Вести
СЈО ќе го истражува згаснувањето на весниците на МПМ
СЈО ја побарало од Основното јавно обвинителство документацијата за затворањето на весниците што беа во сопственост на Медиа принт Македонија - Вест, Дневник, Утрински весник, Теа модерна...
Предметот е побаран од Јавното обвинителство откако било утврдено дека СЈО има надлежност да ја води истрагата за тоа како згаснаа весниците и ќе ги истражува сомнежите за злоупотреба на службената положба од тогашните први луѓе на фирмата Срѓан Керим и Јана Станисављева.
види ги сите денешни вести
Македонските ракометари во последна секунда ја победија Романија
Со победа од 24 наспроти 23 голови македонската ракометна репрезентација ја победи противничката екипа на Романија со што ја заврши групната фаза од Европското првенство.
Победеничкиот гол во последната секунда го даде Ненад Костески.
Ова беше прва победа на македонската репрезентација на шампионатот, со што во моментов имаат освени три бода, кои ќе донесат пол-позиција пред ждрепката за Светското првенство 2027 година.
Пласман во наредната фаза од натпреварите, покрај триумфот над Романија, за македонската селекција ќе зависи и од исходот од натпреварот Данска – Португалија, кој ќе го даде конечниот расплет во групата Б.
Иран сè уште е без интернет
Иранците се соочуваат со едно од најдолгото исклучување на интернет во историјата, откако властите воведоа дигитална блокада на 8 јануари, заедно со насилно задушување на антивладините протести.
Иако властите употребија невидена сила за да ги задушат демонстрациите против иранските религиозни лидери кои траат неколку недели, останува нејасно кога ќе се врати пристапот до интернет.
Дури и кога услугите ќе бидат обновени, Иранците би можеле трајно да бидат исклучени од глобалниот интернет, бидејќи властите се обидуваат да ги принудат граѓаните да користат домашна „интранет мрежа“ која работи независно од глобалниот интернет, предупредуваат дигиталните експерти.
Организацијата за следење на интернетот Нетблокс (NetBlocks), на 20 јануари изјави дека прегледот на сообраќајот од некои ограничени услуги и платформи сугерира дека владата можеби експериментално преминува на „поврзување базирано на бела листа“.
Внесувањето на бела листа е вид на цензура на интернет каде што властите го блокираат пристапот до поголемиот дел од глобалниот интернет, додека селективно дозволуваат ограничен број одобрени веб-страници, апликации и услуги.
Според иранската организација за дигитални права Филтербан, поврзана со групата Миан со седиште во Тексас, интернет политиката на Исламската Република се префрлила во фаза на „тотална блокада“, во која исклучувањето е правило, а пристапот се дава само селективно.
Анализата опишува промена од „широко распространето филтрирање“ кон она што Филтербан го нарекува „контрола на воените комуникации“, каде што пристапот до интернет се третира како исклучок, а не како норма.
Висок владин претставник вети на 19 јануари дека интернетот ќе се врати во „нормала“ до крајот на неделата.
Сепак, иранските новински агенции цитираат изјава од 15 јануари на портпаролката на владата Фатемех Мохаџерани со која посочува дека пристапот до интернетот ќе биде недостапен барем до Персиската Нова Година во март.
Тековната интернет блокада предизвика огромна штета на дигиталната економија на Иран.
Реза Олфатсефат, секретар на Иранската асоцијација за интернет бизнис, рече дека исклучувањето веќе предизвикало над 288 милиони долари финансиски загуби за малите и големите бизниси.
Историја на блокадата
Иран го регулира пристапот до популарните страници на социјалните медиуми од 2009 година, кога избувнаа масовните протести по спорниот реизбор на популистичкиот претседател Махмуд Ахмадинеџад.
За време на протестите во ноември 2019 година, предизвикани од наглото зголемување на цените на горивата, иранските власти за прв пат воведоа исклучување на интернетот низ целата земја, насилно потиснувајќи ги демонстрациите.
Исклучување на интернетот беше воведено и за време на неколкумесечните протести „Жени, живот, слобода“ во 2022 година.
