Министерството за здравство вечерва соопшти дека оперативен зафат за промена на полот нема да постои на сметка на Фондот за здравствено осигурување и таков зафат нема да се изведува во јавна здравствена установа. Оваа следува откако претходно имаше бура од реакции на социјалните мрежи, по што министерството се повлекува од оваа идеја. Претходно министерот за здравство Венко Филипче на конференцијата за унапредување на правата на ЛГБТ кои и побарале оваа хируршка интервенција да им биде достапна во државното здравство.

„Пред неколку месеци на располагање за трансџендер хирургија е врвен експерт кој што работи во развиени европски држави и досега за овие интервенции плаќаа приватно во странство или во наши приватни болници, сега ќе покрива фондот и тие зафати ќе се прават на детската клиника, изјави претходно министерот за здравство Филипче.

Во соопштението кое пред малку беше испратено од министерството до медиумите се вели дека оперативен зафат за промена на полот нема да постои на сметка на Фондот за здравствено осигурување и таков зафат нема да се изведува во јавна здравствена установа., стои во соопштението од Министерството за здравство.

Министерството за здравство соопшти дека новиот предлог-закон за заштита од пушење предвидува целосна забрана за рекламирање, промоции и спонзорства од тутунската индустрија, со цел јавното здравје да се стави пред комерцијалниот интерес.

Според соопштението, забраната ќе важи за сите форми на промоција – во медиумите, на интернет и на социјалните мрежи, како и за настани, наградни игри, попусти и подароци поврзани со тутунски и никотински производи.

Министерот за здравство Азир Алиу во писмена изјава нагласува дека лесната достапност и видливоста на овие производи го зголемуваат бројот на нови корисници, особено меѓу децата и младите. „Заштитата на децата е апсолутен приоритет“, истакнува Алиу, додавајќи дека намалувањето на видливоста е една од најефикасните превентивни мерки.

Видете и ова:

Се стега обрачот околу пушачите, новиот Закон ги забранува и електронските цигари

„Рекламирањето директно влијае врз почнувањето со пушење, особено кај младите. Со овие законски одредби се спречуваат и прикриените форми на промоција. Јавното здравје има предност пред комерцијалниот интерес“, порачува министерот Алиу.

Предлог-законот, како што се вели, предвидува и проширување на забраната за продажба на малолетни лица, која ќе се однесува не само на класичните цигари, туку и на сите други никотински производи.

Дополнително, се воведува забрана за јавно изложување на тутунски и никотински производи на продажни места, како и забрана за нивна продажба во угостителски објекти, спортски и културни објекти и на јавни настани.

Американскиот претседател Доналд Трамп го почна својот нов „Одбор за мир“ во Давос во четврток, 22 јануари со церемонија на потпишување на ова тело со членарина од 1 милијарда долари и контроверзен список на поканети.

Група лидери и високи функционери од 19 земји - вклучувајќи ги и сојузниците на Трамп од Аргентина и Унгарија - се собраа на сцената со Трамп за да ги стават своите имиња на основачката повелба на одборот.

Трамп - кој е претседател на Одборот за мир - рече дека тие се „во повеќето случаи многу популарни лидери, некои случаи не толку популарни. Така оди во животот“.

Првично наменет да го надгледува мирот во Газа по војната меѓу Хамас и Израел, повелбата на Одборот предвидува поширока улога во решавањето на меѓународните конфликти, предизвикувајќи загриженост дека Трамп сака да им конкурира на Обединетите Нации.

Сепак, Трамп рече дека организацијата ќе работи „во соработка“ со ОН.

Потенцијалното членство во Одборот за мир, сепак, се покажа како контроверзно, бидејќи Трамп го покани во него рускиот претседател Владимир Путин, кој ја нападна Украина пред четири години.

Трамп рече дека Путин се согласил да се придружи, додека рускиот лидер рече дека сè уште ја проучува поканата.

Видете и ова:

Трамп го покани Косово да биде дел од Одборот за мир во Газа

Постојаните членови исто така мора да платат 1 милијарда долари за да се приклучат, што доведе до критики дека Одборот би можел да стане верзија на Советот за безбедност на ОН „плати за да играш“.

Велика Британија и Франција го одбија потпишувањето

Клучните сојузници на САД, вклучувајќи ги Франција и Велика Британија, изразија скептицизам, а Велика Британија соопшти дека нема да присуствува на церемонијата.

Членовите на сцената во голема мера имаат блиски врски со Трамп, вклучувајќи го Виктор Орбан од Унгарија и Хавиер Милеи од Аргентина, или желба да ја покажат својата лојалност кон претседателот на САД.

