Вести
Убиени тројца војници во источна Украина
Украинската Армија соопшти дека денеска соопшти дека тројца нејзини војници се убиени и четворица ранети во судири во источниот дел на земјата за време на последните 24 часа. Во соопштението на Министерството за одбрана е наведено дека сепаратистите поддржани од Русија седум пати го прекршиле прекинот на огнот во престрелки во кои употребувале митралези, гранати и ракетни фрлачи.
Во меѓувреме сепаратистите тврдат дека двајца цивили биле повредени во напади од страна на украинските владини сили.
Од април 2014 година повеќе од 10.300 луѓе загинаа во борбите меѓу владините украински сили и сепаратистите поддржани од Русија кои држат под контрола делови од регионите Доњецк и Луганск.
Договорите од Минск за прекин на огнот од септември 2014 и февруари 2015 година не успеваат да се одржат.
види ги сите денешни вести
Брисел повторно ја повикa Србија да ги истражи наводите за употреба на звучни топови
Европската комисија го повтори своето барање до српските власти да истражат дали за време на антивладиниот протест во Белград на 15 март 2025 година бил употребен звучен топ.
„Како што веќе беше наведено, очекуваме брза, транспарентна и веродостојна истрага за наводите за употреба на звучно оружје против демонстрантите“, соопшти прес-службата на Европската комисија.
Новиот повик од институциите во Брисел во врска со можната употреба на звучен топ, што властите во Белград го негираат, дојде откако европските медиуми повторно го покренаа ова прашање.
Порталот „Политико“ на 15 јануари објави дека српските разузнавачки служби, во соработка со Руската федерална служба за безбедност (ФСБ), тестирале звучни топови на кучиња како дел од истрагата за тврдењата на демонстрантите дека за време на протестите на 15 март било употребено звучно оружје.
Претставници на Европската комисија потврдија дека се свесни за „загрижувачките извештаи“.
„Односите со Русија не можат да продолжат како и обично, особено кога станува збор за безбедноста“, соопшти прес-службата на Европската комисија, потсетувајќи дека, според европските стандарди за човекови права, властите имаат обврска да ги заштитат учесниците на собирот од повреди и насилство.
Радио Слободна Европа (РСЕ) пишуваше во април 2025 година за извештајот на ФСБ, кој во тоа време го презентираше српскиот претседател Александар Вучиќ.
Вучиќ рече дека истрагата на руската служба, која „користела кучиња“ за експериментот, заклучила дека нелегалното оружје „звучен топ“ не било користено на протестот во Белград.
Во извештајот, кој потоа беше објавен на веб-страницата на Безбедносната и разузнавачката агенција на Србија (БИА), се наведува дека звучните уреди што ги поседуваат српските полициски власти биле тестирани на кучиња на полигонот за обука на БИА.
Во извештајот се наведува дека за време на тестовите „биолошките предмети не покажале никаква непријатност“ и дека три дена по тестовите не се забележани никакви промени во нивната состојба.
„Врз основа на добиените резултати, може да се донесе категоричен заклучок дека звучните уреди не биле користени за време на протестите на 15 март“, рече српскиот претседател, презентирајќи го извештајот, за кој руската служба не коментираше.
По сведочењето на демонстрантите и обвинувањата дека на протестот на 15 март во Белград било употребено неовластено звучно оружје, српските власти побараа руските истражители да спроведат „независна истрага“.
Покрај руската ФСБ, српските власти го поканија и Федералното истражно биро на САД (ФБИ) да спроведе независна истрага. Сепак, нема информации за тоа како ФБИ им одговорило на српските власти.
Студентите во блокадата, кои предводат масовни протести во Србија по смртта на 16 лица во Нови Сад, барајќи властите да бидат одговорни за трагедијата, вклучија истрага за инцидентот на демонстрациите на 15 март на нивниот список на официјални барања.
Сепак, до ден денес нема официјални информации за тоа што предизвикало страв и паника кај неколку илјади демонстранти кои, додека им оддаваа почит на жртвите од несреќата во Нови Сад, одеднаш избегаа од патот - соочени со она што го опишаа како силни и необични звуци и вибрации.
Исто така, имаше бројни сведоштва за здравствени проблеми во деновите по протестот - како што се вртоглавица, несвестица, гадење, висок крвен притисок и проблеми со слухот.
Властите првично негираа дека поседуваат звучен топ, но подоцна признаа дека полицијата имала звучни уреди, тврдејќи дека тие „никогаш не биле користени“.
Европската унија веднаш по инцидентот побара истрага за наводите на демонстрантите.
Инцидентот го истражува и Европскиот суд за човекови права, судска институција на Советот на Европа.