Тврдокорните следбеници на иранската владина политика ја поддржуваат сегашната дигитална блокада, држејќи се до официјалниот став дека исклучувањето на интернетот е од суштинско значење за заштита на националната безбедност во време на немири.
Но, дури и ако властите го вратат пристапот до интернет, дури и во ограничена форма, нема план за враќање на пристапот до популарните апликации на социјалните медиуми - вклучувајќи ги Instagram, WhatsApp и Telegram - до кои Иранците претходно можеа да пристапат.
„Со оглед на моменталните околности во земјата, нема простор за повторно овозможување на пристап до странски апликации за пораки“, рече претседателот на Комисијата за дигитална трансформација на Иран, Ахмад Нируманд, сугерирајќи дека интернетот ќе биде ограничен на канали одобрени од државата по блокадата.
Иранските власти со години се обидуваат да ги охрабрат граѓаните да користат домашни социјални медиуми со блокирање на пристапот до популарни странски алтернативи, но со мал успех. Забранетите странски апликации остануваат широко користени, бидејќи многу Иранци користат VPN мрежи за да ги заобиколат државните контроли.
Европратениците ќе го одложат одобрувањето на трговскиот договор со САД
Европратениците на 20 јануари се согласија да го одложат ратификувањето на клучниот трговски договор со Соединетите Американски Држави по заканите на претседателот Доналд Трамп за нови царини поради Гренланд, соопштија главните политички групи во Европарламентот во Стразбур.
Предупредувачкиот удар од Европскиот парламент доаѓа во време кога 27-члениот блок размислува колку силно да возврати ако Трамп продолжи со најавеното против долгогодишните сојузници на Вашингтон, јавува новинската агенција Франс прес
Одложувањето не го поништува договорот, договорен во јули со Трамп по месеци интензивни расправии во кои Вашингтон воведе царини од 15 проценти за стоките од ЕУ.
Но, со суспендирање на одобрувањето,Европарламентот испраќа силна порака на незадоволство до Белата куќа, за која пратениците на ЕУ тврдат дека ќе ги вознемири американските бизниси.
„Тоа е исклучително моќна алатка - не мислам дека компаниите би се согласиле да се откажат од европскиот пазар“, изјави за новинарите Валери Хајер, претседателка на центристичката пратеничка група „Обнова“.
Трамп се закани дека ќе воведе царини против шест земји од ЕУ - вклучувајќи ги и моќните Франција и Германија - поради непочитување на неговото барање за добивање на Гренланд.
Лидерите на ЕУ треба да одржат вонреден самит во Брисел во четврток вечерта поради заканите на САД против автономната територија на Данска, Гренланд.
Блокот разгледува различни одговори доколку Трамп не се повлече, вклучително и ставање на минатогодишниот трговски договор на „пауза“ и наметнување на царини од 93 милијарди евра односно 108 милијарди долари врз САД.
Пакетот одмазднички царини беше договорен по трговскиот застој меѓу ЕУ и САД минатата година, но на крајот беше суспендиран до 6 февруари за да се избегне тотална трговска војна.
Покрај тоа, францускиот претседател Емануел Макрон врши притисок да го ослободи моќниот инструмент на блокот против принуда за трговија што ќе го користи во случај Трамп да ги оствари своите закани.
По новиот руски напад, стотици илјади луѓе во Украина без струја
Руските сили започнаа нов масовен напад врз Киев и неколку региони низ Украина, погодувајќи станбени згради и електрани на ниски температури, предизвикувајќи негодување додека светските лидери се собираат на Светскиот економски форум во Давос.
Градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, денеска изјави дека нападите доведоа до прекини на електричната енергија, водата и греењето во украинската престолнина, која веќе страда од големи прекини во комуналните услуги.
„Цивилите го носат товарот на овие напади“, изјави шефот на ОН за човекови права, Фолкер Турк, во изјава од Женева, како одговор на веста за нападите.
„Тие можат да се опишат само како сурови. Мора да престанат. Напаѓањето на цивилите и цивилната инфраструктура е јасно кршење на правилата на војување“, додаде тој.
Рано во вторникот, 5635 станбени згради беа без греење, рече Кличко, бидејќи температурите паднаа на минус 15 степени Целзиусови.
Речиси 80 проценти од погодените згради неодамна го обновија греењето по рускиот напад минатата недела.
Како резултат на ноќниот напад врз енергетските објекти во главниот град, повеќе од 335 000 жители на Киев останаа без електрична енергија, објави ДТЕК, најголемата приватна компанија за комунални услуги во Украина.
Русија е обвинета дека го користи времето како оружје со напаѓање на електричните мрежи и електраните, со цел да го намали греењето и електричната енергија на милиони луѓе, додека Украина се соочува со најстудената зима во последниве години.
Руското Министерство за одбрана издаде соопштение во вторникот во кое се вели дека ноќниот напад бил „одговор на терористичките напади на Украина врз цивилни цели во Русија“.
Не беше прецизирано кои руски цели биле погодени, а беше додадено дека нападите во Украина биле насочени кон компании од воената индустрија, како и кон објекти од енергетската и транспортната инфраструктура што ги користат украинските вооружени сили.
Русија постојано тврди дека не напаѓа цивилна инфраструктура, и покрај растечките докази за спротивното. Москва тврди дека нападите врз компаниите за комунални услуги се легитимни цели бидејќи ги користи украинската војска.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски рече дека руските напади вклучуваат „значаен број балистички и крстосувачки ракети“, како и повеќе од 300 офанзивни дронови.
Зеленски рече дека ситуацијата во моментов е најтешка во Киев, каде што значителен број станбени згради немаат греење.
„Важно е светот да не молчи за ова“, напиша Зеленски на X, додавајќи дека „Русија не може да биде рамноправна со другите земји во светот сè додека е фокусирана исклучиво на убивање и мачење луѓе“.
Според медиумските извештаи, Зеленски ќе остане во Киев на 20 јануари поради руските напади, наместо да оди на Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија, каде што требаше да зборува.
Зеленски сепак би можел да оди во Давос за да потпише „договор за просперитет“ доколку се организира билатерална средба со американскиот претседател Доналд Трамп, кој пристигнува во швајцарското зимско одморалиште подоцна во вторник, напиша новинарот на „Аксиос“ на „Х“.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха изјави дека руските напади врз енергетската инфраструктура треба да бидат приоритет на агендата на светските лидери што се собираат на Светскиот економски форум.
„Варварскиот државен удар на Путин утрово е повик за будење за светските лидери што се собираат во Давос: поддршката за украинскиот народ е итна; нема да има мир во Европа без траен мир за Украина“, напиша Сибиха во објава на „Х“.
Украинските власти предупредија дека влијанието врз енергетскиот систем може да се влоши во наредните недели.
Андриј Херус, шеф на Комитетот за енергетика, домување и комунални услуги на украинскиот парламент, призна дека наредните недели ќе бидат тешки за сите освен ако не се скрши длабокиот мраз и подолгите денови и ведрото небо не помогнат во производство на повеќе сончева енергија.
„Следните 30 дена ќе ни бидат тешки. Понекогаш слушам дека ќе биде подобро од тој момент или една недела по тој момент, но потоа на крајот од таквите изјави додаваат со мали букви: „под услов да нема нов напад“. Но, со голема веројатност ќе има нов руски напад“, изјави Херус за украинскиот сервис на Радио Слободна Европа.
Макрон предлага средба на Г7 со Русија и Данска за прашањето на Гренланд
Францускиот претседател Емануел Макрон предложи да се одржи состанок во Париз во четврток, 22 јануари меѓу земјите од Г7, Русија и Данска, изјави американскиот претседател Доналд Трамп. Трамп рече дека предлогот бил наведен во приватни текстуални пораки разменети меѓу двајцата лидери, кои ги сподели на својата платформа Truth Social.
Елисејската палата ја потврди автентичноста на пораките за ДПА. Во пораките објавени на Truth Social, Макрон ги споменува барањата на Трамп, САД да го стекнат Гренланд од Данска, пишувајќи:
„Не разбирам што правите на Гренланд“.
Трамп тврди дека контролата на САД врз најголемиот остров во светот е неопходна за потребите на САД и глобалната безбедност. Неговите европски сојузници во НАТО, меѓу кои е и Данска, категорично се спротивставуваат на ова.
Трамп ќе биде во Европа за Светскиот економски форум во Давос, каде што треба да зборува во среда. Макрон - како актуелен претседател на Групата седум западни индустријализирани земји - предложи да закаже состанок на силите на Г7, плус Данска, Русија, Украина и Сирија, за четврток попладне во Париз. Потоа го покани Трамп на вечера со него.
Г7 се состои од Канада, Франција, Германија, Италија, Јапонија, Обединетото Кралство и САД. Од 1998 до 2014 година, Русија исто така беше членка на групата, и тогаш беше позната како Г8. Беше исклучена по анексијата на Крим во 2014 година. Пораката на Макрон до Трамп ги нагласува областите каде што Франција и САД соработуваат.
„Целосно се согласуваме за Сирија. Можеме да направиме големи работи во врска со Иран.“
Во Сирија, Франција работи со САД за промовирање на единство и територијален интегритет на Сирија и за обезбедување почитување на прекинот на огнот и останува лојална на своите сојузници во борбата против терористичката милиција Исламска држава. Во врска со Иран, кој оваа година беше потресен од национални протести, Франција ги повика иранските власти да ги почитуваат основните слободи. Гренланд е во фокусот на меѓународната дипломатија.
Сепак, следните неколку дена ќе бидат видливи за бран дипломатски активности околу Гренланд, а не за Блискиот Исток. Трамп изјави дека „состанок на различните страни“ во врска со неговиот предлог за Гренланд ќе се одржи во Давос. Тој рече дека разговарал за средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во телефонски разговор.
Во друга очигледно приватна порака објавена на платформата Truth Social на Трамп рано денеска (20 јануари) Руте напиша дека е „посветен на наоѓање пат напред во врска со Гренланд“.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц во понеделник изјави дека очекува да се сретне со Трамп во Давос за да разговара за спорот со Гренланд.
Гренланд е автономна територија што ѝ припаѓа на Данска. Со население од нешто помалку од 57.000, Гренланд постојано повторува дека не сака да стане дел од САД. Сојузниците на НАТО, исто така, велат дека Гренланд не треба да биде преземен од САД за да се заштити Арктикот.
Румен Радев поднесе оставка од претседател на Бугарија
Претседателот на Бугарија, Румен Радев, поднесе оставка од функцијата.
Ова тој го соопшти во вонредно телевизиско обраќање во понеделникот, најавувајќи дека официјално оставката ќе ја достави следниот ден, во вторник.
Ваквата вест доаѓа во време на чести коментари во јавноста дека претседателот се подготвува да ја предводи својата партија, со која ќе се кандидира на претстојните предвремени парламентарни избори.
За време на својот говор, тој не кажа директно дали ќе го стори тоа.
„Денес, за последен пат, ви се обраќам како претседател на нашата Бугарија“, рече тој.
Радев го обвини „злобниот модел на управување“ и олигархијата за фактот што „Бугарите престанаа да гласаат“, „не се потпираат на медиумите и правдата“ и за „преплавување на плоштадот“ во 2020 и 2025 година.
Според него, со заедничката влада на ГЕРБ и Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија (ПП-ДБ) од 2023 година, разликата помеѓу корумпираните луѓе и борците против корупцијата беше избришана.
„Бугарија го заврши процесот на својата европска интеграција, за што сите редовни и привремени влади работеа напорно [во текот на изминатите 9 години]. Сега сме членки на Шенген и еврозоната. Прашањето е зошто постигнувањето на овие цели не донесе стабилност и задоволство“, додаде тој.
Тој, исто така, ги критикуваше пратениците за отфрлање на неговиот предлог за референдум за воведување на еврото од 1 јануари 2026 година.
„Денешната политичка елита ги предаде надежите на Бугарите. Две третини од граѓаните повеќе не гласаат. Потребен е нов општествен договор. Нашата демократија нема да преживее ако ја оставиме на корумпирани луѓе, компромисисти и екстремисти. Тоа зависи од личната посветеност на секој од нас. Вашата доверба ме обврзува да ја заштитам државноста, институциите и нашата иднина“, рече Радев.
Тој додаде дека „ова е пресвртница во психологијата на народот“.
„Затоа, време е да се стави крај на помирувањето, рамнодушноста и индивидуалното спасение. Да се напуштат поделбите што нè закотвуваат во минатото“, додаде Радев.
Откако официјално ќе ја поднесе оставка, потпретседателката Илијана Јотова треба да ја преземе неговата функција до крајот на својот мандат кој истекува на крајот од годината.
„Убеден сум дека Илијана Јотова ќе биде достоен шеф на државата и сакам да ѝ се заблагодарам за нејзината поддршка во текот на овие девет години“, додаде Радев.
„Нè очекува битка за иднината на татковината. Подготвени сме, можеме и ќе успееме“, додаде тој, пред да го заврши својот говор.
Оставката на претседателот доаѓа неколку недели пред претстојните предвремени избори, кои ќе се одржат кон крајот на март или почетокот на април. Новите избори следуваат откако владата составена од ГЕРБ, Бугарската социјалистичка партија (БСП), Има таков народ (ИТН) и Движењето за права и слободи (ДПС), која Радев често ја критикуваше, поднесе оставка по масовните протести во декември 2025.
Досега, Радев се изјаснуваше против моделот на корупција и споделуваше конзервативни и проруски ставови.
Во 2020 година, тој ги поддржа протестите против третата влада на ГЕРБ со премиерот Бојко Борисов и против тогашниот главен обвинител Иван Гешев.
Во 2021 година, Радев беше повторно избран на функцијата. По почетокот на војната на Русија против Украина во 2022 година, тој често заземаше проруски позиции. Исто така, ги делеше истите ставови со конзервативните политичари од Европа.
За време на неговиот втор мандат, Радев продолжи да се спротивставува на Борисов и лидерот на ДПС, Дељан Пеевски, кој беше санкциониран за корупција од страна на САД и Велика Британија. Радев е во конфликт со Пеевски од почетокот на 2024 година, при што двајцата разменуваат обвинувања за корупција.
Противниците на Радев често го обвинуваат за договорот за снабдување со гас со руската компанија „Боташ“, кој Бугарија го склучи за време на неговата привремена влада. Тој ја обврзува Бугарија да ѝ плаќа на Турција околу 1 милион лева (речиси 500 илјади евра) дневно како надоместок за пристап до нејзината инфраструктура за пренос на природен гас.
Во мај 2025 година, Радев иницираше нелегален референдум за усвојување на еврото. Парламентот го отфрли неговото барање, а на 1 јануари 2026, Бугарија официјално се приклучи на еврозоната.
Во ноември лани, претседателот навести дека можеби ќе формира своја партија бидејќи „луѓето насекаде го бараат тоа“. Во исто време, тој се дистанцира од сите политички и граѓански движења за кои во последните години се шпекулираше дека се основаат за таков политички проект во иднина.
На крајот од годината, Радев рече дека ќе ја претстави својата партија „кога најмалку се очекува“.
Европската комисија порача дека има контрамерки ако САД воведат царини за Гренланд
Европската комисија има контрамерки на располагање доколку американската администрација ги спроведе своите закани и воведе дополнителни царини за поединечни земји-членки на ЕУ, изјави во понеделник портпаролот на Комисијата, Олоф Гил. Но, исто така, тој нагласи дека европските институции се „воздржани“ и се залагаат за консултации.
„Имаме средства на располагање и сме подготвени да ги искористиме за да ги заштитиме нашите економски интереси“, рече Гил, додавајќи дека ЕУ е за консултации наместо за ескалација.
Тој потврди дека европската страна е „во постојани консултации со американската страна“ на сите нивоа, вклучително и на политичко, со цел да се најде решение.
Потпретседателот на Европската комисија, Стефан Сежурне, оцени дека заканата на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување дополнителни царини за европските земји е „школкси пример за принуда“.
„Она што го доживуваме е школски пример за принуда. Можеби првиот чекор е Европската комисија да препознае дека се користи трговски инструмент, во овој случај царини, за да нè уценуваат да се откажеме од Гренланд. Ова е школски случај, а дефиницијата за принуда е многу јасна во европските текстови“, изјави Сежурне за француско радио.
Лансирањето на европскиот „инструмент против принуда“ го побара францускиот претседател Емануел Макрон кратко откако американскиот претседател објави дека ќе воведе царини за одредени европски земји бидејќи тие јавно се спротивставија на неговите напори да ја преземе контролата врз Гренланд и испратија воен персонал на островот за поддршка на Данска и за присуството на НАТО.
Ова е инструмент на Унија во областа на трговијата и надворешната политика што ѝ овозможува на ЕУ да одвраќа, да одговара и да се спротивставува на економската принуда од трети земји против целата Унија или нејзините земји-членки. Инструментот стапи на сила во декември 2023 година, но досега ниту една не беше активиран.
Претседателот на САД се насочи кон осум европски земји: Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска и Велика Британија.
На 18 јануари, овие земји излегоа со заедничка изјава во која наведоа дека „царинските закани ги поткопуваат трансатлантските односи и ризикуваат опасна спирала надолу“.
Кризата во односите меѓу ЕУ и САД околу Гренланд ќе биде разгледана од шефовите на држави и влади на итен самит свикан од претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, во четврток, 22 јануари.
ЕУ има пакет контрамерки на располагање
Доколку дипломатијата не успее, ЕУ би можела да го оживее пакетот контрацарини од 93 милијарди евра насочени кон листа на американски индустриски и земјоделски производи опфатени со итни мерки – од јахти до соја.
Пакетот беше подготвен минатата пролет, откако американскиот претседател во април најави високи царини. Мерките беа привремено суспендирани откако Трамп и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, постигнаа договор за трговските односи.
Портпаролот на Европската комисија потврди дека суспензијата на пакетот автоматски ќе истече на 6 февруари, што значи дека контрацарините ќе стапат на сила следниот ден, освен ако ЕУ не одлучи да ја продолжи суспензијата.
Германскиот министер за финансии Ларс Клингбаил рече дека Европејците нема да дозволат да бидат уценувани и предупреди оти ЕУ има „широк спектар на опции“ за да одговори на заканите на Трамп.
„Имаме царински договор во Европскиот парламент кој треба да се ратификува и за кој сè уште не е донесена одлука. Засега е на чекање. Во Европската унија усвоивме контрамерки кои не можат да се продолжат и би можеле да стапат во сила на почетокот на февруари“, рече германскиот министер за финансии пред состанокот на министрите одговорни за економски и финансиски прашања.
Тој нагласи дека мерките сега мора да се анализираат и подготват во случај претседателот Трамп да воведе царини, но додаде дека сè уште верува во дијалог со САД.
„Не сакаме ескалација, не бараме ескалација, но сме подготвени за моментот кога ќе се случи“, рече Клингбаил.
Германскиот министер се обрати пред новинарите заедно со својот француски колега Роланд Лескир, кој оцени дека Европејците денес живеат „на непозната територија“.
„Никогаш порано не сме биле сведоци на она што се случува сега. Сојузник и пријател од 250 години размислува за воведување царини. Не ни се допаѓаат царините, но особено не ни се допаѓа нивната употреба како геополитичко оружје“, рече францускиот министер.
Тој додаде дека Европа мора да биде силна и да се погрижи заканите да не станат реалност.
„За да го постигнеме тоа, мора да покажеме дека сме подготвени да ги користиме сите инструменти што ни се на располагање – без разлика дали станува збор за царини, трговски договори или мерки против економска принуда“, нагласи Лескир.
Францускиот министер потврди дека се работи интензивно со другите земји-членки во пресрет на самитот закажан за 22 јануари, со цел ЕУ да може да излезе со единствен став за американските царини.
Заменик-министерот за образование поднесе оставка
Заменик министерот за образование, Лулзим Алиу, поднел неотповиклива оставка од функцијата, информираше тој преку социјалните мрежи.
Алиу објави и фотографија од оставката поднесена до премиерот Христијан Мицкоски, наведувајќи дека во овој период е најсоодветно да го продолжи својот придонес во академското поле.
„Мојата оставка доаѓа како одраз на моја лична и професионална анализа, ценејќи дека во овој период е најсоодветно да го продолжам својот придонес во академското поле, во мојата истражувачко-научна работа, како и посветеност кон семејството“, пишува во оставката што ја објави Алиу со датум од 19 јануари.
Алиу е кадар на Алтернатива, едната од партиите што се дел од албанската владејачка коалиција ВРЕДИ.
Претседател на Алтернатива беше актуелниот собраниски спикер Африм Гаши кој се повлече од лидерската позиција бидејќи пред да биде избран за претседател на парламентот. На почетокот на декември, на чело на Алтернатива застана Беким Сали, кој неодамна беше избран и за министер за евроинтеграции и прв вицепремиер во Владата предводена од Мицкоски.
Алиу во оставката упатува благодарност и до партијата и до Владата за можноста да ја извршува функцијата заменик-министер за образование и наука.
Тој беше изгласан за заменик-министер во јули 2024, по формирањето на Владата од ВМРО-ДПМНЕ, ВРЕДИ и ЗНАМ.
Истата функцијата тој ја извршуваше и во 2022 и 2023 година, период кога Алтернатива беше дел од Владата предводена на Димитар Ковачевски, која ја сочинуваа СДСМ и ДУИ.
Во периодот помеѓу двата мандати како заменик-министер, Алиу беше продекан за образование на Педагошкиот факултет „Св. Климент Охридски“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде стана редовен професор во 2020 година.
Русија продолжува да го напаѓа енергетскиот сектор на Украина, Киев ја пренасочува енергијата
Русија продолжи со нападите врз енергетскиот сектор на Украина во текот на изминатата ноќ, додека Киев се обидува да го забрза пренасочувањето на снабдувањето со електрична енергија кон тешко погодените области на истокот на земјата од своите нуклеарни централи на западот.
Оваа зима, Русија не ја крие својата стратегија да ги таргетира веќе оштетените електрични мрежи и електрани на Украина, како и топланите преку кои со греење и топла вода се снабдуваат многу, ако не и со повеќето, згради во Киев и други украински градови.
Во утринските часови во понеделникот во руските напади беше погоден регионот Одеса, оштетувајќи ја енергетската и гасната инфраструктура при што е повредено најмалку едно лице, соопштија регионалните власти.
Олег Кипер, началник на регионалната воена администрација на Одеса, додаде дека дрон погодил повеќекатна станбена зграда во овој град.
ДТЕК, најголемата приватна енергетска компанија во Украина, соопшти дека електраната што се наоѓа Одеса е „значително“ оштетена во нападот, оставајќи речиси 40.000 домаќинства без електрична енергија.
Во вториот по големина град во Украина, Харкив, Русија со четири ракети погоди критичен инфраструктурен објект, предизвикувајќи значителна штета, изјави во понеделникот градоначалникот Игор Терехов.
Во Киев, работниците во комуналните претпријатија продолжуваат да работат на враќање на топлинската енергија во зградите што останаа без греење по нападот врз главниот град на 9 јануари.
Градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, рече дека ситуацијата останува предизвикувачка поради ниските температури кои достигнуваат и до минус 20 степени Целзиусови. Итните прекини на електричната енергија продолжуваат, додека вонредната состојба останува на сила во украинскиот главен град, додаде тој.
Украинскиот министер за енергетика, Денис Шмихал, рече дека Украина ќе работи на подобрување на преносот на електрична енергија од западниот дел на земјата до нејзините источни региони кои се „гладни“ за енергија поради руските напади врз енергетската инфраструктура.
„Ова вклучува поправки и проширување на мрежата. Поставените задачи ќе го намалат времетраењето на прекините на електричната енергија во областите каде што ситуацијата во моментов е најтешка“, напиша Шмихал на Телеграм.
Трите оперативни нуклеарни централи во Украина, кои обезбедуваат поголем дел од електричната енергија на земјата, се наоѓаат на запад, додека термоцентралите во источна Украина, на кои се потпираше овој дел од земјата, се речиси целосно уништени.
Американскиот институт за проучување на војната (ISW) предупреди дека руските сили наводно се подготвуваат да извршат напади со долг дострел врз трафостаниците што ги напојуваат нуклеарните централи на Украина.
„Доколку Русите беа сериозни во врска со завршувањето на војната, тие би се фокусирале на дипломатијата – а не на ракетни напади, прекини на електричната енергија, па дури и на обиди за оштетување на нашите нуклеарни централи“, рече украинскиот претседател Володимир Зеленски во видеообраќање во неделата вечерта.
„Имаме информации за локациите што Русија ги извидуваше во подготовка за нападите. Сè јасно покажува дека дипломатијата не е приоритет за Русија“, предупреди Зеленски.
Руското Министерство за одбрана соопшти дека е насочено кон енергетската инфраструктура што, рече, се користи од страна на украинската војска.
Податоците покажуваат дека руските сили ги интензивираа нападите врз украинската енергетска и гасна инфраструктура на почетокот на есента 2025 година, прекинувајќи го снабдувањето со енергија за време на грејната сезона.
Златото и среброто достигнаа рекордни вредности
Златото и среброто достигнаа рекордни вредности во понеделник, додека повеќето берзи забележаа откако американскиот претседател Доналд Трамп ги оживеа стравувањата од трговска војна со ЕУ, заканувајќи се на неколку европски земји со царини поради нивното противење на купувањето на Гренланд од САД.
Трамп ги разгоре геополитичките тензии овој месец со тоа што инсистира дека Вашингтон ќе ја преземе контролата врз автономниот дански остров, наведувајќи ги потребите за национална безбедност.
Откако разговорите не успеаја да го решат „фундаментално несогласување“ околу островот, американскиот претседател во саботата објави дека ќе воведе нови царини за осум земји поради отфрлањето на неговиот план.
Трамп рече дека од 1 февруари ќе воведе царини од 10 проценти за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска, кои ќе се зголемат на 25 проценти од 1 јуни ако не се согласат со преземањето на Гренланд.
Објавата предизвика непосредна реакција, при што земјите од ЕУ во заедничка изјава наведоа: „Империјалните закани ги поткопуваат трансатлантските односи и ризикуваат опасна спирала надолу“.
Овој потег, исто така, го загрози трговскиот договор што САД и ЕУ го потпишаа минатата година. Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул за телевизијата ARD изјави дека не верува оти „овој договор е возможен во сегашната ситуација“.
Помошниците на францускиот претседател Емануел Макрон изјавија дека тој ќе побара од ЕУ против Вашингтон да активира досега некористен „инструмент против принуда“ доколку Трамп ја спроведе својата закана.
Ваквиот инструмент би овозможил ограничувања на увозот на стоки и услуги во ЕУ, пазар од 27 земји со вкупно население од 450 милиони.
Блумберг објави дека членките на ЕУ размислуваат за одмазднички тарифи за американска стока во вредност од 93 милијарди евра.
Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, одлучи да свика итен самит на шефовите на држави и влади на ЕУ поради тензиите со САД околу Гренланд.
Кошта најави дека самитот ќе се одржи „во наредните денови“. Точниот датум сè уште не е објавен, бидејќи повеќето европски лидери ќе присуствуваат на Светскиот економски форум во Давос оваа недела. Се очекува и Трамп да присуствува на Форумот.
Заканата од трговска војна меѓу глобалните економски сили ги вознемири пазарите. „Безбедните засолништа“ како што се среброто и златото го продолжија растот што беше забележан по заканите на Трамп кон Иран минатата недела и соборувањето на венецуелскиот претседател Николас Мадуро.
Златото, клучно безбедно засолниште во време на превирања, достигна рекордно високо ниво од 4.690,59 долари, додека среброто достигна 94,12 долари.
Акциите на берзите во Токио, Хонгконг, Сиднеј, Сингапур, Манила, Мумбаи и Велингтон паднаа, додека пораснаа во Шангај, Сеул, Тајпеј и Бангкок.
Доларот исто така падна, додека раст забележаа вредностите на еврото, фунтата и јенот.
Мултимедија
Најпосетени
Во Косово започнува спроведувањето на законот за сообраќај и странци, и покрај противењето на Србите
2Министерство за здравство: Предлог-законот за пушењето е заштита на правото на здраво работно место
3Забрането пушење во автомобил со дете и на поткаст. Какви други рестрикции носи новиот закон?
Што треба да знаете