Европска федерација на новинари денеска ја осуди пресудата на судот за новинарот Томислав Кежаровски на 4,5 години казна затвор.

„Одлуката и нејзината брутална имплементација се крајно неприфатливи и ужасни“ изјави генералниот секретар на Европската федерација на новинари Рикардо Гутиерез. Во писмената изјавата објавена на официјаната страна на Федерацијата се вели дека „ Кежаровски не стори ништо лошо освен што си ја извршуваше својата улога како новинар во интерес на јавноста.“

Тие бараат веднаш да се поднесе жалба на пресудата која е донесена против европските стандарди за слобода на изразување. Гутиерез вели дека на новинарите треба да им биде дозволено да истражуваат ослободени од заканата за затвор и без да бидат принудувани да ги откриваат своите извори.

Министрите за надворешни работи од Групата седум (Г7) разговараат за голем напор за санирање на оштетувањата на заштитната обвивка на нуклеарната централа Чернобил во Украина, со проценети трошоци од околу 575 милиони долари, знак дека Киев останува во фокусот на разговорите на високо ниво и покрај конкурентните глобални кризи.

Говорејќи за РСЕ/РЛ на 27 март, портпаролот на француското Министерство за надворешни работи, Паскал Конфавреукс ги отфрли загриженостите на некои земји дека ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток го одвлекува вниманието од Украина.

„Тоа може да биде ризик, но не е реалност,“ рече тој.

Конфавреукс нагласи дека Украина е клучна тема на тековниот состанок на Г7, истакнувајќи дека министрите одржуваат посебна сесија за поддршка на Киев, на која се очекува да се приклучи и украинскиот министер за надворешни работи.

„Оваа Г7 е создадена за да им овозможи на лидерите да разговараат доверливо за најважните меѓународни прашања,“ рече тој. „Меѓу нив, секако, ќе бидат Иран и Блискиот Исток — но и Украина.“

Загриженост за нуклеарната безбедност

Клучно прашање на агендата се поправките на масивната заштитна купола што го покрива уништениот реактор во Чернобил, која беше погодена од дрон во 2025 година.
Украина соопшти дека ударот бил извршен од руски дрон со „високоексплозивна боева глава“. Кремљ ги негираше обвинувањата, тврдејќи дека Киев го изнел тоа тврдење за да ги наруши мировните преговори што во тој период биле во тек.

Во 1986 година, реакторот број 4 во Чернобил експлодираше, предизвикувајќи ја најтешката нуклеарна катастрофа во историјата. Куполата вредна 2,5 милијарди долари беше изградена во 2019 година за да спречи понатамошно истекување на радијација и да овозможи идно демонтирање на остатоците од реакторот.

Оштетувањето на куполата, иако физички ограничено, има значајни финансиски и безбедносни импликации.
„Ова покажува колку е сериозна штетата и колку може да биде опасна во однос на нуклеарната безбедност,“ рече Конфавреукс.

Проценката на трошоците ја објави Европската банка за обнова и развој, а министрите сега разговараат како да се обезбедат средствата. Се очекува во разговорите да бидат вклучени и придонеси од земјите членки на Г7, вклучително и од САД.

„За ова ќе се разговара денес [27 март],“ рече Конфавреукс на прашањето за можната улога на САД.

Додека министрите ги продолжуваат разговорите, обемот на поправките во Чернобил се наметнува како јасен показател за континуираните ризици што ги носи војната во Украина — дури и далеку од активните фронтовски линии.

За Франција, порача тој, пораката од Г7 останува јасна: Украина не е тргната настрана.
„Денес разговараме за Украина, и ќе продолжиме да го правиме тоа,“ изјави тој.

Новоизбраниот државен јавен обвинител Ненад Савески вели дека никогаш нема да коментира ничија изјава, нагласувајќи дека првото нешто што го направил откако е на функцијата е средба со јавните обвинители во Државното јавно обвинителство.

Прашан за коментар на изјавата на премиерот Христијан Мицкоски дека очекува одговори за работата на Катица Јанева и СЈО, Савески во изјава за медиумите пред денешната седница на Советот на ЈО рече дека нема да коментира ничија изјава.

