Огромната, богата со минерали покраина Белуџистан во Пакистан ги доживеа најголемите координирани напади досега од страна на сепаратистичките милитанти, кои водат растечки бунт против Исламабад.
Невидените напади го истакнаа неуспехот на пакистанската политика да се потпира на насилство и политичка репресија за да го задуши деценискиот бунт во стратешки важниот регион што граничи со Авганистан и Иран и е дом на маргинализирано малцинство Белуџи, велат експертите.
Според аналитичарите, вооружените групи го искористиле растечкиот гнев кон државата – која локалното население ја обвинува за експлоатација на природните ресурси на регионот и за сериозни кршења на човековите права – за да го прошират своето регрутирање. Сепаратистите и милитантите, исто така, усвоија посмртоносни тактики и се здобија со пософистицирано оружје.
За некои Белуџи, „вооружената борба е единствениот преостанат начин за соочување со политичката маргинализација и репресија“, вели Кија Балох, пакистански новинар и коментатор со седиште во Норвешка, која ги следела милитантните активности во регионот.
„Владата мора да се дистанцира од политиките што само го продлабочија незадоволството“, посочува тој.
Најголеми напади досега
На 31 јануари, Ослободителната армија на Белуџистан (БЛА), сепаратистичка милитантна група која се бори за одвојување на Белуџистан од Пакистан, изврши десетици истовремени напади во градови и места низ покраината, напаѓајќи полициски станици, воени објекти и банки. Некои од нападите траеја со денови.
Владата соопшти дека најмалку 30 цивили и 18 војници биле убиени во нападите. Властите соопштија и оти повеќе од 170 борци на БЛА биле убиени. Бунтовниците изјавија дека убиле повеќе од 200 припадници на државните безбедносни сили и изгубиле 34 борци.
Радио Слободна Европа (РСЕ) не беше во можност независно да ги потврди спротивставените тврдења од двете страни во ретко населениот регион, кој е недостапен за новинарите. Владата, исто така, воведе и исклучување на интернет услугите во покраината, што го отежнува потврдувањето на информациите.
По тридневни борби, на 4 февруари пакистанските безбедносни сили ја вратија контролата врз Нушки, град со околу 50.000 луѓе кој беше држен од сепаратистичките милитанти. Властите изјавија дека армијата користела беспилотни летала и хеликоптери против милитантите.
Обемот на нападите беше „без преседан“ во Белуџистан, каде што сепаратистите и милитантите традиционално се потпираа на класични герилски тактики на брзи напади и повлекувања, рече Балох.
„Ова ниво на оперативен капацитет на бунтовниците претставува драматична ескалација“, додаде тој.
Тлеечки бунт
Ослободителната армија на Белуџистан (БЛА) води бунт против пакистанската држава повеќе од 20 години, главно извршувајќи напади од мал обем врз владините сили. Сепак, групата стана поорганизирана и сè помоќна борбена сила во последниве години.
БЛА се смета за најголема вооружена група што работи во Белуџистан, најголемата и најсиромашна покраина во Пакистан. Експертите веруваат дека БЛА има неколку илјади членови.
Се верува дека групата, која е прогласена за терористичка организација од страна на САД, се здобила со американско оружје и воена опрема што ги оставиле американските и меѓународните сили откако се повлекле од соседен Авганистан во 2021 година.
БЛА, која е секуларна група, исто така усвои посмртоносни тактики што ги користат исламистичките милитантни групи, вклучувајќи самоубиствени напади, импровизирани експлозивни направи (IED) и таканаречени сложени напади во кои учествуваат повеќе напаѓачи и возила натоварени со експлозиви.
Експертите велат дека БЛА била успешна во регрутирањето млади лица. Околу 65 проценти од 15-те милиони жители на Белуџистан се под 30 години.
„Годините со спорови околу контролата на ресурсите, политичкото исклучување и репресивните мерки оставија простор за продолжување на насилството“, вели Имтијаз Балуџ, истражувач за Белуџистан со седиште во Исламабад.
Промена на курсот?
Експертите велат дека растечката сила на вооружените групи на Белуџистан ги открива границите на суровиот пристап на Исламабад кон решавање на бунтот во Белуџистан.
Моќната пакистанска војска честопати е обвинувана за користење брутални методи во обид да се смири регионот, вклучувајќи присилни исчезнувања, вонсудски убиства на политички активисти и осомничени сепаратисти, произволни апсења и тортура.
„Дијалогот е единствениот начин да се реши ова прашање“, изјави за Радио Машал на РСЕ, Ишак Балох, лидер на Националната партија – белуџиска националистичка парламентарна политичка партија.
„Локалното население мора да биде вклучено во таков процес бидејќи тие страдаат политички, економски и социјално“, додаде тој.
Сарфараз Бугти, главниот министер на Белуџистан и највисок избран функционер во покраината, се чини дека ги отфрла преговорите со БЛА.
„Тие сакаат да ја наметнат својата идеологија преку цевката на пиштолот и се обидуваат да го турнат народот во бескорисна војна“, изјави тој пред новинарите на 1 февруари.