји кои се членки на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА). ИЕА претходно соопшти дека членовите едногласно се согласиле да ослободат 400 милиони барели нафта од нивните резерви за вонредни ситуации на пазарот.
Непознати проектили
Овие изјави следуваат откако најмалку шест бродови беа оштетени во инциденти во Ормутскиот теснец - клучната артерија на Персискиот Залив, низ која минуваат околу една петтина од светските испораки на нафта и гас.
Комерцијалните бродови што пловат под знамињата на Тајланд, Јапонија и Маршалските Острови беа цел на непознати проектили во Ормутскиот теснец, соопшти во среда Британскиот поморски трговски операции, координативниот центар на Велика Британија што ги следи безбедносните закани за комерцијалните бродови.
Тројца членови на екипажот на бродот „Мајуре Наре“, кој пловел од ОАЕ и се упатил кон Индија, се водат како исчезнати и се верува дека се заробени во машинската просторија на запалениот брод, соопштија тајландските поморски власти.
Во ирачките води, ирански бродови натоварени со експлозив се чини дека нападнале два цистерни за гориво, запалувајќи ги и убивајќи еден член на екипажот, соопштија поморски и пристанишни власти.
Бродот за контејнери „ONE Majesty“ под јапонско знаме претрпел мала штета од непозната ракета 46 километри северозападно од Рас ал-Хаима во Обединетите Арапски Емирати, соопштија две компании за поморска безбедност.
Техеран посочи дека ги смета бродовите што превезуваат нафта за САД, Израел и „нивните партнери“ за „легитимни“ цели.
Напади на Бејрут додека Израел ги преместува војниците од Газа на границата со Либан
Израелски воздушни напади го погодија центарот на Бејрут рано во среда, 11 март, при што загинаа најмалку четири лица, соопштија официјални лица, додека во меѓувреме расте стравот од израелска копнена офанзива во Либан.
Либанските медиуми покажаа неколку уништени катови од станбена зграда во главниот град. Министерството за здравство првично објави дека уште четири лица се повредени во нападот.
Израелската војска во соопштението наведе дека започнала напади во јужните предградија Дахија во Бејрут, насочени кон командни центри и складишта за оружје на либанската милиција Хезболах, која е во сојуз со Иран.
Либанската национална новинска агенција (ННА) соопшти дека нападите продолжиле и на југот од земјата и во источната долина Бека, каде што официјални лица изјавија дека најмалку 14 лица се убиени, а 29 други се повредени.
Хезболах соопшти дека неколку пати во текот на ноќта нападнале израелски војници во јужен Либан со ракети. Додека прекуграничните напади продолжуваат, началникот на Генералштабот на израелската војска, Ејал Замир, наредил преместување на војниците од Појасот Газа на границата со Либан.
Бригадата Голани, која е постојано распоредена во Појасот Газа од почетокот на конфликтот меѓу Израел и Хамас пред две и пол години, ќе биде преместена на север за да ја зајакне Северната команда на Израел.
Хезболах започна целни напади врз Израел пред околу една недела како поддршка на Техеран, во услови на заедничката американско-израелска офанзива во Иран.
Нападите се први по договорот за прекин на огнот со Израел кој стапи во сила во ноември 2024 година. И покрај прекинот на огнот, Израел продолжи да напаѓа цели на Хезболах, тврдејќи дека групата не ги почитува условите на договорот и се обидува да се вооружи. Хезболах, пак, го обвини Израел за кршење на прекинот на огнот.
Македонски државјани од Саудиска Арабија, Кувајт и Бахреин се враќаат во земјава
Македонски државјани кои се наоѓаат во Саудиска Арабија, Кувајт и Бахреин, а побарале да бидат евакуирани, денеска, 11 март, од Ријад ќе се вратат во земјава со специјален лет.
За евакуацијатa од Ријад се пријавени 153 патници. Од нив, 96 се од Катар, 33 од Кувајт, 15 од Бахреин и 9 од Саудиска Арабија.
„Имајќи предвид дека нашата земја нема склучено договор за воздушен сообраќај со Кралството Саудиска Арабија, предвидено е авионот да слета на аеродромот во Приштина, по што ќе биде организиран превоз за патниците до Скопје“, соопштија од Министерството за надворешни работи и надворешна трговија (МНРиНТ).