„Соничниот топ“ припаѓа на група несмртоносни оружја што можат да се користат за полициски и воени цели - за контрола на немири, одбивање напади или комуникација на долги растојанија.
Иранските лекари и сведоци опишуваат големи загуби по протестите
Иранските власти воведоа речиси целосна дигитална блокада во земјата, како што опишаа сведоците, како одговор на смртоносните национални протести против Исламската Република, драстично ограничувајќи го протокот на информации од внатрешноста на земјата.
Поради строгите ограничувања на пристапот до интернет, само фрагментирани извештаи стигнаа до надворешниот свет - преку кратки, еднонасочни телефонски повици, лица со сателитски пристап до интернет и Иранци кои неодамна ја напуштија земјата.
Протестите избувнаа кон крајот на декември 2025 година, во услови на растечко јавно незадоволство поради економските тешкотии, зголемената инфлација и остриот пад на иранската валута, ријалот.
Првичните демонстрации поради трошоците за живот и лошото економско управување брзо се проширија во неколку градови и ескалираа во пошироки антирежимски протести, предизвикувајќи смртоносен одговор од безбедносните сили.
Групите за човекови права велат дека илјадници луѓе се убиени или повредени во немирите, иако независна верификација на овие податоци е невозможна поради речиси целосната дигитална блокада.
Очевидци и медицински работници кои разговараа со Радио Фарда на Радио Слободна Европа опишаа болници преполни со пациенти со тешки прострелни рани, особено во главата, очите, градите и стомакот.
Демонстрант од североисточниот град Машхад, кој неодамна го напушти Иран, рече дека бил сведок на насилни судири меѓу безбедносните сили и тинејџерите за време на протестите. Тој рече дека еден тинејџер претрпел сериозни повреди на лицето откако бил претепан со палки, додека друг бил застрелан во ногата и подоцна морал да му биде ампутирана ногата.
Болниците преполни
Некои сведоци, исто така, зборуваа за знаци на насилство видливи на јавни места по завршувањето на протестите.
„Следното утро во населбата Хафт-е Тир, сите улици се миеја“, изјави за Радио Фарда друг жител на Машхад кој неодамна го напушти Иран. „Мојот сопруг го виде тоа - имаше крв насекаде“.
Здравствените работници во Иран известуваат за екстремен притисок врз здравствениот систем.
Во едно снимено сведоштво, член на медицинскиот персонал опиша акутен недостиг на специјалисти, вклучувајќи неврохирурзи, ортопеди и офталмолози, бидејќи пациентите пристигнувале со прострелни рани, особено во главата и лицето.
Радио Фарда не може независно да го потврди бројот на жртви или поединечни сведоштва. Сепак, лекарите во и надвор од Иран велат дека обемот и моделот на повредите укажуваат на широко распространета употреба на боева муниција и истрели.
Шарам Кордасти, директор за истражување на Факултетот за онкологија и фармацевтски науки на Кингс колеџ во Лондон, рече дека колегите во Иран пријавиле невообичаено голем број повреди на очите и главата.
„Степенот на повреди беше толку голем што специјализираните офталмолошки болници повеќе не можеа да реагираат“, рече тој, додавајќи дека недостигот на медицински материјали и тешкиот пристап до болниците дополнително ја влошија кризата.
Болниците се соочуваат и со сериозен недостиг на крв.
Рузбе Есфандијари, поранешна докторка во одделот за итни случаи во Техеран, која сега живее и работи во Соединетите Американски Држави, ги повика Иранците со крвни групи О-позитивни и О-негативни итно да донираат крв.
Иранските медиуми објавија ограничени, но вознемирувачки извештаи.
Техеранскиот весник „Хам-Михан“ го цитираше братот на 30-годишен демонстрант кој изјави дека младиот човек бил жив и свесен во болница и зборувал пред одеднаш да се сруши и да умре од прострелна рана во долниот дел на стомакот.
Друг сведок за Радио Фарда изјави дека еден човек бил застрелан повеќе пати додека се обидувал да му помогне на ранет пријател и дека семејството било принудено да плати голема сума пари за да го земе телото.
Повреди на очите
Иранскиот весник „Шарг“ објави дека повредите на очите сочинуваат значителен дел од жртвите во протестите. Болницата за очи „Фараби“ во Техеран, главниот офталмолошки центар во земјата, наводно работи со полн капацитет.
Амир-Мобарез Параста, директор на Минхенскиот очен центар, за Радио Фарда изјави дека обемот на повредите е невиден.
„Во контакт сум со офталмолози во Иран“, рече тој.
