Вести
Иран-Турција ќе биде домаќин на нуклеарните преговори
![Средба на иранските лидери и нуклеарните инспектори на ОН](https://gdb.rferl.org/E39CAD6B-9801-4C22-919A-853EBB1EAF2D_cx0_cy18_cw0_w250_r1_s.jpg)
види ги сите денешни вести
ЕУ нема став за гласањето за членството на Косово во Советот на Европа
![Питер Стано, главен портпарол за надворешни работи на Европската унија](https://gdb.rferl.org/e60aff97-db52-44dd-9956-41d693533009_w250_r1_s.jpg)
Европската унија повторува дека одлуките во Советот на Европа не се директно поврзани со Унијата, бидејќи, како што велат бриселските власти, тоа е уште една независна европска организација.
Портпаролот на Европската унија, Петер Стано, во писмена реакција изјави дека знаат оти Комисијата за политички прашања и демократија на Парламентарното собрание на Советот на Европа оваа недела го разгледа и усвои предлог мислењето за статусот за барањето на Косово за членство, кој го подготви известувачот Дора Бакојани.
„Останува на членките на Советот на Европа да одлучуваат за прашања поврзани со оваа организација, вклучително и нејзиното членство“, рече Стано.
Тој не одговори на директното прашање дали со гласањето против Србија го прекршила договорот на патот кон нормализација на односите.
Тој рече дека без разлика на размислувањата на Советот на Европа, Европската унија сепак очекува сите да ги спроведат сите одредби од Договорот за патот кон нормализација од 2023 година.
Одредбите од овој договор, како што тврди Стано, „треба да се спроведуваат експедитивно, со добра волја и независно една од друга“, за што страните се согласиле во Анексот за имплементација во Охрид.
„Ова го вклучува и формирањето на Заедницата на општините со мнозинство српско население во Косово, што е најконкретен начин да се обезбеди заштита на заедницата на косовските Срби. Жално е што, и покрај напорите на ЕУ и пошироката меѓународна заедница, досега е постигнат многу ограничен напредок и од Косово и од Србија во спроведувањето на обврските што ги прифатија во овој договор“, рече портпаролот на ЕУ.
Во февруари 2023 година, Србија и Косово постигнаа договор за патот кон нормализација, а во март истата година се договорија за анекс за имплементација.
Четвртиот член од овој договор предвидува дека земјите нема да се спречуваат меѓусебно да бидат примени во меѓународните организации.
Србија во два наврати гласаше против барањето на Косово за прием во Советот на Европа.
Белградските власти во неколку наврати изјавија дека нема да ги спроведат сите одредби од договорот.
Исто така, Косово не ги спроведува обврските, особено оние поврзани со формирањето на Заедницата на општини со српско мнозинство.
Европската унија и меѓународната заедница бараат од Косово да го спроведе овој дел од обврската што произлегува од дијалогот.
Домашен притвор за двајца осомничени за убиството на лекарот
![илустрација](https://gdb.rferl.org/02490000-0aff-0242-93d9-08dad446f5e9_w250_r1_s.jpg)
Кривичниот суд Скопје, по барање на јавното обвинителство одреди 48-часовен притвор за двајца осомничени за убиството на матичниот доктор Ацо Трпковски. Според изјавата на министерот за внатрешни работи Панче Тошковски во претходните денови се приведени три лица.
Телото на лекарот беше пронајдено на 21 март, во неговиот автомобил, на паркинг пред зградата на поранешната клиника „Железара“. На телото имало видливи убодни рани од остар предмет. Обвинителството презема мерки за расчистување на убиството.
По ова приватните лекари во израз на незадоволство не работеа неколку часови во знак на почит кон убиениот колега, но и рекоа дека се чувствуваат небезбедни. Лекарите бараа услови за безбедно работење и построги казни за напад на здравствените работници.
Според Топковски пак мотивите за убиството на докторот не биле поврзани со неговата професија.
Убиениот лекар од Скопје беше на 67 години, а прнајден со најмалку 9 убоди од остар предмет.
