Достапни линкови

Опциите на ЕУ за избегнување на енергетската криза поврзана со гасот


Русија вообичаено испорачува околу 40% од природниот гас што и е потребен на Европа (фотографија од датотека)

Необјаснетите оштетувања на гасоводите „Северен тек“ што минуваат под Балтичкото Море ги урнаа надежите дека протокот на руски гас до Европа ќе продолжи и оти ќе биде избегната енергетската криза оваа зима. ЕУ пак, работи на тоа целосно да се оттргне од зависноста од руски гас.

„Северен тек 1“ е неактивен од крајот на август поради одржување, што предизвика загриженост за снабдувањето во Европа. Русија, исто така, го прекина снабдувањето за неколку европски земји како Бугарија, Данска, Финска, Холандија и Полска и го намали протокот преку други гасоводи откако започна, како што Москва ја нарекува својата „специјална воена операција“ во Украина.


Кои се главните патишта за рускиот гас до Европа?


Русија вообичаено испорачува околу 40% од европскиот природен гас, главно преку гасоводи. Испораките минатата година беа околу 155 милијарди кубни метри. Преку Украина гасот оди главно во Австрија, Италија, Словачка и други источноевропски држави.

Ердоган даде наредба да започне изградбата на гасниот центар во Турција

Украинскиот преносен систем прогласи виша сила на влезната точка на гасоводот Сокрановка што минува низ територијата окупирана од Русија на истокот на земјата. Но, околу 42 милиони кубни метри дневно сè уште се испумпуваат низ Украина преку рутата Суџа.

Алтернативните рути кон Европа кои не одат преку Украина го вклучуваат гасоводот Јамал-Европа, кој минува низ Белорусија и Полска до Германија. Гасоводот Јамал-Европа има капацитет од 33 милијарди кубни метри, што е околу една шестина од извозот на руски гас во Европа.

Протоците се обратни и течат кон исток меѓу Полска и Германија од почетокот на оваа година и се намалуваат. Москва воведе санкции за сопственикот на полскиот дел од гасоводот Јамал-Европа. Сепак, Полска може да управува без обратен проток на гас на гасоводот Јамал, велат полските власти.

Гасоводите „Северен тек 1“ и „Северен тек 2“, изградени за снабдување со руски гас во Европа преку Германија, беа оштетени од експлозиите и ќе бидат потребни големи реконструктивни работи.

Германија ја прекина сертификацијата на новиот гасовод Северен тек 2 од Русија поради војната во Украина, па тој никогаш не стапи во функција.

Рускиот претседател Владимир Путин предложи во октомври да се изгради центар за гас во Турција како алтернативен пат за снабдување – план поддржан од турскиот претседател Таип Ердоган. Русија, исто така, вели дека може да пумпа гас преку линијата Северен тек 2, која не е оштетена, но Германија не се согласи на тоа.

Европските алтернативни добавувачи?

Некои земји имаат алтернативни опции за снабдување и европската гасна мрежа е поврзана за да може да се делат испораките, иако глобалниот пазар на гас беше тесен дури и пред украинската криза.

Германија, најголемиот европски потрошувач на руски гас, може да увезува гас од Британија, Данска, Норвешка и Холандија преку гасоводи.

Освен нуклеарната, кои се другите опции на Путин за ескалација со Западот

Норвешка, вториот најголем снабдувач на гас во Европа, зад Русија, го зголемува производството за да и помогне на Европската унија да ја постигне својата цел да стави крај на зависноста од руските фосилни горива до 2027 година.

Британската Centrica потпиша договор со норвешки Equinor за дополнително снабдување за следните три зими. Британија не се потпира на рускиот гас и може да извезува во Европа преку гасоводи.

Јужна Европа може да добие азербејџански гас преку Трансјадранскиот гасовод до Италија и Трансанадолскиот гасовод за природен гас (ТАНАП) преку Турција. Увозот на течен природен гас (LNG) во Европа се зголеми од производители како што се САД, Катар и други земји.

Но, непланираните прекини во овие земји поради производствениот капацитет, инцидентите и климатските опасности може да го намалат снабдувањето.