„Само во една приватна очна клиника во Техеран, досега се регистрирани 6.000 повреди на очите. Универзитетските болници во поголемите градови како што се Техеран, Машхад, Шираз и Тебриз колективно документирале најмалку 600 случаи на отстранување на очи.“
Сведоци и медицински персонал, исто така, пријавија зголемено безбедносно присуство во болниците, при што вооружените сили го ограничуваат пристапот, а во некои случаи ги приведуваат пациентите пред да може да се заврши третманот.
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, на 11 јануари призна дека некои од ранетите се „завршени“, обвинувајќи ги, како што рече, „терористите“, а не безбедносните сили.
Лекарите предупредуваат дека многу ранети демонстранти сè уште се кријат, избегнувајќи ги болниците од страв од апсење. Нелекуваните рани од огнено оружје и инфекциите, предупредуваат тие, ги ставаат овие луѓе во сериозен ризик од смрт, додека Иран останува во голема мера отсечен од надворешниот свет.
САД ги назначија Рубио, Блер и Кушнер во комитетот на Трамп за Газа
Белата куќа во петокот именуваше неколку членови на таканаречениот „Комитет за мир“ кој ќе ја надгледува привремената администрација во Газа, територија која е под кревок прекин на огнот од октомври.
Меѓу имињата се државниот секретар на САД, Марко Рубио, специјалниот претставник на претседателот Доналд Трамп, Стив Виткоф, поранешниот британски премиер Тони Блер и зетот на Трамп, Џаред Кушнер. Трамп ќе претседава со комитетот, според планот што Белата куќа го објави во октомври.
Израел и палестинската група Хамас - прогласена за терористичка организација од САД и Европската унија - го одобрија планот на Трамп, според кој палестинското технократско тело ќе биде ставено под надзор на меѓународен одбор задолжен за управување со Газа за време на преодниот период.
Многу експерти и активисти за човекови права велат дека надзорот на Трамп врз одборот што ја надгледува администрацијата на странска територија наликува на колонијална структура, додека вмешаноста на Тони Блер беше критикувана минатата година поради неговата улога во војната во Ирак и историјата на британскиот империјализам на Блискиот Исток.
Белата куќа не даде детали за одговорностите на секој член на „извршниот основачки одбор“. Меѓу имињата нема Палестинци. Белата куќа соопшти дека дополнителни членови ќе бидат именувани во наредните недели.
Според Белата куќа, одборот ќе ги вклучува и извршниот директор за приватен капитал и милијардер Марк Роуан, претседателот на Светската банка, Аџај Банга, и Роберт Габриел, советник на Доналд Трамп. Додаде дека Николај Младенов, поранешен специјален пратеник на Обединетите нации за Блискиот Исток, ќе биде именуван за висок претставник за Газа.
Белата куќа, исто така, објави дека генерал-мајор на армијата, Џаспер Џеферс, командант на специјални операции на САД, е именуван за командант на Меѓународните сили за стабилизација. Резолуцијата на Советот за безбедност на ОН, усвоена кон средината на ноември, го овласти одборот и неговите партнери да ја воспостават силата во Газа.
Белата куќа, исто така, назначи 11-член „Извршен комитет за Газа“, во кој ќе бидат вклучени турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан, специјалниот координатор на ОН за мировниот процес на Блискиот Исток, Сигрид Кааг, министерот за меѓународна соработка на Обединетите Арапски Емирати, Рим Ал-Хашими, и израелско-кипарскиот милијардер Јакир Габај, заедно со неколку други членови на извршниот одбор.
Овој дополнителен комитет ќе ја поддржи канцеларијата на Младенов и палестинското технократско тело, чии детали беа објавени оваа недела, соопшти Белата куќа.
Израел и Хамас се обвинуваат меѓусебно за кршење на прекинот на огнот во Газа, каде што наводно за време на прекинот на огнот се убиени повеќе од 450 Палестинци, вклучувајќи повеќе од 100 деца, како и тројца израелски војници.
Израелските напади врз Газа од октомври 2023 година убија десетици илјади луѓе, предизвикаа сериозна криза со храна и доведоа до внатрешно раселување на целото население во Газа.
Многу експерти за човекови права, академици и истрага на Обединетите нации изјавија дека околностите би можеле да се сметаат за геноцид.
Израел тврди дека дејствувал во самоодбрана откако милитантите предводени од Хамас убија 1.200 луѓе и зедоа повеќе од 250 заложници кон крајот на 2023 година.
Министерство за здравство: Предлог-законот за пушењето е заштита на правото на здраво работно место
Предлог-законот за заштита од пушењето, подготвен од Министерството за здравство, предвидува забрана за пушење во затворени јавни и работни простории, во согласност со европските стандарди и препораките на Светската здравствена организација.