Прашан што ќе направи во однос на гласините дека има предмети што се чуваат во фиока, Савески нагласи дека е само неколку дена на функцијата и дека за секоја одлука јавноста ќе биде навремено известена.

„Дајте малку време, сепак се неколку денови. Вклучително, приоритет е и учеството на седниците, да се пополнат местата коишто се испразнети и да се создадат услови да функционира таму каде што има испразнети места“, изјави Савески.

Тој нагласи дека работата на Јавното обвинителство, вклучително на секој јавен обвинител, а и државниот јавен обвинител, надлежностите и обврските кои ги исполнуваат јавните обвинители произлегуваат од законските регулативи.

Прашан за гувернерот Трајко Славески, Савески рече дека се следат состојбите во врска со тоа што како информации излегоа во јавноста и дека доколку се најде основ за отворање на предистражна постапка, секако тоа ќе биде постапено.

„Нема отстапки тоа се законски обврски на Јавното обвинителство. Значи тоа секако се оценува за секоја ситуација, вклучително и оваа за која ме прашувате. Не може, а да не биде предмет на анализа. Доколку се најде основ, се постапува согласно законот“, изјави Савески, нагласувајќи дека јавноста ќе биде известена со комплетно соопштение од страна на службите за односи со јавноста.

За барањето за изземање на обвинителката Ленче Ристовска и случајот со пожарот во Кочани, Савески рече дека не е донесена одлука.

Савески пред десеттина дена беше избран за нов државен обвинител. Тој ќе биде деветти републички обвинител на Македонија од независноста во 1991 и 19-ти од 1945 година. Неговиот избор следува по оставката на поранешниот обвинител Љупчо Коцевски.

Инаку на денешната седница на Советот за јавни обвинители беа избрани четворица обвинители за организиран криминал. Се работи за обвинителите Александар Маркоски, Ана Гоговска-Јакимовска и Ана Стојковиќ-Димитровска од Скопското обвинителство и Енѓелуше Кадриу-Леши, на која овој ѝ е трет мандат во ОЈО ГОКК.

Се очекува соборениот венецуелски претседател Николас Мадуро да се појави на суд по втор пат во четврток,26 март, речиси три месеци по неговото апсење од страна на американските специјални сили.

За време на првото сослушување во јануари, шеесет и тригодишниот политичар се изјасни за невин по обвиненијата што ги покренаа САД пред Федералниот суд во Њујорк, а за возврат ги обвини САД за негово киднапирање.

Сослушувањето во четврток е дел од прелиминарната постапка пред потенцијално судење. Во ноќта на 3 јануари, американските специјални сили го заробија венецуелскиот лидер и неговата сопруга во главниот град Каракас и ги доведоа двајцата во САД.

Мадуро ја водеше својата земја на авторитарен начин на чело на социјалистичка влада со години. Оттогаш двојката е во затвор. Обвиненијата што ги покренаа САД вклучуваат „тероризам со дрога“.

Американските власти тврдат дека тој ја користел својата функција за да го олесни шверцот на големи количини кокаин во САД, во сојуз со трговците со дрога и за личен профит. Неговата сопруга, Силија Флорес, исто така обвинета се изјасни за невина.

Критичарите ги сметаат американските акции во Венецуела за кршење на меѓународното право. Клучно прашање е дали Мадуро имал имунитет како шеф на државата - и затоа не требало да биде изнесен од земјата и обвинет.

Беспилотно летало се урна во близина на село во Романија во четврток, 26 март, по ноќните руски воздушни напади во соседна Украина, објави владата, во најновиот ваков инцидент откако Москва ја нападна Украина.

Членката на НАТО, Романија, клучен сојузник на Киев, постојано е сведок на нарушувања на нејзиниот воздушен простор и фрагменти од беспилотни летала што паѓаат на нејзина територија по руската инвазија на Украина во 2022 година.

„Во 00:44 часот, беспилотно летало оттргнато од украинската воздушна одбрана влезе во националниот воздушен простор на растојание од приближно четири километри“ (2,5 милји), соопшти Министерството за одбрана во четврток.

„Беспилотното летало се урна на два километри од селото Парчес, надвор од населеното подрачје“, соопшти Министерството.

Не се пријавени жртви или материјална штета, само „дел од изгорена вегетација и остатоци од беспилотни летала“, се додава во соопштението.