Шефот на дипломатијата Тимчо Муцунски во понеделникот информираше дека во тек е координиран процес на евакуација на македонските државјани од повеќе земји на Блискиот Исток, кој се очекува да биде финализиран до крајот на оваа недела.
Пред неколку дена со лет од Дубаи евакуирани беа 150 патници, од кои 125 македонски државјани, 11 државјани на Косово, 7 на Србија, по двајца државјани на Босна и Херцеговина и на Албанија и по еден државјанин на Германија, Ерменија и на Црна Гора.
Во Обединетите Арапски Емирати остануваат околу 200 македонски државјани кои, како што велат од МНРиНТ, првично се пријавиле за евакуација, но според нивните изјави во овој момент не изразуваат подготвеност да ја реализираат.
Претходно, во неделата 151 патник пристигна на скопскиот аеродром од Обединетите Арапски Емирати со лет на „Флај Дубаи". Повеќето се македонски државјани, еден е од Црна Гора, еден од БиХ, еден од Србија, двајца се од Косово, а четворица се со холандско државјанство.
На 5 март со владиниот авион беа евакуирани шест македонски државјани од Израел, кои полетаа од Шарм ел-Шеик, Египет.
Ваквите акции за евакуација од Блискиот Исток следуваат откако американскиот претседател Доналд Трамп на 28 февруари соопшти дека Вашингтон почнал големи „воени операции“ против Иран, во координација со израелските сили.
Нападите во Техеран беа насочени кон највисоките нивоа на раководството на Исламската Република. Иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, беше убиен во американските и израелските воздушни напади.
Од друга страна, пак, Иран испука стотици ракети и беспилотни летала насочени кон американските воени бази, како и клучни енергетски и комерцијални локации во Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Бахреин и Катар – сите американски сојузници.
Се одбележуваат 83 години од депортацијата на македонските Евреи
Еврејската заедница во Република Македонија (ЕЗРМ) и Фондот на холокаустот на Евреите од Македонија ја одбележуваат 83-годишнината од депортацијата на 7144 македонски Евреи во логорот Треблинка.
По тој повод, премиерот Христијан Мицкоски ќе положи цвеќе пред спомен обележјето во поранешниот Монопол во Скопје, а ќе се обрати и на настанот организиран по повод одбележувањето на годишнината.
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова вчера во Меморијалниот и музејски комплекс „Треблинка“ во Полска, присуствуваше на комеморацијата на Холокаустот на македонските Евреи.
Таа оддаде почит кон жртвите и положи венец пред спомен-обележјето посветено на 7144 македонски Евреи депортирани од фашистичкиот окупатор во логорот Треблинка во 1943 година.
Евреите од Битола, Штип и Скопје, ноќта меѓу 10 и 11 март 1943 година биле собрани во скопскиот Монопол и од таму во три наврати депортирани во логорот Треблинка во окупирана Полска.
Транспортот на Евреите од Македонија започнал на 22 март 1943 година, а до 29 март истата година биле депортирани сите македонски Евреи во Треблинка, од каде никој не се вратил.
За само 14 месеци, од август 1942 до септември 1943 во Треблинка биле убиени 925 илјади луѓе, меѓу кои биле и 7144-те македонски Евреи.
Уставниот суд на Косово го стопираше декретот на Османи за распуштање на собранието
Уставниот суд воведе привремена мерка до 31 март по декретот на претседателката Вјоса Османи за распуштање на Собранието на Косово.
Судот изјави дека одлуката е донесена по службена должност и дека ѝ забранува на претседателката Османа каква било акција поврзана со деретот од 6 март, како и на Собранието на Косово за каква било акција сè додека е на сила привремената мерка.
Судот објави дека мерката останува на сила сè додека не се донесе конечна одлука во овој случај и дека е воведена „за да се спречи непоправлива штета на уставниот поредок на Косово и демократското функционирање на клучните институции во земјата“.
Ова значи дека Османи не може да го објави датумот на нови избори додека е на сила мерката, бидејќи таа го распушти Собранието со декрет што владејачката партија на премиерот Албин Курти, Движењето Самоопределување, го оспори пред Уставниот суд.