Како што информира Министерството за здравство, според јавноздравствените стандарди, пушењето е личен избор, но заедничкиот затворен простор не смее да биде место каде тој избор се претвора во ризик за здравјето на другите. Законот не уредува дали некој ќе пуши, туку јасно определува каде тоа не смее да се практикува, со цел заштита на здравјето на сите присутни.
„Квалитетот на воздухот во затворени простории е директно поврзан со здравствените исходи. Чистиот воздух значи помалку иритации на дишните патишта, помалку астматични напади и намален ризик од развој на хронични заболувања“, велат од министерството.
Предлог-законот, како што се наведува, ја третира изложеноста на тутунски чад како прашање на безбедност и здравје при работа, а не како прашање на животен стил. Во угостителските објекти, токму персоналот е најдолго и најинтензивно изложен на чад од цигари и други тутунски и никотински производи, поради што државата има јасна обврска да го заштити правото на вработените на здрава и безбедна работна средина.
„Искуствата од европските земји кои веќе воведоа вакви законски решенија, како Ирска и Велика Британија и многу други, покажуваат дека овие мерки не претставуваат удар по угостителството и неговите приходи, туку транзиција кон поуреден, поквалитетен и попредвидлив амбиент во угостителските објекти“, појаснува министерот за здравство Азир Алиу.
Тој додава дека ваквите мерки овозможуваат поголема посетеност од семејства, туристи и граѓани кои преферираат чист воздух, што на долг рок претставува директен бенефит и за самите угостителски објекти.
Околу четири илјади животи годишно згаснуваат во Северна Македонија како последица од пушењето тутун или тутунски производи. Бројот на активни пушачи овде е 40,4 отсто.
Во последните пет години, од цигарите успеале да се откажат само пет проценти од пушачите – покажуваат истражувањата на Институтот за јавно здравје. Овие податоци и предупредувањата од лекарската фела за штетните влијаниja од пушењето, особено врз децата, го вклучија „алармот“ кај здравствените власти.
Низата на објекти каде пушењето се предвидува да биде забрането е многу подолга.
Така, цигари нема да смеат да се пушат ниту во објектите на аеродромите, железничките и автобуските станици, како и езерски пристаништа. Забраната ќе ги опфати и објектите за престој и сместување на деца, ученици и студенти, но и оние објекти каде се наоѓаат државни органи и органи на единиците на локалната самоуправа.
Оттука, пушењето ќе биде забрането не само во, туку и пред игротеките и приватните установи за грижа за деца. Рестрикциите одат дотаму што пушењето се забранува дури и во приватните возила во присуство на деца.
Но, рестриктивните одредби ги опфаќаат и полициските станици, казнено-поправни и воспитно-поправни установи.
Во угостителските објекти каде пушењето досега беше делумно дозволено, исто така се воведуваат забрани за пушење, па од новото законско решение нема да бидат „ослободени“ ниту рестораните, баровите, меаните, кантините и сите останати угостителски објекти за исхрана кои се дефинирани согласно Законот за угостителска дејност.
Овие забрани се однесуваат не само на класичните, туку и на електронските цигари или поточно, на сите „уреди за консумирање на тутун и никотин“.
На граѓаните веќе со закон ќе им биде забранета и „опцијата“ за да купуваат тутунски производи на парче (по цигара).
Но, сите овие производи, освен за консумирање, ќе бидат забранети и за прикажување, меѓу другото и во компјутерски и социјални забавни игри, независно од тоа на која возрасна категорија се однесува нивната намена.
Со оваа забрана се опфатени и медиумите – како традиционалните, така и новите. Прикажувањето на цигарите нема да смее да биде дел од каква било каква радио или телевизиска содржина, ниту пак, од содржините што ги пласираат инфлуенсерите и подкастерите на интернет.
Со член 9 од новиот закон, се забранува производство, увоз, дистрибуција, продажба и ставање во промет на тутунски и никотински производи кои содржат ароми или вкусови.
Трамп вели дека сам одлучил да не го нападне Иран
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека донел сопствена одлука да не започне воени напади врз Иран, наведувајќи го наводното откажување на стотици планирани егзекуции во Иран како клучен фактор во одлуката.
„Никој не ме убеди. Јас се убедив себеси. Вчера беа закажани над 800 бесења. Не обесија ниту едно лице. Ги откажаа егзекуциите. Тоа имаше големо влијание“, им рече Трамп на новинарите пред Белата куќа на 16 јануари, кога беше прашан дали арапските и израелските претставници го убедиле да се откаже од воената акција.
Трамп претходно предупреди дека Соединетите Држави се „подготвени да преземат акција“ доколку иранските безбедносни сили убијат демонстранти.