Луѓето во областа добија телефонски известувања за можна опасност.

Беспилотното летало беше пронајдено откако некој ги извести властите, според службите за итни случаи.

Два авиони Ф-16 полетаа во текот на ноќта.

Во 2025 година, Романија усвои закон со кој ѝ се дозволува да соборува беспилотни летала што го нарушуваат нејзиниот воздушен простор, но досега не е преземена таква акција.

Порано овој месец, Украина и Романија ја објавија својата намера заедно да произведуваат беспилотни летала во Романија, користејќи средства до 200 милиони евра (230 милиони американски долари) од иницијативата SAFE на ЕУ.

Двете земји потпишаа изјава за намери по ова прашање за време на посетата на украинскиот претседател Володимир Зеленски на Букурешт.

Русија на 25 март соопшти дека украински напад со речиси 400 дронови, предизвикал пожар во големо пристаниште на северозападот на земјата. Нападот е лансиран ден по рекордниот руски воздушен напад врз Украина.

Електрана во Естонија била исто така погодена од дрон кој долетал во членката на НАТО од рускиот воздушен простор, додека друг се урнал на латвиска територија, а официјални лица во Рига изјавија дека веројатно станува збор за украински дрон кој залутал.

Нападот се случи откако Русија испалила речиси 1000 дронови кон Украина во период од 24 часа почнувајќи од понеделник, при што осум лица загинале низ целата земја, погодувајќи го историскиот центар на Лвив и станбени куќи во западна Украина.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја критикуваше, како што ја нарече „апсолутната изопаченост“ на Русија и вети одговор на ударот.

Руското министерство за одбрана соопшти дека неговите системи за воздушна одбрана пресретнале и уништиле 389 украински дронови преку ноќ, главно во региони што граничат со Украина, како и околу Москва.

Нападот предизвика пожар во балтичкото пристаниште Уст-Луга, центар за извоз на нафта во Финскиот Залив, во близина на границата на Русија со Естонија.

Пожарот „се става под контрола“, изјави регионалниот гувернер Александар Дрозденко на социјалните медиуми, додавајќи дека нема пријавени жртви.

Дрозденко не прецизираше кој дел од пристаништето е погоден. Објектот е главен центар за извоз на руски ѓубрива, нафта и јаглен.

Немаше коментар од украинската војска за нападот.

Порано неделава Украина погоди уште едно од главните руски пристаништа на Балтичкото Море - Приморск - предизвикувајќи голем пожар што истури густ црн чад во воздухот, видлив од сателитските снимки.

Украинскиот ракетен напад, исто така, предизвика „сериозна штета“ на објектите за електрична енергија и вода во рускиот пограничен регион Белгород, изјави гувернерот Вјачеслав Гладков.

Украина ги интензивираше своите одмазднички напади врз руската инфраструктура - вклучувајќи рафинерии, нафтени депоа и пристаништа - во последните недели, нарекувајќи го тоа фер одмазда и обид да се намалат приходите од енергија на Русија што ги финансираат нејзините воени напори.

Естонија, членка на ЕУ и НАТО, во средата соопшти дека дрон што доаѓал од рускиот воздушен простор удрил во оџак на електраната Овер, во близина на градот Нарва на руската граница, при што немало повредени.

Соседна Латвија, исто така, соопшти дека дрон влегол во нејзиниот воздушен простор „од Русија“, но дека не се пријавени штети или жртви.

Според прелиминарните информации, латвиската премиерка Евика Силина изјави дека дронот веројатно бил украински.

Ескалацијата на нападите доаѓа откако разговорите меѓу Москва и Киев, посредувани од САД, се заглавени поради војната на Блискиот Исток.

Украина испрати делегација во Соединетите Држави минатиот викенд во обид да го оживее преговарачкиот процес, но напорите не дадоа резултат.

„За жал, засега нема вистински напредок. Русија не сака да се движи кон мир“, рече Зеленски по средбата со својот преговарачки тим по завршувањето на разговорите.

Израел започна напади врз јужен Либан и јужните предградија на Бејрут во среда, 25 март, соопштија либанските државни медиуми, додека милитантната група Хезболах, поддржана од Иран, соопшти дека продолжила со нападите врз израелските трупи.