Официјални лица од Бахреин, Мароко, Ерменија, Азербејџан, Бугарија, Индонезија, Јордан, Казахстан, Косово, Пакистан, Парагвај, Катар, Саудиска Арабија, Турција, Обединетите Арапски Емирати, Узбекистан и Монголија, исто така, го потпишаа документот со Трамп.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој се соочува со потерница од Меѓународниот кривичен суд поради војната во Газа, изјави дека ќе се придружи, но не беше на церемонијата.

Државниот секретар на САД, Марко Рубио, на церемонијата рече дека фокусот на Одборот е „прво и најважно да се осигура дека овој мировен договор во Газа ќе стане траен“.

Видете и ова:

Вашингтон ја претстави нацрт-резолуција за планот на Трамп за Газа пред партнерите во ОН

Сепак, Трамп посочи дека Хамас ќе се разоружа во следната фаза од договорот за прекин на огнот во Газа или тоа ќе биде „крај за нив“.

Освојувањето на Одборот доаѓа во услови на фрустрација на Трамп поради неуспехот да ја освои Нобеловата награда за мир, и покрај неговото тврдење дека ставил крај на осум конфликти.

Трамп ќе се сретне со Зеленски

Вклучувањето на Путин предизвика особена загриженост кај сојузниците на САД, но особено во Украина, бидејќи се стреми кон крај на речиси четиригодишната инвазија на Москва.

Трамп ќе се сретне со украинскиот претседател Володимир Зеленски во Давос по церемонијата „Одбор за мир“ за да разговараат за прекин на огнот во Украина - главниот мировен договор што сè уште не му е достапен.

Специјалниот претставник на Трамп, Стив Виткоф, кој треба да отпатува во Москва за да се сретне со Путин подоцна во четврток, изјави во Давос дека разговорите за завршување на војната постигнале „голем напредок“ и се сведени на едно прашање.

„Мислам дека го сведовме на едно прашање и разговаравме за повторувања на тоа прашање, а тоа значи дека е решливо“, рече Виткоф, без да каже за кое прашање станува збор.

Во меѓувреме, Зеленски изрази страв дека обидот на Трамп да го заземе Гренланд - кој досега доминираше во Давос и се закануваше да го распадне трансатлантскиот сојуз - би можел да го одвлече вниманието од руската инвазија на неговата земја.

Сепак, Трамп доцна во средата изјави дека постигнал „рамка за иден договор“ по средбата со шефот на НАТО, Марк Руте, и дека затоа ќе се откаже од царините што требаше да ги погодат европските сојузници на 1 февруари.

Тој не даде дополнителни детали, оставајќи ги Европејците само на претпазливи воздишки на олеснување. Извор близок до разговорите за АФП изјави дека договорот за одбрана на Гренланд од 1951 година ќе биде преговаран како дел од договорот.

Пукаат цевки, од влага неколку пати мувлосале елементите во кујна, поради лоша поврзаност на вентилацијата кога се готви во еден, мириса во друг стан...Вакви проблеми има скопјанецот Атанас Ј. и по девет години откако купил стан во една од комплексот згради на улица „Македонска војска“ во скопската општина Ѓорче Петров.

„Кога протече над нас, лом ни направи - кујната стана неупотреблива, дури и рингла се расипа, одново и варосувавме. Гаражата која е на ниво - 1, на секој дожд целосно се поплавува. Влезот пред зградата е толку лошо направен што баш тука се собира вода. Нема никаква звучна изолација, соседите ги слушаме како да седат кај нас во дневна соба дури и кога тивко разговараат“, вели Атанас за Радио Слободна Европа (РСЕ).

Цената на становите во новоградбите во поатрактивните општини во Скопје надминува по 2.500 евра за квадрат и веќе е споредлива со цените во европски градови. Просечна цена на квадрат во Солун е 3.270 евра, во Рига во Латвија е 2.720 евра, во Дортмунд во Германија е 2.700 евра, според онлајн базата на страницата Numbeo.com.

Најголема постигната цена за квадратен метар во Скопје е 189.231 денари( 280.000 евра) за стан од 91 квадрат во општина Центар, според последниот извештај на Регистарот на цени и закупнини на Агенцијата за катастар за третиот квартал од 2025 година (1 јули - 30 септември).

Или, 3.076 евра за метар квадратен.

Атанас раскажува дека зградата ја граделе двајца инвеститори - едниот непарните, а другиот парните катови. Па, на местото каде на еден кат има кујна на другиот кат над него е направено купатило - кога пукаат цевки, вода од купатилата тече во кујните.

Слични проблеми има и Моника Младеновиќ, која во 2023 година се вселила во новоградба во населба Тафталиџе. Станот го купила две години претходно, по 1.250 евра за метар квадратен.

„По една недела откако се вселивме, се поплавија кујната и купатилото. Не можевме да закачиме телевизор на ѕидот затоа што под гипс-гартон имаше гола црвена цигла, без малтер, без ништо. Вентилацијата не функционира. Долго време немавме имотен лист, а договор за купопродажба на станот се направи дури откако го добивме имотниот лист. На паркингот уште висат железни шипки, не е безбедно“, вели Младеновиќ за РСЕ.

На другиот крај од градот, во населбата Ново Лисиче, скопјанката Марија Најдова по секое туширање ја собира водата од купатилото затоа што тече обратно наместо накај сифонот.

„Вода уште не беше приклучена во зградата, а купатилата беа направени. Проблемот е затоа што не е погоден „падот“ на водата. Се жалевме, дојдоа мајстори, ги прелепија плочките и пак е исто“, вели Најдова, исто така вселена во нова зграда.

Профитот - главен интерес

Слични проблеми има во најголем број од новоградбите, проценува архитектот Никола Велковски, поранешен главен архитект на Скопје и екс претседател на Градежната комора.

Според него, 80 отсто од приватните инвеститори не се градежни фирми, туку луѓе кои воопшто не се во секторот, градат еднаш или најмногу неколку пати во зависност колку локации ќе добијат, имаат и други бизниси и краен интерес им е профитот.

„Сметам дека новите градби се сигурни во делот на статиката, но се друго е паушално и неквалитетно. За око убаво изгледа, убаво го претставуваат, но купувачот после ќе ги види недостатоците. Квалитетот е на најниско ниво што може да постои - изјави Велковски за РСЕ.

Според него, проблемот настанува уште при првиот чекор, изработката на проект.

„Важно им е не кој знае, туку кој е најевтин. Изведувачите многу често не се класични изведувачи, туку групи мајстори со кои нема инжинер да го контролира квалитетот на работите. Надзорот во најголем дел е паушален, ќе земат некој колку да им напише технички извештај на крај, а во тек на градба го нема никаде. Купувачите се заведени, на хартија има и надзор и се што треба, а во пракса го нема“, вели тој.

Видете и ова:

Сомнежи за градежен картел, скопските станови по цени како во Аруба

Недостатоците во квалитетот на градбите се показател за поширок проблем во станбеното градење, велат и од Организацијата за домување и станари (ОДС), граѓанско здружение кое работи на пристапно и пристојно домување и заштитени граѓански права.

„Станува збор за последици од брза и неквалитетна изведба, недоволна контрола на градежните фази и користење материјали со низок квалитет. Овие проблеми најчесто укажуваат на системски пропусти во проектирањето и изведбата на објектот. Дополнителен проблем е што граѓаните често немаат доволно јасни договори, не се информирани за своите права или немаат механизми за ефективна заштита, па во пракса тешко доаѓаат до поправки или обештетување. Ова создава чувство на немоќ и недоверба во системот“, велат од оваа организација.

РСЕ побара став за квалитетот на градбите од неколку приватни инвеститори кои нудат станови за продажба во веќе изградени или во згради во изградба, но никој од нив не сакаше да даде изјава.

Архитектот Велкоски, пак, смета дека купувачи за становите има без разлика на цената, затоа што инвестицијата во недвижност уште се смета како една од најсигурните инвестиции.

Несигурноста во квалитетот на материјалите било причина скопјанецот Иван М. да се всели во стар стан. Првично барал нов, но инвеститори на зградите му рекле дека гарантниот рок на становите или на материјалите вградени во нив најчесто е две - три години.

„Јас во тој стан треба да живеам со децении, а по мене можеби и децата. Кој гарантен рок се две години, па за телевизор има повеќе гаранција“, вели Иван.

Затоа, по месеци гледање нови, на крај купил стан во зграда на булеварот „АСНОМ“, градена меѓу 1985-1990 година од тогаш реномирани градежни фирми. Вели дека е подготвен да вложи повеќе за да го реновира, но дека барем ќе знае што ќе стави во него.

Без контрола на квалитетот, купувачите оставени сами на себе

Според законите, контрола на градбите вршат повеќе институции.

Министерството за транспорт и врски е надлежно за законската регулатива, директната контрола на изградбата останува на локално ниво. Општините издаваат дозволи за градба, следат дали се почитуваат роковите за изградба, според Законот за градење.

Но, градежните инспектори не се надлежни да го проверат квалитетот на становите. Тоа го прават фирми за надзор кои инвеститорот сам ги ангажира, иако надзорот треба да биде независен од фирмата што гради.

Или, тој што гради, тој одлучува и кој ќе го контролира.

Видете и ова:

Станбена узурпација на центарот на Скопје

Од јули до септември 2025 најмногу продадени станови имало во скопската општина Центар (611), според Регистарот на цени и закупнини на недвижностите. Следуваат Аеродром со 515 и Карпош со 440 трансакции за купопродажби и закупи на станови.

„Општината не е надлежна за утврдување на квалитетот на завршените станови, тоа се регулира со договор мегу изведувачот (инвеститорот) и клиентот“, ни одговорија од општина Центар.

Дејан Митески, градоначалник на општина Аеродром, вели дека во неформални разговори и до него стигнале поплаки од сограѓани, но дека општината нема надлежност во тој дел.

„До 2005 година, надзор врз објектите од втора категорија правеа општините и издаваа одобренија за употреба. Потоа тоа се смени и сега не е така. Можеби пак треба да се врати таа одредба“, вели Митески за РСЕ.

Секоја зграда треба да има избрана фирма која е лиценциран управител со станбени објекти. Во моментов има 62 такви фирми со лиценци. Но и на нив рацете им се врзани.

„Има реакции и кај нас, многубројни се. Многу згради немаат хидрантски мрежи и противпожарни апарати. Граѓанин купил гаража, а нема отвор да влезе во гаражата. Или, направени паркинг места на шини, па нема пристап до нив. Или, инвеститор ги продал и заедничките простории во зградата. Ако зградата е во гарантен рок, ние се обраќаме до инвеститорот, па има посредување, преговарање..Но, откако ќе ги предаде клучевите, одговорноста на инвеститорот како да престанува“, ни рече управителка на една таква фирма.

Во државата има и Регулаторна комисија за домување, но и таа не е надлежна за контрола на квалитетот на новоизградените станови.

Поплаките во ќорсокак, граѓаните сами се снаоѓаат

Откако видел дека нема чаре, на Атанас од Ѓорче Петров за колку - толку да се заштити, единствена опција му била да плаќа годишно осигурување во осигурителна компанија. По една од многуте штети, добил 30.000 денари од осигурувањето.

Моника Младеновиќ од Тафталиџе, пак, по многубројни и бурни конфликти со инвеститорот, се обидела да се пожали во општината. Ја пратиле да пополни формулар, консултирала адвокат и се повлекла кога увидела дека ќе влезе во долга и скапа судска постапка.

„На крај, решив да поправам што може да се поправи и да си го чувам здравјето“, раскажува Моника како завршила голготата.

Архитектот Велковски, пак, апелира државата и општините да преземат мерки и да ги засилат контролите затоа што продажбата на неквалитетни станови станува масовна појава.

Од јули до септември 2025 се продадени недвижности во вкупна вредност од 305 милиони евра, според последниот квартален извештај во Регистарот на цени и закупнини.

Најголем број од купопродажбите на недвижности, третина од вкупниот број, се купопрадажба на станови.

Исто така, во овој извештај стои дека во Агенцијата за катастар на недвижности се запишани 26.463 листови за предобележување - што укажува дека толку објекти се градат и наскоро ќе се најдат на пазарот на недвижности.

Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека НАТО е целосно свесен за ставот на Кралството Данска: дека за сите политички прашања - безбедноста, инвестициите и економијата - може да се преговара, но не и за „нашиот суверенитет“.

„Бев информирана дека тоа не е случај. И, секако, само Данска и Гренланд можат да донесуваат одлуки за прашања што се однесуваат на Данска и Гренланд“, истакна данската премиерка во изјава објавена во четврток, по потврдата дека американскиот претседател Доналд Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, постигнале рамковен договор за прашањето на Гренланд.

Во својата изјава, таа нагласи дека безбедноста на Арктикот е прашање на целиот воен сојуз и дека, според неа, е „добро и природно“ да се дискутира за тоа меѓу генералниот секретар на НАТО и претседателот на Соединетите Држави.

Таа потврди дека во текот на целиот процес данската влада ги координирала своите напори со гренландската влада на Налакерсуисут и била во контакт со генералниот секретар на НАТО, вклучително и периодот пред и по неговата средба со претседателот Трамп во Давос.

„Кралството Данска сè уште сака да води конструктивен дијалог со сојузниците за тоа како можеме да ја зајакнеме безбедноста на Арктикот, вклучително и американската „Златна купола“, под услов тоа да се направи со целосно почитување на нашиот територијален интегритет“, рече Фредериксен.

Трамп во среда изјави дека нема да воведува царини за европските земји, што беше планирано за 1 февруари, по, како што рече, договорот за „рамка за иден договор“ за иднината на Гренланд.

Видете и ова:

Трамп се откажа од заканата за царини поради Гренланд по разговорите со НАТО во Давос

Тој ја објави одлуката неколку часа по обраќањето на Светскиот економски форум, каде што рече дека не планира да употреби сила за да ги натера САД да ја преземат контролата врз Гренланд, но дека сè уште инсистира на разговори за улогата на САД во областа.

Елементите на тој рамковен договор засега не се познати.

Американскиот претседател само навести дека деталите сè уште ќе бидат разработени.

Портпаролката на НАТО, Алисон Харт, им изјави на новинарите дека разговорите меѓу сојузниците на Алијансата ќе се фокусираат на зајакнување на безбедноста на Арктикот преку колективни напори, особено на седумте арктички членки на НАТО.

„Преговорите меѓу Данска, Гренланд и САД ќе продолжат со цел да се обезбеди Русија и Кина никогаш да не добијат упориште, ниту економско, ниту воено во Гренланд“, се вели во писмената изјава на таа земја.

Нова рунда дијалог меѓу Косово и Србија ќе се одржи во четврток, 22 јануари во Брисел на ниво на главните преговарачи, со посредство на Европската Унија.

Главниот преговарач на Србија, Петар Петковиќ, и главниот преговарач на Косово, Бесник Бислими според неофицијални информации, ќе разговараат со европската страна за спроведувањето на Декларацијата за исчезнати лица, која српскиот претседател Александар Вучиќ и косовскиот премиер Албин Курти ја постигнаа во 2023 година.

Според неофицијални информации, главните преговарачи треба да се договорат за функционирање на Заедничката комисија за исчезнати лица од војната во Косово.

Главните преговарачи се согласија за ова прашање во 2024 година, а првата средба требаше да се одржи во јануари.

Видете и ова:

ЕУ ги ублажува санкциите кон Приштина: Што значи ова за Косово?

Сепак, српската страна одби да учествува во тоа време поради акциите за затворање на канцелариите поддржани од Србија во Косово.

Ова е првата средба во рамките на дијалогот за нормализација на односите меѓу Србија и Косово оваа година.

Таа доаѓа веднаш откако европскиот посредник за дијалог, Питер Соренсен, ги посети Приштина и Белград. Соренсен ќе одржи одделни разговори со главните преговарачи во Брисел, по што треба да следи заеднички состанок на главните преговарачи на Косово и Србија.

Американскиот специјален претставник Стив Виткоф даде оптимистички забелешки за тековните напори за мир во Украина на Светскиот економски форум во Давос на 22 јануари, велејќи на состанокот за појадок: „Сега сме на крајот. Всушност сум оптимист“.

Неговите коментари дојдоа во време кога дипломатијата повторно се обидува да го забрза процесот.

Американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски треба да се сретнат наскоро во Давос, а Виткоф рече дека ќе замине за Москва подоцна во текот на денот.

„Мислам дека го сведовме на едно прашање и разговаравме за повторувања на тоа прашање, а тоа значи дека е решливо. Значи, ако двете страни сакаат да го решат ова, ние ќе го решиме“, рече Виткоф.

Видете и ова:

По новиот руски напад, стотици илјади луѓе во Украина без струја

Тој не објасни што беше „каменот на сопнување“, но неговите коментари беа во спротивност со забелешките на Трамп претходниот ден, кој зборуваше за тешкотиите во мировните преговори.

„Она што се случува е дека честопати ќе имаме договор со Русија, руската група, а претседателот Зеленски нема да го стори тоа. Го видовте тоа кога беше во Овалната соба. Не бев задоволен. А потоа, претседателот Зеленски ќе сака да склучи договор, а рускиот претседател Владимир Путин нема да сака да склучи договор“, рече Трамп.

Претходно, се чинеше дека Зеленски го поврзува присуството во Давос со потпишување договори со САД и други партнери за воздушна одбрана и други прашања. Не е јасно дали ова ќе се случи.

Сегашната делегација на Украина во Давос е предводена од Рустем Умеров, кој рече дека таму имал состаноци со Виткоф за економски развој, повоено закрепнување и безбедносни гаранции.

На 17 и 18 јануари, украинска делегација се сретна со претставници на САД во Мајами, каде што наводно разговарале за економска помош до 800 милијарди долари.

Разговорите во Давос, живописен швајцарски скијачки центар кој е домаќин на Светскиот Економски Форум од 1971 година, се одржуваат во време на немилосрдна руска кампања со ракети и беспилотни летала насочени кон украинските енергетски објекти.

Руските напади оставија до 1 милион луѓе без светлина и греење во период кога температурите се под нулата.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека нема да воведува царини за европските земји кои беа планирани за 1 февруари, по она што тој го нарече договор за „рамка за иден договор“ за иднината на Гренланд и поширокиот арктички регион, по разговорите со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Давос.

Трамп ја објави одлуката неколку часа по говорот на Светскиот економски форум, каде што рече дека нема планови да употреби сила за да ги принуди САД да ја преземат контролата врз Гренланд, но дека ќе продолжи да инсистира на разговори за улогата на САД во областа.

„Изградивме рамка за иден договор во врска со Гренланд и, всушност, целиот арктички регион. Ова решение, доколку се финализира, ќе биде многу добро за САД и за сите земји-членки на НАТО“, напиша Трамп на мрежата Truth Social, додавајќи дека најавените царини повеќе нема да стапат во сила.

Тој рече дека понатамошните преговори ќе ги водат потпретседателот Џ.Д. Венс, државниот секретар Марко Рубио и специјалниот пратеник Стив Виткоф, кои ќе му известуваат директно за напредокот на разговорите.

Европските претставници претходно остро реагираа на најавите на Трамп, предупредувајќи дека воведувањето царини поради прашањето за суверенитетот на Гренланд би можело сериозно да ги наруши односите меѓу САД и нивните европски сојузници.

Видете и ова:

Трамп ја отфрли можноста за употреба на сила за Гренланд и повика на итни преговори

Гренланд е полуавтономна територија што му припаѓа на Кралството Данска и има значајна геостратешка позиција на Арктикот. Американскиот претседател Доналд Трамп повторно го отвори прашањето за преземање на островот од страна на САД во првите недели од неговиот нов мандат, тврдејќи дека е клучен за безбедноста на САД и НАТО, особено во контекст на руското и кинеското присуство во арктичкиот регион.

Кон средината на јануари, Трамп се закани дека ќе воведе тарифи од 10 проценти на увозот од осум европски земји - вклучувајќи ги Данска, Германија, Франција и Обединетото Кралство - кои одбија да ја поддржат неговата иницијатива за Гренланд. Тој, исто така, најави можност за зголемување на овие тарифи на 25 проценти од јуни доколку не се постигне договор.

Заканите предизвикаа силни реакции низ цела Европа. Европската комисија и неколку влади предупредија дека таков потег може да доведе до сериозна ескалација на трговските спорови и да ги оштети трансатлантските односи. Некои европски претставници, исто така, ја разгледаа можноста за одмазднички мерки, вклучително и користење механизми за заштита на ЕУ од економска принуда.

Прашањето за Гренланд доминираше и во дискусиите на Светскиот економски форум во Давос, каде што Трамп за прв пат јавно ја отфрли воената опција, но во исто време повика на „итни преговори“ за иднината на островот. Данска и Гренланд постојано велат дека не се подготвени да разговараат за промена на суверенитетот, но остануваат отворени за соработка во врска со безбедноста на Арктикот во рамките на НАТО.

Пресвртот дојде по средбата на Трамп со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, на 21 јануари, кога американскиот претседател објави дека е постигнат договор за рамката на идниот договор и дека воведувањето на царини планирани за почетокот на февруари се откажува.

Голем број граѓани доцна попладнето ја блокираа крстосницата меѓу булеварите „Борис Трајковски“ и „Србија“ во близина на цементарницата „Усје“ во Скопје, под мотото „Воздухот не е луксуз, тоа е право!“.

Демонстрантите повторно ја посочија фабриката како главен виновник за загадувањето и бараат нејзина дислокација.

Протестот е организиран од граѓанската иницијатива „Стоп за Усје“, која бара конкретни институционални мерки против аерозагадувањето од цементарницата „Усје“ велејќи дека се одложуваат со месеци или остануваат само на ниво на ветувања.

Присутните им доделија жолти картони на „Усје“ и Министерството за животна средина, барајќи независен мониторинг на фабриката. Организаторите од „Стоп за Усје“ објаснија дека граѓаните не веруваат во резултатите од мерењата што самиот капацитет ги врши и објавува.

Од иницијатувата бараат инсталирање на независни мерни станици под контрола на државни или независни тела, со 24-часовен мониторинг во реално време.

„Ако загадувањето се случува секоја минута, контролата мора да биде постојана, транспарентна и отпорна на манипулации“, истакнаа организаторите.

Од „Стоп за Усје“ посочија дека вечерашниот протест е продолжение на собирот од 26 декември 2025 година, по кој нема видлив напредок.

„Усје“ негира дека го загадува воздухот

Во пресрет на најавата за денешниот протест, од компанијата излегоа со соопштение наведувајќи дека „и покрај сите факти и докази кои потврдуваат дека компанијата работи согласно домашната регулатива и кои беа јасно потврдени од страна на релевантните институции, продолжуваат нападите кон „ТИТАН Усје“.

Компанијата оценува дека нападите не само што се тенденциозни, туку се засновани на произволни толкувања и прашуваат од кои причини и мотиви прстот неосновано се посочува само кон цементарницата.

„Овие напади ниту малку не придонесуваат кон изнаоѓање на решение за загадувањето во Скопје. Дека компанијата не е причина за ваквите состојби, покрај другото, зборуваат и фактите од последните неколку дена. Имено, поради редовен ремонт двете печки не работат – едната од 20 декември 2025 година, а втората од петокот на 16 јануари 2026 година. И покрај тоа што „ТИТАН Усје“ целосно не работи, на 16 јануари највисоката вредност на ПМ10 честичките достигна 275 микрограми на кубен метар, на 17 јануари – 250, на 18 јануари 202. Во понеделникот на 19 јануари – 190 и вчера, во вторник – 221 микрограми на кубен метар. Оваа состојба се потврдува секоја година“, велат од компанијата.

Видете и ова:

Индустријата ќе може да скрие што согорува под превезот на „деловна тајна“

Од таму велат дека „ТИТАН Усје“ има А-интегрирана дозвола и дека цементарницата е под континуиран 24-часовен независен мониторинг на излезните гасови од оџаците, а резултатите од мерењата се јавно достапни преку неделни извештаи. Мерењата на оџаците, како што тврдат „се одвиваат согласно законската регулатива која ја пропишуваат институциите и е усогласена со европските директиви“.

„Дека нашето работење не е поврзано со состојбите со амбиенталниот воздух во Скопје зборува и фактот дека и кога компанијата не работи, загадувањето е високо“, додаваат од компанијата.

Скопјани секоја зима се соочуваат со сериозно аерозагадување, кое често го пласира главниот град Скопје меѓу најзагадените во Европа.

Полицијата во опрема за разбивање немири ги избрка студентите и граѓаните од зградата на Филозофскиот факултет во Нови Сад.

Студентите претходно објавија дека го блокираат факултетот бидејќи на професорката Јелена Клаут ѝ е доставено отказно решение.

Тие бараат Клеут да биде вратена на работа. Веруваат дека одлуката да не ѝ се обнови договорот за вработување е чин на политичка одмазда за нејзината поддршка на студентските протести.

„Ако професорката Клеут не може да држи предавања, никој не може“, рекоа студентите на факултетот кои се собраа.

Деканот на факултетот, Миливој Алановиќ, постојано ги повикуваше насобраните да ја напуштат зградата. Веб-страницата на високообразовната институција подоцна објави дека „Филозофскиот факултет не е под блокада“.

„Наставата и сите други активности на Филозофскиот факултет се одржуваат редовно“, се вели во соопштението.

Порано на факултетот пристигнаа неколку полицајци, кои, поради автономијата на универзитетот, можат да влезат во зградата на барање на деканот.

Алановиќ рече дека разговорите меѓу полицијата, администрацијата и студентите се во тек.

Собраните студенти, професори и граѓани цел ден креваат бучава, свират со свирчиња и се расфрлани по ходниците на факултетската зграда.

Професорот Клеут накратко им кажа дека се води борба за „одбрана на универзитетот“.

„Знам дека кога викате „Јелена!“ мислите на целиот универзитет, затоа викате, бидејќи мора да го одбраниме“, рече Клеут.

Деканот на Филозофскиот факултет неколку пати во текот на денот им се обрати на насобраните.

Меѓу другото, тој рече дека не постои законска основа врз која Јелена Клеут би можела да го задржи своето вработување на факултетот од денес.

„Би сакал да го замолам мојот колега Клеут да ве извести дека факултетот нема апсолутно никакви правни опции. Мојот колега Клеут е запознаен со сите законски постапки“, рече Алановиќ.

За време на неговото обраќање, насобраните скандираа „Администрација надвор“.

Што претходеше?

На доцентката на Филозофскиот факултет Јелена Клеут ѝ беше врачено решение за престанок на работниот однос, со што формално остана без работа на таа високообразовна институција.

Во одлуката се наведува дека работниот однос завршил на 20 јануари „поради истекот на рокот на кој се темелел“.

На ова му претходеше одлуката на Сенатот на Универзитетот во Нови Сад да не ја избере за звање редовен професор.

Клеут поднесе жалба на одлуката, но проширениот состав на Сенатот го отфрли нејзиниот приговор.

Речиси 1.200 професори потпишаа писмо за поддршка на Јелена Клоут, нарекувајќи го тоа „политичка одмазда“ со оглед на тоа што експертските тела дадоа позитивна оценка за нејзината теза за назначување за титулата.

Универзитетската администрација тврди дека постапката е спроведена во согласност со важечките прописи и овластувањата на Сенатот. Професорот најави тужба поради оваа одлука.

Во последните недели, голем број студенти и професори од Нови Сад организираа собири во поддршка на Јелена Клеут, која работеше на Филозофскиот факултет дваесет години.

Од самиот почеток, таа јавно ги поддржуваше студентите кои повеќе од една година ги водеа антивладините протести низ цела Србија.

Академиците, исто така, ги блокираа државните факултети речиси една година, од декември 2024 година, барајќи да се утврди одговорност за смртта на 16 лица на железничката станица во Нови Сад и да се распишат предвремени парламентарни избори.

Студентите на Филозофскиот факултет во Нови Сад беа меѓу првите што се придружија на блокадата. Беше прекинат кога деканот Миливоје Алановиќ, на 26 август минатата година, ги исклучи студентите кои го блокираа факултетот и ја повика полицијата, која со денови беше во зградата.

Ова доведе до неколку протести пред зградата на факултетот, за време на кои се случија судири меѓу полицијата и демонстрантите.

Најголемиот протест се одржа на 5 септември, кога полицијата интервенираше на неколку места на кампусот на Универзитетот во Нови Сад. Потоа демонстрантите ја обвинија полицијата за прекумерна употреба на сила, што Министерството за внатрешни работи го негираше.

Европскиот парламент (ЕП) го суспендираше процесот на ратификација на трговскиот договор со Соединетите Американски Држави (САД) поради ситуацијата околу Гренланд.

„Со оглед на континуираните и ескалирачки закани, вклучително и закани со царини, против Гренланд и Данска, како и нивните европски сојузници, немавме друг избор освен да ја суспендираме работата на двата законски предлози на Тарнбери сè додека САД не одлучат повторно да се вклучат на кооперативен, а не на конфронтациски начин, и пред да се преземат какви било понатамошни чекори“, се вели во соопштението на Комитетот за меѓународна трговија на ЕП.

„Договорот Тарнбери“, именуван по местото каде што беше постигнат меѓу ЕУ и САД минатата година, воведе привремена царина од околу 15% за поголемиот дел од европскиот извоз во САД со цел да се избегне трговска војна.

Договорот предвидува укинување на царините за сите американски индустриски стоки и воспоставување систем на царински квоти за голем број американски земјоделско-прехранбени производи што влегуваат во ЕУ.

„Сепак, заканите за територијалниот интегритет и суверенитет на земја-членка на ЕУ, во комбинација со употребата на царини како инструмент за принуда, покажуваат дека САД ја поткопуваат стабилноста и предвидливоста на трговските односи меѓу ЕУ и САД“, се вели во соопштението на Европскиот парламент.

Видете и ова:

Трамп ја отфрли можноста за употреба на сила за Гренланд и повика на итни преговори

Претседателот на САД, Доналд Трамп, ги објави царините на 17 јануари откако некои европски земји јавно се спротивставија на неговиот обид да ја преземе контролата врз Гренланд и испратија воен персонал на островот во поддршка на Данска и НАТО.

Претседателот на САД се фокусираше на осум европски земји: Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска и Велика Британија.

Европската Унија веќе има подготвено пакет контрамерки, кои би стапиле на сила доколку САД воведат царини.

Во говорот во Давос на 20 јануари, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека европскиот одговор на какви било царини ќе биде „непоколеблив, обединет и пропорционален“.