Зошто секоја година Путин е најпопуларен во Србија?

Знамето со буквата „Z“, симбол на руската инвазија на Украина, е слика од Белград на годишнината од војната.

Извици на десничарските групи „Смрт на Украина“ и „Слава на Русија“ наспроти руските антивоени активисти кои одговараа со „Не за војната“ и „Русија без Путин“.

Вака беше одбележана четвртата годишнина од руската инвазија на Украина во Србија, земјата каде што рускиот претседател Владимир Путин е најпопуларен.

Русинката Наталија за Радио Слободна Европа за време на антивоениот митинг на кој учествуваше изјави дека чувствува поддршка за Путин меѓу населението.

„Всушност, не насекаде. Тие се претежно постари луѓе кои некако се под руска пропаганда, бидејќи таа се шири тука. Млади луѓе, не толку“, рече таа.

Таа живее во Србија во последните три и пол години и покрај десничарските протести, се чувствува доста безбедно, како што вели, побезбедно отколку во Русија.

„Дури и ако имаме различни мислења, луѓето во Србија обично не се агресивни и прифаќаат дека можеме да имаме различни мислења“, додаде таа.

Истражувањето за глобалната поддршка за светските лидери покажува дека Владимир Путин има најголема поддршка во Србија, земјата каде што илјадници Руси пронајдоа дом од почетокот на војната.

Според анкетата на Галуп Интернешнл објавена во февруари, 37 проценти од граѓаните го поддржуваат Путин во Србија.

Видете и ова: Интервју: Дали Путин е модерен цар?

Саша, Русинка која живее во Белград во последните неколку години, за РСЕ изјави дека била свесна за проруските напори, но не и до кој степен тие биле длабоко вкоренети.

„Во исто време, имам тешки и мешани чувства за тоа бидејќи од 2022 година живеам тука како дежа ву за она што постепено се случуваше во Русија“, рече таа.

Србија е единствената земја во Европа, во која Галуп спроведе анкета, со поддршка за Путин. Во сите други земји, Путин доби негативни оценки.

Саша вели дека по пристигнувањето во Србија, имала поинаква визија за земјата.

„За мене, тоа отсекогаш било општество кое е повеќе ориентирано кон Европа, кое се гледа себеси во демократска иднина, кое изгледало похумано и посвесно од руското општество во тоа време“, вели таа.

Од друга страна, Марко Стојановиќ од Белград вели дека Путин е силен, успешен политичар, но дека во последните години имал проблеми во водењето на надворешната и внатрешната политика.

„Од друга страна, оние што избегале од Русија доаѓаат кај нас и имаат сосема поинаква слика за Русија, за Путин, па вистината е некаде помеѓу“, додава тој.

Филип Златановиќ е убеден дека Путин и неговите луѓе прават повеќе штета отколку корист.

„Тие не можат да патуваат никаде, не се во банкарскиот систем, нивната економија е... Не знам како се издржуваат“, вели тој.

Зошто го „сакаат“ Путин во Србија?

Дури ни четиригодишната руска инвазија на Украина, која одзеде животи на 15.000 цивили во таа земја според проценките на Обединетите нации, не го промени расположението кон Путин во Србија.

За историчарот Милан Ст. Протиќ, тоа е резултат на агресивна кампања и пропаганда што се одвива со години.

„Кога се пласира од сите страни и на толку систематски начин, тогаш може да се очекува само еден таков ефект“, изјави за РСЕ, Ст. Протиќ.

Илјадници луѓе го поздравија Путин пред црквата „Свети Сава“ за време на неговата последна посета на Белград во јануари 2019 година.

„Ви благодарам за вашето пријателство. Ви благодарам за вашето пријателство“, им рече Путин на насобраните луѓе, кои дојдоа да ја покажат својата поддршка за рускиот претседател на покана на Српската напредна партија, партијата на претседателот Александар Вучиќ.

Според проценката на полицијата, имало повеќе од 100.000 од нив, а седум години подоцна, Путин се чини дека не е заборавен.

Неговиот лик може да се види на мурали на ѕидовите на зградите и сувенири во центарот на Белград кои ги пречекуваат туристите.

Социологот Дарио Хајриќ смета дека популарноста на Путин зборува помалку за Русија, а повеќе за локалната фасцинација со фигурата на „оној што ги држи работите под контрола“.

„Нашата политичка класа внимателно ја негува фасцинацијата на овој субјект со авторитетот и „цврстата рака“ за да можеме полесно да ги прифатиме во локални контексти“, изјави тој за РСЕ.