„Најголемиот кран“ ќе ги отстрани остатоците од урнатиот мост во Балтимор
![Урнат мостот Френсис Скот Ки во Балтимор](https://gdb.rferl.org/01000000-0a00-0242-a196-08dc4d96affc_w250_r1_s.jpg)
Најголемиот кран се преместува од источниот брег на САД во Балтимор за да започне со отстранување на мостот кој се урна кога брод удри во него и го блокираше виталното пристаниште на градот во петокот.
Дел од мостот Френсис Скот Ки во Балтимор се урна откако контејнерски брод удри во него рано наутро во вторникот, испраќајќи повеќе возила во водата.
Од ледената вода се извлечени телата на двајца работници, а потрагата по уште четворица исчезнати во несреќата е прекината, пишува АП.
Гувернерот на американската сојузна држава Мериленд, каде се наоѓа Балтимор, Вес Мур изјави дека кранот што пристигнува може да подигне и до илјада тони и дека ќе се користи барем уште еден кран за отстранување на урнатиот мост.
Плановите за отстранување на мостот ги развиваат инженерскиот корпус на армијата на САД и морнарицата, кои мобилизираат ресурси од целата земја за да го исчистат водениот пат во рекордно време.
Мур рече дека не се работи само за државата Мериленд, туку и за економијата на земјата, бидејќи низ пристаништето Балтимор минуваат повеќе автомобили и земјоделска опрема од кое било друго пристаниште во Америка.
Гувернерот предупреди дека работата може да потрае долго и се заблагодари на администрацијата на американскиот претседател Џо Бајден што одобрила итна помош од 60 милиони долари. Бајден рече дека федералната влада ќе ги плати сите трошоци за обнова на мостот.
Таџикистан приведе девет лица во врска со нападот во Москва
![26 март 2024 година, цвеќиња и играчки оставени покрај патот во близина на изгореното концертно место на градското собрание Крокус во Красногорск.](https://gdb.rferl.org/a7f269f0-b30a-4bca-aae6-8441bc949244_w250_r1_s.jpg)
Таџикистанските власти уапсија девет лица оваа недела во врска со нападот на 22 март во концертна сала во близина на Москва, објавија локалните медиуми во петокот, цитирајќи извор од безбедносните сили.
Сите девет, наводно, биле приведени на 25 март во населбата Вахдат во предградието на Душанбе.
Друг извор во Душанбе за Радио Слободна Европа (РСЕ) во петокот изјави дека меѓу уапсените има неколку млади мажи.
На 26 март, извор од таџикистанските агенции за спроведување на законот изјави за РСЕ дека шест лица се уапсени под сомнение дека планирале терористички напад, но не даде повеќе детали.
Русија соопшти дека уапсила 11 лица еден ден по нападот, вклучително и четворица осомничени вооружени лица, сите државјани на Таџикистан.
Таканаречената милитантна организација Исламска држава постојано ја презема одговорноста за нападот.
Трансродовите лица маршираа за безбедна и достоинствена иднина
![Марш за видливост на трансродовите лица пред Владата на РСМ, 29 март 2024 година](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-7b4f-08dc4feddf6b_cx0_cy16_cw0_w250_r1_s.jpg)
Под мотото „Маршираме храбро“, граѓанската иницијатива за заштита и унапредување на правата на трансродовите лица ТрансФормА заедно со трансродовите лица, активистите и нивните поддржувачи денеска пред владата побараа иднина каде трансродовите лица можат да живеат отворено, безбедно и достоинствено.
„Видливоста е од суштинско значење во борбата за правата на трансродовите луѓе, особено во недоволно либерално и прилично затворено општество како македонското. Видливоста е вистински предизвик за стереотипите, ги разобличува заблудите и придонесува трансродовите луѓе да бидат прифатени како луѓе. Петтиот последователен Марш за видливост на транс луѓето во Скопје е всушност доказ дека трансродовите лица одбиваат да бидат избришани или замолчени и продолжуваат со својата битка да бидат прифатени како интегрални членови на нашето општество“, порачаа од „TрансФормА“.
