Мисијата на Советот за безбедност на Обединетите Нации денеска ја завршува посетата на Косово, по што заминува за Виена на разговори со претставникот на Светската организација за идниот косовски статус Марти Ахтисари. Делегацијата денеска престојува во неколку села населени од срби. Цел на посетата е подетално информирање за состојбата на Косово пред најавената резолуција за статусот на Косово.

Британскиот премиер Кир Стармер изјави дека работи со сојузниците на план за повторно отворање на Ормускиот теснец. Лидерот на Велика Британија се спротивстави на барањата на американскиот претседател Доналд Трамп да испрати воени бродови на Кралската морнарица за да помогнат во обезбедувањето на виталната транспортна рута за нафта и гас, која ефикасно беше затворена за танкери поради војната со Иран.

Тој рече дека Велика Британија работи со земјите, вклучувајќи ги и европските сојузници, на „одржлив план“ за ублажување на кризата, која ги зголеми глобалните цени на нафтата.

Премиерот, исто така, постави мерки за ублажување на притисокот врз трошоците за живот во Велика Британија, со план за помош на домаќинствата кои зависат од нафта за греење.

На прес-конференцијата на Даунинг стрит, Стармер рече дека нема да дозволи Велика Британија да биде вовлечена во „поширока војна“ на Блискиот Исток.

„Работиме со сите наши сојузници, вклучувајќи ги и нашите европски партнери, за да составиме одржлив колективен план што може да ја врати слободата на навигација во регионот што е можно побрзо и да ги ублажи економските влијанија“.

Американскиот претседател предупреди дека иднината на НАТО може да биде доведена во прашање доколку сојузниците не се согласат со неговото барање да обезбедат бродови. Велика Британија потенцијално би можела да испрати беспилотни летала за лов на мини во регионот, наместо воен брод, иако Стармер инсистираше дека не се донесени конечни одлуки.

Трамп рече дека НАТО се соочува со „многу лоша“ иднина доколку неговите земји-членки не помогнат, додавајќи: „Ќе видиме дали ќе ни помогнат, бидејќи долго време велев дека ние ќе бидеме таму за нив, но тие нема да бидат таму за нас“.

Во интервју за „Фајненшл тајмс“, Трамп го повтори својот повик за сојузничка помош во Ормутскиот теснец, велејќи: „Соодветно е луѓето кои се корисници на теснецот да помогнат за да се осигура дека ништо лошо не се случува таму“.

Тој претходно апелираше до Велика Британија, Кина, Франција, Јапонија и Јужна Кореја да испратат бродови за да ја обезбедат рутата.

Трамп повторно го нападна Стармер поради неговото одбивање да им дозволи на американските сили да ги користат британските бази во почетниот бран напади врз Иран.

„Велика Британија може да се смета за сојузник број еден, со најдолг стаж итн. и кога побарав да дојдат, тие не сакаа да дојдат“, изјави тој за Фајненшл тајмс.

Запрашан за ситуацијата со Ормускиот теснец, Стармер рече:

„Тоа е дискусија, сè уште не сме во фаза на донесување одлуки, сакам навистина да го нагласам тоа. Ќе мора да биде нешто што ќе биде договорено од што е можно повеќе партнери, тоа е мојот цврст став. Сè уште не сме во таа фаза, но работиме напорно“, изјави Стармер.

Во меѓувреме реагираше и официјален Берлин. Германската влада го отфрли повикот на Трамп до сојузниците во НАТО да помогнат во заштитата на комерцијалниот бродски превоз во Ормутскиот теснец од иранските напади кои ги зголемија цените на нафтата.

„Оваа војна нема никаква врска со НАТО. Тоа не е војна на НАТО“, изјави портпаролот на владата Стефан Корнелиус во Берлин, додека многу западни сојузници на Вашингтон сугерираат дека САД и Израел немаат никој друг освен себеси да бидат виновни за превирањата на глобалните пазари на нафта предизвикани од нивната војна против Иран.

Додека многумина во 32-члената одбранбена алијанса, вклучително и Германија, се согласија дека раководството во Техеран претставува закана, сојузниците сè повеќе го критикуваат Трамп за она што го сметаат за недостиг на стратегија за ставање крај на војната.

Премиерот на ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина, Саво Миниќ, денеска, 16 март, поднесе оставка.

На прес- конференција, Миниќ изјави дека се консултирал со претседателот на РС, Синиша Каран, и дека тој повторно ќе го номинира за мандатот.