На седницата одржана на 5 март, владејачката партија ги претстави двајцата кандидати за претседател: Глаук Коњуфца и Фатмира Колчак-Муљаж, откако претходните разговори меѓу Курти и двете главни опозициски партии - Демократската партија на Косово и Демократскиот сојуз на Косово - за заеднички, консензуален кандидат не дадоа резултати.
Седницата беше прекината поради недостиг на кворум, бидејќи опозициските партии ја напуштија.
Некои правници толкуваат дека Собранието мора да го избере претседателот во рок од 60 дена од почетокот на седницата наменета за избор на претседател.
Поранешниот претседател на Уставниот суд, Енвер Хасани, за Радио Слободна Европа на 6 март изјави дека декретот на претседателката на Косово е „неуставен“.
Според него, Османи немала право да го распушти Собранието, а пратениците имаат 60 дена, почнувајќи од 5 март, за да го изберат претседателот.
Претседателот на Косово се избира со двотретинско мнозинство во првите два круга или со 61 глас во третиот круг, но за да се одржи седницата во салата мора да бидат присутни 80 пратеници.
За опозициските партии, двете фигури презентирани од владејачката партија беа неприфатливи, па затоа инсистираа на политички договор или кандидат околу кој ќе се постигне консензус.
Самата Османи се стремеше кон втор мандат, но никој не ја предложи. За владејачката партија, таа немаше потребна поддршка, додека другите партии сметаа дека таа не го претставува единството што се очекува од претседателот на државата.
ЕK го претстави планот за мали нуклеарни реактори до 2030 година
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ги најави своите планови за проширување на производството на нуклеарна енергија, вклучително и распоредување на мали модуларни реактори во ЕУ за да се обезбеди климатски прифатливо снабдување со електрична енергија.
„Во последните години, гледаме глобално оживување на нуклеарната енергија и Европа сака да биде дел од тоа. Затоа денес презентираме нова европска стратегија за мали модуларни реактори“, рече фон дер Лајен на вториот меѓународен самит за нуклеарна енергија во Булоњ-Бијанкур во близина на Париз.
Нејзината цел е да има оперативни мали реактори во Европската Унија до почетокот на 2030-тите.
Малите реактори треба „да играат клучна улога заедно со традиционалните нуклеарни реактори во флексибилен, безбеден и ефикасен енергетски систем“.
Малите модуларни реактори се однесуваат на реактори со моќност до 300 мегавати, во споредба со приближно 1000 мегавати произведени од повеќето нуклеарни централи.
Нивните компоненти можат да се произведуваат во фабрики. За да се поттикне развојот на мини нуклеарни централи, регулативите треба да се хармонизираат низ целиот блок, потенцираше Фон дер Лајен.
„Логиката е многу јасна. Кога е безбедно да се распореди, мора да биде едноставно да се распореди низ цела Европа“, рече таа.
Германија не е претставена на владино ниво и ги затвори своите нуклеарни централи, но ќе продолжи да ги следи дискусиите.
Фон дер Лајен изрази жалење за намалување на производството на нуклеарна енергија во неколку земји од ЕУ.
„Додека во 1990 година, една третина од електричната енергија во Европа доаѓаше од нуклеарна енергија, денес тоа е само близу 15%. Ова намалување на уделот на нуклеарната енергија беше избор. И гледано од денешна перспектива, беше стратешка грешка за Европа да му го сврти грбот на сигурен и достапен извор на енергија со ниски емисии.“
Комисијата треба да поддржи инвестиции во технологијата со гаранција од 200 милиони евра (233 милиони долари). На самитот, исто така, се одржаа воведни забелешки од францускиот претседател Емануел Макрон и шефот на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), Рафаел Гроси.
Голем број шефови на држави и влади се поканети на самитот, чиј домаќин е Франција, која најголемиот дел од својата електрична енергија ја црпи од нуклеарните централи.
Пад на цената на нафтата по изјавата на Трамп за брз крај на операцијата во Иран
Референтната цена на нафтата денеска, 10 март падна откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека војната со Иран ќе заврши „многу брзо“.
Неговите коментари доведоа до пад на цената на нафтата, која е сега поблиску до 90 долари за барел - но сепак е далеку над нивоата пред војната, објави Би-Би-Си.