И покрај веќе постигнатиот напредок, тие велат дека не може да се игнорира ширењето страв што го предизвикуваат конзервативните анти-родови движења.
Маршот се организира во пресрет на 31 март – Меѓународниот ден за видливост на трансродовите лица.
„TрансФормА“ се приклучува по шести пат и на петтиот марш кон глобалната акција за солидарност со трансродовите лица, со цел намалување на насилството и дискриминацијата со кои секојдневно се соочува оваа маргинализирана група.
Гир: Да се исполнат препораките од ОЛАФ, нема намалување на средствата за Еразмус+
![Амбасадорот на Европската Унија во земјата, Дејвид Гир](https://gdb.rferl.org/38784796-edf9-40f4-9106-68b242195f79_w250_r1_s.jpg)
Амбасадорот на Европската Унија во земјата Дејвид Гир изјави дека нема да се намалат финансиските средства определени од Европската Унија за Националната агенција за Еразмус+, како и дека програмата од која придобивки имаат младите, ќе продолжи понатаму да се имплементира.
Во одговор на новинарско прашање откако Европската канцеларија за борба против измами (ОЛАФ) побара поврат на 2,2 милиони евра од Северна Македонија злоупотребени преку програмата Еразмус+ Гир денеска рече дека очекува државава да продолжи да ги испорачува препораките дадени од ОЛАФ.
Евроамбасадорот вели дека согласно стандардните процедури не ги коментира одлуките донесени од ОЛАФ, бидејќи како што рече, тоа е тело на Европската унија за истражување измами.
„Очекуваме од страна на Националната агенција за Еразмус+ тука во Република Северна Македонија да продолжи да ги испорачува и да ги исполнува сите препораки коишто се дадени од страна на ОЛАФ. Се разбира дека ние продолжуваме да имаме доверба во работата на самата Агенција за Еразмус+ што значи дека остануваме убедени дека количеството на финансиски средства кои што се определени за Еразмус+ нема да се намалува, напротив ние сме среќни да споделиме со вас дека Еразмус+ ќе остане да се имплементира и од неа ќе имаат придобивки младите, учениците, студентите и универзитетите во вашата земја“, рече Гир, на новинарско прашање по учеството на панел-дискусијата „Разобличување на антиродовите дезинформации“.
Директорот на Националната агенција Марко Ѓоргиевски вчера (28 март) на прес-конференција соопшти дека биле информирани дека постојат неправилности во врска со проектни досиеја на 22 корисници на грант од програмата Еразмус+ финансирани од Европската Комисија.
Ѓорѓиевски рече дека не може да соопшти повеќе детали, бидејќи предметот е кај Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција и е во предистражната постапка. Агенцијата, како што рече, е отворена за соработка и со сите нивни ресурси и документација им стои на располагање на Обвинителството што го истражува предметот и на Управата за финансиска полиција.
Генералниот директорат за образование млади, спорт и култура на Европската комисија, согласно извештајот на ОЛАФ, на 30 ноември 2023 по е-пошта пратил известување до Националната агенција за европски образовни програми и мобилност со барање за поврат на средствата, а овој месец Агенцијата примила известување и за конечност на одлуката. Согласно ова известување, се бара поврат на средства 2 276 212 евра кои биле доделени како грантови во периодот од 2016 до 2018 година.
Ерменските банки нема да примаат руски картички поради закана од американски санкции
![илустрација](https://gdb.rferl.org/C3B030DB-DB59-4574-B1E2-6FAD7168A8B4_w250_r1_s.jpg)
Ерменските банки во петок (29 март) објавија дека ќе престанат да ги обработуваат трансакциите направени со руските платежни картички Мир поради санкциите на Западот наметнати на Москва поради нејзината инвазија на Украина.
Во септември 2022 година, Министерството за финансии на Соединетите Држави им се закани на странските банки со секундарни санкции за сервисирање на картичките Мир, руски систем за плаќање со картички.
Канцеларијата за контрола на странски средства на Министерството за финансии на САД во февруари соопшти дека Русија го користи системот за да избегне западни санкции насочени кон рускиот финансиски систем.
Сојузот на банки на Ерменија објави дека комерцијалните банки во земјата „од сабота ќе престанат да ги сервисираат Мир картичките, поради ризик од секундарни санкции“.
„Исклучок ќе биде направен за Мир картичките издадени од ерменската филијала на руската државна банка ВТБ“, се додава во соопштението.
Откако Западот воведе строги санкции кон Москва, ерменските банки тројно ги зголемија своите профити поради драматичното зголемување на готовинските текови од Русија.
Илјадници Руси побегнаа во Ерменија поради репресијата во нивната земја и од страв дека ќе бидат мобилизирани за војна. Ерменските компании, исто така, реекспортираат производи за широка потрошувачка од западно производство во Русија.
Ереван се оддалечува од Москва од 2020 година, кога ја загуби војната од Азербејџан. Односите дополнително се влошија минатата година кога Баку ја презеде контролата врз спорниот регион Нагорно-Карабах во молскавичната офанзива.
Ереван се жали дека Москва не ја заштитила од постојаната безбедносна закана од Азербејџан.
Суспендирањето на користењето на Мир картичките е последен во низата дипломатски спорови меѓу двете земји.
Во петокот, владин претставник рече дека Ерменија ќе ги блокира емитувањата на рускиот ТВ водител Владимир Соловјов, кој американскиот Стејт департмент го нарече „најенергичниот пропагандист на Кремљ“.
Минатиот месец премиерот Никол Пашинјан рече дека Ерменија го суспендирала своето учество во Организацијата на Договорот за колективна безбедност (CSTO), безбедносна алијанса предводена од Москва на неколку поранешни советски републики, и дека се обидува да воспостави партнерство со западните земји, главно со Франција и Соединети Држави.
Во Романија пронајдени делови од дрон
![илустрација](https://gdb.rferl.org/1836a747-2251-4efc-a424-60f02b776c03_cx4_cy17_cw86_w250_r1_s.jpg)
На романска територија во близина на границата со Украина пронајдени се делови за кои се претпоставува дека се остатоци од дрон, соопшти денеска романското Министерство за одбрана.
Остатоците се пронајдени синоќа на островот Браила во реката Дунав, а припадници на Министерството за одбрана и полицијата го истражуваат случајот.
Романските власти истакнаа дека не пронашле докази за намерен напад врз Романија.
Русија синоќа истрела проектили и беспилотни летала кон цели во западниот и централниот дел на Украина, а Полска објави дека синоќа активирала авиони поради руските ракетни напади врз Украина.
Инаку руски беспилотни летала и проектили синоќа(28 март) гаѓале електрани во источна и централна Украина. Воздухопловните сили на земјата соопштија дека Русите истрелале 99 дронови и проектили на украинска територија, од кои успеале да уништат 84.
Воздушна тревога е прогласена во текот на ноќта на целата територија на Украина.
Варшава објави дека го засилила надзорот на полскиот воздушен простор поради зголемената воздушна активност.
Украинското воено воздухопловство соопшти дека уништиле вкупно 84 истрелани руски ракети, од кои 58 биле беспилотни летала „Шахед“ од иранско производство и 26 ракети.
Украинската енергетска компанија ДТЕК соопшти дека во синоќешните руски удари биле оштетени три украински термоцентрали.
Српската полиција пребарува околу куќата на исчезнатото девојче, утврдено е дека информациите од БиХ се лажни
![Специјализирана спасувачка екипа од урнатините во потрага по исчезнато девојче во близина на куќата пред која исчезна, Бањско Поле, 29 март 2024 година.](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-5d3b-08dc4fd0217f_w250_r1_s.jpg)
Српската полиција ја продолжува потрагата по исчезнатото двегодишно девојче Данка Илиќ со тоа што се вршат детални проверки околу куќата пред која таа исчезна на исток во Србија, соопшти во петокот српското Министерство за внатрешни работи.
Министерството соопшти и дека се лажни информациите од Босна и Херцеговина кои се појавија на социјалните мрежи за исчезнувањето на девојчето во околината на Бор.
Во градот Бањско Поље, каде исчезна девојчето, ноќта меѓу четвртокот и петокот пристигнаа две специјалистички екипи за спасување од урнатини од Белград и Нови Сад, а рано утринава започнаа со детално пребарување на околината на домот на исчезнатото девојче.
Спасувачките екипи бројат вкупно 18 пожарникари-спасувачи со пет теренски возила и едно куче спасител, соопшти српското МВР, додавајќи дека припадниците на полициските сили ги преземаат сите мерки за пронаоѓање на девојчето и утврдување на сите факти и околности за нејзиното исчезнување.
Федералната полициска управа на Босна и Херцеговина, врз основа на информации од Министерството за внатрешни работи на Србија, уапсила три лица кои се сомничат дека преку социјалната мрежа Тик-Ток објавиле дека се поврзани со исчезнувањето на Данка Илиќ.
Припадниците на Службата за борба против високотехнолошкиот криминал ја идентификувале ИП адресата на корисник на сметка од територијата на Босна и Херцеговина, кој на Тик-Ток рекол дека девојчето се наоѓа во неговиот подрум.
Врз основа на тие информации, Федералната полициска управа на Босна и Херцеговина ги уапсила Б.Т., З.Т. и М.Т., извршила претрес и утврдила дека информациите што ги дал осомничениот се лажни.
Сојузната полициска управа на Босна и Херцеговина, согласно законот, ќе ги однесе осомничените кај надлежниот обвинител за понатамошно постапување.
Украинскиот воен командант вели дека на Украина и требаат помалку војници од очекуваното
![Генерал-полковник Олександр Сирски, во тоа време командант на копнените сили на украинските вооружени сили, за време на интервју за Ројтерс. Харковска област, 12 јануари 2024 година. Сирски беше назначен за врховен командант на 8 февруари](https://gdb.rferl.org/01000000-0a00-0242-7fb9-08dc28f245c1_w250_r1_s.jpg)
Украинската војска треба да мобилизира помалку војници отколку што првично се очекуваше за одбрана на земјата од руската инвазија, изјави во петокот украинскиот воен командант Олександр Сирски.
Претседателот Володимир Зеленски во декември рече дека војската предложила да се мобилизираат до 500.000 Украинци во вооружените сили додека Русија ги засилила нападите долж линијата на фронтот од 1.000 километри.
Врховниот командант Олександр Сирски, кој беше назначен минатиот месец, во интервју за украинските медиуми објавено во петокот рече дека бројката е „значително намалена“ по прегледот на ресурсите.
Тој не ја прецизираше новата бројка.
„Очекуваме да имаме доволно луѓе способни да ја бранат нашата татковина“, изјави тој за новинската агенција Укринформ.
Напорите за мобилизација на Украина беа ограничени поради намалениот ентузијазам и извештаите за корупција и злоупотреби во канцелариите за регрутирање. Нацрт-законот што ќе им овозможи на функционерите да повикаат повеќе војници во моментов ги минува филтрите во Парламентот.
Сирски додаде дека ревизијата на неборбените единици им овозможила на воените планери да испратат „илјадници“ припадници на војската на воените фронтови, како и дека улогите за борбена поддршка се „подеднакво важни“ во одбранбените напори на Киев.
„Војната што сме принудени да ја водиме против руските агресори е војна на трошење, војна на логистика“, рече тој.
Поранешниот началник на копнените сили, исто така, рече дека се подготвуваат „моќни“ одбранбени линии „речиси во сите опасни области“ додека Русија ја продолжува својата офанзива.
Источниот град Авдиивка падна под контрола на Москва во средината на февруари, по неколкумесечни напади, во кои украинските бранители не успееја да го издржат отпорот бидејќи руската страна имаше повеќе војници и повеќе оружје.
Во интервју за „Укринформ“, Сирски рече дека украинските сили „дефинитивно“ би ги задржале своите позиции доколку Киев добиел повеќе муниција и противвоздушна одбрана од западните партнери.
Мултимедија
Најпосетени
Што треба да знаете