Либан беше вовлечен во војната на Блискиот Исток кога Хезболах почна да испукува ракети врз Израел на 2 март за да се одмазди за убиството на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи.

Израел, кој го окупираше јужен Либан околу две децении до 2000 година, ги интензивираше нападите низ Либан и испрати копнени трупи на југот на земјата откако започна последната борба.

Во вторник, соопшти дека неговата војска ќе ја преземе контролата врз граничната област до реката Литани, околу 30 километри од границата.

Либанската државна Национална новинска агенција (ННА) објави израелски напади и артилериско гранатирање на неколку локации во јужен Либан.

Исто така, соопшти дека „непријателски воени авиони започнале напад“ врз јужните предградија на Бејрут, откако израелската војска доцна во вторникот го обнови предупредувањето за евакуација за неколку области во упориштето на Хезболах.

Дописник на АФП видел улица покриена со остатоци, вклучувајќи скршен цемент и искривен метал по утринскиот напад, додека горните катови на станбена зграда изгледале оштетени.

Областа била цел на напади повеќе пати за време на конфликтот и е во голема мера празна од жители, кои избегале.

Хезболах соопшти дека неговите борци во средата ги нападнале израелските трупи „сместени во пограничните градови Накура и Кавза“, како и на места преку границата „со повеќе од 100 ракети“.

Соопштението дојде откако групата ја презеде одговорноста за серија напади насочени кон израелските трупи во јужен Либан и на локации во северен Израел, каде што немаше непосредни извештаи за жртви.

Израелската војска во соопштението изјави дека копнените трупи во јужен Либан „демонтирале складиште за оружје“, а воздухопловните сили убиле „неколку терористи“.

Исто така, се вели дека трупите „демонтирале командни центри на Хезболах во кои се наоѓало бројно оружје“, без да прецизираат каде.

Либанските власти соопштија дека израелските напади на југот на земјата во вторникот убиле уште девет лица, вклучувајќи двајца во стан во палестинскиот бегалски камп Миех Миех.

Израелската кампања уби повеќе од 1000 луѓе во Либан, а повеќе од еден милион луѓе, според властите се раселени.

Во вторник во северен Израел, каде што повторените сирени за воздушни напади ги испраќаа жителите во засолништа, една жена беше убиена по ракетен истрел од Либан, соопштија израелските власти.

Македонскиот сервис на Радио Слободна Европа и паштунскиот, Радио Машал, ќе бидат затворени на 31 март 2026 година.

„Затворањето на овие два сервиса е загуба за публиката што ја опслужуваат. Но, сегашната буџетска состојба на Радио Слободна Европа нè принудува повторно да ги приоритизираме начините на кои ги распределуваме нашите ресурси. Оваа одлука е донесена со длабока благодарност за работата што ја имаат направено овие тимови и за стандардот на извонредност што го одржувале“, изјави Претседателот и извршен директор на Радио Слободна Европа, Стивен Капус.

Радио Слободна Европа на македонски јазик работи од 2001 година.

Кувајт на 24 март соопшти дека неговите системи за воздушна одбрана реагираат на „напади со ракети и беспилотни летала“ и дека пријавените звуци на експлозии се предизвикани од пресретнувањето на овие закани. Војската ги повика граѓаните да ги следат упатствата на властите.

Министерството за електрична енергија на земјата, исто така, објави дека седум далноводи се исклучени од употреба по падот на пресретнувачите.

Саудиска Арабија пак, на 24 март соопшти дека нејзините системи за воздушна одбрана пресретнале и уништиле вкупно 19 дронови кои ја таргетирале Источната покраина на земјата во одделни напади во период од два часа.

Велика Британија објави дека ќе распореди системи за воздушна одбрана со краток дострел во регионот за да се спротивстави на бранот ирански напади врз земјите од Персискиот Залив.

Премиерот на Велика Британија, Кир Стармер, изјави дека опремата ќе биде испратена во Бахреин, Кувајт и Саудиска Арабија. Системот против дронови „Рапид Сентри“ исто така ќе биде префрлен во Кувајт, а британски воен брод е распореден во источниот Медитеран.

Според АФП, британските претставници велат дека военото присуство на земјата во регионот достигнало највисоко ниво во последните 15 години, а оперативните летови се зголемени во поддршка на неколку земји во регионот.