Миниќ, кој е член на Сојузот на независни социјалдемократи, партијата на Милорад Додик, додаде дека има поддршка од мнозинството во Народното собрание на РС.

Тој рече дека се одлучил за овој потег за да ја обезбеди легалноста и легитимитетот на Владата и изјави дека има забелешки и од Меѓународната заедница, без да објасни на што конкретно мисли.

Ова е втор пат во последните неколку месеци Миниќ да поднесе оставка и да објави дека повторно ќе биде избран.

Претходниот министер за земјоделство на РС, Саво Миниќ, беше назначен за премиер на ентитетот на 2 септември минатата година.

На 23 јануари, Уставниот суд на Босна и Херцеговина одлучи дека оваа влада не е уставна, бидејќи Милорад Додик, кој тогаш се претстави како претседател на РС, го предложи за мандатар минатиот август.

Според Уставот на РС, мандатарот може да го номинира само претседателот на ентитетот, а таа позиција му беше одземена откако пресудата за непочитување на одлуките на високиот претставник стана правосилна, со која му се забранува вршење политички функции во период од шест години.

Неколку дена пред одлуката на Уставниот суд на Босна и Херцеговина, Миниќ поднесе оставка, па за мандатар го предложи тогашната заменик-претседателка на РС, Ана Тришиќ Бабиќ, па тој повторно беше назначен на истата позиција.

Ќамил Дураковиќ, потпретседателот на РС, побара од Уставниот суд на РС да ја оцени уставноста на изборот на Тришиќ Бабиќ на таа позиција, со оглед на тоа што Уставот на ентитетот не ја признава функцијата вршител на должноста претседател.

На 25 февруари, Уставниот суд на РС ја суспендираше постапката за оценување на уставноста на нејзиното назначување.

Израелската војска во последните денови започна „ограничени и насочени копнени операции“ на југот од соседен Либан, соопшти војската во понеделник, 16 март. Целта е да се таргетираат активните членови на милицијата Хезболах, поддржана од Иран, во областа, како и нејзината инфраструктура, соопшти војската.

Се вели дека копнените операции се „дел од пошироки одбранбени мерки“ за заштита на жителите во северен Израел.

„Тајмс оф Израел“ во текот на викендот објави дека израелските копнени трупи убиле десетици припадници на милицијата Хезболах во судирите во јужен Либан. Министерството за одбрана на Израел го потврди извештајот.

Уништени се складишта за оружје, команден центар и набљудувачки места на Хезболах.

Во Либан постои загриженост за поголема копнена офанзива од страна на Израел.

Според новинскиот портал „Аксиос“, повикувајќи се на израелски и американски претставници, Израел има намера да ја преземе контролата врз целата област јужно од реката Литани за да ја демонтира воената инфраструктура на Хезболах.

Хезболах е вооружена и политичка организација во Либан, а Израел ги напаѓа нивните објекти затоа што ги смета за воена закана и сака да го намали нивниот ракетен и воен капацитет. Израел смета дека групата е поддржана од Иран и претставува безбедносна закана.

Министрите за надворешни работи на Европската Унија в понеделник, 16 март треба да разговараат за војните во Украина и на Блискиот Исток како и за последиците од борбите.

Се очекува украинскиот министер за надворешни работи, Андриј Сибиха, да им се придружи на своите колеги од ЕУ преку видео врска за брифинг за најитните потреби на неговата земја во нејзината одбрана од Русија.

Поддршката на ЕУ за Киев претрпе неуспех минатиот месец кога 27-те земји-членки на блокот не успеаја едногласно да се договорат за нови мерки за помош на време за 4-годишнината од целосната инвазија на Русија.

Дваесеттиот пакет санкции за Русија, како и пакетот за финансиска помош во вредност од 90 милијарди евра (103 милијарди долари), сè уште се блокирани поради отпорот од Унгарија и Словачка.

ЕУ, исто така, постојано предупредува на можни последици за Украина од конфликтот на Блискиот Исток. Европската комисија вели дека Москва имала огромна корист од зголемувањето на цените на горивата откако започна војната во Иран, со дополнителни дневни заработки од 150 милиони евра од продажбата на нафта.

Ова доаѓа по години напори на ЕУ да ги ограничи приходите на Русија од фосилни горива со цел да ја ограничи нејзината способност да ја финансира војната против Украина.

Конфликтот, исто така, ги исцрпи воените ресурси, при што системите за воздушна одбрана и другите средства се повеќе се потребни надвор од воениот фронт во Украина, бидејќи Иран возвраќа на воздушните напади на САД и Израел со напади низ делови од Блискиот Исток.

Во врска со Иран, се очекува министрите на ЕУ формално да одобрат нови санкции насочени кон иранските функционери и организации, како што објави минатата недела највисокиот дипломат на блокот, Каја Калас.

Филмот „Господин Никој против Путин“ - за млад руски наставник кој тивко се спротивставува на војната на Кремљ против Украина - го освои Оскарот за најдобар документарен филм, на 98-то доделување на филмските награди „Оскар“.

Филмот, во режија на Дејвид Боренштајн и наставникот Павел Таланкин, го следи Таланкин додека работи во училиште во сиромашниот рударски град Карабаш на Урал.

Филмот користи снимки направени од Таланкин во период од две години за да покаже како руската влада на претседателот Владимир Путин ги индоктринира учениците со провоени пораки.

На барање на руското Министерство за образование, Таланкин, кој има 35 години, помогна во снимањето на провоените пропагандни напори во основно училиште во Карабаш. Но, претставниците на Министерството не се сомневаа дека тој ќе ги претвори своите снимки во документарец за руската кампања за „патриотско образование“ за учениците.

Таланкин го документира сопствениот прогон и на крајот прогон во филмот, кој The Hollywood Reporter го нарече „трогателна, интимна хроника“.

„Господин Никој против Путин“ е за тоа како ја губите вашата земја, а она што го видовме додека работевме со овој материјал е дека ја губите преку безброј мали, ситни акти на соучество“, рече режисерот Боренштајн на сцената, стоејќи до Таланкин.

„Кога сме соучесници, кога владата убива луѓе на улиците на нашите големи градови, кога не кажуваме ништо, кога олигарсите ги преземаат медиумите и го контролираат начинот на кој ги создаваме“, додаде Боренштајн.

„Нереално е“

Пред церемонијата во Лос Анџелес, Таланкин рече:

„Да ми кажевте пред две години дека работите ќе бидат вакви, ќе ви се смеев во лице. Нереално е - вакви работи едноставно не се случуваат“, рече тој.

Таланкин, познат и како Паша, избегал од Русија во летото 2024 година со хард дисковите што ќе станат основа на документарниот филм.

Таланкин се сретнал со Боренштајн преку интернет, изјавил тој за CBS, и снимал две години додека Боренштајн режирал од далечина од Европа.

Во февруари, филмот ја освои и наградата БАФТА во Лондон за најдобар документарен филм.

Папата Лав XIV, првиот папа роден во САД, упати итен повик за прекин на огнот во војната меѓу САД и Израел со Иран за време на молитвите пред десетици илјади луѓе собрани на плоштадот „Свети Петар“ во Рим, јави агенцијата ДПА.

„Во името на христијаните од Блискиот Исток и на сите жени и мажи со добра волја: Престанете со огнот! Нека се отворат повторно патиштата на дијалогот“, рече папата, цитиран од новинската веб-страница на Ватикан.

„Никогаш нема да доведат до правдата, стабилноста и мирот што ги чекаат народите“, рече папата.

Тој внимаваше да избегне директно обвинување за војната, која започна со офанзива од САД и нивниот близок сојузник Израел. Сепак, неговата критика за нападите врз „училиштата“ доаѓа во време кога САД се соочуваат со континуиран надзор поради нивната сомнителна вмешаност во бомбардирањето на иранско училиште, при што загинаа десетици млади ученички.

„Ја обновувам мојата молитвена близина до сите оние кои ги загубија своите најблиски во нападите што ги погодија училиштата, болниците и станбените области“, рече папата Лав XIV.

Осврнувајќи се на ситуацијата во Либан, тој рече: „Се надевам на патишта на дијалог што можат да ги поддржат властите во земјата во спроведувањето трајни решенија за сериозната криза што е во тек, за општото добро на целиот либански народ“.

Папата Лав XIV го посети Либан за време на својата прва посета во странство како папа минатата година.

Шест лица загинаа во руски напади со беспилотни летала и ракети, а десетици беа повредени низ цела Украина, додека Киев соопшти дека цел на нападот биле пристаниште и рафинерија за нафта во јужниот руски регион Краснодар.

Во рускиот напад, првенствено насочен кон енергетската инфраструктура на Киев, беа употребени околу 430 беспилотни летала и 68 ракети од различни типови, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски на 14 март, кога неговата земја го одбележа националниот ден на волонтерството.

„За жал, имаше и напади и штети врз обични домови, училишта и цивилни бизниси“, напиша Зеленски на Телеграм, повикувајќи на спроведување на договорите за воздушна одбрана со европските партнери на Украина.

Шефот на воената администрација на Киев, Микола Калашник, рече дека пет лица се убиени во регионот, а уште 15 се повредени. „Тројца од нив се во сериозна состојба, двајца моментално се на операција“, додаде тој.

Уште едно лице е пријавено за убиено во Запорожје, додека локалните власти соопштија дека најмалку пет други украински региони биле цел на руски напади.

Во меѓувреме, украинската војска на 14 март соопшти дека ги погодила рафинеријата за нафта Афипски и пристаништето Кавказ во јужниот руски регион Краснодар. Во соопштението се додава дека нападите предизвикале пожар во рафинеријата за нафта и штета за пристаништето.

Иако руските власти не го коментираа веднаш инцидентот, украинските и руските канали на Телеграм објавија видеа генерирани од корисници кои се чини дека прикажуваат експлозии и чад во областа.

Нападот следувше по одлуката на Соединетите Американски Држави привремено да ги укинат санкциите врз руската нафта за да ги стабилизираат глобалните енергетски пазари во услови на воена кампања против Иран.

Киев изјави дека овој потег би можел да додаде околу 10 милијарди долари во воениот фонд на Кремљ.

На 12 март, и Киев и Москва потврдија дека уште една рунда трилатерални разговори во кои учествуваат Русија, Украина и САД е одложена, додека на 13 март, украинската војска пријави 153 судири по линијата на фронтот во текот на денот.

„Русија ќе се обиде да ја искористи војната на Блискиот Исток за да предизвика поголемо уништување тука во Европа, во Украина“, рече Зеленски на 14 март.

Иран долго време е сојузник на Русија, снабдувајќи ја со воена опрема и технологија во воените напори на Москва против Украина.

Неколку земји од Персискиот залив, вклучувајќи ги Саудиска Арабија, Кувајт, Обединетите Арапски Емират(ОАЕ) и Катар пријавија нови напади со ракети и беспилотни летала во тековната војна со Иран.

Саудиското Министерство за одбрана соопшти дека шест балистички ракети биле пресретнати и уништени над покраината Ал-Карџ доцна на 14 март.

Официјални лица, исто така, изјавија дека претходно биле пресретнати неколку беспилотни летала, главно во источниот дел од земјата.

Во областа Ал-Карџа се наоѓа и воздухопловната база Принц Султан, која ја користат и американските сили и која била цел неколку пати од почетокот на војната.

Во Кувајт, Управата за цивилно воздухопловство соопшти дека меѓународниот аеродром бил исто така цел на неколку напади со беспилотни летала на 14 март, при што бил оштетен радарскиот систем, иако не се пријавени повредени.

Кувајт привремено го затвори својот воздушен простор.

Во ОАЕ, воздушната одбрана пресретна беспилотно летало над емиратот Фуџаира, но остатоци што паднаа на земјата предизвикаа пожар. Канцеларијата за медиуми на Фуџаира објави дека се во тек операции за гаснење на пожарот и дека е повреден еден јордански државјанин.

Пристаништето Фуџаира се смета за еден од клучните регионални центри за складирање и транспорт на нафта.

Катарското Министерство за одбрана соопшти дека во текот на денот земјата била цел на четири балистички ракети и неколку беспилотни летала, од кои сите биле пресретнати и уништени од катарските вооружени сили.

Американскиот претседател Доналд Трамп на 28 февруари соопшти дека Вашингтон почнал „големи борбени операции“ против Иран, во координација со израелските сили. Нападите во Техеран беа насочени кон највисоките нивоа на раководството на Исламската Република. Иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, беше убиен во американските и израелските воздушни напади.

Од друга страна, пак, Иран испука стотици ракети и беспилотни летала насочени кон американските воени бази, како и клучни енергетски и комерцијални локации во Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Бахреин и Катар – сите американски сојузници.

Владата на Косово се согласи да издава привремени дозволи за престој во траење од 12 месеци на припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи и ги признава личните карти издадени од српските власти, што ќе ги ублажи последиците од целосната имплементација на Законот за странци и возила.

Според најновото соопштение на косовските власти, целосната имплементација на Законот за странци и возила ќе почне на 15 март.

Врз основа на овoj закон, сите кои немаат косовски документи ќе мора да добијат дозвола за престој, додека возилата со странски регистарски таблички нема да можат да учествуваат во сообраќајот во Косово подолго од три месеци или врз основа на овластување.

Новите мерки за олеснување за припадниците на српската заедница доаѓаат по состанокот меѓу специјалниот претставник на Европската Унија за дијалогот меѓу Косово и Србија, Питер Соренсен, и косовскиот премиер Албин Курти на 14 март.

Членовите на српската заедница во Косово, нивните политички претставници и граѓанскиот сектор се противат на целосното спроведување на законот за странци и сообраќај.

Нивното образложение е дека тоа негативно ќе влијае врз припадниците на малцинските заедници, како и врз здравствениот и образовниот сектор што функционира во српските заедници во рамките на српскиот систем.

Имено, Законот за странци би влијаел врз припадниците на српската заедница кои немаат косовски документи, но живеат, работат или студираат на Косово. На пример, на Универзитетот во Северна Митровица - кој работи во српскиот систем - граѓаните на Србија би морале да имаат работна дозвола или дозвола за престој да работат или студираат.

Инаку, според упатствата и брошурите објавени од косовското Министерство за внатрешни работи, секој што нема косовски документи од 16 март ќе мора да има привремена дозвола за престој и да исполнува други услови пропишани со закон, во зависност од целта на престојот, за потребите на студирање, семејно обединување, хуманитарни причини, научни истражувања и други околности предвидени со закон.

Дозволата за престој мора да се побара во рок од 72 часа од влегувањето во Косово.

Целосната имплементација на Законот за странци и возила во Косово е остро критикувана од Белград, со оцена дека станува збор за „дискриминаторски мерки“.

Заедницата на општини со српско мнозинство беше договорена во 2013 година со првиот Бриселски договор, принципите беа договорени во 2015 година, а се споменува и во Договорот за патот кон нормализација на односите, кој Косово и Србија го прифатија во 2023 година.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека американските сили „целосно уништиле“ воени објекти на стратешкиот остров Харг во Иран во „еден од најмоќните бомбардирања“ во историјата на Блискиот Исток и рече дека американската морнарица наскоро ќе започне со придружба на бродови низ Ормутскиот теснец.

„Пред неколку моменти, по моја наредба, Централната команда на Соединетите Американски Држави изврши еден од најмоќните бомбардирања во историјата на Блискиот Исток и целосно ја уништи секоја воена цел во крунскиот скапоцен камен на Иран, островот Харг“, напиша Трамп на социјалните мрежи.

„Нашето оружје е најмоќното и најсофистицираното што светот некогаш го видел, но, од причини на пристојност, јас избрав да не ја уништам нафтената инфраструктура на островот“, напиша тој.

Сепак, Трамп го предупреди Техеран дека доколку Иран „или некој друг“ направи нешто за да го спречи превозот низ теснецот, тој ќе ја „преиспита“ одлуката да не ги уништува нафтените наоѓалишта на островот.

Иранскиот остров Харг е главниот излез за извоз на нафта, кој служи како терминал за околу 90 проценти од иранскиот извоз на нафта. Се наоѓа на околу 24 километри од иранскиот брег и на околу 480 километри северно од Ормутскиот теснец.

Неколку часа подоцна, иранските државни медиуми потврдија дека американските сили нападнале воени објекти на островот Харг. Новинската агенција Фарс, која е блиска до Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГК), објави дека слушнале „повеќе од 15 експлозии“ на островот и дека од областа се издига густ чад.

Медиумот соопшти дека САД ја таргетирале воената опрема и тврдеше дека системите за воздушна одбрана на Харг не се оштетени.

Радио Фарда, сервис на Радио Слободна Европа, не беше во можност независно да го потврди извештајот.

Иранската војска претходно се закани дека ќе нападне нафтени полиња поврзани со САД во регионот доколку биде погодена која било иранска енергетска инфраструктура.

Овој развој на настаните се случи откако Пентагон почна да ги засилува своите сили на Блискиот Исток, испраќајќи нов јуришен брод со експедициска единица на морнарицата откако Трамп вети интензивирани напади во следната недела.