Како се менува матрицата на настаните?

Повикувајќи се на традиционалното пријателство со Русија, официјален Белград упорно ја наметнува својата одлука да не воведува санкции кон Москва, и покрај предупредувањата од Брисел и Вашингтон.

Србија, која зависи од увозот на гас од Русија, е меѓу ретките европски земји кои не се приклучија на санкциите на Европската Унија, иако е кандидат за членство во ЕУ.

Социологот Дарио Хајриќ вели дека формално Србија е европски кандидат, но информативно е длабоко потопена во проруски наративи и митови за тоа што не припаѓа на западната цивилизација.

„Домашните власти одржуваат рамнотежа со децении: формално патот кон ЕУ, но со постојано затоплување на идејата за Русија како заштитник“, вели тој.

Српските власти се потпираат и на поддршката од Москва во меѓународните организации во спротивност со независноста на Косово, додека под покровителство на ЕУ водат преговори со Приштина за нормализација на односите.

Видете и ова: „Бунтот“ на Пригожин и предизвикот за Путин

Српските власти велат дека нема да се откажат од пријателството со Русија. Покрај поддршката на територијалниот интегритет на Украина и обезбедувањето хуманитарна помош на таа земја, Белград не ги прекина врските со Кремљ.

Во провладините таблоиди се величат успесите на руската армија на фронтот, а украинската страна е напишана како непријател.

Анкета на Делегацијата на ЕУ во Србија од крајот на минатата година и почетокот на оваа година покажа дека само 8 проценти од граѓаните ја гледаат Русија како виновник за војната во Украина. Повеќето ги доживуваат НАТО, САД и Украина како виновници.

Социлогот Дарио Хајриќ вели дека ако Русија со години е симбол на „заштитник“ или противтежа на Западот, тогаш веста за инвазијата не ја менува таа рамка, туку толкувањето на инвазијата.

„Станува „провоцирано“, „неопходно“, „геополитичко“, сè друго освен она што би го соборило постоечкиот наратив“, наведува тој.

Хајриќ додава дека домашните медиуми, копирајќи ги руските, многу брзо ја препакувале инвазијата во „геополитички конфликт на големите сили“ во кој Путин бил принуден да се брани.

Спутник и РТ (Русија денес) работат во Србија, додека српскиот претседател Александар Вучиќ истакнува дека Србија е единствената земја во Европа каде што руските медиуми работат непречено.

Во март 2022 година, Европската Унија го суспендираше емитувањето на Спутник и РТ до крајот на агресијата врз Украина и додека Русија и медиумите блиски до неа не го спречат ширењето на дезинформации и манипулација со информации.

Средбите со Путин се поретки, но не се прекинуваат

Вратите на Белград се отворени за руските претставници, кои се претежно под европски и американски санкции.

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, кој претходно го нагласуваше бројот на средби со Путин, ги намали од февруари 2022 година.

Но, тој не ја одби поканата на Путин да учествува на воената парада во Москва на 9 мај 2025 година, по повод Денот на победата над нацизмот во Втората светска војна.

Потоа Вучиќ се сретна со Путин во Кремљ, по што рече дека Србија и Русија треба да ја зголемат и зајакнат соработката во сите области.

Неколку месеци претходно, тогашниот вицепремиер на Србија, Александар Вулин, беше многу поконкретен кога се сретна со Путин во Владивосток.

Во септември 2024 година, Вулин го увери Путин дека Србија не е само стратешки партнер, туку и сојузник на Русија, наведувајќи дека поради ова, притисокот врз Србија е „огромен“.

Замолен да се осврне на традиционалните односи меѓу двете земји, историчарот Милан Ст. Протиќ вели дека нема традиционален сентимент кон Русија, туку пласирањето на такви проекции им одговарало на локалните власти.

„Така беше под Милошевиќ, а така е и денес. Оние во рускиот режим, чие олицетворение е Путин, го гледаат и го имаат својот најсигурен заштитник, патрон, тутор“, оценува тој.

И додека извиците „Србите и Русите се браќа засекогаш“ сè уште можат да се слушнат од улиците на Белград, Русија и Путин се гледаат сосема поинаку во остатокот од Европа.

Според „Галуп“, Путин добил најмала поддршка во Украина (98 проценти), по што следат скандинавските земји Данска (94), Шведска (94), Норвешка (90). Потоа во Полска (83) и Естонија (88 проценти).