Подоцна се закани дека ќе преземе „многу силни мерки“ доколку Иран изврши егзекуција на демонстранти. Претходно на 16 јануари, Трамп јавно му се заблагодари на иранското раководство преку социјалната мрежа Truth Social, пишувајќи:
„Имам големо почитување за фактот дека сите планирани бесења што требаше да се извршат вчера (над 800 од нив) беа откажани од иранското раководство. Ви благодарам!“
Изјавата на претседателот доаѓа откако американските медиуми, повикувајќи се на регионални претставници, објавија дека Катар, Саудиска Арабија, Оман и Египет во последните денови ја повикале администрацијата на Доналд Трамп да не го напаѓа Иран, предупредувајќи дека воената акција би можела да предизвика поширок регионален конфликт.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, исто така, разговарал со Трамп по телефон на 15 јануари и наводно го замолил да ги одложи евентуалните напади за да може Израел да се подготви за евентуална иранска одмазда.
Дипломатската интервенција дојде во услови на брутално задушување на антирежимските протести што започнаа на 28 декември 2025 година, поради слабата економска состојба на Иран, а потоа се развија во отворени предизвици за теократскиот систем на владеење во земјата.
Организацијата за човекови права во Иран, со седиште во Норвешка, потврди најмалку 3.428 смртни случаи на демонстранти убиени од безбедносните сили, додека организацијата ХРАНА, со седиште во САД, објави потврден број на жртви од 2.885.
Организациите за човекови права предупредуваат дека вистинскиот број на жртви е веројатно поголем, поради исклучувањето на интернетот воведено од 8 јануари, што сериозно ги попречи напорите за независно потврдување на податоците.
Иран јавно не ги потврди плановите за егзекуција на 800 демонстранти, а тврдењата на Белата куќа за откажани егзекуции остануваат непотврдени.
Белата куќа вели дека сите опции остануваат „на маса“ кога станува збор за справување со Иран.
Ниски температури, напнати нерви: Зимата како оружје во руските напади против Украина
Струја во најдобар случај по неколку часа дневно. Станови без греење со денови. Генератори на енергија што зујат по снежните тротоари. Вода што се исклучува и исклучува во домовите. Најниски температури во последните години.
Нервите се исцрпуваат, трпението се намалува, а Киев се замрзнува додека Украинците се борат да се справат со немилосрдните руски напади што уништија огромни делови од енергетската инфраструктура на земјата. Една недела по особено големиот руски бараж на 9 јануари, многу домови во главниот град остануваат без греење или други комунални услуги.
Додека бомбардирањето на цивилни енергетски и грејни цели од страна на Русија е далеку од нова стратегија, баражот оваа зима се чувствува понемилосрден и показнувачки од минатата година.
„Во мојот стан е 15 степени (Целзиусови)“, рече една жена додека шеташе по улица во Киев недалеку од нејзината зграда.
„Се облекувам топло и му велам на [градоначалникот Виталиј] Кличко да побрза. Секако, не можам да брзам, со оглед на моите години. Пијам многу топол чај.“
„Штета е што не бевме поподготвени за ова“, рече таа во интервју за „Курент Тајм“.
Друг маж, движејќи се низ центарот на Киев, рече дека неговиот дом останал без топлина три дена, во кое време неговата сопруга ги вклучила сите греалки на нивниот шпорет на гас: „Фала му на Бога што имавме гас“.
Украинците се исцрпени од речиси четири години целосен напад на Русија врз нивната земја. За многумина, моралот се зголемувал и намалувал додека судбината на бојното поле на украинската војска се извртувала.
Претседателот Володимир Зеленски и други избрани функционери се обидувале да го одржат духот на Украинците - а воедно да ја одржат поддршката од западните сојузници и постојаниот проток на западно оружје што ја напојува борбата на војската. Тоа вклучува воздушна одбрана за соборување на дојдовни ракети и беспилотни летала.
Оваа зима, Русија не криеше дека нејзината стратегија е да ги таргетира веќе оштетените објекти на електричната мрежа и електраните на Украина, заедно со општинските постројки за греење, кои снабдуваат топлина и топла вода со многу, ако не и со повеќето, згради во Киев и другите украински градови.
„Нема ниту една електрана во Украина што не била погодена од Русите за време на војната“, им рече министерот за енергетика Денис Шмихал на пратениците на 16 јануари.
Но, Украина има само ограничен број противвоздушна одбрана за соборување беспилотни летала и ракети. Службениците воведоа прекини во снабдувањето со електрична енергија низ градот и околните региони - на пример, три часа струја на секои 12 часа - додека работниците во комуналните услуги се борат да ја поправат штетата и да ги одржат светлата и греењето вклучени.