Украина објави дека Русија лансирала 426 беспилотни летала и ракети, додека мировните преговори останале на „пауза“ поради тековниот конфликт на Блискиот Исток.

Најмалку четири лица загинале, а десетици други биле повредени во рускиот напад во текот на ноќта што погодил неколку региони низ земјата, соопштија украинските власти на 24 март.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека „се во тек напори за закрепнување“ по рускиот напад, истакнувајќи дека „е пријавена штета во 11 региони“.

„Уште една ноќ руски терор против Украина“, напиша министерот за надворешни работи Андриј Сибиха по смртоносниот напад.

„Кога Русија не успева на бојното поле и не може да ја наметне својата волја на преговарачката маса, таа прибегнува кон терор против цивилите. Типични методи на руски криминалци“, рече Сибиха и додаде:

„Притисокот врз Русија мора да се засили без одлагање. Санкциите мора да бидат посилни. Двесетиот пакет на ЕУ мора да се усвои. Флотата во сенка мора да биде закотвена“, напиша Сибиха во објава на X.

Молдавската претседателка Маја Санду го осуди рускиот напад како „воен злостор - и напад врз сите нас“.

„Ноќните напади ја прекинаа клучната енергетска врска на Молдавија со Европа. Постојат алтернативни патишта, но ситуацијата останува кревка. Само Русија ја носи одговорноста“, напиша таа во објава на X.

Според украинските воздухопловни сили, Русија лансирала 34 ракети и 392 дронови, вклучувајќи седум балистички Искандер, 23 крстосувачки и четири водени ракети воздух-воздух. Украинската војска вели дека нејзините воздухопловни сили пресретнале 365 дронови и 25 ракети.

Во своето вечерно обраќање само неколку часа пред рускиот напад, претседателот Зеленски, повикувајќи се на разузнавачки извештаи, предупреди за можен руски напад во голем обем и ги повика граѓаните да останат будни на сигналите за воздушен напад.

Во меѓувреме, руското Министерство за одбрана соопшти дека нивните сили пресретнале 55 украински беспилотни летала во текот на ноќта, еден ден откако Украина погоди резервоар за гориво во пристаништето Приморск во Балтичкото Море, најголемиот западен центар за извоз на нафта во земјата.

Најновите напади се случија откако Русија објави дека трилатералните разговори меѓу Вашингтон, Москва и Киев, насочени кон завршување на војната во Украина, се на „пауза поради ситуацијата“ по почетокот на војната со Иран.

„Ова е пауза, од очигледни причини“, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, за новинарите, додавајќи дека штом „нашите американски партнери“ ќе можат да обрнат поголемо внимание на украинските работи, Москва се надева дека паузата може да заврши и дека може да се одржи нова рунда разговори.

Иранските медиуми на 24 март објавија дека израелско-американските напади биле насочени кон два гасни објекти и еден цевковод, неколку часа откако американскиот претседател Доналд Трамп се повлече од својата закана за напад на енергетската инфраструктура.

„Како дел од тековните напади извршени од ционистичкиот и американскиот непријател, цел биле зградата на администрацијата за гас и станицата за регулирање на притисокот на гасот на улицата Кавех во Исфахан“, соопшти новинската агенција Фарс.

Објектите во централен Иран биле „делумно оштетени“, додаде Фарс, кој беше единствениот ирански медиум што извести за инцидентот.

Се вели дека нападот бил насочен и кон гасоводот на електраната Хорамшахр, на југозападот од земјата.

„Проектил ја погодил областа надвор од станицата за преработка на гасоводот Хорамшахр“, објави Фарс, цитирајќи го гувернерот на градот што се граничи со Ирак.

Не е прецизиран обемот на штетата.

Трамп во понеделник за АФП изјави дека „работите одат многу добро“ со Иран, кратко откако објави разговори со Техеран и петдневна пауза за напади кон електраните на Исламската република.

Наглиот пресврт на ставот на Трамп кон Иран се случи неколку часа пред истекот на дводневниот ултиматум според кој тој се закани дека ќе ги нападне иранските електрани ако Техеран не го отвори повторно стратешкиот Ормуски теснец.

Сепак, иранските медиуми вчера, 23 март објавија дека нема преговори за завршување на војната.