Достапни линкови

Реформи во трудот - се може ли без работници?


Илустрација: Робот во фабрика во Чешка

Tехнолошките иновации во развиените индустриски земји во Европа претставуваат опасност за работните места. Во Македонија технологијата доцни и засега не се загрозени одредени работни места, велат експерти. Но и покрај тоа, тие истакнуваат дека компаниите ќе мораат да се приспособат кон ваквите трендови за да бидат конкурентни на пазарот.

Ја реобјавуваме саботната анализа првично објавена на 7 октомври 2017

Додека предложените нови правила за работа во Франција експертската јавност ги нарекува „реформа на трудот за новата ера“, за работниците тие претставуваат „социјален државен удар“. Експертите предупредуваат дека доста од сегашните работни места најверојатно ќе исчезнат поради технолошките иновации, но истовремено работниците велат дека нивните работнички права ќе бидат загрозени.

Во Македонија засега нема технологија како во земјите во Западна Европа, велат експерти, но и покрај тоа, тие посочуваат дека сепак постои тренд во земјава со кои одредени работни места се укинати со новите технологии. Тие истакнуваат дека македонските компании мораат да се приспособат на ваквите промени.

„Имаме и кај нас компании кои воведоа одредени технологии, како роботика, особено во банкарството со банкоматите. Сè е тоа замена за работници и тие со право стравуваат за своите работни места“, вели Марјан Ристевски од Конфедерацијата на синдикални организации.

Новата техологија го заменува работникот

Македонија веќе се отвора кон странските пазари, се прават слободни индустриски зони, вели Ристевски, и со влезот на нови мултинационални компании во земјава ќе дојде и новата технологија.

„Таа технологија, сакале или не, го заменува работното место. Сепак нема технологија што може да го замени работникот. Трудот што го прави работникот е незаменлив“, вели Ристевски.

Дека во Македонија нема нова технологија во производството и услугите, посочува и претседателот на Конфедерацијата на работодавачи на Македонија, Миле Бошков. Тој објаснува дека технолошкиот развој засега не ги загрозува работните места во земјава, наведувајќи оти ситуацијата ќе биде таква во следните пет до десет години, а подготовките кон ваквите промени според него ќе бидат комплексни и ќе зависат од повеќе фактори.

„Тоа е сплет на повеќе економски и бизнис активности. Дали ќе одиме во слободните економски зони со привлекување со странски директни инвестиции кои ќе бидат директно со нови технологии и практики или тие ќе донесат повторно застарени технологии поради работната сила, дали нашиот начин на пристап до финансии ќе овозможи поттикнување на компании кои ќе имаат иновативен и модерен технолошки пристап за производи и услуги и дали воопшто потребата на македонскиот пазар е основна водилка на македонскиот бизнис или пак македонските компании ќе освојуваат нови пазари со тоа што ќе треба да значи ќе мораме да инвестираме во нови напредни технологии според потребите на потрошувачите за кои ќе бидат наменети тие производи надвор од земјата“, вели Бошков.

Работниците будно да ги следат промените

Ристевски во однос на подготовките смета дека работниците треба да будни и да ги следат трендовите на работодавците, бидејќи како што вели, тие размислуваат во компаниите да вклучат што помалку работници за да направат поголеми профити.

„Нас ни останува да се здружиме, да ги збиеме редовите и да не дозволиме трудот на работникот да биде потценет“, вели Ристевски.

Економскиот аналитичар Арбен Халили објаснува дека несомнено технологијата влегува во бизнис-активностите на секоја компанија, а современите компании ќе мораат на тоа да се приспособат кон промените за да бидат конкурентни на пазарот.

„Ни се уште сме далеку од тоа ниво како земјите во Западна Европа. Таа технологија не е нешто што може да се запре и апсолутно ќе влијае врз секое поле од животот, но не очекувам во Македонија да се применува истото и да биде на ниво како што е во Франција, не порано од 15 до 20 години“, вели Халили.

Тој додава дека Македонија има неколку, но не доволно, компании присутни на европскиот пазар каде се бара производството да биде со нова технологија.

Реформа на трудот за новата ера

Во Франција се предложени новите правила за работа, но таканаречената реформа на трудот што ја предложи шефот на државата Емануел Макрон предизвика бран протести. Според експертите, реформите се само дел од целиот комплекс промени кој би можело да води до нови можности, но и до поголема криза.

Гоце Атанасов

Оваа реформа беше претставена како приоритет за време на изборната кампања на Макрон. Новите правила ќе ја ограничат исплатата за отпуштање од работа, истовремено давајќи им на компаниите поголема слобода да вработуваат и да отпуштаат луѓе.

Француската министерка за труд Муриел Пенико вели:

„Ова е клучен момент, бидејќи, надвор од правната трансформација, тоа е начинот на размислување за работните односи, за трудот, пазарот на труд, што е неопходно и можно да се промени“.

Но, илјадниците работници кои излегоа на улиците се надеваат дека се доволни силни за да го присилат претседателот да ги преиспита новите правила.

Жан Лук Меленшон од крајната левица правилата ги оцени како „социјален државен удар“.

„За декретите да станат закон тие треба да се вратат во парламентот. Битката не е завршена, ова е само почеток“.

Тој исто така му упати порака на Макрон:

„Сега ни е кажано дека демократијата не се случува на улица. Господин претседател ќе треба да погледнете во француската историја да научите дека улицата го собори кралот, улицата ги победи нацистите“.

И покрај демонстрациите француската влада ги усвои со забелешка дека тие се неопходни за поголема конкурентност со цел да се намали големата стапка на невработеност која во моментов изнесува 9,5 насто.

Но, синдикатите страхуваат дека промените ќе ја ослаби заштитата на работничките права како и нивната улога во политичкиот процес.

Пјер Матио, професор од Институтот за политички науки во Лил вели:

„Сегашните работни места најверојатно ќе исчезнат поради технолошките иновации. Значи клучното не е губењето работа, туку дали невработеноста може да добие помош или некако да биде поддржана. Значи, дури и ако претпријатијата лесно можат да ги отпуштат работниците мислам дека додека тие можат да добијат лекови, новата реформа ќе може да функционира“, вели Матио.

Промените во трудовото законодавство се први во бројни реформи што ги вети Макрон со цел да ја заживее економијата и да ја намали невработеноста. Исто така, постојат планови за измени на бенефициите за невработените и на пензискиот систем, промени кои веројатно ќе предизвикаат многу повеќе немири.

  • 16x9 Image

    Владимир Калински

    По завршувањето на студиите по новинарство започна да работи во А2 телевизија каде што известуваше за политички, економски и социјални теми. Потоа беше ангажиран во македонската редакција на Радио Дојче Веле во Бон. Во последниве неколку години работи во Радио Слободна Европа.

XS
SM
MD
LG