„Има многу штета“, рече работник од ДТЕК, најголемата приватна компанија за комунални услуги во Украина, во видео објавено од неа. „Скршени жици, скршени изолатори, скршени столбови. Полиња, чистини, патишта збришани, каде што не може да стигне никаква опрема. За да ги пронајдат прекините, момците одат со часови на студ.“
Украинците стануваат нетрпеливи и почнуваат да ги напаѓаат локалните и националните службеници. Особено во Киев.
„Киев, за жал, направи многу помалку; многу малку е направено во главниот град. И дури и овие денови не гледам многу интензитет“, рече Зеленски, признавајќи ја борбата што ја имаа работниците за одржување на топлите и осветлените домови.
Тоа предизвика остар одговор од градоначалникот на Киев, кој во минатото се караше со Зеленски.
„Каков „интензитет“ претседателот не гледа во работата во Киев, во оваа кризна ситуација, особено во последните денови, како што рече?“, рече Кличко во објава на Телеграм на 14 јануари.
„Барем зборувам искрено и ги предупредувам луѓето за исклучително тешката ситуација. И не ми е гајле за никакви рејтинзи или фантомски избори“, рече Кличко, кој им советуваше на жителите на Киев да го напуштат градот поради енергетската криза и да најдат засолниште кај роднини или пријатели на друго место.
Службениците за вонредни ситуации поставија надувувачки шатори за греење во најтешко погодените населби во Киев, каде што луѓето можат да се затоплат и да ги полнат своите телефони и компјутери.
Ина, мајка на три деца, вклучувајќи и едно бебе од 3 недели, рече дека нејзиното семејство ја преживеало првата ноќ откако биле прекинати греењето и струјата. Сепак, до втората, внатрешната температура паднала на 15 степени, а тие почнале да страдаат од студот.
„Го облековме најмладиот во две комбинезони и топол џемпер. Еден сосед донесе волнен џемпер од 1940-тите“, рече таа. „А јас зедов крзно од породилиштето, кое му го облеков и него.
„Немам струја веќе околу 55 часа, па само се смеам за да не заплачам“, рече Ана, жена што игра карти во друг центар за затоплување.
„Сакаме преговори. Но, ми се чини дека Русија не сака никакви преговори. А што е следно? „Не знам“, рече уште една исцрпена жена во центарот. „Сакам да живеам во Украина“.
Закони за вооружен конфликт
Одлуката за напад врз цивилното население во Украина започна сериозно неколку месеци по почетокот на инвазијата во февруари 2022 година.
Оттогаш, сè поголем број меѓународни правни експерти заклучија дека напорите се јасен воен злостор, кршење на меѓународното хуманитарно право кое забранува намерно напад врз цивили.
„Овие напади се темпирани да не се совпаѓаат со воените офанзиви, туку со почетокот на зимата.“ Предвидливиот ефект - и веројатно намерата - е да се потопат цивилите во темнина и лишување, користејќи ја зимата како оружје“, напиша една група адвокати во труд објавен во ноември.
„Скалата на страдање на цивилите предизвикани од овие напади далеку ја надминува секоја замислива воена предност, кршејќи го правилото за пропорционалност“, рекоа тие. „А намерната употреба на студ и темнина за да се скрши моралот укажува на намера за тероризирање, што е експлицитно забрането според законите на војната“.
Во март 2024 година, Меѓународниот кривичен суд издаде налози за апсење на двајца врвни руски воени офицери - адмирал на морнарицата на Црното Море и генерал на воздухопловните сили - за организирање на кампањата насочена кон цивилни цели.
„Смрзнувачки сме, но што ќе правите?“, рече друга жена, која живее во област на источните брегови на реката Днепар, додека шеташе во центарот на Киев.
Таа изјави за „Курент тајм“ дека е без греење четири дена и дека се грее „со ќебиња, облека и чај, но немаме гас за готвење“.
„Не можете ли да направите ништо за нас, господине?“, рече таа, апелирајќи до владата.
*Со известување од дописниците на „Курент тајм“, Борис Сахалко и Андреј Кузаков
Македонските ракометари загубија од Данска на стартот на Европското првенство
Македонската ракометна репрезентација загуби од Данска на стартот на Европското првенство со 36:24.
Данска е еден од тројцата кодомаќини на ова првенство кое се игра и во Норвешка и Шведска. Данските ракометари важат за едни од фаворитите и за освојување на златото.
Ова е второ Европско првенство, по тоа во 2020 година, што се игра во три земји.
Македонската репрезентација заедно со Данска е во групата Б со Португалија и Романија кои се соочија во првиот натпревар од групата одигран денеска (16 јануари) од 18 часот. Португалците беа сигурни против Романците совладувајќи ги со 40:34.
Македонските ракоментари в недела (18 јануари) ќе играат против Португалија, а во вторник (20 јануари) против Романија.
