Судбини на украински бегалци - ни на небо, ни на земја
Стојана Семенова со синот, среде реновирање на домот во Харкив
Украинската професорка со македонски корени, беше меѓу стотиците Украинци кои спас од војната побараа во Македонија. Една година од почетокот на руската инвазија, таа е вратена назад во родниот Харкив. Лошото македонско образование, го победило стравот од бомбите.
Кога пред една година, Русија почна да фрла бомби во Украина, Стојана Семенова, Украинка со македонски корени, заедно со синот и мајката најде прибежиште во Македонија, во селото Негорци каде живеат нејзините роднини. Една година подоцна, таа е вратена во родниот Харкив. Под постојани ракетни напади, го реновира својот дом и се обидува да има, колку што е можно, понормален живот.
За изминатата година вели дека била вистински ролеркостер. Прво, морала да се соочи со идејата дека во нејзината земја има војна, за потоа да дојде во Македонија. За време на посетата на РСЕ во Негорци, лани во април, Семенова како професорка по англиски јазик, онлајн им ги држеше часовите на своите украински ученици.
Првичниот план беше тука да останат неколку месеци, дури заврши војната. Идејата за подолг престој во земјава ја отфрлиле, поради малите можности за образование на нејзиниот деветгодишен син.
„Јас сум многу благодарна на Македонија, бидејќи кога бев апсолутно скршена, немав идеја што да правам, ме прифати, ми даде место, време, ми даде се. Но, прво, дома си е дома. Второ, образовните програми се далеку поразвиени, дури и во Украина, која е во војна. И не сакам никој да навредам, но така е. Јас не видов можности. Мојот син е причината зошто се вратив“, децидна е Семенова.
Бројот на луѓе кои избегале од Украина од 24 февруари, почетокот на руската инвазија врз земјата, се проценува на скоро 19 милиони. Нешто над 10 милиони сепак се вратиле назад, меѓу кои и Семенова со семејството. Во моментов има над 8 милиони украински бегалци низ Европа, што е околу 20% од украинското население.
Кај нас, едвај 400 Украинци побарале привремен престој во земјава, од хуманитарни причини. Во Министерството за образование и наука, ниту еден од нив не се обратил за школување на своето дете во македонскиот образовен систем.
Враќање дома
Назад во Украина, Семенова и синот одат на западот на земјата, во малото гратче Черновци. Сметаат дека е безбедно, затоа што е близу Полска, а далеку од Русија. Но и тука се појавува проблем. Русија во ноември почнува со гаѓање на енергетската инфраструктура во земјата, оставајќи без струја и греење милиони граѓани.
Малото Черновци, неподготвено за вакви ситуации, со денови е во темница и станува невозможно да се учи и работи. Истовремено, Харкив иако цело време е под руски ракетни напади, и лоциран само 30-тина километри од руската граница, скоро и да нема рестрикции. Причината за ова е подготвеноста на градските власти, и фактот што се работи за вториот најголем град во земјата. Па така, и покрај стравот, семејството носи нова одлука, да се вратат дома.
„Толку е страшно, што првите две недели мислев како ќе останам овде, бидејќи искрено, рацете ви се тресат, не можете да си ја соберете главата, смртно застрашувачки е. И потоа се разденува, живот продолжува, и си велиш- ако другите можат, можам и јас“, искрена е Семенова.
Обнова на разрушена зграда во Харкив, во руската инвазија
За Харкив таа вели дека е град на херои. Ракетни напади има на секои 3-4 дена, но нејзиниот син таму оди на базен, посетува специфични спортски тренинзи, има посебни лекции по цртање и професори кои му предаваат онлајн. Како дел од учителско семејство, овие нешта на Семенова и даваат привид на нормалност, заедно со забрзаната обнова на градот.
Па така, во целата таа атмосфера, таа си отвори и нова работа, реновирање на сопствениот дом. Низ смеа забележува дека веќе нема потреба да го чека вистинскиот момент за тоа.
„Место тоа, дојде војна. Затоа ако сакаш да направиш нешто, направи го сега“, додава професорката.
Руска инвазија врз Украина: Една година низ фотографии
1/32Кога руските трупи ја започнаа својата инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година, 53-годишната учителка Олена Курило беше повредена во напад на градот Чухујев.
„Никогаш не мислев дека такво нешто може да се случи. Никогаш не мислев дека ова навистина ќе се случи во овој живот“, рече таа.
2/32Украинските војници заземаат позиции на мостот во градот Киев на 25 февруари 2022 година. Откако започнаа воздушни напади врз градовите и воените инсталации и прелеваа трупи и тенкови од три правци, руските освојувачи на крајот стигнаа до предградијата на главниот град.
3/32Уништените руски оклопници прекрија улица во градот Буча во близина на Киев на 1 март 2022 година. Руските сили не успеаја да го опколат или заземат главниот град и на крајот се повлекоа од регионот.
4/32Марина Јацко влета во болница зад нејзиното момче, Федир, носејќи го нејзиниот 18-месечен син Кирило, кој беше погоден за време на гранатирањето на Мариупол на 4 март 2022 година. Кирило не преживеа.
6/32Жена ја прегрнува својата мачка во вагон во метрото во подземна метро станица што се користи како засолниште за бомби во Киев на 8 март 2022 година
11/32Украински војник поминува покрај остатоците од транспортниот авион Антонов Ан-225 Мрија на 2 април 2022 година.
Мрија, кој беше најголемиот авион на светот, беше уништен од руски напад на 27 февруари за време на борбите на аеродромот Антонов во Хостомел. Мрија, што значи „сон“ или „инспирација“, беше сакан од авијациските ентузијасти ширум светот.
12/32Влад Танјук (6), стои во близина на гробот на неговата мајка, Ира Танјук, во дворот на неговиот дом на периферијата на Киев на 4 април 2022 година. За смртта на неговата мајка се „обвинети“ гладот и стресот од руската инвазија.
13/32Јана Бачек ја утешуваат нејзиниот партнер Јевхен Власенко и нејзината мајка Љубов Хубарева додека тагува по телото на нејзиниот татко Виктор Хубарев (79), кој беше убиен во гранатирање во Харкив на 18 април 2022 година.
14/32Екипите за чистење се подготвуваат да работат на местото на рускиот напад во Киев на 28 април 2022 година, во кој беше убиена новинарката на РСЕ, Вира Хирич, која неодамна пред нападот се вселила во станбената зграда. Најмалку 10 други, наводно, биле повредени во нападот, кој се случи по средбата меѓу украинскиот претседател Володимир Зеленски и генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш.
16/32Оксана Баладина (23) во рацете на нејзиниот сопруг Виктор во болница во Лавов на 13 мај 2022 година. Оксана ги загуби двете нозе и четирите прсти на левата рака кога граната експлодираше во близина на нејзината куќа.
„Имаше експлозија. Чувствував како моите нозе да паѓаат во празнина веднаш потоа. Се обидував да погледнам наоколу и видов дека веќе немам нозе - само коски, месо и крв“, се сеќава таа.
18/32Украинци гледаат како спасувачите работат додека чекаат вести за нивните роднини кои се под урнатините на станбена зграда оштетена од руски воен напад во градот Часив Јар, во регионот Доњецк, на 10 јули 2022 година.
19/32Девојче, држејќи го своето куче, се збогува со баба и дедо од возот за евакуација што поаѓа од Покровск, во регионот Доњецк, на 2 август 2022 година.
Украинската влада издаде наредба до жителите да го напуштат регионот Доњецк поради загриженост дека можеби нема да има пристап до греење, струја, па дури и чиста вода за неговите жители.
20/32Луѓе се релаксираат на плажа додека чад и пламен се издигаат од руската воена воздухопловна база во окупираниот регион на Украина на Крим на 9 август 2022 година.
21/32На погреб во Буча на 31 август 2022 година, Анастасија Охрименко (26) ја тешат роднините и пријателите додека тагува за загубата на нејзиниот сопруг, Јуриј Стилјук, украински војник кој загина во борба.
22/32Украински војник држи лубеница додека ракета се лансира кон линијата на фронтот во регионот Доњецк на 3 септември 2022 година. Овошјето стана симбол на контраофанзивната операција на украинската војска за ослободување на градот Херсон, кој беше окупиран од Руските сили во март.
24/32Фотографиите ги доловуваат моментите пред и по ударот на беспилотно летало камиказе од Иран, управувано од Русија, во Киев на 17 октомври 2022 година.
26/32Постар брачен пар се прегрнува додека седи на клупа во градот Бахмут за време на затишјето на гранатирањето на 27 октомври 2022 година. Источниот украински регион е под напади од руските сили со месеци.
29/32Американската потпретседателка Камала Харис (лево) и тогашниот претседател на Претставничкиот дом Ненси Пелоси реагираат додека украинскиот претседател Володимир Зеленски на пратениците им подарува украинско знаме со автограм на војниците од првата линија во Бахмут додека се обраќа на заедничката седница на Конгресот во Вашингтон на 21 декември 2022 година.
Конфликтот во Украина е практично најголемата војна во Европа по Втората светска војна, која веќе остави десетици илјади загинати, го уништи украинскиот инфраструктурен систем и ја оштети глобалната економија. Според статистиките на Обединетите нации, руската војна предизвикала повеќе од 21.000 цивилни жртви од нејзиниот почеток, од кои 8.006 луѓе се убиени, а 13.287 ранети. Околу 90 отсто од цивилите, загинале во експлозии предизвикани од артилериски ракети и гранати.
И по една година, на Семенова и е тешко да прифати дека среде Европа, во 21 век, се случува војна. Затоа, најголема желба на Украинците е запирање на војната, но не под руски услови, децидна е таа. Така, вели, ќе остане ризикот Москва пак да почне војна во Украина.
Во меѓувреме, со генератори и под артилериски напади, животот во земјата продолжува. Семенова вели дека секој Украинец, потајно се надева дека Украина може да победи.
„Ние живееме на работ. Имаме надеж, но мора да се научиме да живееме во реалноста, без да мислиме на тоа. Само, ден по ден. Секогаш си кажуваме довидување, ама веќе не правиме планови. Си кажуваме - ќе се видиме, ако се е добро“, додава таа.
Професорката со македонски корени не размислува за враќање во Македонија, барем не за живеење тука. Можеби како турист, во Негорци, од каде се нејзините претци.
Новинарската кариера ја започува во 2005 година. Работи како репортер во неколку македонски телевизии, за подоцна кариерата ја продолжува во онлајн медиумите на различни мултимедијални содржини. Добитничка е на неколку новинарски награди. Во декември 2021 година почнува да работи во Радио Слободна Европа од Скопје.