Европските терминали за ЛНГ, исто така, имаат ограничен капацитет за дополнителен увоз, а повеќекратните бродови што превезуваат ЛНГ не можат да обезбедат слотови за истовар на нивниот товар. Овие бродови може да почнат да бараат алтернативни пристаништа надвор од Европа.

Германија е меѓу неколкуте земји кои сакаат да изградат нови терминали за LNG. Планира да изгради пет. Полска, која се потпира на Русија за околу 50% од нејзината потрошувачка на гас или околу 10 милијарда метри квадратни, наведе дека може да набавува гас преку две врски со Германија.

Балтичкиот гасовод од Норвешка до Полска преку Данска започна со работа на 1 октомври, иако првично се полни со гас од Германија. Има капацитет до 10 bcm/годишно.

Полскиот претседател Анджеј Дуда, полскиот премиер Матеуш Моравјецки и данската премиерка Мете Фредериксен присуствуваат на отворањето на гасоводот Baltic Pipe помеѓу Норвешка, Данска и Полска, во Будно, Тлоцнија Газу Голениов, Полска, 27 септември 2022 година.
Полскиот претседател Анджеј Дуда, полскиот премиер Матеуш Моравјецки и данската премиерка Мете Фредериксен присуствуваат на отворањето на гасоводот Baltic Pipe помеѓу Норвешка, Данска и Полска, во Будно, Тлоцнија Газу Голениов, Полска, 27 септември 2022 година.

Отворањето на данскиот терминал за норвешкиот гас што треба да се испумпува преку новиот гасовод Балтички цевковод до Полска е одложен за речиси две недели до 1 ноември.

Полска, исто така, пушти во употреба нова гасна врска со Словачка во август и побара од Комисијата на крајот на септември да обезбеди финансирање за нов гасовод што ќе ја поврзува Чешката Република со нејзината мрежа и терминалите за ЛНГ.

Берлин и Мадрид не се откажуваат од изградбата на гасоводот преку Пиринеите

Шпанија и Германија се залагаат за изградба на нова гасна врска преку планините Пиринеи, но Франција се спротивстави на иницијативата, велејќи дека новите терминали за ЛНГ, кои можат да се направат да лебдат, би биле побрза и поевтина опција од новиот гасовод.

Други опции?

Неколку земји можат да се обидат да ја пополнат секоја празнина во снабдувањето со енергија со увоз на електрична енергија преку интерконекторите од нивните соседи или преку зајакнување на производството на енергија од нуклеарно, обновливи извори, хидроенергија или јаглен.

Достапноста на нуклеарната енергија опаѓа во Белгија, Британија, Франција и Германија, а централите се соочуваат со прекини како што стареат, се деактивираат или исклучуваат постепено. Нивото на хидроенергијата годинава падна поради слабите врнежи и топлотниот бран.

Европа се обидува да се префрли од јаглен за да ги исполни климатските цели, но некои извори се вратија назад за да се обезбеди доволно енергија за оваа зима и да го спречи растот на цените на енергијата.

Министрите за енергетика се согласија дека сите земји на ЕУ треба доброволно да ја намалат употребата на гас за 15% од август до март, во споредба со нивната просечна годишна употреба во текот на 2017-2021 година и воведоа цели ширум ЕУ за полнење на складиштето на гас.

Земјите низ Европа исто така се во подготовка за можен недостиг на електрична енергија и рационализирање на енергијата. Франција лансираше национален план за заштеда на енергија да се намали потрошувачката на енергија додека Британија предупреди на тричасовни планирани прекини на струја за домови и бизниси како последно средство.

Европската комисија предложи пакет итни мерки за справување со енергетската криза, вклучително и за земјите-членки да почнат заеднички да купуваат гас.

  • 16x9 Image

    Гоце Атанасов

    Со новинарство започна да се занимава за време на студиите по новинарство во Скопје. Работел во Млад борец, Нова Македонија, Македонската радио телевизија, А1 телевизијата и во Дојче Веле, а во Радио Слободна Европа е од започнувањето на емитувањето на македонски јазик.

XS
SM
MD
LG