За „црвено-жолтите“ ова е деветто учество на еден европски шампионат. Најдобар пласман Македонците имаа на првенството во 2012 година во Србија, кога го освоија 5. место.
На овој евро-шампионат учествуваат вкупно 24 репрезентации, а финалето треба да се одржи на 1 февруари во данскиот град Хернинг.
Репрезентациите се поделени во шест групи од по четири екипи, по што ќе следат главната рунда, полуфиналето и натпреварите за медали.
Европското првенство е важно бидејќи пласманот на него ќе влијае и на квалификациите за Светското што во 2027 година треба да се организира во Германија.
Експремиерката на Украина, Тимошенко, засега не оди во притвор за обвиненијата за поткуп
Суд во Киев ѝ наложи на поранешната украинска премиерка Јулија Тимошенко да плати кауција од 760.000 долари за да избегне притвор за обвиненијата за нудење поткуп на пратеници.
Одлуката од 16 јануари следеше откако два дена претходно украинските антикорупциски власти објавија дека Тимошенко е осомничена за организирање „системски механизам за обезбедување несоодветни бенефиции за пратениците во замена за нивно лојално однесување за време на гласање“.
Доколку биде прогласена за виновна, таа ќе се соочи со затворска казна од пет до десет години.
Тимошенко, харизматична лидерка на опозициската партија Баткившчина (Татковина) и трикратен претседателски кандидат, негираше какво било кривично дело и вети дека ќе докаже оти доказите против неа се фалсификувани.
Во објава на социјалните мрежи на 15 јануари, таа посочи дека нејзините банкарски сметки се блокирани поради што не може да плати кауција. Но, нејзините адвокати подготвуваат жалба против налогот за кауција, а таа не мора да плати додека се разгледува жалбата. Тимошенко не беше испратена во притвор ниту пак ѝ беше наредено да носи електронска нараквица.
Сепак, на сила се некои мерки. На пример, не ѝ е дозволено да го напушти регионот на Киев или да комуницира со голем број пратеници. Таа исто така мора да ги информира властите за каква било промена на нејзината работа или место на живеење.
Утрото на 14 јануари, по претресот во канцелариите на нејзината партија во Киев, Тимошенко обвини дека дејствијата против неа се резултат на „политичка наредба“. Нејзината партија е трета по големина во парламентот.
Тимошенко беше клучна фигура во продемократската Портокалова револуција во Украина во 2004 година, но и контроверзен лик во профитабилната гасна индустрија во земјата. Беше премиерка пет месеци во 2005 година, а потоа од 2007 до 2010, беше во затвор под обвинение за злоупотреба на службената должност во време на претседателскиот мандат на прорускиот лидер Виктор Јанукович.
Многу меѓународни организации обвинија дека случајот против Тимошенко бил политички мотивиран, а таа беше ослободена по масовните протести што го соборија Јанукович од власт во 2014 година.
Откако беше поразена на претседателските избори во 2010 година од Јанукович, таа повторно се кандидираше во 2016, но се најде на второто место со само 13 проценти од гласовите – губејќи од Петро Порошенко. На следните избори, во 2019 година, кога Володимир Зеленски беше избран за претседател, Тимошенко беше третопласирана.
По илјадниците загинати, безбедносните сили држат контрола во Иран со силно присуство на улиците
Безбедносните сили во Иран, според извештаите, одржуваат силно присуство на улиците во делови од земјата додека протестите по повеќе од две недели стивнуваат откако властите започнаа нивно сузбивање при што загинаа илјадници Иранци, а беше прекинат и интернетот.
Извештаите укажуваат на тоа дека масовните протести, заедно со бруталните мерки што ги преземаа властите, се смируваат.
„Нашите независни извори потврдуваат силно воено и безбедносно присуство во градовите и местата каде што претходно се одржаа протести, како и на неколку локации каде немаше големи демонстрации“, соопшти организацијата за човекови права „Хенгав“ со седиште во Норвешка.
Иранските власти спроведоа една од најнасилните репресии досега откако луѓето низ целата земја излегоа на улиците на антивладини протести, кои се смета за еден од најголемите предизвици за клерикалното владеење од Исламската револуција во 1979 година до денес.
Со речиси целосно прекинување на интернетот осми ден по ред, според информациите на организацијата NetBlocks, тензиите остануваат високи, а информациите што се добиваат оттаму се оскудни. NetBlocks укажа дека прекинот на интернет сега е подолг од оној што беше за време на протестите во 2019.
„Во 2019 година, дури откако беше обновена конекцијата, стана познат обемот на бруталната репресија“, додаваат оттаму.
Организациите за човекови права наведуваат дека има сè повеќе докази за масовни убиства на демонстранти од страна на иранските безбедносни сили откако протестите ескалираа на 8 јануари.