Цените на нафтата скокнаа на највисоко ниво во последните четири години, бидејќи војната, сега во втората недела, ги блокираше земјите и местата критични за производството на нафта и транспорт на нафта и гас од Персискиот Залив.
Во меѓувреме Иран предупреди дека нема да дозволи извоз на „ниту еден литар нафта“ од регионот доколку продолжат нападите меѓу САД и Израел.
Во понеделникот, цената на нафтата достигна и до 119 долари по барел, а последен пат тоа се случи по руската инвазија на Украина.
Трамп вели дека војната ќе заврши со намалување на цените на нафтата на долг рок и оти размислува да ја преземе контролата врз Ормутскиот Теснец, клучен за глобалните испораки на нафта и гас, кој во голема мера е блокиран од Иран.
Ал-Судани до Рубио: Ирачкиот воздушен простор не смее да се користи против соседите
Ирачкиот премиер Мохамед Шиа ал-Судани му рекол на американскиот државен секретар Марко Рубио дека Ирак не треба да се користи како лансирна рампа за напади во војната на Блискиот Исток.
Ирак се граничи со Иран, против кој САД и Израел започнаа масовни напади на 28 февруари, како и со Заливот, кој Исламската република го нападна со ракетни и беспилотни летала.
Во рок од неколку часа од почетокот на војната, борбени авиони и ракети што доаѓаа од сите правци го исполнија воздушниот простор на Ирак.
Судани во телефонски разговор со Рубио нагласи „важноста да се обезбеди дека ирачкиот воздушен простор, територијата и водите не се користат за никаква воена акција насочена кон соседните земји или регионот“, соопшти канцеларијата за медиуми на премиерот.
Судани отфрли „секаков обид за вовлекување на земјата во тековни конфликти“, како и „навлегување во нејзиниот воздушен простор од која било страна“.
Ирак, долго време посредничко бојно поле меѓу Вашингтон и Техеран, беше вовлечен во војната од самиот почеток, со напади за кои се обвинуваат САД и Израел насочени кон групите поддржани од Иран, кои пак оттогаш преземаат одговорност за нападите врз американските бази во Ирак и поширокиот регион.
Портпаролот на Стејт департментот, Томи Пигот, изјави дека Рубио „остро ги осудува терористичките напади од страна на Иран и терористички милициски групи поврзани со Иран во Ирак“, вклучувајќи го и регионот Курдистан.
Тој го повика Ирак да ги преземе „сите можни мерки за заштита на американскиот дипломатски персонал и објекти“.
Во саботата, системите за воздушна одбрана пресретнаа ракети испукани кон амбасадата на САД во Багдад.
Американската воздушна одбрана сега речиси секојдневно пресретнува беспилотни летала над Ербил, главниот град на Курдистан, каде што се наоѓа и комплекс на американски конзулати.
Иран негира дека нивни ракети влегле во турскиот воздушен простор
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан негираше дека двете ракети испукани кон Турција потекнуваат од Иран, соопшти турската влада.
За време на телефонскиот разговор со турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, Пезешкијан „изјави дека ракетите што влегле во турскиот воздушен простор не биле од иранско потекло и дека прашањето ќе биде темелно истражено“, соопшти турското претседателство рано утрово во вторник, 10 март.
Турција, членка на НАТО, во понеделник соопшти дека балистичка ракета лансирана од соседен Иран била неутрализирана од одбранбените системи на алијансата додека влегувала во турскиот воздушен простор.
Некои остатоци паднале на отворено земјиште во близина на јужниот град Газиантеп, близу до сириската граница, соопшти турското Министерство за одбрана.
За време на телефонскиот разговор со Пезешкијан, Ердоган ги осуди и израелските и американските напади врз Иран, како и иранските напади врз неколку земји во регионот, соопшти турското претседателство.
„Иранските напади врз „братските земји“ не беа од корист за никого и мора да престанат“, му рекол Ердоган на Пезешкијан.
Минатата недела, систем за воздушна одбрана на НАТО во пограничниот регион на Турција со Иран, исто така, пресретнал балистичка ракета. Остатоците од таа ракета паднале во покраината Хатај на отворено подрачје. Во ниту еден од инцидентите не се пријавени повредени.