Независната организација за мониторинг на човековите права ХРАНА со седиште во САД соопшти дека според нејзините потврдени и верификувани информации од четвртокот, бројот на жртви во протестите се искачил на 2.677 демонстранти, додека повеќе од 19.000 други се приведени. Норвешката организација за човекови права „Иран Хјуман Рајтс“ (Iran Human Rights) соопшти дека нејзиното истражување покажало дека се убиени најмалку 3.428 демонстранти.
Организацијата „Хјуман Рајтс Воч“ (Human RightsWatch) објави дека почнувајќи од 8 јануари „безбедносните сили ја зголемија својата смртоносна репресија на координиран начин… што резултираше со големи размери на убиства и повреди на демонстранти и минувачи низ целата земја“.
Исто така, организацијата наведува дека строгото ограничувања на комуникациите ја отежнува независната верификација на целосниот обем на злосторствата. Многу групи посочија дека вистинскиот број на жртви е веројатно неколку пати поголем од бројките објавени досега.
Низ целиот Блиски Исток, тензиите се намалија и поради можноста за американски напади врз Иран поради репресијата.
Белата куќа на 15 јануари соопшти дека американскиот претседател Доналд Трамп и други официјални лица го предупредиле Техеран дека ќе има „тешки последици“ доколку продолжи крвопролевањето.
Во извештаите за случувањата во Иран се најавуваше и оти еден притворен демонстрант, 26-годишниот Ерфан Солтани, ќе биде погубен на 14 јануари, шест дена по неговото апсење под обвинение за „водење војна против Бога“ поради неговата улога во протестите.
Сепак, групите за човекови права соопштија дека тоа не се случило по предупредувањето од Трамп. Иранскиот судски медиумски центар подоцна соопшти дека информациите оти Солтани се соочува со погубување биле „измислени“ и дека тој е обвинет за „собирање информации и договарања против внатрешната безбедност на земјата и пропагандни активности против режимот“.
Трамп не објасни какви мерки би можеле да преземат САД против Иран и кога, а дел од персоналот е советуван од Вашингтон да ја напушти главната американска воздухопловна база во регионот.
Ова следуваше откако Техеран ги предупреди соседните земји каде што се сместени американски трупи дека ќе возврати врз американските бази доколку Вашингтон ги спроведе своите закани.
Рускиот претседател Владимир Путин молчи за случувањата во Иран уште од започнувањето на протестите.
На 16 јануари, Кремљ соопшти дека Путин дискутирал за ситуацијата во Иран во одделни разговори што ги имал со иранскиот претседател Масуд Пезешкијан и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, наведувајќи дека Москва е подготвена да посредува.
Русија долго време е сојузник на Техеран, кој пак ја поддржува Москва во нејзината целосна инвазија на Украина, особено со снабдување со воена опрема како што се беспилотни летала.
Бугарија оди на нови парламентарни избори
Оваа пролет Бугарија ќе ги одржи своите седми последователни парламентарни избори од април 2021 година наваму. Ова стана јасно откако партијата Алијанса за права и слободи (АПС) на Ахмед Доган го врати мандатот за формирање Влада на претседателот Румен Радев.
Со ова, се исцрпе предвидената постапката по оставката на Владата на Росен Жељазков. Сега на потег е шефот на државата кој треба да го објави датумот на кој ќе се одржат новите избори.
„Одиме на избори“, резимираше Радев на крајот од средбата со АПС.
Претходно оваа недела, Радев го доделуваше мандатот за формирање владата на првите две политички сили во парламентот – ГЕРБ и коалицијата Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија (ПП-ДБ). Двете го вратија мандатот.
Владата на Жељазков, која беше поддржана од ГЕРБ, Движењето за права и слободи (ДПС), Бугарската социјалистичка партија (БСП) и Има таков народ (ИТН), поднесе оставка во декември под притисок од најмасовните протести што се случија во Бугарија во последните децении.
Причината за нив беа предлозите на Владата за Буџетот за 2026 година, кој никогаш не беше усвоен.
Бугарија влезе во спирала со предвремени избори откако заврши мандатот на третата влада на Бојко Борисов (2017-2021). Оттогаш, имаше низа привремени односно технички влади назначени од Радев и само две редовни односно политички влади кои не ги завршија своите мандати – на Кирил Петков (2021-2022) и Николај Денков (2023-2024).
Во меѓувреме, ПП-ДБ, ГЕРБ и МРФ протуркаа уставни измени со кои се ограничуваат овластувањата на претседателот на државата да назначува привремени премиери, обврзувајќи го за функцијата да избира личност од список на одредени високи државни службеници.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете